ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 11
Η σωστή άντιμετώπιση τῆς σεξουαλικῆς πραγματικότητος
Πρός χειραφέτηση καὶ ἀνεξαρτησία
Το θέμα μας εἶναι «ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία», Είπαμε ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ τὸ δοῦμε και να το ἀναπτύξουμε με ἕναν τρόπο συστηματικό οὔτε μποροῦμε νὰ τὸ ἐξαντλήσουμε. Θα κάνουμε κάθε φορά μερικές σκέψεις καί ἐπίσης θὰ ἀπαντοῦμε σε ἐρωτήματα πού θα προκύπτουν.
Ἔχουμε πεῖ ὅτι, ὅταν ὁ ἄνθρωπος πάψει να εἶναι παιδί καί εἰσέλθει στὴν ἐφηβεία, για να διανύσει αὐτή τήν ξεχωριστή περίοδο τῆς ζωῆς του, ἀρχίζει σιγά-σιγά να χειραφετεῖται καί να θέλει να βγεῖ ἀπό τὸ οἰκογενειακό περιβάλλον καὶ ἀπὸ τὴν ὅλη ἐκείνη παιδική ἀτμόσφαιρα στὴν ὁποία ζοῦσε ἀρχίζει να θέλει νὰ ἐξέλθει ἀπό τὸν ἑαυτό του. Ἔτσι, βαδίζει πρός τήν ἀνεξαρτησία, πρός τή χει ραφέτηση, πρός την τελειοποίηση τῆς προσωπικό τητός του. Παύει νὰ εἶναι παιδί παύει νὰ ἔχει με τοὺς γονεῖς του καὶ γενικότερα μὲ τὴν οἰκογένεια τις σχέσεις ποὺ εἶχε μέχρι τώρα. Ἀρχίζει νὰ ἔχει τάσεις ἀνυπακοής. Στην πραγματικότητα ὅμως κατ' ἀρχὴν αὐτὸ ποὺ ἐκδηλώνεται δὲν εἶναι ἀνυ πακοή, δὲν εἶναι ἀνταρσία, οὔτε σημαίνει ότι, τρό πον τινά, δὲν σέβεται πλέον καὶ δὲν ἐκτιμᾶ τοὺς γονεῖς του. Ἀπλούστατα, τώρα, καί ἀπὸ σωματικῆς καὶ ἀπὸ ψυχολογικῆς καὶ ἀπό διανοητικῆς ἀπόψεως, ἔτσι εἶναι φυσιολογικά τα πράγματα, καί και λεῖται να ζήσει τη νέα αὐτή πραγματικότητα, για νὰ ὁλοκληρωθεῖ ὡς ἄνθρωπος.
Ἀρχίζει λοιπόν αὐτή ἡ κίνηση, ἀρχίζει ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὴν οἰκογένεια, ἀπό τὸ στενό περιβάλλον, ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του. Ἀρχίζουν οἱ φιλίες, καί τελικά ἔρχεται ἡ ἀγάπη. Ἡ τέλεια ἀγάπη πρὸς τὸν Θεό καί ἡ τέλεια κοινωνία μὲ τὸν Θεό ἀπευθείας ἢ τὸ δόσιμο σε ἕνα πρόσωπο τοῦ ἄλλου φύλου, ή κοινωνία με ἕνα πρόσωπο τοῦ ἄλλου φύλου διὰ τοῦ μυστηρίου τοῦ γάμου, τὸ ὁποῖο δόσιμο, ἡ ὁποία κοινωνία τελικά πρέπει να καταλήγει στην ἕνωση και στην κοινωνία μὲ τὸν Θεό. Ἄν περιοριστεῖ τὸ δόσιμο αὐτό ἁπλῶς σὲ ἕναν ἄνθρωπο, τότε, καθώς μηδέν εἶναι ὁ ἕνας, μηδέν ὁ ἄλλος, ὅπως λέγαμε σε άλλη ὁμιλία, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι πάλι μηδέν. Βέβαια, λειτουργεῖ ἡ κοινωνία τῆς ἀγάπης. Βγαίνει ὁ ἕνας ἀπό τὸ καβούκι του, δέχεται τον ἄλλο, που βγαίνει κι ἐκεῖνος ἀπό τό δικό του και βούκι, καὶ ἔτσι δημιουργείται ἡ κοινωνία τῶν δύο προσώπων, καὶ ὁ ἄνθρωπος ἐλευθερώνεται, ισορροπεί, βρίσκει τὸν ἑαυτό του. Τελικά ὅμως, οἱ δύο μαζί πρέπει να δοθούν στον Θεό. Ἂν αὐτὸ δὲν γί νει, νομίζω ότι τελικά ἔχουμε ἕνα μηδενισμό.
Στην κίνηση αὐτή που κάνει ὁ ἔφηβος για την ὁλοκλήρωση τῆς προσωπικότητός του, θα συναντή σει, ὅπως λέγαμε, δυσκολίες πρῶτα ἀπὸ τοὺς ἴδιους τοὺς γονεῖς του, οἱ ὁποῖοι δὲν τὸν καταλαβαίνουν Αντιδρώντας ὁ νέος στην έλλειψη κατανοήσεως ἐκ μέρους τῶν γονέων, παίρνει μια στάση ποὺ δὲν εἶναι καθόλου καλή. Ἐνῶ δηλαδή ή έξοδος αυτή καί ἡ κίνηση για χειραφέτηση είναι φυσιολογική, έπειτα παίρνει διαστάσεις μή φυσιολογικές, και δημιουρ γοῦνται ὅλα ἐκεῖνα τὰ προβλήματα που γνωρίζουμε.
Ἐδῶ ὅμως ἀρχίζει και το μπλέξιμο με το άλλο φύλο, καθώς ἐφηβεία κυρίως σημαίνει παρουσία τῆς ἤδης. Δηλαδή, ἀρχίζει ὁ ἄνθρωπος να γίνεται ἱκανός, γιὰ νὰ δημιουργήσει οἰκογένεια. Αρχίζει λοιπόν το μπλέξιμο πρῶτα μὲ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του καὶ ἔπειτα στις σχέσεις του μὲ τὸ ἄλλο φύλο.
Τα δύο ἄκρα
Πρέπει, νομίζω, να τονίσουμε εἰλικρινά καί, ὅσο γίνεται, καθαρά καὶ ξάστερα ὅτι ἡ σεξουαλική πραγματικότητα εἶναι μια πραγματικότητα ἀρκετά φαρδιά-πλατιά θρονιασμένη μέσα στὸν ἄνθρωπο Σε κάθε φυσιολογικό ἄνθρωπο αὐτὴ ἡ πραγματικό τητα ὑπάρχει καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἀγνοηθεί, δὲν πρέπει νὰ ἀγνοηθεῖ. Ἄλλο τώρα, ἂν τὴ βάλει κανείς σε ἕνα σωστό κανάλι, καί τελικά την οδηγήσει ἐκεῖ ποὺ θὰ τὴν ὁδηγήσει ἢ τὴν ξεπεράσει. Άλλο αὐτό. Ὅμως, δεν πρέπει νὰ τὴν ἀγνοήσει. Καὶ ἐδῶ εἶναι που δημιουργούνται, όπως νομίζω, τὰ πολλά προ βλήματα στο ὅτι δηλαδή δὲν ἀντιμετωπίζεται αὐτὴ ἡ πραγματικότητα όπως πρέπει. Καὶ ἄλλες πραγμα τικότητες τῆς ἐφηβικῆς ἡλικίας δὲν ἀντιμετωπίζον ται ὅπως πρέπει, ἀλλὰ καὶ αὐτή, που ἴσως για πολλούς καὶ διαφόρους λόγους εἶναι ἡ σπουδαιότερη.
Ἂς μοῦ ἐπιτραπεῖ νὰ πῶ ὅτι καμιά φορά ἐκεῖνοι ποὺ τὰ μπλέκουν πιο πολύ τα θέματα αὐτά ἢ που μπλέκουν πιο πολύ στον τομέα αὐτόν, και τελικά δέν καταλήγουν σε πολύ καλή καί «νορμάλ» κατάσταση, ὅσο κι ἂν φαίνεται αὐτό παράξενο, εἶναι αὐτοὶ ποὺ θρησκεύουν. Όχι βέβαια διότι αὐτή καθ' ἑαυτὴν ἡ θρησκευτικότητα, αὐτή καθ' ἑαυτήν ἡ πνευματική ζωή δημιουργούν προβλήματα στον ἄνθρωπο, ἀλλά διότι δεν ξέρουμε να θρησκεύουμε σωστά. Καὶ ἐπομένως, ὡς θρησκευτικοί ἄνθρωποι, πού δέν θρησκεύουμε ὅμως σωστά, δέν ἀντιμετωπίζουμε σωστά καὶ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα, πού ὑπάρχει σε κάθε φυσιολογικό ἄνθρωπο.
Δηλαδή, καθώς μεγαλώνει ὁ νέος, ὁ ἔφηβος ἢ ἡ ἔφηβος, ἂν δὲν διαπαιδαγωγηθεί σωστά ἀπό θρη σκευτικῆς ἀπόψεως, ἄν ἀκόμη καί τα βιβλία που διαβάζει δὲν ἀντιμετωπίζουν σωστά το θέμα αὐτό ἀπό θρησκευτικῆς ἀπόψεως, εἶναι ἐνδεχόμενο ή πραγματικότητα αὐτή νὰ ἀντιμετωπισθεῖ σὰν ἕνας ἐχθρός, σαν κάτι τὸ ἀκάθαρτο καὶ ἀκόμη πιο ὠμά σαν μιὰ ἁμαρτία. Ὁπότε, ἀρχίζει να παίρνει κανείς τὴν ἀνάλογη στάση, μέχρι τοῦ σημείου νὰ αἰσθάνεται ἀηδία ἀπέναντι σ' αὐτή την πραγματικότητα.
Ὅταν συμβαίνουν αὐτά, ὁπωσδήποτε ή πραγματικότητα αὐτή -πού, θέλουμε δέν θέλουμε, το καταλαβαίνουμε δέν το καταλαβαίνουμε, εἶναι παρούσα σε ὅλο της το πλάτος καὶ τὸ βάθος, ὅσο κι ἂν ἐμεῖς τὴν ἀγνοοῦμε- θὰ ἀπωθηθεῖ, σύμφωνα με αὐτά που λέει σήμερα ἡ ψυχολογία, στο υποσυνεί δητο καὶ στὸ ἀσυνείδητο. Κάτι παρόμοιο, μὲ ἄλλες λέξεις καὶ μὲ ἄλλες φράσεις, λένε καὶ οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ μάλιστα, δὲν θὰ ἀπωθηθεῖ μια καὶ ἔξω, ἀλλὰ ἕως ὅτου ἀπωθηθεί, γίνεται φοβερός ἀγώνας.
Να φαντασθούμε σε ἕνα δωμάτιο τοῦ σπιτιοῦ μας ἕνα ὑπόγειο, μὲ τὸ ὁποῖο ἐπικοινωνεί το δωμάτιο με μια καταπακτή. Σπρώχνουμε κάτι να μπεῖ μέσα στὸ ὑπόγειο ἀπὸ τὴν καταπακτή, και αὐτό, σὰν νὰ εἶναι, τρόπον τινά, ζωντανό, ἔχει πολλή δύναμη καί προβάλλει ἀντίσταση. Καὶ ὅλο ἐμεῖς το σπρώχνουμε πρός την καταπακτή, καὶ ὅλο αὐτὸ θέλει να βγεῖ. Κάθε φορά ποὺ ἐμεῖς τὸ σπρώχνου με καὶ αὐτό θέλει να βγεῖ ἀπὸ τὴν καταπακτή, και θώς καταβάλλουμε μια προσπάθεια, ἔχουμε ἀνάλο γο βίωμα: ἕνα ἰδιαίτερο αἴσθημα, μια ἀγωνία. Ὁπότε, καθώς το σπρώχνουμε στο ὑπόγειο, μαζί με αὐτό σπρώχνουμε και τα διώματα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦνται κάθε φορά.
Ἀπωθεῖται λοιπόν αὐτή ἡ πραγματικότητα στο ἀσυνείδητο καί μαζί μὲ αὐτὴν ἀπωθοῦνται καὶ ὅλα τὰ ἀηδιαστικά, τὰ ἀποκρουστικά, τα οδυνηρά, τα -δέν ξέρω πῶς νὰ τὰ ὀνομάσω- διώματα, που δημιουργοῦνται σὲ σχέση μὲ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα.
Ένας έφηβος, ὅταν ἔτσι ἀντιμετωπίζει αὐτὸ τὸ θέμα, εἶναι πέρα ἀπό κάθε ἀμφιβολία βέβαιο ὅτι δὲν θὰ ἔχει καλὴ ἐξέλιξη, ἀλλὰ θὰ ἔχει κάποιο πρόβλη μα, καὶ τελικά δὲν θὰ μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνας ίσορρο πημένος ἄνθρωπος. Όχι μόνο θὰ ἔχει ἀνωμαλία ψυχολογική, ἀλλά τελικά δὲν θὰ μπορεῖ νὰ ζήσει καὶ ὡς πνευματικὸς ἄνθρωπος, ἐνῶ θὰ ἀγωνίζεται να ζήσει, καὶ μάλιστα δέν θά καταλαβαίνει τί τοῦ φταίει. Εκτός ὅμως ἀπό αὐτό, ὅ,τι ἔχει ἀπωθηθεῖ, ὅταν βρεῖ κατάλληλη εὐκαιρία, θα πεταχτεῖ ἀπό ἐκεῖ μέσα καὶ μάλιστα με τέτοια δύναμη, που θα τρί δει κανείς τὰ μάτια του καί θά διερωτάται: Πῶς αὐτὸς ὁ νέος, ἐνῶ ἦταν τόσο σεμνός, τόσο προσε κτικός, ἐνῶ τόσο πολύ δὲν ἤθελε οὔτε νὰ ἀκούσει οὔτε να σκεφτεί γι' αὐτό το θέμα, τώρα γίνεται δούλος του καί ὑπηρέτης του; Έχουμε πάρα πολλά τέτοια παραδείγματα νέων, πού ἀργότερα τὴν ἔπαθαν κατ' αὐτόν τον τρόπο.
Μπορεί ὅμως να συμβεῖ καὶ τὸ ἀντίθετο. Ἕνας ἔφηβος ἐπηρεασμένος ἀπό ἀνάλογες θεωρίες, εἴτε διότι διαβάζει σχετικά βιβλία εἶτε διότι παραβρέθηκε σὲ ἀνάλογες συζητήσεις εἴτε διότι μπορεῖ νὰ εἶδε σχετικά κινηματογραφικά ἔργα, πιάνει τὸ ἄλλο ἄκρο καὶ ἀφήνει τὸν ἑαυτό του χωρίς περιορι σμούς νὰ ἱκανοποιηθεῖ ὡς πρὸς αὐτό τό θέμα.
Ὅταν ἔφθασαν ἐδῶ οἱ ἀπόψεις τοῦ Φρόυντ ἐπάνω σ' αὐτό το θέμα, κατατρομαγμένοι ὁρισμένοι γονεῖς ἔκαναν τὸ πᾶν γιὰ νὰ ἀφήσουν, ὅσο ἔπαιρνε περισσότερο, ελεύθερα τα παιδιά τους σ' αὐτὸν τὸν τομέα, μὴν τυχόν ἀπωθηθεῖ αὐτή ἡ πραγματικότητα, καὶ το παιδί τους τελικά δὲν θὰ εἶναι ἰσορροπημένο,
Φοβούμενος λοιπόν κανείς μήπως δὲν ἀντιμε τωπίσει καλά το θέμα, πιάνει τὸ ἄλλο ἄκρο. Ἐνῶ δηλαδή ή πραγματικότητα αὐτὴ ποὺ ἐμφανίζεται στὸν ἄνθρωπο ἔχει ὡς προορισμό νὰ ἐξελιχθεί σιγά-σιγά, καὶ κανονικά ἕως ὅτου να φθάσει στο σημείο ἐκεῖνο ποὺ νὰ μπορεῖ κανείς να δημιουργήσει οἰκογένεια, ὅμως δέν προλαβαίνει νὰ παρουσιασθεί στον ἔφηβο, καὶ αὐτός, ἐπηρεασμένος ἀπό τέτοια κηρύγματα και τέτοιες ἀπόψεις ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν καθημερινή πραγματικότητα που βλέπει στη σημε ρινή κοινωνία, παρακινούμενος καμιά φορά καὶ ἀπὸ τοὺς ἴδιους τους γονεῖς, δίνεται καί ἀφήνεται ἐλεύθερος χωρίς κανένα χαλινάρι, χωρίς κανέναν περιορισμό νὰ ἱκανοποιήσει το γενετήσιο ἔνστικτο.
Αὐτό ὅμως εἶναι λάθος, καθώς ἡ ἐξέλιξη καί ἡ ὡρίμανση δὲν εἶναι καθόλου κανονική. Καὶ ὄχι μόνο εἶναι λάθος ἀλλά καί μεγάλη ἁμαρτία. Γιά, σκεφτείτε, μόλις δοῦμε ἕνα μπουμπουκάκι στην τριανταφυλλιά τοῦ κήπου μας, να σπεύσουμε ἀμέσως να τραβήξουμε τα πράσινα φύλλα ποὺ τὸ περιβάλλουν ἀπ᾿ ἔξω καὶ ἐν συνεχεία νὰ ἀνοίξουμε τὰ πέταλά του, ὥστε, σώνει καὶ καλά, μια ώρα γρηγορότερα να το φτιάξουμε τριαντάφυλλο. Βεβαί ως, αὐτὸ τὸ μπουμπουκάκι τὰ ἔχει ὅλα ἐν σπέρματι καὶ δὲν τοῦ λείπει τίποτε. Εἶναι ἕνα καθ' ὅλα τέλειο τριαντάφυλλο, ἀλλά ἐν σπέρματι. Εἶναι ἀκόμη σε ἐμβρυϊκή κατάσταση, καὶ χρειάζεται καὶ οἱ μὲρες να περάσουν καὶ ὁ ἀνάλογος ἥλιος νὰ φανεί. γιὰ νὰ τὸ θερμάνει, καὶ νὰ ποτιστεῖ ἀνάλογα, ὥστε νὰ ἀρχίσει σιγά-σιγά νὰ ἀνοίγει πρῶτα τὰ πράσινα φύλλα του, ἔπειτα τα πέταλα, ὥσπου να γίνει ἕνα όμορφο τριαντάφυλλο
Λίγο πολύ μερικές φορές, ἕνεκα, ἐπαναλαμβά νω, τῶν κηρυγμάτων καὶ τῆς νοοτροπίας ποὺ ὑπάρ χει, μερικοί νέοι -βοηθούμενοι καμιά φορά ἴσως καὶ ἀπὸ τοὺς ἰδιους τοὺς γονεῖς, ποὺ καὶ ἐκεῖνοι δὲν ξέρουν καλά τα πράγματα- βιάζονται, ὅσο το δυνατό γρηγορότερα, να φθάσουν στο τέλος ἐκεῖνο, που πρέπει να φθάσει κανείς σιγά-σιγά καί με φυσιολογικό τρόπο. Βέβαια, ποιές ἄλλες συνέπειες ἔχει μια τέτοια τακτική δέν εἶναι ἀνάγκη να το ἀναφέρουμε ἐδῶ, γιατί τίς γνωρίζετε.
Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἤθελα ἐγώ νὰ πῶ σήμερα καὶ νὰ τελειώσουμε και να συνεχίσουμε ἄλλη μέρα, εἶναι τοῦτο: νομίζω ὅτι ἡ ἀλήθεια καί το σωστό βρίσκεται ἀνάμεσα σ' αὐτὰ τὰ δύο ἄκρα. Ὄχι ἐπειδὴ αὐτά εἶναι ἄκρα, γι' αὐτό ὁπωσδήποτε κάτι που βρίσκεται στο μέσον εἶναι το σωστό, ἀλλά διότι το μέσον, αὐτό καθ' ἑαυτό, εἶναι, κατά τη γνώμη μου, το σωστό.
Πῶς θὰ ἀποφύγει ὁ ἔφηβος καὶ τὴν ἀπώθηση και το κατρακύλισμα
Βέβαια, τὸ ἄν θὰ ἀντιμετωπίσει ἕνας νέος αὐτό το θέμα σωστά ἤ ὄχι, νομίζω ὅτι ἐξαρτᾶται πάρα πολύ καὶ ἀπό τούς μεγάλους. Καί ὅταν πρό κειται για θρησκευόμενο ἄνθρωπο, γιὰ ἕναν νέο που προσπαθεῖ νὰ εἶναι καλός χριστιανός, ἐξαρτᾶται πάρα πολύ καί ἀπό τὸν πνευματικό στον ὁποῖο καταφεύγει καὶ ζητά τις συμβουλές του. Ὁ ὁποῖος πνευματικός καμιά φορά δυστυχῶς -πρέπει νὰ τὸ ποῦμε καὶ αὐτό- δὲν ἀντιμετωπίζει σωστά αὐτό το θέμα ἢ θέλει νὰ τὸ ἀγνοήσει τελείως καί τὸ ἀφήνει νὰ τὸ τακτοποιήσει μόνος του ὁ νέος.
Δεν νομίζω ὅτι αὐτή εἶναι μια σωστή ἀντιμετώπι ση τοῦ θέματος.
Οἱ γονεῖς, οἱ πνευματικοί, οἱ παιδαγωγοί καὶ γενικότερα οἱ μεγαλύτεροι, ὅπου μποροῦν νὰ τὸ κάνουν αὐτό, πρέπει νὰ βοηθούν τους νέους, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίζουν το θέμα αὐτὸ κατά την ἐφηβική τους ἡλικία, ὅσο το δυνατόν, πιο σωστά.
Ἐγώ θὰ ἔλεγα τὰ ἑξῆς ὡς πρὸς τη σωστή αντιμετώπιση τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ ἔφηβος πρέπει να βοηθηθεῖ ἀπό τούς ἄλλους να καταλάβει καλά-καλά ὅτι αὐτό πού ἐμφανίζεται στην ὕπαρξή του, καθώς εἰσέρχεται στην ἐφηβική ἡλικία, εἶναι κάτι πάρα πολύ φυσιολογικό, καὶ καθόλου δέν πρέπει νὰ θορυβηθεῖ ἀπὸ τὴν παρουσία του. Πολύ περισσότερο δέν πρέπει να πάρει μια στάση ἐχθρική, σάν νὰ ἀηδιάζει, μιά στάση τέτοια σαν νὰ ἔχει μπρο στα του μιὰ ἁμαρτία. Δὲν ξέρουμε τι θα συνέβαινε, ἐὰν δὲν ἔπεφτε ὁ ἄνθρωπος. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι πῶς εἶναι τώρα, μετά την πτώση. Ἐφόσον ἔπεσε ὁ ἄνθρωπος, δημιουργήθηκε νέα κατάσταση. Ὁ Χριστὸς ἀντιμετώπισε τὸν ἄνθρωπο ὅπως εἶναι μετά την πτώση, καὶ ἔκανε τον γάμο μυστήριο
Δέν πρέπει λοιπόν ο νέος να θορυβηθεί καθό λου οὔτε νὰ ἀνησυχήσει οὔτε να ντραπεῖ γι' αὐτή την πραγματικότητα οὔτε νὰ ἐπιστρατεύσει, τρό πον τινά, τις δυνάμεις του, για να πολεμήσει ἕνα φοβερό ἐχθρό πού παρουσιάσθηκε. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὅμως, δὲν πρέπει, ἅπαξ καὶ ἐμφανίσθηκε το μπουμπούκι στην τριανταφυλλιά, να σπεύσει νὰ τὸ ἀνοίξει, γιὰ νὰ δεῖ πῶς εἶναι τὸ τριαντάφυλλο Καθώς λοιπόν ὁ νέος ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος δὲν θὰ παραξενεύεται γιὰ τὴν παρουσία αὐτῆς τῆς πραγματικότητος, καί ἀπό τὸ ἄλλο μέρος δὲν θὰ ἐνδίδει στις τάσεις, ποὺ ὅλο καί θα δημιουργούνται μέσα του, θὰ ἀποφύγει, νομίζω, καί τήν ἀπώθηση καί το κατρακύλισμα, καί θά ὡριμάσει κατά ἕνα φυσιολογικό τρόπο.
Ἡ ἐμφάνιση αὐτῆς τῆς πραγματικότητος στον ἔφηβο, ἐφόσον αὐτός καθοδηγεῖται καί διαφωτίζεται ἀπό τούς μεγαλυτέρους γιὰ τὸ πῶς ἔχουν τὰ πράγματα, δὲν θὰ τὸν κάνει να ντρέπεται γι' αὐτήν οὔτε θὰ ἀνοίγει ἕναν ἀγώνα ἐναντίον της οὔτε θά ἀηδιάζει, ὥστε νὰ ἀπωθηθεῖ ἡ πραγματικότητα αὐτή, ἀλλά καί νά δημιουργηθοῦν βιώματα ἀνάλογα, πού καί αὐτά θὰ ἀπωθηθοῦν. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, δὲν θὰ ἐπιδιώξει νὰ ἱκανοποιήσει αὐτό τό ὁποῖο παρουσιάσθηκε, γιατί δέν ἦλθε ἀκόμη ἡ ὥρα, δὲν ἦλθε ἀκόμη ὁ καιρός. Ωριμάζει ἁπλῶς φυσιολογικότατα, γιὰ νὰ εἶναι κάποτε σε θέση, μέσα στο σχέδιο τοῦ Θεοῦ, μέσα στήν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, μέσα στη δημιουργία τοῦ Θεοῦ, νά ἐνωθεῖ πλήρως μέ ἕνα ἄλλο πρόσωπο, καί οἱ δύο μαζί νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὸν Θεό, ἀλλά να δημιουργήσουν καὶ ἀπογόνους, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴ σειρά τους θα κά νουν ἀργότερα το ἴδιο ἔργο.
Κάπως έτσι κατ' ἀρχὴν για το θέμα αὐτό. Θα συνεχίσουμε τὴν ἄλλη φορά. Παρακαλῶ να θέσετε καὶ ἐρωτήματα, ἄν ἔχετε, ὥστε νὰ μὴ μένουν ἀπορίες.
Ἀπωθεῖται λοιπόν αὐτή ἡ πραγματικότητα στο ἀσυνείδητο καί μαζί μὲ αὐτὴν ἀπωθοῦνται καὶ ὅλα τὰ ἀηδιαστικά, τὰ ἀποκρουστικά, τα οδυνηρά, τα -δέν ξέρω πῶς νὰ τὰ ὀνομάσω- διώματα, που δημιουργοῦνται σὲ σχέση μὲ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα.
Ένας έφηβος, ὅταν ἔτσι ἀντιμετωπίζει αὐτὸ τὸ θέμα, εἶναι πέρα ἀπό κάθε ἀμφιβολία βέβαιο ὅτι δὲν θὰ ἔχει καλὴ ἐξέλιξη, ἀλλὰ θὰ ἔχει κάποιο πρόβλη μα, καὶ τελικά δὲν θὰ μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνας ίσορρο πημένος ἄνθρωπος. Όχι μόνο θὰ ἔχει ἀνωμαλία ψυχολογική, ἀλλά τελικά δὲν θὰ μπορεῖ νὰ ζήσει καὶ ὡς πνευματικὸς ἄνθρωπος, ἐνῶ θὰ ἀγωνίζεται να ζήσει, καὶ μάλιστα δέν θά καταλαβαίνει τί τοῦ φταίει. Εκτός ὅμως ἀπό αὐτό, ὅ,τι ἔχει ἀπωθηθεῖ, ὅταν βρεῖ κατάλληλη εὐκαιρία, θα πεταχτεῖ ἀπό ἐκεῖ μέσα καὶ μάλιστα με τέτοια δύναμη, που θα τρί δει κανείς τὰ μάτια του καί θά διερωτάται: Πῶς αὐτὸς ὁ νέος, ἐνῶ ἦταν τόσο σεμνός, τόσο προσε κτικός, ἐνῶ τόσο πολύ δὲν ἤθελε οὔτε νὰ ἀκούσει οὔτε να σκεφτεί γι' αὐτό το θέμα, τώρα γίνεται δούλος του καί ὑπηρέτης του; Έχουμε πάρα πολλά τέτοια παραδείγματα νέων, πού ἀργότερα τὴν ἔπαθαν κατ' αὐτόν τον τρόπο.
Μπορεί ὅμως να συμβεῖ καὶ τὸ ἀντίθετο. Ἕνας ἔφηβος ἐπηρεασμένος ἀπό ἀνάλογες θεωρίες, εἴτε διότι διαβάζει σχετικά βιβλία εἶτε διότι παραβρέθηκε σὲ ἀνάλογες συζητήσεις εἴτε διότι μπορεῖ νὰ εἶδε σχετικά κινηματογραφικά ἔργα, πιάνει τὸ ἄλλο ἄκρο καὶ ἀφήνει τὸν ἑαυτό του χωρίς περιορι σμούς νὰ ἱκανοποιηθεῖ ὡς πρὸς αὐτό τό θέμα.
Ὅταν ἔφθασαν ἐδῶ οἱ ἀπόψεις τοῦ Φρόυντ ἐπάνω σ' αὐτό το θέμα, κατατρομαγμένοι ὁρισμένοι γονεῖς ἔκαναν τὸ πᾶν γιὰ νὰ ἀφήσουν, ὅσο ἔπαιρνε περισσότερο, ελεύθερα τα παιδιά τους σ' αὐτὸν τὸν τομέα, μὴν τυχόν ἀπωθηθεῖ αὐτή ἡ πραγματικότητα, καὶ το παιδί τους τελικά δὲν θὰ εἶναι ἰσορροπημένο,
Φοβούμενος λοιπόν κανείς μήπως δὲν ἀντιμε τωπίσει καλά το θέμα, πιάνει τὸ ἄλλο ἄκρο. Ἐνῶ δηλαδή ή πραγματικότητα αὐτὴ ποὺ ἐμφανίζεται στὸν ἄνθρωπο ἔχει ὡς προορισμό νὰ ἐξελιχθεί σιγά-σιγά, καὶ κανονικά ἕως ὅτου να φθάσει στο σημείο ἐκεῖνο ποὺ νὰ μπορεῖ κανείς να δημιουργήσει οἰκογένεια, ὅμως δέν προλαβαίνει νὰ παρουσιασθεί στον ἔφηβο, καὶ αὐτός, ἐπηρεασμένος ἀπό τέτοια κηρύγματα και τέτοιες ἀπόψεις ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν καθημερινή πραγματικότητα που βλέπει στη σημε ρινή κοινωνία, παρακινούμενος καμιά φορά καὶ ἀπὸ τοὺς ἴδιους τους γονεῖς, δίνεται καί ἀφήνεται ἐλεύθερος χωρίς κανένα χαλινάρι, χωρίς κανέναν περιορισμό νὰ ἱκανοποιήσει το γενετήσιο ἔνστικτο.
Αὐτό ὅμως εἶναι λάθος, καθώς ἡ ἐξέλιξη καί ἡ ὡρίμανση δὲν εἶναι καθόλου κανονική. Καὶ ὄχι μόνο εἶναι λάθος ἀλλά καί μεγάλη ἁμαρτία. Γιά, σκεφτείτε, μόλις δοῦμε ἕνα μπουμπουκάκι στην τριανταφυλλιά τοῦ κήπου μας, να σπεύσουμε ἀμέσως να τραβήξουμε τα πράσινα φύλλα ποὺ τὸ περιβάλλουν ἀπ᾿ ἔξω καὶ ἐν συνεχεία νὰ ἀνοίξουμε τὰ πέταλά του, ὥστε, σώνει καὶ καλά, μια ώρα γρηγορότερα να το φτιάξουμε τριαντάφυλλο. Βεβαί ως, αὐτὸ τὸ μπουμπουκάκι τὰ ἔχει ὅλα ἐν σπέρματι καὶ δὲν τοῦ λείπει τίποτε. Εἶναι ἕνα καθ' ὅλα τέλειο τριαντάφυλλο, ἀλλά ἐν σπέρματι. Εἶναι ἀκόμη σε ἐμβρυϊκή κατάσταση, καὶ χρειάζεται καὶ οἱ μὲρες να περάσουν καὶ ὁ ἀνάλογος ἥλιος νὰ φανεί. γιὰ νὰ τὸ θερμάνει, καὶ νὰ ποτιστεῖ ἀνάλογα, ὥστε νὰ ἀρχίσει σιγά-σιγά νὰ ἀνοίγει πρῶτα τὰ πράσινα φύλλα του, ἔπειτα τα πέταλα, ὥσπου να γίνει ἕνα όμορφο τριαντάφυλλο
Λίγο πολύ μερικές φορές, ἕνεκα, ἐπαναλαμβά νω, τῶν κηρυγμάτων καὶ τῆς νοοτροπίας ποὺ ὑπάρ χει, μερικοί νέοι -βοηθούμενοι καμιά φορά ἴσως καὶ ἀπὸ τοὺς ἰδιους τοὺς γονεῖς, ποὺ καὶ ἐκεῖνοι δὲν ξέρουν καλά τα πράγματα- βιάζονται, ὅσο το δυνατό γρηγορότερα, να φθάσουν στο τέλος ἐκεῖνο, που πρέπει να φθάσει κανείς σιγά-σιγά καί με φυσιολογικό τρόπο. Βέβαια, ποιές ἄλλες συνέπειες ἔχει μια τέτοια τακτική δέν εἶναι ἀνάγκη να το ἀναφέρουμε ἐδῶ, γιατί τίς γνωρίζετε.
Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἤθελα ἐγώ νὰ πῶ σήμερα καὶ νὰ τελειώσουμε και να συνεχίσουμε ἄλλη μέρα, εἶναι τοῦτο: νομίζω ὅτι ἡ ἀλήθεια καί το σωστό βρίσκεται ἀνάμεσα σ' αὐτὰ τὰ δύο ἄκρα. Ὄχι ἐπειδὴ αὐτά εἶναι ἄκρα, γι' αὐτό ὁπωσδήποτε κάτι που βρίσκεται στο μέσον εἶναι το σωστό, ἀλλά διότι το μέσον, αὐτό καθ' ἑαυτό, εἶναι, κατά τη γνώμη μου, το σωστό.
Πῶς θὰ ἀποφύγει ὁ ἔφηβος καὶ τὴν ἀπώθηση και το κατρακύλισμα
Βέβαια, τὸ ἄν θὰ ἀντιμετωπίσει ἕνας νέος αὐτό το θέμα σωστά ἤ ὄχι, νομίζω ὅτι ἐξαρτᾶται πάρα πολύ καὶ ἀπό τούς μεγάλους. Καί ὅταν πρό κειται για θρησκευόμενο ἄνθρωπο, γιὰ ἕναν νέο που προσπαθεῖ νὰ εἶναι καλός χριστιανός, ἐξαρτᾶται πάρα πολύ καί ἀπό τὸν πνευματικό στον ὁποῖο καταφεύγει καὶ ζητά τις συμβουλές του. Ὁ ὁποῖος πνευματικός καμιά φορά δυστυχῶς -πρέπει νὰ τὸ ποῦμε καὶ αὐτό- δὲν ἀντιμετωπίζει σωστά αὐτό το θέμα ἢ θέλει νὰ τὸ ἀγνοήσει τελείως καί τὸ ἀφήνει νὰ τὸ τακτοποιήσει μόνος του ὁ νέος.
Δεν νομίζω ὅτι αὐτή εἶναι μια σωστή ἀντιμετώπι ση τοῦ θέματος.
Οἱ γονεῖς, οἱ πνευματικοί, οἱ παιδαγωγοί καὶ γενικότερα οἱ μεγαλύτεροι, ὅπου μποροῦν νὰ τὸ κάνουν αὐτό, πρέπει νὰ βοηθούν τους νέους, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίζουν το θέμα αὐτὸ κατά την ἐφηβική τους ἡλικία, ὅσο το δυνατόν, πιο σωστά.
Ἐγώ θὰ ἔλεγα τὰ ἑξῆς ὡς πρὸς τη σωστή αντιμετώπιση τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ ἔφηβος πρέπει να βοηθηθεῖ ἀπό τούς ἄλλους να καταλάβει καλά-καλά ὅτι αὐτό πού ἐμφανίζεται στην ὕπαρξή του, καθώς εἰσέρχεται στην ἐφηβική ἡλικία, εἶναι κάτι πάρα πολύ φυσιολογικό, καὶ καθόλου δέν πρέπει νὰ θορυβηθεῖ ἀπὸ τὴν παρουσία του. Πολύ περισσότερο δέν πρέπει να πάρει μια στάση ἐχθρική, σάν νὰ ἀηδιάζει, μιά στάση τέτοια σαν νὰ ἔχει μπρο στα του μιὰ ἁμαρτία. Δὲν ξέρουμε τι θα συνέβαινε, ἐὰν δὲν ἔπεφτε ὁ ἄνθρωπος. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι πῶς εἶναι τώρα, μετά την πτώση. Ἐφόσον ἔπεσε ὁ ἄνθρωπος, δημιουργήθηκε νέα κατάσταση. Ὁ Χριστὸς ἀντιμετώπισε τὸν ἄνθρωπο ὅπως εἶναι μετά την πτώση, καὶ ἔκανε τον γάμο μυστήριο
Δέν πρέπει λοιπόν ο νέος να θορυβηθεί καθό λου οὔτε νὰ ἀνησυχήσει οὔτε να ντραπεῖ γι' αὐτή την πραγματικότητα οὔτε νὰ ἐπιστρατεύσει, τρό πον τινά, τις δυνάμεις του, για να πολεμήσει ἕνα φοβερό ἐχθρό πού παρουσιάσθηκε. Ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὅμως, δὲν πρέπει, ἅπαξ καὶ ἐμφανίσθηκε το μπουμπούκι στην τριανταφυλλιά, να σπεύσει νὰ τὸ ἀνοίξει, γιὰ νὰ δεῖ πῶς εἶναι τὸ τριαντάφυλλο Καθώς λοιπόν ὁ νέος ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος δὲν θὰ παραξενεύεται γιὰ τὴν παρουσία αὐτῆς τῆς πραγματικότητος, καί ἀπό τὸ ἄλλο μέρος δὲν θὰ ἐνδίδει στις τάσεις, ποὺ ὅλο καί θα δημιουργούνται μέσα του, θὰ ἀποφύγει, νομίζω, καί τήν ἀπώθηση καί το κατρακύλισμα, καί θά ὡριμάσει κατά ἕνα φυσιολογικό τρόπο.
Ἡ ἐμφάνιση αὐτῆς τῆς πραγματικότητος στον ἔφηβο, ἐφόσον αὐτός καθοδηγεῖται καί διαφωτίζεται ἀπό τούς μεγαλυτέρους γιὰ τὸ πῶς ἔχουν τὰ πράγματα, δὲν θὰ τὸν κάνει να ντρέπεται γι' αὐτήν οὔτε θὰ ἀνοίγει ἕναν ἀγώνα ἐναντίον της οὔτε θά ἀηδιάζει, ὥστε νὰ ἀπωθηθεῖ ἡ πραγματικότητα αὐτή, ἀλλά καί νά δημιουργηθοῦν βιώματα ἀνάλογα, πού καί αὐτά θὰ ἀπωθηθοῦν. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, δὲν θὰ ἐπιδιώξει νὰ ἱκανοποιήσει αὐτό τό ὁποῖο παρουσιάσθηκε, γιατί δέν ἦλθε ἀκόμη ἡ ὥρα, δὲν ἦλθε ἀκόμη ὁ καιρός. Ωριμάζει ἁπλῶς φυσιολογικότατα, γιὰ νὰ εἶναι κάποτε σε θέση, μέσα στο σχέδιο τοῦ Θεοῦ, μέσα στήν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ, μέσα στη δημιουργία τοῦ Θεοῦ, νά ἐνωθεῖ πλήρως μέ ἕνα ἄλλο πρόσωπο, καί οἱ δύο μαζί νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὸν Θεό, ἀλλά να δημιουργήσουν καὶ ἀπογόνους, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴ σειρά τους θα κά νουν ἀργότερα το ἴδιο ἔργο.
Κάπως έτσι κατ' ἀρχὴν για το θέμα αὐτό. Θα συνεχίσουμε τὴν ἄλλη φορά. Παρακαλῶ να θέσετε καὶ ἐρωτήματα, ἄν ἔχετε, ὥστε νὰ μὴ μένουν ἀπορίες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου