ΠΩΣ ΔΙΕΥΘΥΝΕΙ Η ΨΥΧΗ ΤΟ ΣΩΜΑ; (2)

Συνέχεια από :Δευτέρα 16 Οκτωβρίου 2017

Ίχνη μιάς διαμάχης γύρω από την σχέση σώματος-ψυχής στην Αρχαία Ακαδημία!

του John Dillon.

          

Πρίν ενσκύψουμε στον Τίμαιο, πρέπει να δώσουμε ένα τελευταίο βλέμα στον Φαίδρο, όπου γι'άλλη μια φορά συναντούμε την κατάσταση μιάς ψυχής, στην τριμερή δομή αυτή την φορά, φαινομενικώς προηγούμενης τής ενσαρκώσεως, η οποία βυθίζεται μέσα σ'ένα σώμα και διενεργεί μ'αυτό. Ακόμη μιά φορά, αυτή η πρόοδος δέν προβληματίζει, αλλά ο τρόπος με τον οποίο συμβαίνει η αλληλεπίδραση με το σώμα αγνοείται συστηματικά. Μετά από αυτό σκεπτόμαστε τίς τιτάνιες μάχες τού ηνίοχου με το αδάμαστο άλογο (254 Α-Ε) και στα άλματα πρός τα μπρός, στα τραβηγμένα χαλινάρια, στο στήριγμα στα πίσω πόδια, στον αφρό στο στόμα, στις σκληρές αποδοκιμασίες και ούτε καθεξής,  λοιπόν, όλες αυτές οι δραστηριότητες λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό τής ψυχής. Υπάρχουν οπωσδήποτε κινήσεις οι οποίες αντιστοιχούν στο σώμα (όπως οι κινήσεις τών εραστών) αλλά ο σύνδεσμος ανάμεσα στους δύο τύπους δραστηριότητος μένει μετέωρος. Προφανώς η μάχη στο εσωτερικό τής ψυχής, στο τέλος, μεταφράζεται σε φυσική ενέργεια, αλλά ο Πλάτων παρουσιάζει την πρόοδο αυτή χωρίς προβληματικό τρόπο, παρότι η παρουσία κάποιου "οχήματος" για τήν ψυχή φαίνεται καθοριστικά χρήσιμο σ'αυτή την περίπτωση! Είναι σημαντικό ότι στο εσωτερικό αυτού τού φαντασιακού, το οποίο εμπλέκει έναν ηνίοχο και ένα ζεύγος αλόγων, ο Πλάτων φαίνεται να μήν προσδίδει καμμία σημασία στην άμαξα πάνω στην οποία ο ηνίοχος πρέπει να πάρει την θέση του και στην οποία είναι δεμένα τα άλογα! Φαίνεται σαν να τον δυσκολεύει αυτή η πλευρά τού θέματος. Το αναφέρει στην αρχή στο 247 Β 1-3, όταν ομιλεί για τις άμαξες τών Θεών (οι οποίες είναι ζυγισμένες και οδηγούνται εύκολα (ευήνια) ενώ οι ανθρώπινες οδηγούνται με δυσκολία λόγω της αστάθειας τών αλόγων), κατόπιν δέ ο ρόλος τής άμαξας στην αλληγορία έχει μικρή σημασία.

          Στον Τίμαιο βρίσκουμε ένα χωρίο το οποίο φαίνεται να είναι στην βάση τής θεωρίας τού "οχήματος", περισσότερο απο άλλα, ή τουλάχιστον αποτελεί μία γραμμένη απόδειξη: 41 Ε1-2, όπου ο Δημιουργός αποδίδει καθεμία απο τις ψυχές σε ένα αστέρι και επιβιβάζοντάς την σ'αυτό σαν σε ένα όχημα, τούς φανερώνει την φύση του σύμπαντος.

          Αφήνοντας κατά μέρος τί πράγμα ήθελε να επικοινωνήσει ο Πλάτων μ'αυτή την φράση, η επόμενη έρευνα τού Πλάτωνος εννοεί το αστρικό όχημα σαν μέσον για να συνδεθεί το άϋλο με το υλικό μέσω τής μεσολαβήσεως μιάς οντότητος η οποία είναι κατασκευασμένη απο έναν τύπο ύλης ιδιαιτέρως εκλεπτυσμένο. Και νομίζουμε, όπως θα δούμε και στην συνέχεια ότι αυτός ο τρόπος σκέψης ριζώνει στην Αρχαία Ακαδημία, όπως θα δούμε στην συνέχεια.

          Ο Γαληνός ο οποίος γράφει τον ΙΙο αιώνα π.χ. μοιάζει να είναι ο πρώτος πλατωνικός ο οποίος αναφέρει ένα αυγοειδές και αιθεριώδες πνεύμα το οποίο χρησιμοποιείται σαν ένα όχημα τής ψυχής για να πραγματοποιήσει την κοινωνία της με το σώμα! (De placitis Hippocratis et Platonis), αλλά μιλά γι'αυτό σαν να επρόκειτο για μία ήδη καθορισμένη έννοια!

          Ο Τίμαιος παρουσιάζει επίσης και μία δυνατή συσχέτιση ανάμεσα σε καθένα απο τα τρία "μέρη" τα οποία συστήνουν την ψυχή και μία συγκεκριμένη περιοχή τού σώματος : εκείνη την λογική με την κεφαλή, την πνευματική με το στήθος και την παθητική με το υπογάστριο και τα "χαμηλά μέρη" (69 D-71 A). Μάλιστα ένα συγκεκριμένο όργανο, το συκώτι, περιγράφεται σαν ένα είδος "καθρέφτη" (71 Β 4), ο οποίος προσλάμβανε τις εντυπώσεις των λογικών σκέψεων (διανοήματα) οι οποίες απέρρεαν απο την νόηση, η οποία βρίσκεται μέσα στην κεφαλή. Στην βάση όλου αυτού προϋποτίθεται μία επαφή ανάμεσα στο σώμα και την ψυχή, αλλά δέν αναφέρεται ακόμη ο μηχανισμός ή το κανάλι μέσω του οποίου αυτή η επαφή, θα μπορούσε να συμβεί. Για να φτάσουμε σ'αυτό υπάρχει η ανάγκη να υποθέσουμε ή να θέσουμε ή ένα στοιχείο σχεδόν-υλικό στην ψυχή, ή ένα στοιχείο σχεδόν άϋλο στο σώμα! Αλλά ο Πλάτων, παρά την ενδιαφέρουσα εισαγωγή τού αστρικού οχήματος, δέν κάνει κανένα βήμα πρό αυτή την κατεύθυνση!

Συνεχίζεται.

Αμέθυστος.