ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
B7
Δύο ὅροι τῆς ψυχολογίας τοῦ βάθους
Anima και animus μέσα στον γάμο
Σήμερα θεωρώ καλό νὰ ἀναφερθούμε στην anima καὶ στὸν animus, διαβάζοντας ἀπό κάποιο ἄλλο βιβλίο. Το γράφει κάποιος πού εἶναι εἰδικός γιατρός, πιστός ἀλλὰ ὄχι ὀρθόδοξος. Ἔμᾶς δὲν μᾶς πειράζει νὰ ἀκούσουμε αὐτά πού λέει, να τα ἀφομοιώσουμε ὡς ὀρθόδοξοι καὶ νὰ τὰ φτιάξουμε, ἂν θέλετε νὰ πῶ ἔτσι, ὀρθόδοξα. Εἶναι ἔγγαμος καὶ μιλάει σε πρώτο πληθυντικό.
Ἡ προβολή τῆς animia καί τοῦ animus στὸ ἀνδρόγυνο
«Όταν παντρευόμαστε, δεν παίρνουμε ἁπλῶς ἕνα ἄτομο τοῦ ἄλλου φύλου μὲ τὸν δικό του χαρακτήρα, ἀλλά προβάλλουμε πάνω του διάφορες εἰκόνες, ποὺ δὲν προέρχονται ἀπὸ αὐτὸν ἀλλὰ ἀπὸ τὴ δική μας ψυχή».
Αὐτὸ εἶναι κάτι που μέχρι τώρα τὸ ἔχουμε τονίσει, καὶ πρέπει κανείς κατ' ἀρχὴν νὰ τὸ γνωρίζει καὶ πάρα πολύ νὰ τὸ προσέξει. Ὅπως ἔχουμε πεῖ, ὅταν ἕνας νέος παντρεύεται μια νέα, τις πιο πολλές φορές νομίζει ὅτι ἐλκύεται ἀπὸ αὐτὴν καὶ ἀπὸ τις χάρες της, ἐνῶ εἶναι ἐνδεχόμενο να προβάλλει στη νέα, σὰν σε οθόνη, λανθάνουσες γυναικείες ἰδιότητες, ποὺ ὑπάρχουν μέσα σ' αὐτόν, καὶ ἐπομένως ἴσως καθόλου νὰ μὴν ἔχει καταλάβει τί εἶναι ἡ νέα, ἡ ὁποία σ' αὐτὴ τὴν περίπτωση παίζει μόνο τον ρόλο τῆς ὀθόνης.
«Ὁ ἄνδρας ἔχει τὴν τάση να προβάλλει στη γυναίκα του κάτι ἀπό τή μητέρα του. Ὅταν ἀνακαλύ ψει ὅτι ἡ γυναίκα του εἶναι διαφορετική ἀπό τή μητέρα του, μὲ ἄλλα λόγια εἶναι αὐτή πού εἶναι, μπορεῖ νὰ ἀπογοητευθεί.»
Καθένας γεννιέται καί μεγαλώνει μέσα σε μια οἰκογένεια και κυρίως μεγαλώνει κάτω ἀπό τίς φροντίδες, τὴν ἐπίβλεψη καὶ τὴν ἀγάπη τῆς μητέρας. Θα λέγαμε ὅτι ἡ anima ἀρχίζει να δημιουργείται μέσα στον καθένα, καθώς βλέπει τη μητέρα του καὶ ἔχει δοῦναι λαβεῖν μαζί της.
Τὴν ὥρα ποὺ ἕνας νέος νομίζει πώς ταιριάζει με μια νέα, προβάλλει στη νέα αὐτή σαν σὲ ὀθόνη, ὅπως εἶπαμε, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ξέρει ἀπό τή μητέρα του καὶ τὰ ὁποῖα ἔγιναν ἐσωτερικό του βίωμα, ὅτι ἔτσι περίπου πρέπει νὰ εἶναι μια γυναίκα. Την παντρεύεται ὁ νέος καί ἀργὰ ἤ γρήγορα καταλαβαίνει ὅτι ἡ νέα τὴν ὁποία παντρεύτηκε δέν εἶναι ἡ μητέρα του, ὁ τύπος δηλαδή τῆς μητέρας του, πού ἀσυνειδήτως φέρει μέσα του, ἀλλά εἶναι μια ἄλλη γυναίκα, καὶ ἔτσι ἀπογοητεύεται. Το ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τη γυναίκα. Ὅ,τι μπορεῖ νὰ συμβεῖ μὲ ἕναν ἄνδρα, μπορεί να συμβεί καί με μια γυναίκα.
Πρέπει νὰ ποῦμε πάντως ὅτι, ἀκόμη καί στον καλύτερο γάμο, ὁ ἄνδρας καί ἡ γυναίκα εἶναι ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλο καί λίγο πατέρας και λίγο μητέρα. Ὁ ἄνδρας εἶναι καὶ λίγο πατέρας, ὅπως καὶ ἡ γυναίκα εἶναι καὶ λίγο μητέρα. Δηλαδή, μέσα στον γάμο δέν αἰσθάνεται κανείς -ὅσο κι ἂν δὲν τὸ καταλαβαίνει- τον σύντροφό του ἁπλῶς ὡς σύντροφο, ἀλλά ὁ ἄνδρας μπορεῖ νὰ αἰσθάνεται ποῦ καὶ ποῦ βαθύτερα τή γυναίκα του ὡς μητέρα του και πολλές φορές να περιμένει ἀπό τή γυναίκα του πράγματα που θα περίμενε ἀπό τή μητέρα του: στοργή, προστασία, ἀγάπη ἰδιαίτερη. Τὸ ἴδιο καί ἡ γυναίκα ἀντίστοιχα.
Το αἴσθημα δύο νέων μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα ξεγέλασμα
«Ἐκτός ὅμως ἀπὸ τὰ πραγματικά πρόσωπα, ὅπως τῆς μητέρας, τῆς ἀδελφῆς, τοῦ πατέρα κτλ., ὁ καθένας ἀπό τούς συζύγους προβάλλει στον ἄλλο τὴν ἰδανική εἰκόνα πού εἶχε πλάσει γι' αὐτὸν, πρίν ἀκόμη τον γνωρίσει.
Κάθε νέος πλάθει στὰ ὄνειρά του τὴν εἰκόνα τοῦ ἰδανικοῦ κοριτσιού, καὶ ὅταν συναντήσει μια κοπέλα, πού πλησιάζει κάπως στο δραμά του, πιστεύει πώς βρῆκε τὴν ἐκλεκτή τῶν ὀνείρων του καὶ προβάλλει σ' αὐτὴν ὅλες τίς ἀρετές τοῦ ἰδανικοῦ ποὺ εἶχε πλάσει. Αὐτὸς εἶναι ὁ λεγόμενος κεραυνοβόλος ἔρωτας. Στην πραγματικότητα ὅμως ὁ νεαρός μας δὲν ἀγαπᾶ τὴ συγκεκριμένη κοπέλα, που ἄλλωστε δὲν πρόλαβε ἀκόμη να τη γνωρίσει, ἀγαπᾶ ἁπλῶς τὴν εἰκόνα ποὺ ἔχει μέσα του»
Χθές μοῦ ἔθεσαν ἕνα ἐρώτημα, γιὰ νὰ ἀπαντήσω στη συνάντησή μας αὐτή: «Εάν κάποιος νέος ἔχει αἴσθημα πρὸς μια νέα ἢ μια νέα πρὸς ἕνα νέο, θα πρέπει νὰ ἀκολουθήσουν τὸ αἴσθημά τους ἢ πρέπει να προσέξουν μήπως τυχόν αὐτὸ εἶναι μια ἀπάτη, ἕνα ξεγέλασμα;»
Μπορεῖ βέβαια ἕνα αἴσθημα σε κάποιες περι πτώσεις νὰ εἶναι ἕνας ἀλάνθαστος ὁδηγός, ἀλλά σε πάρα πολλές περιπτώσεις, μὲ βάση αὐτά πού ἔχουμε πεῖ μέχρι τώρα, ὁπωσδήποτε εἶναι πλάνη, εἶναι ἀπάτη.
Ὁ κάθε ἄνδρας ἔχει μέσα του στοιχεῖα τῆς γυναικείας ψυχοσυνθέσεως –να μιλήσουμε για ψυχο-σύνθεση καί ὄχι για ψυχή– καί ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ στοιχεία, καθώς μεγαλώνει ἴσως ἀπὸ τὰ δώδεκά του χρόνια πού εἰσέρχεται στὴν ἐφηβική ἡλικία-τον κάνουν να σχηματίζει μέσα του, ὅπως λέει ἐδῶ, ὅσο γίνεται πιο ἰδανική εἰκόνα για τη μελλον-τική γυναίκα του.
Αὐτὸς μάλιστα ὁ συγγραφέας ἢ ὁ Καλλιάφας, δέν ἐνθυμοῦμαι, ἀναλύοντας τα περί τῆς anima και τοῦ animus τοῦ Γιούνγκ, λέει ὅτι με τα στοιχεία αὐτὰ ποὺ ἔχει ὁ καθένας μέσα του –ὁ μὲν ἄνδρας ἔχει μέσα του τα στοιχεῖα τῆς anima, ἡ δὲ γυναίκα τοῦ animus- δημιουργεῖται ἡ ἰδανική εἰκόνα για τον μελλοντικό σύντροφό του, καί βάσει αὐτῆς τῆς εἰκόνας ὁ νέος νομίζει πώς βρίσκει την κατάλληλη γυναίκα ἢ ἡ νέα τον κατάλληλο ἄνδρα· ἐνῶ εἶναι ἐνδεχόμενο ἡ νέα αὐτή νὰ μὴν ἔχει καμιά σχέση με αὐτὸ τὸ ὁποῖο νομίζει ὁ νέος, καί ὁ νέος αὐτὸς νὰ μὴν ἔχει καμιά σχέση μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖο νομίζει ἡ νέα. Ἔτσι, ἕνας τέτοιος γάμος εἶναι ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἐξαρχῆς ἕνας ἀποτυχημένος γάμος, Όταν λοιπόν τὸ αἴσθημα, γιὰ τὸ ὁποίο κάνει λόγο ἡ ἑρώτηση, είτε προέρχεται ἀπὸ ἕνα νέο πρός μια νέα εἴτε ἀπό μια νέα πρός ἕνα νέο, εἶναι ἐπη ρεασμένο από την anima ἢ ἀπὸ τὸν animus, τότε εἶναι ξένο πρός την πραγματικότητα καὶ εἶναι ἁπλῶς μια προβολή τῆς ἐσωτερικῆς εἰκόνας τοῦ ἑνός στο πρόσωπο τοῦ ἄλλου. Στην περίπτωση αὐτὴ τὸ αἴσθημα αὐτό ὁπωσδήποτε είναι λανθα σμένο, εἶναι σὲ πλάνη, και πρέπει κανείς ὄχι ἁπλῶς να προσέξει, ἀλλά ὁπωσδήποτε νὰ ἀποφύγει τὸν μεγάλο κίνδυνο που κρύβεται σ' αὐτὸ τὸ αἴσθημα.
«Νά, τί ἔλεγε ὁ Γκαίτε: "Ἡ ἰδέα μου για τις γυναῖκες δὲν προέρχεται ἀπ' ὅ,τι εἶδα στην πραγματικότητα, ἀλλὰ μοῦ εἶναι ἔμφυτη ἢ γεννήθηκε μέσα μου. Ὁ Θεός ξέρει πῶς". Τὸ ἴδιο κι ἕνας ἄλλος δὲν ἔμαθε ποτέ τί πραγματικά εἶναι μια γυναίκα, ἀλλά ἀναζητοῦσε ἀπελπισμένα τὴν anima του ἀνάμεσα σε χιλιάδες γυναίκες, χωρίς να βλέπει καμιά καὶ χωρίς να βρίσκει αὐτό πού ζητοῦσε».
Πῶς συμβαίνει καὶ ἕνα ἀνδρόγυνο οὔτε χωρίζει οὔτε ταιριάζει
Ἤθελα νὰ πῶ προηγουμένως, και μοῦ διέφυγε, ὅτι εἶναι ἀδύνατο να γνωρίζει ἕνας ἄνδρας τὴν ψυχοσύνθεση τῆς γυναίκας σὲ ὅτι ἀφορᾶ τὸν τομέα αὐτὸν τῆς ἔλξεως τοῦ ἑνὸς φύλου ἀπό τὸ ἄλλο. Εἶναι ἀδύνατο να μπορέσει να καταλάβει πῶς αἰσθάνεται ψυχολογικά μια γυναίκα, πῶς ζεῖ καὶ πῶς μπορεῖ νὰ ἐκδηλωθεῖ. Ὅπως ἐπίσης μια γυναίκα εἶναι ἀδύνατο να ξέρει πως αἰσθάνεται ψυχολογικά ἕνας ἄνδρας, πως συντελείται ή όλη ψυχολογική λειτουργία του. Ἐκεῖνο ποὺ λίγο πολύ μᾶς βοηθάει να καταλάβουμε ὁ ἕνας τον άλλο, το ἕνα φύλο να καταλάβει τὸ ἄλλο, εἶναι ἀκριβῶς ἡ anima πού ὑπάρχει στοὺς ἄνδρες καὶ ὁ animus πού ὑπάρχει στις γυναῖκες. Μᾶς βοηθάει να καταλάβουμε, ὅταν βέβαια συνειδητοποιεῖ ὁ νέος τὴν anima καὶ ἡ νέα τὸν animus, πού ἔχουν μέσα τους ἀντίστοιχα.
Ἐὰν ὁ ἕνας ἡ ἡ ἄλλη δέν συνειδητοποιήσουν αὐτὴ τὴν πραγματικότητα, τότε ἡ anima στὸν ἕναν καὶ ὁ animus στὴν ἄλλη μένουν σε ἀπωθημένη κατάσταση, ὁπότε λειτουργοῦν, ἐνεργοῦν καὶ ἐκδηλώ νονται στα τυφλά. Γι' αὐτό, μπορεῖ νὰ παντρευτούν δυο νέοι, καὶ νὰ μὴν μπορεῖ νὰ κάνει ὁ ἕνας χωρίς τὸν ἄλλο. Ἔχω πείρα τοῦ πράγματος· το διαπιστών νω αὐτό πολύ τακτικά. Ὁ ἕνας δέν μπορεῖ νὰ κά νει χωρίς τὸν ἄλλο, χωρίς να ξέρουν καλά-καλά τί εἶναι αὐτό πού δένει τὸν ἕνα μέ τόν ἄλλο, καὶ ἀπό τὴν ἄλλη πλευρά, δὲν μποροῦν να συμβιώσουν ἁρμονικά καὶ δὲν περνοῦν ζωή εὐτυχισμένη. Ωστόσο, δὲν μποροῦν νὰ χωρίσουν, καί εὐτυχῶς.
Είναι λοιπόν χαρακτηριστικό ἀκριβῶς αὐτό: ἕνας νέος μπορεῖ νὰ γνωρίσει μια νέα, μια νέα μπορεῖ νὰ γνωρίσει ἕνα νέο, καί μπορεῖ νὰ τὰ ποῦν, νὰ τὰ ξαναποῦν καὶ νὰ δοῦν ὅτι δὲν συμφωνοῦν, ὁπότε ἀφήνει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο καί στρέφον ται πρός ἄλλη κατεύθυνση. Ὅμως, δέν μποροῦν νὰ κάνουν χωριστά, καὶ πάλι ὁ ἕνας γυρίζει στον ἄλλο, καὶ ὁμολογούν: «Δὲν μπορῶ νὰ κάνω χωρίς ἐσένα», λέει ὁ νέος, καί ἡ νέα με τη σειρά της. «Κι ἐγώ τὸ ἴδιο». Ἔτσι, δεμένοι ἀπό αὐτό το τυφλό ἀλληλοσπρώξιμο τοῦ ἑνός πρὸς τὸν ἄλλο, παντρεύονται καί ζοῦν μὲ τὰ καβγαδάκια τους, μὲ τὴν ἀσυνεννοησία τους, μέ τή δυστυχία τους.
Τυφλές δυνάμεις, ἄν ἐπιτρέπεται νὰ πῶ ἔτσι, τούς δένουν, πάνω στίς ὁποῖες δὲν μποροῦν νὰ κυριαρχήσουν, καί ὄχι μιὰ ὠμή σεξουαλικότητα, ὅπως πιθανόν νὰ ἔλεγε κάποιος. Δυνάμεις, ποὺ δὲν τις ἔχουν συνειδητοποιήσει, τούς δένουν κατά τρόπο πού δέν μποροῦν νὰ χωρίσουν, ἀλλά συγχρόνως κατά βάθος, κατά βάσιν και οὐσιαστικά δέν ταιριάζουν καί ἑπομένως δέν μποροῦν νὰ ζήσουν ὁμαλά καί σωστά.
Ἴσως δέν εἶναι λίγα τὰ ἀνδρόγυνα που ζοῦν αὐτό το δράμα: ὅλο βλέπουν ὅτι κάτι δεν πάει καλά, ὅλο βλέπουν καί διαπιστώνουν στην καθημε ρινή πραγματικότητα ὅτι ἀπέχει ὁ ἕνας ἀπὸ τὸν ἄλλο, ὅτι δὲν ἔχει ἐπέλθει ψυχική κοινωνία -πολύ περισσότερο πνευματική κοινωνία- ὅτι δὲν ἔχουν γίνει ἕνας ἄνθρωπος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὥστε ὡς ἕνας ἄνθρωπος να πορεύονται ἐνώπιόν του καὶ νὰ τὸν ἀγαποῦν, καὶ ἀπό τὸ ἄλλο μέρος, ἀναγνωρίζουν ὅτι κάτι βρίσκει ὁ ἕνας στόν ἄλλο καί, τρόπον τινά, δέν μπορεῖ νὰ ἀφήσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο καὶ δὲν μποροῦν νὰ χωρίσουν.
Anima και animus μέσα στον γάμο
Σήμερα θεωρώ καλό νὰ ἀναφερθούμε στην anima καὶ στὸν animus, διαβάζοντας ἀπό κάποιο ἄλλο βιβλίο. Το γράφει κάποιος πού εἶναι εἰδικός γιατρός, πιστός ἀλλὰ ὄχι ὀρθόδοξος. Ἔμᾶς δὲν μᾶς πειράζει νὰ ἀκούσουμε αὐτά πού λέει, να τα ἀφομοιώσουμε ὡς ὀρθόδοξοι καὶ νὰ τὰ φτιάξουμε, ἂν θέλετε νὰ πῶ ἔτσι, ὀρθόδοξα. Εἶναι ἔγγαμος καὶ μιλάει σε πρώτο πληθυντικό.
Ἡ προβολή τῆς animia καί τοῦ animus στὸ ἀνδρόγυνο
«Όταν παντρευόμαστε, δεν παίρνουμε ἁπλῶς ἕνα ἄτομο τοῦ ἄλλου φύλου μὲ τὸν δικό του χαρακτήρα, ἀλλά προβάλλουμε πάνω του διάφορες εἰκόνες, ποὺ δὲν προέρχονται ἀπὸ αὐτὸν ἀλλὰ ἀπὸ τὴ δική μας ψυχή».
Αὐτὸ εἶναι κάτι που μέχρι τώρα τὸ ἔχουμε τονίσει, καὶ πρέπει κανείς κατ' ἀρχὴν νὰ τὸ γνωρίζει καὶ πάρα πολύ νὰ τὸ προσέξει. Ὅπως ἔχουμε πεῖ, ὅταν ἕνας νέος παντρεύεται μια νέα, τις πιο πολλές φορές νομίζει ὅτι ἐλκύεται ἀπὸ αὐτὴν καὶ ἀπὸ τις χάρες της, ἐνῶ εἶναι ἐνδεχόμενο να προβάλλει στη νέα, σὰν σε οθόνη, λανθάνουσες γυναικείες ἰδιότητες, ποὺ ὑπάρχουν μέσα σ' αὐτόν, καὶ ἐπομένως ἴσως καθόλου νὰ μὴν ἔχει καταλάβει τί εἶναι ἡ νέα, ἡ ὁποία σ' αὐτὴ τὴν περίπτωση παίζει μόνο τον ρόλο τῆς ὀθόνης.
«Ὁ ἄνδρας ἔχει τὴν τάση να προβάλλει στη γυναίκα του κάτι ἀπό τή μητέρα του. Ὅταν ἀνακαλύ ψει ὅτι ἡ γυναίκα του εἶναι διαφορετική ἀπό τή μητέρα του, μὲ ἄλλα λόγια εἶναι αὐτή πού εἶναι, μπορεῖ νὰ ἀπογοητευθεί.»
Καθένας γεννιέται καί μεγαλώνει μέσα σε μια οἰκογένεια και κυρίως μεγαλώνει κάτω ἀπό τίς φροντίδες, τὴν ἐπίβλεψη καὶ τὴν ἀγάπη τῆς μητέρας. Θα λέγαμε ὅτι ἡ anima ἀρχίζει να δημιουργείται μέσα στον καθένα, καθώς βλέπει τη μητέρα του καὶ ἔχει δοῦναι λαβεῖν μαζί της.
Τὴν ὥρα ποὺ ἕνας νέος νομίζει πώς ταιριάζει με μια νέα, προβάλλει στη νέα αὐτή σαν σὲ ὀθόνη, ὅπως εἶπαμε, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ξέρει ἀπό τή μητέρα του καὶ τὰ ὁποῖα ἔγιναν ἐσωτερικό του βίωμα, ὅτι ἔτσι περίπου πρέπει νὰ εἶναι μια γυναίκα. Την παντρεύεται ὁ νέος καί ἀργὰ ἤ γρήγορα καταλαβαίνει ὅτι ἡ νέα τὴν ὁποία παντρεύτηκε δέν εἶναι ἡ μητέρα του, ὁ τύπος δηλαδή τῆς μητέρας του, πού ἀσυνειδήτως φέρει μέσα του, ἀλλά εἶναι μια ἄλλη γυναίκα, καὶ ἔτσι ἀπογοητεύεται. Το ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τη γυναίκα. Ὅ,τι μπορεῖ νὰ συμβεῖ μὲ ἕναν ἄνδρα, μπορεί να συμβεί καί με μια γυναίκα.
Πρέπει νὰ ποῦμε πάντως ὅτι, ἀκόμη καί στον καλύτερο γάμο, ὁ ἄνδρας καί ἡ γυναίκα εἶναι ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλο καί λίγο πατέρας και λίγο μητέρα. Ὁ ἄνδρας εἶναι καὶ λίγο πατέρας, ὅπως καὶ ἡ γυναίκα εἶναι καὶ λίγο μητέρα. Δηλαδή, μέσα στον γάμο δέν αἰσθάνεται κανείς -ὅσο κι ἂν δὲν τὸ καταλαβαίνει- τον σύντροφό του ἁπλῶς ὡς σύντροφο, ἀλλά ὁ ἄνδρας μπορεῖ νὰ αἰσθάνεται ποῦ καὶ ποῦ βαθύτερα τή γυναίκα του ὡς μητέρα του και πολλές φορές να περιμένει ἀπό τή γυναίκα του πράγματα που θα περίμενε ἀπό τή μητέρα του: στοργή, προστασία, ἀγάπη ἰδιαίτερη. Τὸ ἴδιο καί ἡ γυναίκα ἀντίστοιχα.
Το αἴσθημα δύο νέων μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα ξεγέλασμα
«Ἐκτός ὅμως ἀπὸ τὰ πραγματικά πρόσωπα, ὅπως τῆς μητέρας, τῆς ἀδελφῆς, τοῦ πατέρα κτλ., ὁ καθένας ἀπό τούς συζύγους προβάλλει στον ἄλλο τὴν ἰδανική εἰκόνα πού εἶχε πλάσει γι' αὐτὸν, πρίν ἀκόμη τον γνωρίσει.
Κάθε νέος πλάθει στὰ ὄνειρά του τὴν εἰκόνα τοῦ ἰδανικοῦ κοριτσιού, καὶ ὅταν συναντήσει μια κοπέλα, πού πλησιάζει κάπως στο δραμά του, πιστεύει πώς βρῆκε τὴν ἐκλεκτή τῶν ὀνείρων του καὶ προβάλλει σ' αὐτὴν ὅλες τίς ἀρετές τοῦ ἰδανικοῦ ποὺ εἶχε πλάσει. Αὐτὸς εἶναι ὁ λεγόμενος κεραυνοβόλος ἔρωτας. Στην πραγματικότητα ὅμως ὁ νεαρός μας δὲν ἀγαπᾶ τὴ συγκεκριμένη κοπέλα, που ἄλλωστε δὲν πρόλαβε ἀκόμη να τη γνωρίσει, ἀγαπᾶ ἁπλῶς τὴν εἰκόνα ποὺ ἔχει μέσα του»
Χθές μοῦ ἔθεσαν ἕνα ἐρώτημα, γιὰ νὰ ἀπαντήσω στη συνάντησή μας αὐτή: «Εάν κάποιος νέος ἔχει αἴσθημα πρὸς μια νέα ἢ μια νέα πρὸς ἕνα νέο, θα πρέπει νὰ ἀκολουθήσουν τὸ αἴσθημά τους ἢ πρέπει να προσέξουν μήπως τυχόν αὐτὸ εἶναι μια ἀπάτη, ἕνα ξεγέλασμα;»
Μπορεῖ βέβαια ἕνα αἴσθημα σε κάποιες περι πτώσεις νὰ εἶναι ἕνας ἀλάνθαστος ὁδηγός, ἀλλά σε πάρα πολλές περιπτώσεις, μὲ βάση αὐτά πού ἔχουμε πεῖ μέχρι τώρα, ὁπωσδήποτε εἶναι πλάνη, εἶναι ἀπάτη.
Ὁ κάθε ἄνδρας ἔχει μέσα του στοιχεῖα τῆς γυναικείας ψυχοσυνθέσεως –να μιλήσουμε για ψυχο-σύνθεση καί ὄχι για ψυχή– καί ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ στοιχεία, καθώς μεγαλώνει ἴσως ἀπὸ τὰ δώδεκά του χρόνια πού εἰσέρχεται στὴν ἐφηβική ἡλικία-τον κάνουν να σχηματίζει μέσα του, ὅπως λέει ἐδῶ, ὅσο γίνεται πιο ἰδανική εἰκόνα για τη μελλον-τική γυναίκα του.
Αὐτὸς μάλιστα ὁ συγγραφέας ἢ ὁ Καλλιάφας, δέν ἐνθυμοῦμαι, ἀναλύοντας τα περί τῆς anima και τοῦ animus τοῦ Γιούνγκ, λέει ὅτι με τα στοιχεία αὐτὰ ποὺ ἔχει ὁ καθένας μέσα του –ὁ μὲν ἄνδρας ἔχει μέσα του τα στοιχεῖα τῆς anima, ἡ δὲ γυναίκα τοῦ animus- δημιουργεῖται ἡ ἰδανική εἰκόνα για τον μελλοντικό σύντροφό του, καί βάσει αὐτῆς τῆς εἰκόνας ὁ νέος νομίζει πώς βρίσκει την κατάλληλη γυναίκα ἢ ἡ νέα τον κατάλληλο ἄνδρα· ἐνῶ εἶναι ἐνδεχόμενο ἡ νέα αὐτή νὰ μὴν ἔχει καμιά σχέση με αὐτὸ τὸ ὁποῖο νομίζει ὁ νέος, καί ὁ νέος αὐτὸς νὰ μὴν ἔχει καμιά σχέση μὲ αὐτὸ τὸ ὁποῖο νομίζει ἡ νέα. Ἔτσι, ἕνας τέτοιος γάμος εἶναι ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἐξαρχῆς ἕνας ἀποτυχημένος γάμος, Όταν λοιπόν τὸ αἴσθημα, γιὰ τὸ ὁποίο κάνει λόγο ἡ ἑρώτηση, είτε προέρχεται ἀπὸ ἕνα νέο πρός μια νέα εἴτε ἀπό μια νέα πρός ἕνα νέο, εἶναι ἐπη ρεασμένο από την anima ἢ ἀπὸ τὸν animus, τότε εἶναι ξένο πρός την πραγματικότητα καὶ εἶναι ἁπλῶς μια προβολή τῆς ἐσωτερικῆς εἰκόνας τοῦ ἑνός στο πρόσωπο τοῦ ἄλλου. Στην περίπτωση αὐτὴ τὸ αἴσθημα αὐτό ὁπωσδήποτε είναι λανθα σμένο, εἶναι σὲ πλάνη, και πρέπει κανείς ὄχι ἁπλῶς να προσέξει, ἀλλά ὁπωσδήποτε νὰ ἀποφύγει τὸν μεγάλο κίνδυνο που κρύβεται σ' αὐτὸ τὸ αἴσθημα.
«Νά, τί ἔλεγε ὁ Γκαίτε: "Ἡ ἰδέα μου για τις γυναῖκες δὲν προέρχεται ἀπ' ὅ,τι εἶδα στην πραγματικότητα, ἀλλὰ μοῦ εἶναι ἔμφυτη ἢ γεννήθηκε μέσα μου. Ὁ Θεός ξέρει πῶς". Τὸ ἴδιο κι ἕνας ἄλλος δὲν ἔμαθε ποτέ τί πραγματικά εἶναι μια γυναίκα, ἀλλά ἀναζητοῦσε ἀπελπισμένα τὴν anima του ἀνάμεσα σε χιλιάδες γυναίκες, χωρίς να βλέπει καμιά καὶ χωρίς να βρίσκει αὐτό πού ζητοῦσε».
Πῶς συμβαίνει καὶ ἕνα ἀνδρόγυνο οὔτε χωρίζει οὔτε ταιριάζει
Ἤθελα νὰ πῶ προηγουμένως, και μοῦ διέφυγε, ὅτι εἶναι ἀδύνατο να γνωρίζει ἕνας ἄνδρας τὴν ψυχοσύνθεση τῆς γυναίκας σὲ ὅτι ἀφορᾶ τὸν τομέα αὐτὸν τῆς ἔλξεως τοῦ ἑνὸς φύλου ἀπό τὸ ἄλλο. Εἶναι ἀδύνατο να μπορέσει να καταλάβει πῶς αἰσθάνεται ψυχολογικά μια γυναίκα, πῶς ζεῖ καὶ πῶς μπορεῖ νὰ ἐκδηλωθεῖ. Ὅπως ἐπίσης μια γυναίκα εἶναι ἀδύνατο να ξέρει πως αἰσθάνεται ψυχολογικά ἕνας ἄνδρας, πως συντελείται ή όλη ψυχολογική λειτουργία του. Ἐκεῖνο ποὺ λίγο πολύ μᾶς βοηθάει να καταλάβουμε ὁ ἕνας τον άλλο, το ἕνα φύλο να καταλάβει τὸ ἄλλο, εἶναι ἀκριβῶς ἡ anima πού ὑπάρχει στοὺς ἄνδρες καὶ ὁ animus πού ὑπάρχει στις γυναῖκες. Μᾶς βοηθάει να καταλάβουμε, ὅταν βέβαια συνειδητοποιεῖ ὁ νέος τὴν anima καὶ ἡ νέα τὸν animus, πού ἔχουν μέσα τους ἀντίστοιχα.
Ἐὰν ὁ ἕνας ἡ ἡ ἄλλη δέν συνειδητοποιήσουν αὐτὴ τὴν πραγματικότητα, τότε ἡ anima στὸν ἕναν καὶ ὁ animus στὴν ἄλλη μένουν σε ἀπωθημένη κατάσταση, ὁπότε λειτουργοῦν, ἐνεργοῦν καὶ ἐκδηλώ νονται στα τυφλά. Γι' αὐτό, μπορεῖ νὰ παντρευτούν δυο νέοι, καὶ νὰ μὴν μπορεῖ νὰ κάνει ὁ ἕνας χωρίς τὸν ἄλλο. Ἔχω πείρα τοῦ πράγματος· το διαπιστών νω αὐτό πολύ τακτικά. Ὁ ἕνας δέν μπορεῖ νὰ κά νει χωρίς τὸν ἄλλο, χωρίς να ξέρουν καλά-καλά τί εἶναι αὐτό πού δένει τὸν ἕνα μέ τόν ἄλλο, καὶ ἀπό τὴν ἄλλη πλευρά, δὲν μποροῦν να συμβιώσουν ἁρμονικά καὶ δὲν περνοῦν ζωή εὐτυχισμένη. Ωστόσο, δὲν μποροῦν νὰ χωρίσουν, καί εὐτυχῶς.
Είναι λοιπόν χαρακτηριστικό ἀκριβῶς αὐτό: ἕνας νέος μπορεῖ νὰ γνωρίσει μια νέα, μια νέα μπορεῖ νὰ γνωρίσει ἕνα νέο, καί μπορεῖ νὰ τὰ ποῦν, νὰ τὰ ξαναποῦν καὶ νὰ δοῦν ὅτι δὲν συμφωνοῦν, ὁπότε ἀφήνει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο καί στρέφον ται πρός ἄλλη κατεύθυνση. Ὅμως, δέν μποροῦν νὰ κάνουν χωριστά, καὶ πάλι ὁ ἕνας γυρίζει στον ἄλλο, καὶ ὁμολογούν: «Δὲν μπορῶ νὰ κάνω χωρίς ἐσένα», λέει ὁ νέος, καί ἡ νέα με τη σειρά της. «Κι ἐγώ τὸ ἴδιο». Ἔτσι, δεμένοι ἀπό αὐτό το τυφλό ἀλληλοσπρώξιμο τοῦ ἑνός πρὸς τὸν ἄλλο, παντρεύονται καί ζοῦν μὲ τὰ καβγαδάκια τους, μὲ τὴν ἀσυνεννοησία τους, μέ τή δυστυχία τους.
Τυφλές δυνάμεις, ἄν ἐπιτρέπεται νὰ πῶ ἔτσι, τούς δένουν, πάνω στίς ὁποῖες δὲν μποροῦν νὰ κυριαρχήσουν, καί ὄχι μιὰ ὠμή σεξουαλικότητα, ὅπως πιθανόν νὰ ἔλεγε κάποιος. Δυνάμεις, ποὺ δὲν τις ἔχουν συνειδητοποιήσει, τούς δένουν κατά τρόπο πού δέν μποροῦν νὰ χωρίσουν, ἀλλά συγχρόνως κατά βάθος, κατά βάσιν και οὐσιαστικά δέν ταιριάζουν καί ἑπομένως δέν μποροῦν νὰ ζήσουν ὁμαλά καί σωστά.
Ἴσως δέν εἶναι λίγα τὰ ἀνδρόγυνα που ζοῦν αὐτό το δράμα: ὅλο βλέπουν ὅτι κάτι δεν πάει καλά, ὅλο βλέπουν καί διαπιστώνουν στην καθημε ρινή πραγματικότητα ὅτι ἀπέχει ὁ ἕνας ἀπὸ τὸν ἄλλο, ὅτι δὲν ἔχει ἐπέλθει ψυχική κοινωνία -πολύ περισσότερο πνευματική κοινωνία- ὅτι δὲν ἔχουν γίνει ἕνας ἄνθρωπος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὥστε ὡς ἕνας ἄνθρωπος να πορεύονται ἐνώπιόν του καὶ νὰ τὸν ἀγαποῦν, καὶ ἀπό τὸ ἄλλο μέρος, ἀναγνωρίζουν ὅτι κάτι βρίσκει ὁ ἕνας στόν ἄλλο καί, τρόπον τινά, δέν μπορεῖ νὰ ἀφήσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο καὶ δὲν μποροῦν νὰ χωρίσουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου