Η ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΔΙΧΑΣΜΟΥ ΣΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΜΑΣ (Γ. Ν. Παπαθανασόπουλος)

Ἡ μνήμη τοῦ διχασμοῦ στὶς ἡμέρες μας

Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

.           Φέτος συμπληρώνονται ἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὴν κορύφωση τοῦ διχασμοῦ στὴν Ἑλλάδα. Οὐσιαστικὰ ἄρχισε τὸ 1915, μὲ τὴν ἀποπομπὴ τῆς νόμιμης κυβέρνησης τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου ἀπὸ τὸν βασιλιὰ Κωνσταντῖνο. Ἀφορμὴ ἦταν ἡ πορεία τῆς Ἑλλάδος στὸν Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ὁ Βενιζέλος ὑποστήριζε τὴν ἔνταξή μας στὴν Ἀντάντ, ὁ βασιλιὰς προτιμοῦσε τὴν οὐδετερότητα. Ἡ Ἑλλάδα χωρίστηκε τότε στὰ δύο. Στὶς ἐκλογὲς τοῦ Δεκεμβρίου 1915 ἀπέσχε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων…
.           Ἡ βασιλικὴ κυβέρνηση, ποὺ προέκυψε, ἐφάρμοσε τὴν πολιτικὴ τῆς οὐδετερότητας. Μὲ τὴν πολιτικὴ αὐτή, τὸν Μάιο τοῦ 1916, γερμανοβουλγαρικὰ στρατεύματα κατέλαβαν τὴν Ἀνατολικὴ Μακεδονία καὶ ὁλόκληρο τὸ Δ΄ Σῶμα Στρατοῦ αἰχμαλωτίσθηκε καὶ ὁδηγήθηκε στὸ Γκαίρλιτς τῆς Γερμανίας. Ἐν ὄψει τῆς ἀπωλείας τῆς Μακεδονίας ἀξιωματικοὶ στὴ Θεσσαλονίκη μαζὶ μὲ ἐπιφανεῖς Ἕλληνες τῆς Μακεδονίας ἐπαναστάτησαν κατὰ τῆς κυβέρνησης τὸν Αὔγουστο τοῦ 1916 καὶ κάλεσαν τοὺς Βενιζέλο, Κουντουριώτη καὶ Δαγκλῆ νὰ σχηματίσουν κυβέρνηση στὴ Θεσσαλονίκη. Ἡ Ἑλλάδα τὸ 1916 εἶχε δύο κυβερνήσεις…
.           Ὁ ἐπιτ. Πρόεδρος Ἐφετῶν κ. Νικ. Σοϊλεντάκης στὴν ἐμπεριστατωμένη μελέτη του «Τὸ κύρος τοῦ ἀναθέματος κατὰ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου» (ΕΔΔΔΔ 4/2004, σελ. 721-741) σημειώνει, ὅτι τὸν Νοέμβριο τοῦ 1916 ἡ κυβέρνηση τῶν Ἀθηνῶν ὑπέστη ἐξευτελισμοὺς καὶ ὠμοὺς ἐκβιασμοὺς ἐκ μέρους τῆς Γαλλίας, ἡγετικῆς δύναμης τῆς Ἀντάντ. Ἐπιβλήθηκε πολύμηνος ἀποκλεισμὸς τοῦ Πειραιᾶ καὶ ἄλλων λιμένων, μὲ συνέπεια τὸν θάνατο πολλῶν Ἑλλήνων ἀπὸ πείνα, βομβαρδίστηκε ἡ Ἀθήνα καὶ γαλλικὴ στρατιωτικὴ δύναμη ἐπιχείρησε νὰ καταλάβει τὰ ἀνάκτορα τῶν Ἀθηνῶν. Ἀποτέλεσμα νὰ ὑπάρξει σύγκρουση μὲ ἑλληνικὲς δυνάμεις στὸ Ζάππειο, μὲ πολλὰ θύματα.
.           Στὴν κατάσταση αὐτὴ οἱ βασιλικοί τῆς Ἀθήνας κατηγόρησαν τοὺς ἐπαναστάτες τῆς Θεσσαλονίκης γιὰ προδοσία καὶ ὑπεύθυνους γιὰ τὰ ὅσα ὑπέστησαν ἀπὸ τοὺς Γάλλους. Στὶς 12 Δεκεμβρίου τοῦ 1916 προκάλεσαν συλλαλητήριο στὸ Πεδίο τοῦ Ἄρεως καὶ τὸ ἀνάθεμα κατὰ τοῦ Βενιζέλου. Τὴν προηγούμενη ἡμέρα (11 Δεκεμβρίου 1916) ὁ Μητροπολίτης (Σημ. Ἀργότερα ὀνομάσθηκε Ἀρχιεπίσκοπος) Ἀθηνῶν Θεόκλητος (Μηνόπουλος) προέβη σὲ συστάσεις νὰ ἀναβληθεῖ τὸ ἀνάθεμα. Τελικὰ τὰ μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου (Ι.Σ.) συμμετέσχον στὸ συλλαλητήριο καὶ στὸ ἀνάθεμα.
.           Ὅταν οἱ σύμμαχοι ἀπέπεμψαν τὸν βασιλιὰ Κωνσταντῖνο, ἡ κυβέρνηση Βενιζέλου ἐπέβαλε ὡς Μητροπολίτη Ἀθηνῶν τὸν Μελέτιο Μεταξάκη καὶ οἱ ἐπίσκοποι, οἱ συμμετασχόντες στὸ ἀνάθεμα, τιμωρήθηκαν αὐστηρά. Τὸ 1920 ἐπέστρεψαν στὴν ἐξουσία οἱ βασιλικοὶ καὶ ἐπανῆλθε στὸ θρόνο τῶν Ἀθηνῶν ὁ Θεόκλητος. Τὸ 1922 καὶ μετὰ τὴν καταστροφὴ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἡ βενιζελικὴ ἐπαναστατικὴ κυβέρνηση ἐπέβαλε, μὲ ἀριστίνδην Σύνοδο ἐκ πέντε Ἀρχιερέων, τὸν βενιζελικὸ Ἀρχιμ. Χρυσόστομο Παπαδόπουλο ὡς Ἀρχιεπίσκοπο (Σημ. ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ἔτσι ὀνομάστηκε) Ἀθηνῶν. Ὁ Χρυσόστομος, τὸ 1930, σὲ προσωπική του ἐπιστολὴ πρὸς τὸν πρωθυπουργὸ Ἐλ. Βενιζέλο, τὸν ἐνημερώνει ὅτι ἡ Ι.Σ. δὲν προέβη σὲ ἀναίρεση τῆς πράξης τοῦ ἀναθέματος, ὡς ἐκκλησιαστικῶς ἀνύπαρκτου. Ἡ Ἱεραρχία ἁπλῶς ἀρκέσθηκε νὰ ἐπικαλεσθεῖ ὑπέρ του «τὴν εὐλογίαν τοῦ Ὑψίστου καὶ νὰ τοῦ ἐπιδώση ἐπισήμως τὸν Τίμιον Σταυρόν». Τὸ θέμα τότε, τὸ 1930, θεωρήθηκε λῆξαν καὶ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Ἐλ. Βενιζέλο. Τώρα, μετὰ ἀπὸ 100 χρόνια ἀπὸ τὸ ἀνάθεμα καὶ 86 ἀπὸ τὴν ἐπιστολὴ τοῦ Χρυσοστόμου, στὴν Κρήτη ἐπιχειρεῖται ἡ ἀναβίωση τοῦ ἀναθέματος καὶ τοῦ μίσους τοῦ διχασμοῦ…
.           Ἡ ἐπέτειος τοῦ διχασμοῦ θά ᾽πρεπε νὰ ἦταν εὐκαιρία γιὰ περισυλλογή, αὐτοκριτικὴ καὶ ἀπόφαση γιὰ ἀποφυγὴ στὸ μέλλον παρόμοιων καταστρεπτικῶν καταστάσεων. Ἡ ἀπόσταση τῶν 100 ἐτῶν ἀπὸ τὰ τραγικὰ γεγονότα θά ᾽πρεπε νὰ ὁδηγεῖ σὲ νηφάλια προσέγγιση τοῦ τότε διχασμοῦ καὶ νὰ μὴ διαιωνίζεται τὸ τότε μίσος. Δυστυχῶς σὲ ἐκδήλωση στὰ Χανιά, στὶς 29 Αὐγούστου 2016, κυριάρχησε τὸ διχαστικὸ πνεῦμα καὶ ἡ ἐμπάθεια σὲ βάρος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Πρόσχημα τὸ ἀνάθεμα, τὸ ὁποῖο ὑπερτονίστηκε. Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι ἀπὸ τὶς πέντε ὁμιλίες γιὰ τὰ γεγονότα τοῦ 1916 οἱ τέσσερις ἦσαν ὄχι γιὰ τὰ ὅσα γενικὰ συνέβησαν, ἀλλὰ γιὰ τὸ ἀνάθεμα! Οἱ ὁμιλητὲς (πλὴν ἑνός, τοῦ κ. Νικ. Σοϊλεντάκη) ἀναβίωσαν τὰ πάθη τοῦ παρελθόντος. Στὴν Κρήτη τοῦ 2016, ἐπιχειρήθηκε νὰ ἀναμοχλευθεῖ ὁ ἐθνικὸς διχασμὸς καὶ νὰ πληγεῖ ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος.
.           Ἡ μομφὴ ἀπὸ συγκεκριμένους κληρικοὺς καὶ λαϊκοὺς ἦταν ὅτι ἡ Ι.Σ. τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος συμμετέσχε στὸ ἀνάθεμα κατὰ τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου, γιατί ἦταν «βασιλική», «συντηρητικὴ» καὶ «ὀπισθοδρομική», ἐνῶ τὸ Φανάρι καὶ ἡ αὐτόνομη Ἐκκλησία τῆς Κρήτης ἦταν «βενιζελική», «δημοκρατικὴ» καὶ «προοδευτική». Εἶναι ἡ γνωστὴ προπαγάνδα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ καὶ ἐθνικοῦ διχασμοῦ. Ἡ Κρήτη τότε εἶχε καὶ τοὺς «βασιλικούς» της   Μητροπολίτες, μὲ πρῶτο τὸν Μητροπολίτη Ἡρακλείου…
.           Ἡ προπαγάνδα κατὰ τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος γιὰ τὸ ἀνάθεμα μοιάζει μὲ αὐτὴ τῶν ἀθέων σὲ βάρος τῶν Πατριαρχῶν Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Ε´ καὶ Ἀγαθαγγέλου τοῦ Α´. Ὁ πρῶτος, τὸ 1821, ἀφόρισε τὸν Ἀλεξ. Ὑψηλάντη καὶ ὁ δεύτερος, τὸ 1828, ζήτησε ἀπὸ τοὺς μόλις ἀπελευθερωθέντες Ἕλληνες νὰ ἐπιστρέψουν στὸ ζυγὸ τοῦ Σουλτάνου! Ὁ ἀντικειμενικὸς ἱστορικὸς καὶ στὶς τρεῖς περιπτώσεις ὀφείλει νὰ ἐξετάζει τὶς συνθῆκες, ὑπὸ τὶς ὁποῖες ἐγένοντο οἱ συγκεκριμένες ἐνέργειες καὶ τὰ ἀποτελέσματα, ποὺ θὰ εἶχε ἡ ἄρνηση τῆς ἐντολῆς τοῦ Σουλτάνου στὴν Κωνσταντινούπολη ἢ τοῦ ἐξαγριωμένου πλήθους στὴν Ἀθήνα.
.           Εἶναι λυπηρὸ πὼς ἡ ἐμπάθεια σὲ βάρος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος νοθεύει τὴν κρίση κληρικῶν καὶ λαϊκῶν καὶ τοὺς κάνει, ὡς μὴ ὤφελε, νὰ χρησιμοποιοῦν τὴν Κρήτη γιὰ νὰ διχάσουν πάλι τοὺς Ἕλληνες. Τοὺς Ἕλληνες ὅλους καὶ ὄχι τοὺς Ἕλληνες καὶ τοὺς «ἑλληνόφωνους» Κρῆτες, ὅπως ἐπιμένει Ἱεράρχης τῆς Κρήτης, ὁ Μητροπολίτης Ἀρκαλοχωρίου, προσβλητικὰ νὰ τοὺς ἀποκαλεῖ.-

christianvivliografia.