Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ (1866-1938) 1 ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ

Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ (1866-1938) 1
ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ

Μετάφρασις ἐκ τοῦ ρωσικοῦ ὑπὸ τοῦ ἰδίου τοῦ συγγραφέως καὶ τοῦ Ἱερομ. Ζαχαρίου
Έκδοσις ὀγδόη
Ἱερά Σταυροπηγιακή Μονή Τιμίου Προδρόμου
Έσσεξ ᾿Αγγλίας, 1999

ΣΥΝΑΞΑΡΙON
᾿Αγίου Σιλουανοῦ τοῦ ᾿Αθωνίτου

Σιλουανός οὗτος, ὁ τῆς ἐπουρανίου Ἱερουσαλήμ πολίτης, γονέων ὑπῆρξεν εὐσεβῶν, ἐκ τῆς τῶν Ρώσων χώρας ὁρμωμένων, ἀπὸ κώμης τελούσης ὑπὸ τὴν Μητρόπολιν Ταμπώβης, Σόβσκ καλουμένης. Ἐγεννήθη δὲ τῷ χιλιοστῷ ὀκτακοσιοστῷ ἑξηκοστῷ καὶ ἔκτῳ ἔτει ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου κατὰ σάρκα γεννήσεως, ἐκ νεότητος κληθεὶς εἰς μετάνοιαν ὑπ᾽ Αὐτῆς τῆς πανυμνήτου Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας.

Τοῦ εἰκοστοῦ ἑβδόμου τοίνυν τῆς ἡλικίας αὐτοῦ χρόνου εἰσεληλυθότος, ἀπετάχθη τοῖς βιωτικοῖς, καί, πρὸς ἐφόδιον λαβὼν τὰς τοῦ ἐν ἁγίοις Ἰωάννου τῆς Κρονστάνδης εὐχάς, ἀνεχώρησεν εἰς τὸ κατ' Ἑλλάδα περιφανέστατον ῎Ὄρος τοῦ ᾿Αθω, ὑποδὺς τὸν μοναδικόν ζυγὸν ἐν τῷ Μοναστηρίῳ τοῦ ἁ-γίου μεγαλομάρτυρος καὶ ἰαματικοῦ Παντελεήμονος.

Ἐκδεδωκώς οὖν ἑαυτὸν ὁλοψύχως τῷ Θεῷ, ἐν ὁλίγῳ χρόνῳ οὐ μόνον τὴν ἄπαυστον ἔλαβεν εὐχὴν παρὰ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου δωρεάν, ἀλλὰ καὶ θεοφανείας ἀρρήτου ἠξιώθη ἐν τῷ σεβασμίῳ οἴκῳ τοῦ ἁγίου Προφήτου Ἠλιοῦ, τῷ ὄντι παρὰ τῷ μηλῶνι τῆς εἰρημένης Μονῆς.

Ὑποσταλείσης μέντοι τῆς πρώτης Χάριτος, πένθει μεγά-λῳ ὁ πανόσιος συσχεθείς, καὶ πλείστοις, παραχωρήσει Θεοῦ, παραδοθείς τῶν νοητῶν ἐχθρῶν πειρασμοῖς, ἐνιαυτοὺς πέντε καὶ δέκα, τοῖς ἴχνεσιν ἐπακολουθῶν τοῦ Χριστοῦ, «δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σῴζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσενέγκας» (Εβρ. ε΄ 7), διδακτὸς Θεοῦ γενηθείς (πρβλ. Ιωάν. ς΄ 45), ἄνωθεν ἐνη-χεῖται νομοδότου φωνῆς: « Κράτει τὸν νοῦν σου εἰς τὸν ἄδην, καὶ μὴ ἀπελπίζου». Ἤνπερ ὡς κανόνα τηρήσας ἀπλανῆ, ἔ-δραμε τὴν ὁδὸν ᾿Αντωνίου, Μακαρίου, Σισώη, Ποιμένος καὶ τῶν ἄλλων κλεινῶν καθηγητῶν τῆς Ἐρήμου, ὧν καὶ τὰ μέτρα κατέλαβε καὶ χαρίσματα, ἀποστολικός καὶ προφητικός διδά-σκαλος φανείς ζῶν καὶ μετὰ θάνατον.

Κατέλιπε γάρ γραφάς πλήρεις Χάριτος καὶ Πνεύματος ῾Αγίου, ἃς ἐξέδοτο ὁ τούτου μαθητὴς καὶ φοιτητής Γέρων Σωφρόνιος, ὁ Κτίτωρ καὶ ᾿Αρχιμανδρίτης τῆς ἐν Βρεττανῶν νήσῳ Μονῆς τῶν εὐσεβῶν Ὀρθοδόξων. Καὶ τί χρεία ἐνταῦθα πλειόνων περὶ τοῦ πανοσίου Σιλουανοῦ λόγων; ὅπου γε προ-λαβὼν ὁ ἀββᾶς οὗτος τὸν ἐκείνου δίον καὶ διδαχὴν ἀκριβῶς καὶ κατὰ πλάτος ἐξέθετό τε καὶ συνεγράψατο ἐν ἀρχῇ τῆς δέλτου τῶν θείων τουτωνί καὶ μελιρρύτων γραφῶν. "Ήτις δέλ-τος διδάσκει, ὡς ἔξεστι τοῖς ἐντυγχάνουσι παρατηρῆσαί τε καὶ γνῶναι, ἡλίκος ὁ τοῦ Κυρίου οὗτος ἀθλητής, καὶ ὅπως τῇ τῶν ἐντολῶν ἀκριβεῖ τηρήσει, νεκρωθείς παντελῶς τῷ βίῳ, Χριστὸν ἐν αὐτῷ ζῇν, κατὰ Παῦλον ἐκτήσατο (Γαλ. β΄ 20), βί-βλος ἄλλοις θεόπνευστος γενόμενος γεγραμμένη καλάμῳ τοῦ Πνεύματος. Πιστοῦσι τὸν λόγον οἱ δι᾿ αὐτοῦ «ἀπὸ παντὸς ἔ-θνους τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν» (Πράξ. 6΄ 5) «εἰς ἐπίγνωσιν άλη-θείας» (Α΄ Τιμ. 6' 4) ἐλθόντες πολλοί, καὶ νῦν ἔτι ἐρχόμενοι.

*Ην γὰρ ὁ θαυμάσιος «πρᾶος καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ» (Ματθ. ια΄ 29), διάπυρος πρὸς Θεὸν παρακλήτωρ ὑπὲρ πάν-των ἀνθρώπων, καὶ κήρυξ ἀσύγκριτος τῆς εἰς ἐχθροὺς ἀγά-πης, ἧς οὐδὲν ἀσφαλέστερον τῆς τοῦ θείου Πνεύματος άληθοῦς παρουσίας τεκμήριον.

Μεταβέβηκε δὲ ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωὴν ὁ μακάριος οὗτος Ὅσιος Σιλουανός, πλήρης ἡμερῶν τῶν τοῦ πνεύματος, μηνί Σεπτεμβρίῳ εἰκοστῇ τετάρτῃ, ἔτους χιλιοστοῦ ἐννεα-κοσιοστοῦ τριακοστοῦ καὶ ὀγδόου, βασιλεύοντος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, "Ω ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.

ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΑ
ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ ΤΟΥ ΑΘΩΝΙΤΟΥ
Ποίημα Παύλου Μοναχοῦ

Ἦχος δ΄ Κανόνα πίστεως
Χριστὸν διδάσκαλον ἐν ὁδῷ ταπεινώσεως προσευξάμε-νος ἔλαβες, μαρτυροῦντος τοῦ Πνεύματος ἐν σῇ καρδίᾳ τὴν λύτρωσιν· διὰ τοῦτο ἀσκήσεως ἀνεδείχθης σὺ ὁδηγός, ὡς φωτός θείου ἔμπλεως, "Ὅσιε πάτερ Σιλουανέ, πρέσβευε Χρι-στῷ τῷ Θεῷ σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Ἕτερον
Ἦχος γ' Θείας πίστεως
Κήρυξ δέδοσαι τῇ οἰκουμένῃ, σὺ γλυκύτατος ἐν θεολό-γοις, τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀγάπης τρισόλβιε· τὸν ταπεινὸν γὰρ καὶ πρᾶον ἑώρακας, καὶ τὴν ἐκείνου καρδίαν κατέμαθες. Ο-θεν ἅπαντες, Σιλουανέ, ἐλλαμπόμενοι τοῖς σοῖς θεογλώσσοις ῥήμασι, δοξάζομεν τὸ Πνεῦμα τὸ δοξάσαν σε.

KONTAKION
Ἦχος πλ. δ' "Οτε καταβάς

Ὅτε ἐπὶ γῆς Χριστὸν διηκόνησας, πορευόμενος τούτου τοῖς ἴχνεσι· νῦν ἐν οὐρανοῖς ὁρᾷς ὃν ἐπόθησας, καὶ συμμέ-νεις αὐτῷ, ὡς ὑπέσχετο· διό, πάτερ, μὲ δίδαξον ἣν σὺ ὥδευ-σας τρίβον.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Α΄ ΜΕΡΟΣ
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ
Α΄ ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΚΑΙ ΝΕΑΝΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ –11. Ἡ φωνή τῆς Θεομή-τορος -18. Ο χρόνος τῆς στρατιωτικής θητείας-21. Μετάβασις εἰς Κρονστάνδην πρὸς τὸν Πατέρα Ἰωάννην –24. "Αφιξις εἰς ῞Αγιον *Όρος καὶ εἴσοδος εἰς τὴν Μονήν -25. Ἡ ἀρχὴ τῶν πειρασμῶν -26. Ἡ ἐμφάνισις τοῦ Κυρίου εἰς τὸν νεαρὸν ὑποτακτικὸν ἀδελφὸν Συμε-ὡν –30. Τρεῖς τύποι ἀσκητῶν τῆς ἐν Χριστῷ πνευματικῆς ζωῆς – 32. Ἡ αἴσθησις τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς μετανοίας εἰς τὸν ἀδελφόν Συμεών –34. Τί εἶναι ἡ ἁμαρτία; -37.
Β΄ ΜΟΝΑΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ: Ἡ ἀπώλεια τῆς χάριτος -41. Ἡ συμ-βουλὴ τοῦ Γέροντος ᾿Ανατολίου –42. Δεύτερος μέγας πειρασμός καὶ νέα θαυμαστὴ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ νουθεσία: «Κράτει τὸν νοῦν σου εἰς τὸν ῎Αδην, καὶ μὴ ἀπελπίζου» –48. Νέον στάδιον πνευματικῆς ζωῆς – 53. Ἐπιστροφή τῆς χάριτος καὶ προσευχὴ ὑπὲρ τοῦ κόσμου -56.
Γ΄ Η ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ: Περιγραφή τῆς μορφῆς καὶ τοῦ χα-ρακτῆρος τοῦ Γέροντος –62. Συνομιλίαι τοῦ Γέροντος: Μετὰ τοῦ π. Στρατονίκου –68. Μετὰ τοῦ π. Βενιαμίν –71. Κατὰ τὴν τράπεζαν τῶν οἰκονόμων –74. Μετὰ τοῦ ᾿Αρχιμανδρίτου-ἱεραποστόλου -78. Μετὰ τοῦ νεαροῦ φοιτητοῦ περὶ ἐλευθερίας -80. Μετά μοναχοῦ περί πνευματικῆς πάλης –81. Εἰς τὸ ξυλουργεῖον –86. Μετὰ τοῦ π. Β. -87. Παρὰ τῷ π. Διαδόχῳ -89.
Δ' Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ –93. Περὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ –95. Περὶ ὑπακοῆς –104. Περὶ τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως καὶ τῆς ῾Αγίας Γραφῆς –108. Περὶ τοῦ Ὀνόματος τοῦ Θεοῦ –115. Σκέψεις τοῦ Γέροντος περὶ τῶν φυτῶν καὶ τῶν ζώων 116. Περὶ τοῦ κάλλους τοῦ κόσμου -119. Περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀκολουθιῶν –121. Περὶ τῆς ἐξομοιώσεως τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν Χριστὸν –122. Περὶ τῆς ἀναζητήσεως τοῦ Θεοῦ -124. Περὶ τῆς πρὸς τὸν πλησίον στάσεως -124. Περὶ τῆς ἑνότητος τοῦ πνευ- ματικοῦ κόσμου καὶ τοῦ μεγαλείου τῶν ᾿Αγίων –126. Περὶ τῆς πνευματικής θεωρίας τοῦ κόσμου -127. Περὶ τῶν δύο τρόπων τῆς γνώσεως τοῦ κόσμου –128. Περὶ τῶν σημείων τῆς χάριτος καὶ τῆς πλάνης -130. Σκέψεις περὶ τῆς ἐλευθερίας –132. Περὶ τῆς προσ ωπικῆς σχέσεως τοῦ ἀνθρώπου πρὸς τὸν προσωπικὸν Θεὸν –140. Περὶ τῆς πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἀγάπη -153. Η διάκρισις τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ κακοῦ -156. Ἡ ὁδὸς τῆς Ἐκκλησίας –158. Διαφορά μετα-ξὺ τῆς χριστιανικῆς ἀγάπης καὶ τῆς δικαιοσύνης τῶν ἀνθρώπων – 161. Τὸ ἀδιάλειπτον τῆς προσευχῆς τοῦ Γέροντος –165.
Ε΄ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΟΕΡΑΣ ΗΣΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΑΣ ΠΡΟΣΕΥ-ΧΗΣ: Περὶ τῶν τριῶν εἰδῶν τῆς προσευχῆς –169. Περὶ τῆς ἐξελίξε ως τοῦ λογισμού –172. Ἡ ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ «ἀγαπήσεις τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου», ὡς θεμέλιον τῆς ἱερᾶς ἡσυχίας –183. Τὸ ἀνθρωπολογικὸν θεμέλιον τῆς νοερᾶς προσευχῆς -185. Πεῖρα αἰωνιότητος -187. ᾿Αρχὴ τῆς πνευματικῆς πάλης-ό ἀγὼν κατὰ τῶν παθῶν –.
5΄ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤ' ΑΥΤΗΣ ΑΓΩΝΟΣ: Τέσσερα εἴδη φαντασίας –.
Ζ΄ ΠΕΡΙ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΑΥΤΗΣ –.
Η ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΚΤΙΣΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΡΟΠΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΥΤΟΥ –. Περὶ τῆς Θεοειδοῦς ἀπαθείας –. Περὶ τοῦ Θείου Γνόφου –. Περὶ τοῦ Γνόφου τῆς ἀπεκδύσεως -
Θ΄ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΧΑΡΙΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΞ ΑΥΤΗΣ ΓΕΝΝΩΜΕΝΗΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΩΣ –
Γ' ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΙ: Δὲν εἶναι πάντοτε ἄπονον διὰ τὸν ἄνθρωπον νὰ ὁδεύῃ κατὰ Θεὸν –. Ομοίως, ἡ μετὰ τῶν ἁγίων ζωὴ δὲν εἶναι πάντοτε εύκολος. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ χάρις καὶ εἰς τὸ σῶμα, ὁ ἄνθρωπος δυνατὸν νὰ μὴ ἀνθέξῃ εἰς τὰς βασάνους ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ ᾿Αξιόλογος ἐπίσκεψις –Τὸ «σκληρόν» τῶν δοκιμασιών –
ΙΑ΄ Εξήγησις εἰς τὴν ἀποκάλυψιν «ΚΡΑΤΕΙ ΤΟΝ ΝΟΥΝ ΣΟΥ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΔΗΝ, ΚΑΙ ΜΗ ΑΠΕΛΠΙΖΟΥ» -
ΙΒ΄ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΣΧΑΤΩΝ ΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΔΥΝΑΤΟΥ ΕΙΣ ΤΟ ΚΤΙΣΤΟΝ ΟΝ
ΙΓ' ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ –. Ἡ σκέψις περὶ τῆς «ἀδυναμίας» τοῦ Χριστιανισμοῦ εἶναι βαθέως ἐσφαλμένη –. Περὶ τῆς δυνάμεως τῶν ᾿Αγίων καὶ τῆς «ἀντι- θέτου» πορείας αὐτῶν . Η χριστιανική πάλη πρὸς τὸ κακὸν –. Ο «Νόμος» τῆς αἰωνίου ζωῆς εἰς τὰς δύο ἐντολὰς . Ἡ ψυχολογικὴ ἀντίφασις τῶν ἐντολῶν τούτων ὡς συνέπεια τῆς διαστροφῆς τῆς ὁδοῦ τοῦ Θεοῦ. Ο τελευταῖος λόγος –. Το κριτήριον τῆς ἀληθείας . Το παράδοξον τῆς χριστιανικῆς ζωῆς.
ΙΔ' ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ
ΙΕ΄ ΜΕΤΑΘΑΝΑΤΙΟΙ ΤΙΝΕΣ ΓΝΩΜΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ –
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Β΄ ΜΕΡΟΣ
ΑΙ ΓΡΑΦΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ
ΤΩ ΕΚ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΠΑΤΡΙΔΩΝ ΟΡΜΗΘΕΝΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΟΣ ΤΟΥ ΑΘΩΝΟΣ ΟΙΚΗΣΑΝΤΙ ΤΩΝ ΟΣΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΧΟΡΩ ΤΟ ΠΑΡΑ ΦΥΣΙΝ ΔΙΑΦΥΓΟΝΤΙ ΤΟ ΔΕ ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΔΙΑΣΩΣΑΝΤΙ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΟ ΥΠΕΡ ΦΥΣΙΝ ΑΝΕΛΗΛΥΘΟΤΙ

H ΠΕΡΙ τοῦ Θεοῦ ἀποκάλυψις λέγει: «Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν», «ὁ Θεὸς φῶς ἐστι καὶ σκοτία ἐν Αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία» (Α΄ ᾿Ιωάν. δ΄ 8, α΄ 5).

Ὁπόσον δύσκολον εἶναι εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἀποδεχθῶμεν τοῦτο! Δύσκολον, διότι καὶ ἡ ἀτομικὴ ἡμῶν ζωὴ καὶ ἡ ζωὴ τοῦ περιβάλλοντος ἡμᾶς κόσμου περὶ τοῦ ἀντιθέτου μᾶλλον μαρτυροῦν.

Τῷ ὄντι! Ποῦ εἶναι τὸ ΦΩΣ τοῦτο τῆς ΠΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ, ἐὰν πάντες σχεδὸν ἐγγίζοντες τὰ τέλη τοῦ βίου ἐν πικρίᾳ καρδίας ἀναφωνοῦν μετὰ τοῦ Ἰώβ: «Αἱ ἡμέραι μου παρῆλθον ἐν βρόμῳ, ἐρράγη δὲ τὰ ἄρθρα τῆς καρδίας μου... ᾅδης μου ὁ οἶκος... Ποῦ οὖν μου ἔτι ἐστὶν ἡ ἐλπίς;» καὶ ἐκεῖνο, ὅπερ μυστικῶς ἀλλ᾿ ἰσχυρῶς ἐζήτει ἐκ νεότητος ἡ καρδία μου, «τίς ὄψεται;» (Ἰὼβ ιζ' 11-15).

Ο Ἴδιος ὁ Χριστὸς μαρτυρεῖ ὅτι ὁ Θεὸς προνοεῖ φιλοστόργως διὰ πᾶσαν τὴν κτίσιν, ὅτι οὐδὲ ἓν μικρὸν πετεινὸν τοῦ οὐρανοῦ εἶναι ἐπιλελησμένον ὑπ᾽ Αὐτοῦ, ὅτι Αὐτὸς μεριμνᾷ εἰσέτι καὶ διὰ τὸν καλλωπισμὸν τῶν κρί-νων τοῦ ἀγροῦ, διὰ δὲ τοὺς ἀνθρώπους ἡ πρόνοια Αὐτοῦ εἶναι ἀσυγκρίτως μεγαλυτέρα, τοσοῦτον ὥστε «καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ἡμῶν πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσί» (πρβλ. Ματθ. ι' 30).

Ποῦ λοιπὸν εἶναι αὕτη ἡ ἕως καὶ τῶν πλέον ταπεινῶν πραγμάτων διϊκνουμένη καὶ περὶ τῶν ἐλαχίστων σπουδάζουσα πρόνοια; Οἱ πάντες συμπνιγόμεθα πρὸ τοῦ θεάματος τοῦ ἀκράτου ἐν τῷ κόσμῳ ὀργίου τοῦ κακοῦ. Συχνάκις μυριάδες ὑπάρξεων ἅμα τῇ ἐμφανίσει αὐτῶν εἰς τὴν ζωήν, πολλάκις πρὶν εἰσέτι φθάσουν εἰς τὴν αὐτοσυνειδησίαν, ἁρπάζονται μετ' ἀπιστεύτου σκληρότητος.

Διὰ τί λοιπὸν ἐδόθη εἰς ἡμᾶς ἡ παράλογος αὕτη ζωή; Καὶ ἰδού, διψαλέως ζητεῖ ἡ ψυχὴ νὰ συναντήσῃ τὸν Θεόν, ἵνα εἴπῃ εἰς Αὐτόν: Διὰ τί ἔδωκας εἰς ἐμὲ τὴν ζωήν;... ᾿Εκορέσθην βασάνων. ᾿Εκάλυψέ με σκότος... Διὰ τί κρύπτεσαι ἀπ' ἐμοῦ;... Γνωρίζω ὅτι εἶσαι ἀγαθός, ἀλλὰ πῶς εἶσαι τοσοῦτον ἀδιάφορος εἰς τὴν τραγῳδίαν μου;

Διὰ τί εἶσαι τοσοῦτον σκληρὸς καὶ ἀνίλεως πρὸς ἐμέ; Δὲν δύναμαι νὰ Σὲ ἐννοήσω!

ΕΖΗΣΕΝ ἐπὶ τῆς γῆς ἄνθρωπος, ἀνὴρ διακαοῦς πνευματικῆς δίψης, τὸ ὄνομα αὐτοῦ Συμεών. Ἐπὶ μακρὸν προσηύχετο μετ' ἀκρατήτου θρήνου: «Ε-λέησόν με»! ᾿Αλλὰ δὲν εἰσήκουεν αὐτοῦ ὁ Θεός.

Παρῆλθον μῆνες τοιαύτης προσευχῆς, καὶ αἱ δυνά-μεις τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἐξηντλήθησαν. Ἔφθασε μέχρι τῆς ἀπογνώσεως καὶ ἀνέκραξεν: «Εἶσαι ἀδυσώπητος»! Καὶ ὅτε διὰ τῶν λέξεων αὐτῶν ἐντὸς τῆς συντετριμμένης ἐκ τῆς ἀπογνώσεως ψυχῆς αὐτοῦ ἐρράγη τι, εἶδεν αἴφνης τὸν ζῶντα Χριστόν. Πῦρ ἐπλήρωσε την καρδίαν καὶ ὅλον τὸ σῶμα αὐτοῦ μετά τοιαύτης δυνάμεως, ὥστε, ἐὰν διήρκει ἡ ὅρασις μίαν εἰσέτι στιγμήν, θὰ ἀπέθνησκε. Ποτέπλέον δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιλησθῇ τοῦ ἀφάτως πράου, τοῦ εἰς τέλος ἀγαπῶντος, τοῦ εὐχαρίστου καὶ πλήρους ὑπερνοητῆς εἰρήνης βλέμματος τοῦ Χριστοῦ. Καὶ εἰς τοὺς ἑ-πομένους μακροὺς χρόνους τῆς ζωῆς αὐτοῦ ἀκαμάτως ἐμαρτύρει ὅτι «ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν», ἀγάπη ἄπειρος, πάντα νοῦν ὑπερέχουσα.

Διὰ τὸν μάρτυρα αὐτὸν τῆς Θείας ἀγάπης πρόκειται ἡμῖν ὁ λόγος.

᾿Απὸ τῶν χρόνων Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, κατὰ τοὺς διαρρεύσαντας δεκαεννέα αἰῶνας, παρήλασαν χοροί ὁλόκληροι τοιούτων μαρτύρων. ᾿Αλλ' ὁ τελευταῖος οὗτος εἶναι εἰς ἡμᾶς ἰδιαιτέρως πολύτιμος, διότι ὑπῆρξε σύγχρονος ἡμῶν. Πολλάκις ἐμφανίζεται μεταξὺ τῶν χριστιανῶν ὁ ἐντελῶς φυσικός πόθος ὅπως ἴδωσιν ὁρατὰ σημεῖα τῆς πίστεως ἡμῶν. ᾿Αλλέως ἀσθενοῦν εἰς τὴν ἑαυτῶν ἐλ πίδα καὶ αἱ διηγήσεις περὶ θαυμάτων παλαιῶν ἡμερῶν ἀποβαίνουν εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν μῦθος. Ἰδοὺ διὰ τί τοσοῦτον ὠφέλιμος εἶναι ἡ ἐπανάληψις τοιούτων μαρτυ-ριῶν. Ἰδοὺ διὰ τί εἶναι εἰς ἡμᾶς τοσοῦτον ἀνεκτίμητος καὶ ὁ νέος οὗτος μάρτυς, εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ὁποίου ἡ-δύνατό τις νὰ ἴδῃ τὰς πολυτιμοτέρας ἐκδηλώσεις τῆς πίστεως ἡμῶν. Γνωρίζομεν ὅτι καὶ εἰς αὐτὸν ὀλίγοι μόνον θὰ δώσουν πίστιν, καθὼς ὀλίγοι ἐπίστευσαν καὶ εἰς τὴν μαρτυρίαν τῶν προγενεστέρων Πατέρων. Τοῦτο δέ, οὐχὶ διότι ἡ μαρτυρία εἶναι ψευδής, ἀλλὰ διότι ἡ πίστις ἀπαιτεῖ αὐταπάρνησιν καὶ ἀγῶνα. Λέγομεν ὅτι εἰς τοὺς δεκαεννέα αἰῶνας τῆς χριστιανικῆς ἱστορίας ἐφάνησαν «νέφη» μαρτύρων τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, ἀλλ᾽ εἰς τὸν ἀπέραντον ὠκεανὸν τῆς ἀνθρωπότητος ἡ ἀναλογία αὐτῶν εἶναι ἀσήμαντος.

Σπάνιοι εἶναι οἱ τοιοῦτοι μάρτυρες, διότι δὲν ὑπάρχει ἄθλος δυσκολώτερος καὶ ὀδυνηρότερος τοῦ ἀγῶνος ὑπὲρ τῆς ἀγάπης, δὲν ὑπάρχει μαρτυρία φοβερωτέρα τῆς μαρτυρίας περὶ τῆς ἀγάπης, οὐδὲ κήρυγμα προκλητικώτερον τοῦ κηρύγματος περὶ αὐτῆς.

Ρίψατε ἓν βλέμμα εἰς τὴν ζωὴν τοῦ Χριστοῦ. Ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον, ἵνα δώσῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους τὸ Εὐαγγέλιον περί τῆς αἰωνίου θείας ζωῆς. Παρέδωκεν αὐτὸ δι' ἁπλῶν ἀνθρωπίνων λέξεων καὶ διὰ δύο συντόμων ἐντολῶν περὶ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν καὶ τῆς πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπης. Ἐκ τῆς Εὐαγγελικῆς διηγήσεως βλέπομεν ὁποίους πειρασμούς ὑπέστη ἐκ τοῦ διαβόλου, ὅστις ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο, ἵνα ἐξαναγκάσῃ τὸν Χριστὸν «νὰ λύσῃ» αὐτὰς τὰς ἐντολάς, ἔστω καὶ κατ' ἐλάχιστόν τι, καὶ νὰ ἄρῃ οὕτω ἀπ᾿ Αὐτοῦ τὸ «δικαίωμα», ὅπως δώσῃ αὐτὰς εἰς τὸν ἄνθρωπον. Γνωρίζετε τί συνέβη εἰς τὴν ἔρημον (βλ. Ματθ. δ΄ καὶ Λουκ. δ΄). Ἐκ τῶν ἀπαντήσεων τοῦ Χριστοῦ βλέπομεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀγῶνος διὰ τὴν πρώτην ἐντολὴν, ἤτοι διὰ τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάπην. Καὶ ὅταν ὁ νικητὴς εἰς αὐτὸν τὸν ἀγῶνα Χριστὸς ἐξέρχη- ται εἰς τὸ κήρυγμα, ὁ διάβολος περιβάλλει Αὐτὸν δι' ἀτμοσφαίρας ἀσπόνδου καὶ φονικῆς ἔχθρας. ᾿Ακολουθεῖ Αὐτὸν εἰς πάσας τὰς ὁδούς, ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν ἐπιτυγχάνει τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ. Τὰ ὕστατα πλήγματα αὐτοῦ και τὰ τοῦ Χριστοῦ ὑπῆρξαν ἡ προδοσία τοῦ μαθητοῦ ἀποστόλου, ἡ γενική ἀποστασία, αἱ παράφοροι κραυγαὶ τοῦ εὐεργετηθέντος πλήθους: «Σταύρωσον, σταύρωσον Αύτόν». Πάλιν ὅμως νικᾷ ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, ὡς καὶ ὁ Ίδιος κατηγορηματικῶς μαρτυρεῖ περί τούτου: «Θαρσείτε, Ἐγώ νενίκηκα τὸν κόσμον». Καὶ πάλιν: «Έρχεται ὁ τοῦ κόσμου ἄρχων, καὶ ἐν Ἐμοὶ οὐκ ἔχει οὐδέν».

Ο διάβολος δὲν ἠδυνήθη νὰ ἄρῃ ἀπ᾽ Αὐτοῦ τὸ δικαίωμα, ὅπως δώσῃ εἰς τὸν κόσμον τὴν καινὴν ἐντολήν. Ὁ Κύριος ἐνίκησε καὶ ἡ νίκη Αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα, ὥστε οὐδεὶς οὐδέποτε δύναται νὰ μειώσῃ τὴν νίκην αὐτήν.

Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἡγάπησεν ἀπεράντως τὸν κόσμον. Εἰς τὸν Γέροντα Σιλουανὸν ἐδόθη νὰ διώσῃ τὴν ἀγάπην αὐτὴν ἐνεργῶς. Καὶ ἐκεῖνος εἰς ἀπάντησιν ἡγά-πησε τὸν Χριστόν, καὶ διήνυσε μακρούς χρόνους σκλη ροῦ ἀγῶνος, ἵνα οὐδεὶς καὶ οὐδὲν δυνηθῇ νὰ ἁρπάσῃ ἀπ᾿ αὐτοῦ τὸ δῶρον τοῦτο. Πρὸς τὸ τέλος τοῦ βίου θὰ ἠδύνατο ὁμοίως πρὸς τὸν μέγαν Παῦλον νὰ εἴπῃ καὶ αὐτὸς: «Τἰς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; Θλίψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα... Πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἐ-τέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν» (Ρωμ. η΄ 35-39).

Ἐμβαθύνοντες εἰς τοὺς λόγους τοῦ ᾿Αποστόλου Παύλου κατανοοῦμεν ὅτι ἡδύνατο νὰ ὁμιλῇ οὕτως, ἐπειδὴ καὶ ὁ ἴδιος διῆλθε διὰ μέσου ὅλων αὐτῶν τῶν ἀγώνων. Καὶ πᾶς ὅστις ἀκολουθεῖ τὸν Χριστόν, ὡς κατέδειξεν ἡ πεῖρα τῶν αἰώνων, διέρχεται πλήθος δοκιμασιῶν. Δι' αὐτῶν διῆλθε καὶ ὁ Γέρων Σιλουανός.

Ο μακάριος οὗτος Γέρων ἐν τῇ ροῇ τεσσαράκοντα καὶ ἐξ ἐτῶν ἠσκήθη ἐν τῷ ὄρει τοῦ Ἄθω, ἐν τῇ ρωσικῇ Μονῇ τοῦ ᾿Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος. Ἐν τῇ μονῇ ταύτῃ ἔτυχε νὰ ζήσωμεν καὶ ἡμεῖς περὶ τὰ δεκα-τέσσαρα ἔτη. Εἰς τὰ τέλη τοῦ βίου τοῦ Γέροντος, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1931 ἕως τῆς ἡμέρας τῆς κοιμήσεως αὐτοῦ (11/24 Σεπτεμβρίου 1938) συνέβη οὕτως, ὥστε νὰ εἴμεθα ὁ πλησιέστερος εἰς αὐτὸν ἄνθρωπος. Πῶς ἐγένετο τοῦτο, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξηγήσωμεν.

Τὰς μετὰ τοῦ Γέροντος σχέσεις ἡμῶν ἐγνώριζόν τινες οἱ ὁποῖοι βαθέως ἐξετίμων αὐτόν. Αἱ ἐπίμονοι παρακλήσεις αὐτῶν ὡδήγησαν ἡμᾶς εἰς τὴν συγγραφὴν τοῦ Βίου αὐτοῦ. Τὸ ἐγχείρημα τοῦτο δι᾽ ἄνθρωπον, ὅστις δὲν ἔχει οὔτε τὸ δῶρον οὔτε τὴν πεῖραν τοῦ «γράφειν», δὲν εἶναι εὔκολον. Παρὰ ταῦτα ἀποφασίζομεν τοῦτο, διότι βαθέως καὶ εἰλικρινῶς ἐπείσθημεν ὅτι εἰς ἡμᾶς ἀπόκειται τὸ χρέος νὰ διηγηθῶμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους περὶ τοῦ ἀληθῶς μεγάλου καὶ ἐξαιρέτου αὐτοῦ ἀνδρός.

Ἡ παροῦσα βίβλος κατὰ τὸ περιεχόμενον αὐτῆς προορίζεται διὰ στενόν κύκλον ἀνθρώπων, τὰ ἐνδιαφέροντα τῶν ὁποίων συγκεντροῦνται εἰς τὴν χριστιανικὴν ἄσκη-σιν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ κυρία μέριμνα ἡμῶν συνίσταται εἰς τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ἀκριβεστέραν «πνευματικὴν σκιαγράφησιν» τοῦ Γέροντος. Κατὰ τὴν μετ᾿ αὐτοῦ ἐπικοι-νωνίαν ή προσοχή ἡμῶν, σκοπούντων εἰς τὸ προσωπικόν ἡμῶν «ὄφελος», ήτο ἀπερροφημένη ἐκ τῆς πνευματικῆς μορφῆς αὐτοῦ. Ποτέ δὲν εἴχομεν τὴν ἰδέαν νὰ συγγρά-ψωμεν τὴν βιογραφίαν αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο πολλὰ στοι χεῖα, ἅτινα θὰ ἦσαν ἐνδιαφέροντα διὰ τὸν βιογράφον, παρέμειναν εἰς ἡμᾶς ἄγνωστα. Περὶ πολλῶν εἴμεθα ὑπο-χρεωμένοι νὰ σιωπήσωμεν, ἐπειδὴ συνδέονται μετ' ἀνθρώπων εἰσέτι ζώντων. Ἐνταῦθα ἀναφέρομεν ὀλίγα μό- νον γεγονότα ἐκ τῆς ζωῆς τοῦ Γέροντος, ἅτινα εἴτε ἐκεῖνος διηγήθη εἰς ἡμᾶς κατά διαφόρους ἀφορμὰς ἐν ταῖς συχναῖς ἡμῶν συνομιλίαις, εἴτε ἐπληροφορήθημεν ὑπὸ ἄλλων ἀσκητῶν τοῦ ῾Αγίου Όρους, φίλων τοῦ Γέροντος. Υποθέτομεν ὅτι ἡ πενιχρότης τῶν πληροφοριῶν περὶ τῆς ἐξωτερικῆς αὐτοῦ ζωῆς δὲν συνιστᾷ οὐσιώδη ἔλλειψιν εἰς τὸ ἔργον ἡμῶν. Θὰ ἤμεθα πλήρως ἱκανοποιημέ-νοι, ἐὰν ἐπετυγχάνομεν, ἔστω καὶ ἐκ μέρους, νὰ ἐκπλη-ρώσωμεν τὸν σπουδαιότερον σκοπὸν ἡμῶν, καὶ δὴ νὰ δι-αζωγραφήσωμεν τὴν πνευματικὴν πορείαν τοῦ Γέροντος εἰς ἐκείνους, οἵτινες δὲν εἶχον τὴν τύχην τῆς ἀμέσου καὶ ζώσης ἐπικοινωνίας μετ' αὐτοῦ. Ἐξ ὅσων δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ἐκ τῶν ἐπαφῶν ἡμῶν μετὰ τῶν ἀνθρώπων, ἦτο ὁ μόνος ἀπαθής, τὸν ὁποῖον ἔτυχε νὰ συναντήσωμεν ἐν τῇ ὁδῷ τῆς ἐπιγείου ἡμῶν ζωῆς. Νῦν δὲ, ὅτε οὗτος δὲν εὑρίσκεται μεθ' ἡμῶν, παρουσιάζεται εἰς ἡμᾶς ὡς τις ἐξαίρετος γίγας τοῦ πνεύματος.

Ὅτε ὁ Κύριος ἔζη ἐπὶ τῆς γῆς, ἡ ταπεινή Αὐτοῦ ἐμ-φάνισις ἐν σαρκὶ ἀπέκρυπτεν ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων βλεμμάτων τὴν αὐθεντικὴν Αὐτοῦ μεγαλειότητα, καὶ μόνον μετὰ τὴν ᾿Ανάληψιν τοῦ Κυρίου καὶ τὴν κάθοδον τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος ἀπεκαλύφθη εἰς τὸ νοερὸν ὄμμα τῶν μαθητῶν καὶ ἀποστόλων ἡ Θεότης τοῦ Χριστοῦ. Παρόμοι-όν τι συνέβη εἰς ἡμᾶς ἐν σχέσει πρὸς τὸν Γέροντα Σιλουανόν. Ὅτε ἦτο ἐν τῇ ζωῇ, ἦτο τοσοῦτον ἁπλοῦς καὶ προσιτός, ὥστε παρὰ τὴν εὐλάβειαν πρὸς αὐτόν, παρὰ τὴν συνείδησιν τῆς ὑψηλῆς ἁγιότητος τοῦ ἀνδρὸς τούτου, δὲν ἠδυνάμεθα νὰ αἰσθανθῶμεν πλήρως τὸ μεγαλεῖον αὐτοῦ. Μόνον δὲ νῦν, ὅτε ἐν τῇ ροῇ ὁλοκλήρου σειρᾶς ἐτῶν οὐδένα ἴσον συναντῶμεν ἐν τῇ ὁδῷ ἡμῶν, ἀρχόμεθα μετὰ καθυστερήσεως νὰ ἐννοῶμεν τὸ αὐθεντικόν μεγαλεῖον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον κατὰ τὴν ἀνεξιχνίαστον πρόνοιαν τοῦ Θεοῦ ὡδηγήθημεν νὰ γνωρίσωμεν τοσοῦτον ἐκ τοῦ σύνεγγυς.

Συνεχίζεται με:

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΝ
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ