▼
▼

Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026

«ΦΑΟΥΣΤ: Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΠΟΥ ΕΧΑΣΕ ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ» Από Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Όταν ο διάβολος νομίζει ότι γνωρίζει κάθε ανθρώπινη αδυναμία, αλλά καταλήγει θύμα της ίδιας του της αλαζονείας.

«ΦΑΟΥΣΤ: Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΠΟΥ ΕΧΑΣΕ ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ»

Ο Γκαίτε μας διηγήθηκε την ιστορία ενός ανθρώπου που αμφισβήτησε τον διάβολο. Τι θα γινόταν όμως αν ο αληθινός ηττημένος ήταν αυτός που πίστευε ότι γνώριζε κάθε ανθρώπινη αδυναμία;

Ελεύθερες αλλά φιλολογικά σεβαστές επαναναγνώσεις των μεγάλων ιστοριών του δυτικού πολιτισμού

Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο


Συντακτικό σημείωμα

Ο Φάουστ του Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε έχει τις ρίζες του στον θρύλο του Γκέοργκ Φάουστ, μιας πραγματικής φιγούρας στη Γερμανία του 16ου αιώνα, γύρω από τον οποίο άνθισαν ιστορίες μαγείας, απαγορευμένης γνώσης και συμφωνιών με τον διάβολο. Αυτή η παράδοση διαπέρασε την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, βρίσκοντας μια από τις πιο διάσημες ερμηνείες της στο έργο του Κρίστοφερ Μάρλοου, προτού μεταμορφωθεί ριζικά από τον Γκαίτε. Δημοσιεύτηκε σε δύο μέρη, το 1808 και το 1832, ο Φάουστ του Γκαίτε δεν αφηγείται απλώς την καταδίκη ενός ανθρώπου που επιθυμούσε πάρα πολλά. Αντίθετα, αμφισβητεί την ίδια τη φύση της ανθρώπινης επιθυμίας, τη σχέση μεταξύ γνώσης και δράσης, την ευθύνη για τις επιλογές μας και την πιθανότητα μιας λύτρωσης που δεν σβήνει τα λάθη που έχουμε κάνει. Αυτή η επανερμηνεία προτείνει να κοιτάξουμε πέρα ​​από την παραδοσιακή φόρμουλα της ψυχής που πουλήθηκε στον διάβολο, χωρίς να αρνηθούμε την ύπαρξη της συμφωνίας. Στην καρδιά του δράματος αναδύεται ένα ερώτημα που εξακολουθεί να είναι επίκαιρο σήμερα: τι συμβαίνει όταν η θεμιτή επιθυμία να ξεπεράσουμε τα όριά μας μετατρέπεται σε αδυναμία να αναγνωρίσουμε την αξία αυτών που έχουμε και των ανθρώπων που συναντάμε;


Ο Γκαίτε μας διηγήθηκε την ιστορία ενός ανθρώπου που αμφισβήτησε τον διάβολο.

Τι θα γινόταν όμως αν ο πραγματικός ηττημένος ήταν αυτός που νόμιζε ότι γνώριζε κάθε ανθρώπινη αδυναμία;

Ο διάβολος γνωρίζει όλες τις αδυναμίες του ανθρώπου. Ή έτσι νομίζει. Ξέρει πόσο ματαιόδοξοι, άπληστοι, ανυπόμονοι και εύκολα παρασυρόμενοι είμαστε. Γνωρίζει το τίμημα των φιλοδοξιών μας και το γενικά πιο μέτριο τίμημα των αρετών μας. Ωστόσο, όταν ο Μεφιστοφελής συναντά τον Φάουστ, κάνει ένα ασυγχώρητο λάθος για έναν επαγγελματία δελεαστικό: είναι τόσο σίγουρος ότι έχει καταλάβει τον πελάτη του που δεν καταλαβαίνει τι του διαφεύγει ...

Επί αιώνες, μας λένε την ιστορία του Φάουστ ως την ιστορία ενός ανθρώπου που πουλάει την ψυχή του στον διάβολο. Ο διάβολος παραχωρεί γνώση, δύναμη και ευχαρίστηση. Ο άνθρωπος υπογράφει το συμβόλαιο και, μετά τη λήξη του, σύρεται στην κόλαση. Μια απλή συμφωνία, τουλάχιστον από την οπτική γωνία του αγοραστή. Αλλά ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε αλλάζει ριζικά αυτόν τον αρχαίο μύθο και, με αυτόν τον τρόπο, μεταμορφώνει και τον Μεφιστοφελή. Ο διάβολός του δεν είναι απλώς ένας πειραστής που πρέπει να κατακτήσει μια ψυχή: είναι ένας χαρακτήρας πεπεισμένος ότι κατέχει μια αλάθητη θεωρία για τα ανθρώπινα όντα. Και ακριβώς αυτή η θεωρία αποδεικνύεται ανεπαρκής.

Το περίεργο είναι ότι ο Μεφιστοφελής ξεκινά την ιστορία με εξαιρετική αυτοπεποίθηση. Στον Πρόλογο στον Ουρανό, παρουσιάζεται ενώπιον του Θεού και μιλάει για τους ανθρώπους με την ειρωνική αδιαφορία κάποιου που τους θεωρεί γελοία πλάσματα. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο λόγος για τον οποίο είναι τόσο περήφανοι δεν τους έχει κάνει καλύτερους. Μάλιστα, συχνά χρησιμεύει μόνο για να δικαιολογήσει τις επιθυμίες και τις συμπεριφορές που μοιράζονται με τα ζώα. Ο άνθρωπος ισχυρίζεται ότι υψώνεται πάνω από τη φύση, αλλά συνεχίζει να σκοντάφτει πάνω στις δικές του δυστυχίες.

Όταν ο Θεός του υποδεικνύει τον Φάουστ, ο Μεφιστοφελής αναγνωρίζει αμέσως ένα ενδιαφέρον θέμα. Είναι ένας ανήσυχος μελετητής, ανίκανος να βρει ικανοποίηση στη συσσωρευμένη γνώση του. Έχει εξετάσει τη φιλοσοφία, την ιατρική, το δίκαιο και τη θεολογία, αλλά κανένας κλάδος δεν του έχει δώσει το απόλυτο νόημα της ύπαρξης. Θέλει να πετύχει αυτό που οι άνθρωποι δεν μπορούν να γνωρίσουν, επιθυμεί εμπειρίες που καμία ζωή δεν φαίνεται ικανή να συγκρατήσει (νά αφομοιώσει ή νά αποκτήσει).

Για τον διάβολο, είναι σχεδόν μια πρόσκληση σε γάμο. Ένας διαρκώς δυσαρεστημένος άνθρωπος θα έπρεπε να είναι απίστευτα εύκολος να διαφθαρεί: απλώς πρόσφερέ του αυτό που επιθυμεί.

Ο Θεός, ωστόσο, δεν συμμερίζεται αυτή την εκτίμηση. Επιτρέπει στον Μεφιστοφελή να δοκιμάσει τον Φάουστ, αλλά υπονοεί ότι ακόμη και ένας μπερδεμένος και επιρρεπής σε λάθη άνθρωπος μπορεί να διατηρήσει την προσοχή του στο καλό. Ο διάβολος, πεπεισμένος ότι μπορεί να αποδείξει το αντίθετο, δέχεται την πρόκληση.[ΕΔΩ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Ο ΘΕΟΣ ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΗΜΕΡΙΝΟΣ ΘΕΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΣΥΜΜΑΧΗΣΕ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΑ ΜΕ ΤΗΝ ΦΙΛΑΥΤΙΑ,ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΒΟΥΛΗΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΘΕΛΗΣΗ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΟΥΝ ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΣΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΙΑΣ ΨΥΧΗΣ ΤΑΥΤΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ.]

Και εδώ εμφανίζεται η πρώτη ρωγμή στην αυτοπεποίθησή του: ο Μεφιστοφελής ερμηνεύει κάθε ανησυχία ως αδυναμία, ενώ ο Γκαίτε μας καλεί να σκεφτούμε ότι θα μπορούσε επίσης να είναι σημάδι από κάτι πιο περίπλοκο.

Όταν τελικά συναντά τον Φάουστ, ο διάβολος προσφέρει τις υπηρεσίες του. Θα τον συνοδεύσει σε όλο τον κόσμο, θα του προσφέρει εξαιρετικές απολαύσεις και ευκαιρίες και θα του επιτρέψει να βιώσει ό,τι του είχε στερηθεί προηγουμένως. Ο Φάουστ συμφωνεί να διακυβεύσει τη μοίρα του, αλλά θέτει έναν συγκεκριμένο όρο: ο Μεφιστοφελής θα νικήσει όταν μπορέσει να του προσφέρει μια στιγμή τόσο απόλυτης εκπλήρωσης που θα τον κάνει να επιθυμεί να σταματήσει ο χρόνος.

Ο τύπος είναι διάσημος:

«Σταμάτα! Είσαι τόσο όμορφος!»

Δεν είναι απλώς μια πώληση της ψυχής. Είναι ένα στοίχημα με τη φύση της επιθυμίας.


Ο Φάουστ είναι πεπεισμένος ότι καμία εμπειρία δεν θα τον ικανοποιήσει ποτέ. Ο Μεφιστοφελής, από την άλλη πλευρά, είναι βέβαιος ότι ακόμη και ο πιο φιλόδοξος άνθρωπος θα βρει τελικά μια ηδονή που θα τον κάνει να εγκαταλείψει την αναζήτηση οτιδήποτε άλλου.
Ο διάβολος, στην ουσία, θεωρεί κάθε επιθυμία μια πείνα προορισμένη να χορτασθεί. Και πιστεύει ότι, γνωρίζοντας αρκετά καλά την όρεξή του, είναι δυνατόν να επιλέξει κανείς το σωστό φαγητό.

Έτσι ξεκινά ένα μακρύ πείραμα σε ανθρώπους.

Ο Φάουστ αναζωογονείται, ταξιδεύει σε ασυνήθιστα μέρη και καταστάσεις και ανακαλύπτει απολαύσεις που η ακαδημαϊκή του ζωή του είχε στερήσει. Αλλά ο διάβολος δεν καταφέρνει να αποκτήσει αυτό που θέλει. Οι εμπειρίες διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς να προκαλούν την οριστική ικανοποίηση που θα έπρεπε να φέρει την ιστορία στο τέλος της.

Σε κάποιο σημείο, η Μαργαρίτα μπαίνει στη σκηνή και η κωμωδία των πειρασμών αποκτά τραγική χροιά. Ο Φάουστ ερωτεύεται μια νεαρή γυναίκα, την οποία ο Μεφιστοφελής τον βοηθά να κερδίσει μέσω εξαπάτησης και τεχνάσματος. Η ιστορία οδηγεί στον θάνατο της μητέρας και του αδελφού του κοριτσιού, στη γέννηση ενός παιδιού, το οποίο η Μαργαρίτα, απελπισμένη, σκοτώνει και στην εκτέλεσή της.

Όλα αυτά δεν μπορούν να αποδοθούν στον διάβολο. Ο Φάουστ συμμετέχει στις αποφάσεις που επιφέρουν την πτώση της Μαργαρίτας και η παρουσία του Μεφιστοφελή δεν τον απαλλάσσει από τις ευθύνες του.


Ωστόσο, ακόμη και εδώ συμβαίνει κάτι που ο διάβολος δεν φαίνεται να καταλαβαίνει πλήρως.

Όταν ο Φάουστ φτάνει στη φυλακή για να την απελευθερώσει, η Μαργαρίτα αρνείται να δραπετεύσει. Δεν αρνείται τη σοβαρότητα των πράξεών της, αλλά αρνείται επίσης να δεχτεί ότι η σωτηρία της εξαρτάται από τις απάτες εκείνων που βοήθησαν στην καταστροφή της. Εμπιστεύεται τον εαυτό της στη θεϊκή κρίση.
Ο Μεφιστοφελής τη θεωρεί καταδικασμένη. Μια φωνή από ψηλά ανακοινώνει αντ' αυτού ότι έχει σωθεί.
Είναι η πρώτη σημαντική ήττα της ικανότητάς του να κρίνει τους ανθρώπους. Ο διάβολος γνωρίζει την ενοχή της Μαργαρίτα, αλλά δεν μπορεί να μετρήσει τι συμβαίνει όταν κάποιος την αναγνωρίζει και αναζητά μια ευκαιρία για λύτρωση.


Το λάθος του δεν είναι ότι δεν είδε το κακό. Το είδε καθαρά, συμβάλλοντας μάλιστα στη δημιουργία του. Είναι ότι πίστευε ότι το κακό που διέπραξε ήταν αρκετό για να καθορίσει για πάντα τον δράστη του.

Εν τω μεταξύ, ο Φάουστ συνεχίζει το ταξίδι του. Στο δεύτερο μέρος της τραγωδίας, διασχίζει τον κόσμο της πολιτικής, του πλούτου, της μυθολογίας και της ομορφιάς. Συναντά την Ελένη της Τροίας, βιώνει νέες απώλειες και συμμετέχει στις αντιξοότητες μιας αυτοκρατορίας. Τελικά, πλέον γέρος, καταστρώνει ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο: να ανακτήσει γη από τη θάλασσα, να χτίσει αναχώματα, να κάνει μια περιοχή κατοικήσιμη και να φανταστεί εκεί μια κοινότητα ελεύθερων ανθρώπων.

Η φιλοδοξία του δεν αφορά πλέον απλώς την προσωπική ευχαρίστηση. Θέλει να μεταμορφώσει την πραγματικότητα και να αφήσει πίσω του κάτι που θα διαρκέσει περισσότερο από τον θάνατό του.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αθώος. Δύο ηλικιωμένοι, ο Φιλήμων και ο Βαυκίς, ζουν σε ένα μέρος που εμποδίζει το σχέδιό του. Ο Φάουστ επιθυμεί να τους απομακρύνει. Ο Μεφιστοφελής παρεμβαίνει και η επιχείρηση τελειώνει με τον θάνατό τους. Ακόμα και η μεγάλη επιχείρηση, που αποσκοπεί στη βελτίωση των ανθρώπινων ζωών, αποδεικνύεται ικανή να καταστρέψει μερικούς.

Είναι μια τρομερή αντίφαση: Ο Φάουστ ονειρεύεται έναν ελεύθερο λαό, αλλά δεν είναι σε θέση να σεβαστεί πλήρως την ελευθερία όσων ήδη στέκονται απέναντί ​​του.[ΤΗΝ ΖΩΗ ΟΧΙ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. ΗΤΑΝ Ο ΠΑΛΗΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΝΕΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΟ. Ο ΝΕΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ, Η ΑΥΤΟΣΥΝΕΙΔΗΣΙΑ, Η ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΩΣΗ, Η ΑΥΤΟΛΥΤΡΩΣΗ. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΣ ΣΑΝ ΘΕΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ ΣΩΖΕΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΠΟΥ ΤΟΝ ΤΡΟΦΟΔΟΤΟΥΣΕ. ΑΛΛΑ ΟΝΕΙΡΕΥΟΤΑΝ ΝΑ ΑΦΗΣΕΙ ΤΟ ΚΑΘ'ΟΜΟΙΩΣΙΝ ΕΦΟΣΟΝ Ο ΙΔΙΟΣ ΚΑΤΕΙΧΕ ΤΟ ΚΑΤ'ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΩΡΙΜΟΥ ΦΩΤΙΣΜΕΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΑΦΕΥΓΕΙ ΠΑΝΤΟΤΕ ΣΤΗΝ ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ ΜΑΣ; Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΝΕΦΥΣΗΣΕ ΠΝΟΗ ΖΩΣΑ Η ΟΠΟΙΑ ΧΑΘΗΚΕ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΣΜΟ. ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΘΑ ΔΙΝΕΙ ΝΟΗΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΣΚΕΨΕΙΣ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΛΛΑ ΜΠΟΡΕΙ ΜΟΝΟ ΝΑ ΑΦΑΙΡΕΣΕΙ ΤΙΣ ΖΩΕΣ ΤΩΝ ΜΗ-ΕΚΛΕΚΤΩΝ. ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΝΑ ΜΕ ΕΠΙΚΑΛΕΣΤΗΚΑΝ (ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟΝ- ΠΛΗΣΙΟΝ) ΚΑΠΟΥ ΘΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΩ]

Σε αυτό το σημείο, ο Μεφιστοφελής θα έπρεπε να νιώθει ότι έχει επιβεβαιώσει τις πεποιθήσεις του. Ο Φάουστ έχει ενδώσει στην αποπλάνηση, έχει κάνει λάθη και έχει προκαλέσει βάσανα. Ο διάβολος κατέχει μια εντυπωσιακή καταγραφή των αμαρτιών του.

Αλλά μια καταγραφή των αμαρτιών δεν αποτελεί ακόμη πλήρη γνώση του ανθρώπου .

Και ακριβώς αυτή τη διαφορά μεταφέρει ο Γκαίτε μέχρι το τέλος.

Ο Φάουστ, τυφλός πλέον, ακούει τον ήχο των φτυαριών. Πιστεύει ότι οι άντρες εργάζονται για να υλοποιήσουν το σχέδιό του, ενώ στην πραγματικότητα σκάβουν τον τάφο του. Φαντάζεται ένα μέλλον στο οποίο μια κοινότητα μπορεί να ζει ελεύθερα σε γη που έχει ανακτηθεί από τη θάλασσα. Αντιμέτωπος με αυτό το όραμα, έρχεται να πει, υπό όρους, τα λόγια της στιγμής που επιθυμεί να αποτυπώσει.

Ο Μεφιστοφελής νομίζει ότι νίκησε.

Δεν μπορούμε να απορρίψουμε το ζήτημα υποστηρίζοντας απλώς ότι ο Φάουστ δεν πρόφερε τον τύπο όπως είχε προβλεφθεί. Η επίκληση της στιγμής από μέρους του είναι πολύ κοντά στην προϋπόθεση του στοιχήματος για να μας επιτρέψει ο Γκαίτε μια καθαρά γραμματική λύση.

Έτσι, ο διάβολος ετοιμάζεται να διεκδικήσει την ψυχή του άντρα που συνόδευε για τόσο καιρό. Αλλά το τέλος παίρνει μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.

Οι άγγελοι επεμβαίνουν για να απελευθερώσουν τον Φάουστ από τη δύναμή του. Και ο Γκαίτε, που θα μπορούσε να είχε ολοκληρώσει με μια αυστηρή θεολογική διαμάχη, εισάγει ένα εκπληκτικά ειρωνικό επεισόδιο: οι ουράνιοι αγγελιοφόροι σκορπίζουν τριαντάφυλλα, ο Μεφιστοφελής επηρεάζεται από αυτά και καταλήγει να αποσπάται η προσοχή του από την ομορφιά των ίδιων των αγγέλων.

Αυτός ο ίδιος, ο ειδικός στους πειρασμούς, νικιέται από έναν πειρασμό.
Ενώ παρασύρεται από μια αναταραχή που δεν μπορεί να ελέγξει, οι άγγελοι παίρνουν την ψυχή του Φάουστ.
Είναι μια σκηνή που αξίζει να θυμόμαστε πολύ πιο συχνά. Ο διάβολος που είχε υποσχεθεί να κυριαρχήσει στην ανθρώπινη επιθυμία χάνει το βραβείο του επειδή δεν καταφέρνει να κυριαρχήσει στη δική του.

Ο Μεφιστοφελής, που ισχυριζόταν ότι γνώριζε την τιμή κάθε αδυναμίας, ανακαλύπτει ότι κι αυτός έχει μία.

Θα ήταν όμως απλοϊκό να θεωρήσουμε τη σωτηρία του Φάουστ ως αποτέλεσμα μιας απλής δαιμονικής απόσπασης της προσοχής. Τα τριαντάφυλλα και η αναταραχή του Μεφιστοφελή ανήκουν στη θεατρική και ειρωνική διάσταση του φινάλε. Η λύτρωση λαμβάνει χώρα σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Παρεμβαίνουν η χάρη, η αγάπη και η πιθανότητα ενός καθαρισμού που δεν συμπίπτει με την εξάλειψη της αμαρτίας. Η Μαργαρίτα επιστρέφει, λυτρωμένη πλέον, και μεσολαβεί για τον Φάουστ, ενώ η όπερα ολοκληρώνεται με μια αναφορά στο «Αιώνιο Θηλυκό».[ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΕ Ο ΣΟΛΟΒΙΕΦ]

Ο διάβολος χάνει, επομένως, όχι επειδή ο Φάουστ έχει αποδείξει ότι είναι ηθικά άψογος. Η τραγωδία δεν ισχυρίζεται κάτι τέτοιο. Χάνει επειδή το ανθρώπινο πεπρωμένο δεν μπορεί να εξαντληθεί από τον κατάλογο των αδυναμιών του.

Ο Μεφιστοφελής κατανοεί τέλεια την απληστία, τη ματαιοδοξία, τον αισθησιασμό και τη φιλοδοξία. Γνωρίζει τον άνθρωπο όταν παραδίδεται. Αλλά η νοημοσύνη του, χτισμένη στην άρνηση και την απογοήτευση, δεν μπορεί να αγκαλιάσει πλήρως ό,τι μπορεί ακόμα να μεταμορφωθεί μέσα στον άνθρωπο.

Υπάρχει ίσως και μια τελευταία ειρωνεία. Στον Πρόλογο εν Ουρανώ, ο Θεός επέτρεψε στον Μεφιστοφελή να συνοδεύσει τον Φάουστ επίσης επειδή ο άνθρωπος κινδυνεύει να καταλήξει σε αδράνεια. Ο διάβολος, αναγκάζοντάς τον να αντιμετωπίσει τον κόσμο, παραδόξως καταλήγει να συμβάλλει στην κίνηση εκείνης της ύπαρξης που θα ήθελε να οδηγήσει στην καταστροφή.

Ο πειραστής γίνεται, παρά τη θέλησή του, όργανο αυτού που δεν είχε προβλέψει.

Και να που φτάσαμε με το Αποσυναρμολογημένο Κλασικό μας Έργο. Για γενιές φανταζόμασταν τον Φάουστ ως τον άνθρωπο τόσο αλαζόνα που πίστευε ότι μπορούσε να ξεγελάσει τον διάβολο. Ο Γκαίτε μας παρουσιάζει μια ακόμη πιο ενδιαφέρουσα πιθανότητα: ο διάβολος είναι τόσο αλαζόνας που πιστεύει ότι έχει κατανοήσει οριστικά τον άνθρωπο .Ίσως αυτός να είναι ο πραγματικός του περιορισμός. Όχι η έλλειψη νοημοσύνης, αλλά η υπερβολική αυτοπεποίθηση. Ο Μεφιστοφελής βλέπει όλους τους λόγους για τους οποίους ένας άνθρωπος θα μπορούσε να χαθεί και δεν καταλαβαίνει γιατί αυτοί οι λόγοι μπορεί να μην είναι η τελευταία λέξη για την ύπαρξή του.Το λάθος τους μας επηρεάζει περισσότερο από όσο φαίνεται. Κι εμείς συχνά σπεύδουμε να αναγνωρίσουμε ένα άτομο με τα ελαττώματά του, τις αποτυχίες του, τα χειρότερα που έχει κάνει. Νομίζουμε ότι το έχουμε καταλάβει όταν έχουμε εντοπίσει την πιο προφανή αδυναμία του. Και μερικές φορές συμπεριφερόμαστε σαν τον Μεφιστοφελή: μπερδεύουμε την ικανότητα να αποκαλύπτουμε κάποιον με την ικανότητα να τον γνωρίζουμε.Αλλά μήπως το να γνωρίζουμε τι μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο να πέσει σημαίνει πραγματικά ότι γνωρίζουμε όλα όσα μπορεί να γίνει ο άνθρωπος;[ΣΩΖΕΤΑΙ Ο ΚΑΡΤΕΣΙΟΣ. ΕΓΩ ΠΟΥ ΑΜΦΙΒΑΛΩ ΥΠΑΡΧΩ. ΤΟ ΟΛΕΘΡΙΟ ΕΓΩ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΕΤΑΝΙΩΝΕΙ ΠΛΕΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΣΤΟ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ ΤΟΥ]

Τι θα γινόταν αν ο διάβολος έχανε το στοίχημα ακριβώς επειδή, αφού έμαθε τα πάντα για τις αδυναμίες μας, δεν πήρε ποτέ στα σοβαρά την πιθανότητα να ήμασταν κάτι περισσότερο;

 «FAUST: IL DIAVOLO CHE PERSE LA SCOMMESSA» - Inchiostroner

Αυτή είναι μια απόβαση των «Αποσυναρμολογημένων Κλασικών».

Αν το ταξίδι συνεχιστεί, άλλοι μύθοι, παραμύθια και σπουδαία λογοτεχνικά έργα θα ξαναδιαβαστούν με το ίδιο πνεύμα: ειρωνεία χωρίς ασέβεια, σεβασμός στα κείμενα και η ελευθερία να θέσουμε εκείνα τα ερωτήματα που, ίσως, πάντα κάναμε στον εαυτό μας αλλά σπάνια τολμούσαμε να διατυπώσουμε.

Ρικάρντο Αλμπέρτο ​​Κουατρίνι
Συγγραφέας, δοκιμιογράφος και συγγραφέας του πολιτιστικού ιστολογίου Inchiostronero

ΕΙΝΑΙ Η ΙΔΙΑ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΥ ΓΑΙΔΑΡΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΥΛΗΙΟΥ ΜΕ ΤΟ ΙΔΙΟ ΑΙΣΙΟ ΤΕΛΟΣ.

3 σχόλια:

  1. Ανώνυμος30/10/26 9:43 μ.μ.

    Ο Γκαίτε βάζει τον Φαουστ να θέλει να αλλάξει, τα όρια της Θάλασσας, μια ύβρη, πραγματικά , γιατί αυτά τα όρια τα έβαλε ήδη ο Θεος,

    ὅριον ἔθου, ὃ οὐ παρελεύσονται, οὐδὲ ἐπιστρέψουσι καλύψαι τὴν γῆν,
    ψαλμ 103

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ανώνυμος31/10/26 8:58 π.μ.

    "ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΝΑ ΜΕ ΕΠΙΚΑΛΕΣΤΗΚΑΝ (ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟΝ- ΠΛΗΣΙΟΝ) ΚΑΠΟΥ ΘΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΩ" Τι εννοείς εδώ φίλε αμέθυστε; Πάντως στον Φάουστ δεν υπάρχει μετάνοια. Αυτό εγώ κατάλαβα όταν τον διάβασα έφηβος. Πως η δικαίωσή του στην τελική ήταν το ότι ήταν ένα "ανύσυχο πνεύμα" που ήθελε να κατακτήσει τα πάντα. Αυτό. Η ανυσηχία σώζει. Θυμάμαι τότε που το διάβασα πως την αυθόρμητη εφηβική μου σκέψη όταν το τελείωσα. Και γιατί να μην σωθεί και ο διάβολος. Και αυτός ανήσυχος είναι. Επίσης κατάλαβα αρκετά αργότερα την διαφορά του Όμηρου με ότι ακολούθησε αλλά και γιατί ο Πλάτωνας τα έβαζε με του ποιητές. . Και δεν είναι τυχαίο που ο Γκαίτε δεν κατάφερε ποτέ να γίνει μεγάλος επιστήμονας παρόλο που προσπάθησε. Αγνοούσε την "ενδελέχεια" πραγμάτων και πράξεων αλλά και πως ο επιστήμονας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Είναι ο Λόγος Κυρίου σέ εναν Αγιο πού οροσηύχετο γιά τήν Σωτηρία μας. Εξάλλου καί στά μνημόσυνα αναφέρουμε τούς κεκοιμημένους. Μετάνοια!!!Ούτε στούς ορθοδόξους δέν υπάρχει πλέον.

    ΑπάντησηΔιαγραφή