Ο άνθρωπος χωρίς περιεχόμενο Roberto Pecchioli

Τώρα πιά προωθημένοι στην Τρίτη χιλιετία της χριστιανικής εποχής -την τελευταία, αν πιστεύουμε μόνο σε υλικά σημάδια- βρισκόμαστε στην παρουσία ενός ανθρώπου χωρίς περιεχόμενο, έτοιμο να υπερβαθεί, να ξεπεραστεί από την ανησυχητική φιγούρα του υπερανθρώπου, του υβριδοποιημένου κυβερνοανθρώπου, καθοδηγούμενο από το μηχάνημα, εισβολή από τεχνητές συσκευές. Ο Άνθρωπος Χωρίς Περιεχόμενο είναι ένα δοκίμιο για τη φιλοσοφία της τέχνης του Giorgio Agamben που εξερευνά τη σύγχρονη αισθητική μέσα από το πρίσμα της αυτοεξόντωσης της τέχνης.

Ένας αυτοεκμηδενισμός που εκτείνεται σε ολόκληρη την κατάσταση του δυτικού ανθρώπου: χωρίς περιεχόμενο γιατί, έχοντας γίνει υγρός (η τυχερή διαίσθηση του Μπάουμαν) έχασε την ικανότητα να παραμένει αυτόνομος, συμπαγής, προικισμένος με ταυτότητα. Η φύση των υγρών είναι να εξατμίζονται αν δεν είναι κλεισμένα σε δοχείο, του οποίου το σχήμα παίρνουν προσωρινά. Η κυρίαρχη κουλτούρα της Δύσης έκανε πρώτα τα παιδιά της ρευστά, μετά η μεταμοντέρνα Πανδώρα άνοιξε το κουτί. Το υγρό έχει εξαπλωθεί: ένα μέρος, που υποβάλλεται σε θερμότητα, έχει εξατμιστεί πιο γρήγορα ή έχει περάσει σε αέρια κατάσταση. Πιστός στη σύγχρονη αντιστροφή και απόρριψη της φύσης, ο αέριος άνθρωπος εξατμίζεται προς τα κάτω χωρίς να παρατηρεί την παρακμή, τη διακηρυγμένη σάν πρόοδο, την απελευθέρωση, την αφύπνιση (woke: ξύπνημα).

Οι περισσότεροι έχουν μετατραπεί σε αχυράνθρωπους του Thomas S. Eliot. «Είμαστε οι άδειοι άνθρωποι/είμαστε οι λούτρινοι/ που ακουμπάμε ο ένας στον άλλο/ τα κεφάλια μας γεμάτα άχυρα». Και μετά: «φιγούρα χωρίς μορφή, σκιά χωρίς χρώμα / παράλυτη δύναμη, χειρονομία χωρίς κίνηση. (…) Τα μάτια δεν είναι εδώ. Δεν υπάρχουν μάτια εδώ. / Σε αυτή την κοιλάδα των αστεριών που πεθαίνουν. / Σε αυτήν την άδεια κοιλάδα». Ακόμα πιο κρύο είναι το τέλος, με τη γραμμή να επαναλαμβάνεται τρεις φορές: «έτσι τελειώνει ο κόσμος. Όχι με συντριβή, αλλά με θρήνο». Έκανε λάθος: ο κόσμος μας δεν τελειώνει με θρήνο, αλλά με χειροκρότημα, ανάμεσα σε έναν μακάβριο χορό στον Τιτανικό και σε ένα ακατανόητο άγχος/λαχτάρα αυτοδιάλυσης.

Χωρίς περιεχόμενο, σβησμένοι από ένα επίμονο έργο αποδόμησης, οι άνδρες της Δύσης καθισμένοι στην άβυσσο θυμούνται έναν στίχο του Antonio Machado για την παρακμή της Καστίλλης, την περιοχή που έκανε την Ισπανία αυτοκρατορία: "Castilla miserable, un dia dominadora, envuelta en sus andrajos, desprecia cuanto ignore". Η άθλια (ταλαίπωρη) Καστίλλη, άλλοτε κυρίαρχος, τυλιγμένη στα κουρέλια της, περιφρονεί όσα αγνοεί. Και στους δύο ποιητές, πολύ διαφορετικούς ως προς τη θεματολογία, τη φύση και τις ιδέες, υπάρχει το προαίσθημα της ματαίωσης, της απουσίας περιεχομένου, μεταξύ κενών ανθρώπων και η άγνοια του εαυτού που επιδεικνύεται με τρελή περηφάνια. Χωρίς άλλο περιεχόμενο εκτός από τα άχυρα, τα τεχνάσματα ή το αυτομαστίγωμα, έχουμε θυσιάσει τα πάντα «σε μια εργαζόμενη ευφυΐα, οικοδόμο ενός κόσμου, μιας κοινωνίας, ενός τεχνητού τύπου ανθρώπου» (Marcel De Corte).

Η κουλτούρα της ακύρωσης εισχωρεί, καθιστώντας τη διάλυση ένα θετικό είδωλο: όχι μόνο οι ετεροφυλόφιλοι, δηλαδή οι κανονικοί, λευκοί άντρες πρέπει να απολογηθούν - προνομιούχοι κληρονόμοι της ιστορίας - αλλά είναι ολόκληρη η ανθρώπινη παρουσία στη γη που πρέπει να αποσυρθεί, να εξαφανιστεί λόγω παραβίασης της Γαίας και του τρυματισμού των ταμπού τού φύλου και τού πράσινου. Μια αυτοκαταστροφική παρόρμηση που δεν μπορούν πια να την συλλάβουν οι φορείς της γιατί ορισμένες διαδικασίες, μόλις ξεκινήσουν, καταλήγουν να βαδίζουν μόνες τους, δηλαδή - τρομερό παράδοξο - να παράγουν θάνατο που πέρασε (πλασάρεται) ως πολιτισμός, τελική απελευθέρωση, αγάπη για το «περιβάλλον», στο οποίο καταβάλλεται μια ανιμιστική λατρεία.

Στον αγγλοσαξονικό κόσμο υπάρχουν κινήματα ανδρικής γνώμης που πρεσβεύουν και εξασκούν τις βαζεκτομές (στείρωση) για να μην κινδυνεύουν να «κάνουν» παιδιά, αυτό το φρικτό μηχανικό ρήμα εφαρμόζεται στη ζωή. Αυτοτρόμος, λαχτάρα για εξαφάνιση, cupio dissolvi (επιθυμία να σβήσει κανείς τον εαυτό του). Ίσως θα δούμε μαζικές αυτοκτονίες «αφυπνισμένων» ανθρώπων (προσωρινά), πεπεισμένοι ότι σώζουν τον κόσμο καταστρέφοντας τον εαυτό τους, τη φυλή και το είδος στο οποίο ανήκουν, το φύλο και τον πολιτισμό στον οποίο γεννήθηκαν. Η ιστορία είναι μάρτυρας των μαζικών αυτοκτονιών της λατρείας του Τζιμ Τζόουνς στο Γουάκο και των οπαδών του Τσαρλς Μάνσον, του δολοφόνου της ηθοποιού Σάρον Τέιτ.

Η αυτοκτονία συνιστάται έντονα στην αγγλοσαξονική περιοχή και σε ορισμένες χώρες της Βόρειας Ευρώπης σε ηλικιωμένους, ασθενείς, καταθλιπτικούς και τώρα και σε φτωχούς. Είναι η Μαλθουσιανή λύση που προτάθηκε πριν από μισό αιώνα από τη Λέσχη της Ρώμης του Aurelio Peccei, ανθρώπου εμπιστοσύνης του Ροκφέλερ. Αδύναμες, εύθραυστες, φοβισμένες γενιές. Μισός αιώνας κατήχησης και καταστροφής ταυτοτήτων -ακόμη και των πιο οικείων και προσωπικών- σε συνδυασμό με μια προκαλούμενη αδυναμία χαρακτήρα, θέλησης, ικανότητας. Ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1960 με τα μαζικά ναρκωτικά στο όνομα του "ταξιδιού", του ταξιδιού που τους απομάκρυνε από την πραγματικότητα και στο μεταξύ αποδυνάμωσε το σώμα σκοτώνοντας το πνεύμα, με το soundtrack της κατάλληλης μουσικής και έναν παγκόσμιο ύμνο, Imagine του John Lennon, κορυφαίου μηδενισμού για τη χρήση των μαζών της νεολαίας. Το όπιο που χορηγείται στους ανθρώπους: αυτό δεν είναι καινούργιο για την αγγλοσαξονική δύναμη, η οποία εξαπέλυσε πολέμους για τον έλεγχο της αγοράς ναρκωτικών τον 19ο αιώνα τών λαών τής Ανατολής, με σκοπό να τους αποδυναμώσει και να τους αποικίσει. 

Το λαμπρό σύγχρονο κόλπο ήταν να αντικαταστήσει την πραγματικότητα με επιθυμίες που προκλήθηκαν σε έναν τυποποιημένο κόσμο, που κυριαρχούσε η ίδια ιδεολογία. Λειτουργεί η συμμαχία ενός τραγέλαφου που σχηματίστηκε από τον παγκοσμιοποιητικό καπιταλισμό και τον ιδεολογικό προοδευτισμό. Οι μεν το αποκαλούν χειραφέτηση, απελευθέρωση. Οι άλλοι - οι εμπνευστές - ανάπτυξη, κατανάλωση, εκσυγχρονισμός. Κοινός τόπος είναι ο ξεριζωμός: ελεύθερος είναι αυτός που ξεφορτώνεται τους δεσμούς και τα υπάρχοντα, ρευστός στον υγρό κόσμο, βυθισμένος στις επιθυμίες και όχι αγκυροβολημένος και πιστός στη φύση. Ο ψεύτικος πολίτης του κόσμου, ένας άνθρωπος χωρίς σύνορα (συμπεριλαμβανομένων των σεξουαλικών), το χειραφετημένο και παγκόσμιο άτομο.

Η εξαιρετική νίκη του φιλελεύθερου καπιταλισμού - που έγινε φιλελεύθερος μηδενισμός - ήταν να πείσει τις επαναστατημένες γενιές να πολεμήσουν τον Θεό, τη χώρα και την οικογένεια σε μια αντικαπιταλιστική λειτουργία. Ένα μοιραίο λάθος: αυτά ήταν τα εμπόδια από τα οποία ήθελε -η υλική θρησκεία του χρήματος και η απουσία ορίων- να απελευθερωθεί για να αναπτύξει όλη την καταστροφική της δύναμη. Ο μαρξιστικός κόσμος έχει παραμελήσει το μάθημα του Κομμουνιστικού Μανιφέστου, στο οποίο ο ιδρυτής είχε ταυτίσει το καπιταλιστικό συμφέρον να διαλύσει «όλες τις σταθερές και αμετακίνητες κοινωνικές σχέσεις, με τη συνέχιση των παραδοσιακών και αξιοσέβαστων αντιλήψεων και ιδεών». Αποτέλεσμα: μια μειωμένη ανθρωπότητα, που αποτελείται από καταναγκαστικούς καταναλωτές.

Ένας αριστερός αιρετικός, ο Cristopher Lasch, το κατάλαβε: «απελευθερώνεται κανείς από την παράδοση μόνο για να υποκύψει στην τυραννία της μόδας». Ελευθερία που περιορίζεται στην ικανοποίηση συνεχών επιθυμιών, ανεξάρτητα από το πόσο παράλογη ή παράξενη είναι, η επιλογή μεταξύ προϊόντων, επωνυμιών, προσυσκευασμένων απόψεων, που διαδίδονται από influencers, που υιοθετούνται - εδώ βρίσκεται η δολοπλοκία - πείθοντας ολόκληρες γενιές ότι είναι οι πρωταγωνιστές αυτών τών επιλογών. Πώς πέτυχε ένα τέτοιο αποτέλεσμα μετά από έναν βομβαρδισμό μέσων ενημέρωσης και πολιτισμού άνω του μισού αιώνα με επίκεντρο τη δογματική της ισότητας και τον μύθο της προόδου;

Για το τελευταίο, η ανάλυση του Michel Onfray στη Θεωρία της Δικτατορίας είναι αξεπέραστη: «αυτό που μας παρουσιάζεται ως πρόοδος είναι στην πραγματικότητα μια πορεία προς τον μηδενισμό, μια πρόοδος προς το τίποτα, μια κίνηση προς την καταστροφή. (…). Η λατρεία ότι σήμερα όλοι οι άνθρωποι που διεκδικούν για τους εαυτούς τους το προσόν της προοδευτικής ψήφου για την πρόοδο για το απλό γεγονός και μόνο ότι είναι πρόοδος μοιάζει με γονυκλισία (γενναιοδωρία) μπροστά στην άβυσσο (...) Η πρόοδος έχει γίνει φετίχ και ο προοδευτισμός έχει μετατραπεί σε θρησκεία μιας εποχής χωρίς εμπειρίες του ιερού, έχει γίνει η ελπίδα αυτών των απελπισμένων καιρών, η πίστη ενός πολιτισμού χωρίς πίστη».

Ο ρόλος της ιδεολογίας του ίδιου είναι τεράστιος, δηλαδή η μετατροπή της ισότητας - αρχής που ασκεί ισχυρή γοητεία - σε μια αφηρημένη έννοια της αδιαφορίας και της γενικευμένης ισοδυναμίας. Η συνέπεια, επισημαίνει ο De Benoist, "είναι ότι αν όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, όλες οι απόψεις τους είναι επίσης ισοδύναμες". Εξ ου και ο σχετικισμός και η επιβολή της αξιολογικής ουδετερότητας του κράτους, που γίνεται ηθική αδιαφορία και κυριαρχία των κυρίαρχων ιδεών - κατέστησαν τέτοιες από τη δύναμη των μέσων ενημέρωσης και του πολιτιστικού μηχανισμού της κοινωνίας του θεάματος, που κατευθύνεται, προσανατολίζεται και ανήκει στην ολιγαρχία.

Η επιλογή της ουδετερότητας, εξάλλου, κάθε άλλο παρά ουδέτερη είναι: κερδίζει αυτός που μπορεί να φωνάξει πιο δυνατά, ο πιο δυνατός επειδή ο πιο πλούσιος, κερδίζει. Επιπλέον, οι λεγόμενες ανοιχτές φιλελεύθερες κοινωνίες, όπως θεωρούσε ο Karl Popper, «δεν παραδέχονται ότι οι αντιφιλελεύθερες θεωρίες μπορούν να έχουν την ίδια αξία με τις φιλελεύθερες. Και η άποψη σύμφωνα με την οποία όλες οι απόψεις είναι ίσες δεν μας εμποδίζει να κινητοποιηθούμε εναντίον ορισμένων από αυτές, ξεκινώντας από την άποψη ότι δεν είναι όλες οι απόψεις ίσες». (A. De Benoist)

Και αν το ξερίζωμα εξαφανίζει τα πάντα εκτός από την ανάγκη για ρίζες, που είναι εγγενείς στον άνθρωπο, ακόμη και η ιδέα της ισότητας αντιμετωπίζει μια διπλή αντίρρηση. Δεν αντέχει στη δοκιμασία των γεγονότων επειδή οι άνθρωποι είναι προφανώς διαφορετικοί και επειδή ακόμη και σε κοινωνίες με προγραμματική ισότητα υπάρχει πάντα κάποιος πιο ίσος από τους άλλους -δηλαδή προνομιούχος ή σε ανώτερη θέση- όπως έδειξε ο George Orwell στο Animal Farm, όπου, σημειωτέον, την εξουσία τήν παίρνουν τα γουρούνια.

Ομοίως, η ισότητα καταρρέει στον «μιμητικό ανταγωνισμό», που θεωρεί ο ο René Girard. «Η έννοια της επιθυμίας είναι τελείως διαφορετική από αυτή της όρεξης: θέλεις κάτι επειδή το θέλει και ο άλλος, είναι η μιμητική αρχή που κινεί το άτομο στην κοινωνικότητά του». Η ιδεολογία του ίδιου επιτείνει την επιθυμία να διακρίνει κανείς τον εαυτό του ακόμη πιο δυναμικά, επειδή απαγορεύει τη διάκριση. Οι άνθρωποι φοβούνται την αδιαφοροποίηση, σημάδι και προϊόν κοινωνικής αποσύνθεσης. Είναι η ισότητα, αν και φαίνεται να είναι παράδοξο, που προκαλεί αμοιβαίο φόβο καθώς αρνείται τις διαφορές κατ' αρχήν. Φοβόμαστε περισσότερο το Ίδιο παρά τον Άλλο.

Η ανταλλαγή προϋποθέτει τον Άλλο, διαφορετικά κάποιος απλά απαγγέλλει έναν γλυκανάλατο μονόλογο σατανικό. Ο διάλογος προϋποθέτει ετερότητα. Στη συνέχεια, υπάρχει, στην κυρίαρχη κουλτούρα, η τάση να τίθεται η διαφορά, που θεωρείται πολεμική και αποκλειστική, ενάντια στη διαφορετικότητα. Η τελευταία δεν είναι η εριστική, ανταγωνιστική σημαία των ένοπλων μειονοτήτων μεταξύ τους, αλλά η εναρμονισμένη σύνθεση των διαφορών. Μια κοινωνία όπου όλοι είναι "σαν όλους τους άλλους", είναι μια αποπνικτική έρημος στην οποία όλοι είναι ανταλλάξιμοι, διαθέσιμοι, χωρίς το δικό τους περιεχόμενο: το όνειρο των ολοκληρωτισμών κάθε προσήμου και χρώματος.

Ασυνείδητα, ακόμη και ο σύγχρονος homo aequalis, παρά την κατήχηση, εξακολουθεί να βρίσκει τρόπους να διακρίνεται, για να μην είναι, τουλάχιστον κατά κάποιο τρόπο, «όπως όλοι οι άλλοι». Η διαφήμιση - ο μάστερ της κοινωνικής ψυχολογίας - το γνωρίζει αυτό και δρα με διακριτικότητα σε αυτήν την αναπόδραστη πτυχή της ανθρώπινης ψυχής. Την ώρα που είναι υποχρεωτικό να είσαι «inclusive: μη αποκλειστικός», πολλαπλασιάζονται τα μηνύματα για υιοθέτηση «αποκλειστικών» συνηθειών και γεύσεων, δηλαδή ατομικών, κατά προτίμηση προσανατολισμένων στην ευδιάκριτη κατανάλωση. Η έκφραση επινοήθηκε από τον Αμερικανό κοινωνιολόγο Thorsten Veblen για να υποδηλώσει τρόπους ζωής και συμπεριφορές που ευνοούν την κατοχή προϊόντων και αντικειμένων που προορίζονται να μας στολίσουν, αλλά κυρίως να μας διακρίνουν.

Τα σημερινά τατουάζ φαίνεται να ανταποκρίνονται στην ίδια λογική: ακόμα και αν για τη μόδα, κάποιος θέλει να γίνει μοναδικός, να δημιουργήσει μια διάκριση, να σηματοδοτήσει μια προσωπική διαφορά. Η ισότητα περιλαμβάνει τα πάντα (εκτός από τα χρήματα), αλλά το αντίθετό της πηγαίνει πίσω από το παράθυρο. Άλλωστε η διαφορά είναι παράγοντας αντίστασης, άρα ελευθερίας. Όσο πιο ίσοι είμαστε, τόσο πιο εύπλαστοι είμαστε, απειλούμενοι από την προπαγάνδα, από εξαρτήσεις, από συλλογική, μη στοχαστική συμπεριφορά. Αυτός που σκέφτεται έχει περιεχόμενο, είναι και ο ίδιος περιεχόμενο. Γι' αυτό μας θέλουν άδειους, παραγεμισμένους, μαζικά παραγόμενους, εξαρτημένους από την παιδική ηλικία, αδύναμους, νωθρούς, πλαδαρούς. Ο άνθρωπος με περιεχόμενο είναι ένα ελεύθερο, αυτόνομο ον, εν δυνάμει εχθρός της εξουσίας γιατί είναι φίλος του εαυτού του και αναζητητής της αλήθειας.

Κάθε ανθρώπινο μάτι κοιτάζει, βλέπει και αντιλαμβάνεται διαφορετικά από όλα τα άλλα: αυτή είναι η υπέρτατη ομορφιά της κατάστασής μας. Επομένως μας θέλουν χωρίς περιεχόμενο και χωρίς μάτια να βλέπουμε. Είναι η λυρική διαίσθηση του ποιητή: άνθρωποι στερημένοι από περιεχόμενο, γεμάτοι άχυρα, άδειασαν τά μάτια για να δουν καιτήν ψυχή για να νιώσουν: περαστικοί στην έρημο.

L’uomo senza contenuto – Ricognizioni

Πραγματεία περί αθεολογίας 1

Πραγματεία περί αθεολογίας 1

Michel Onfray, 

Éditions Grasset & Fasquelle, 2005

Ο Michel Onfray είναι Γάλλος φιλόσοφος, δοκιμιογράφος και δημόσιος διανοούμενος, γεννημένος το 1959 στο Argentan της Νορμανδίας. Το πιο γνωστό του βιβλίο διεθνώς είναι το Traité d’athéologie —Πραγματεία περί. Εκεί ασκεί σκληρή πολεμική στον Ιουδαϊσμό, τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ, επηρεασμένος έντονα από τον Nietzsche, τον υλισμό και τον γαλλικό αντικληρικαλισμό.

Πίνακας Περιεχομένων

Πρόλογος
Εισαγωγή

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ – ΑΘΕΟΛΟΓΙΑ
I – Η Οδύσσεια των ισχυρών πνευμάτων
II – Αθεϊσμός και έξοδος από τον μηδενισμό
III – Προς μια αθεολογία

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ – ΜΟΝΟΘΕΪΣΜΟΙ
I – Τυραννίες και δουλείες των επέκεινα κόσμων
II – Αυτοπυρπολήσεις της νοημοσύνης
III – Να επιθυμείς το αντίθετο του πραγματικού

ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ – ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ
I – Η κατασκευή του Ιησού
II – Η παύλεια μόλυνση
III – Το χριστιανικό ολοκληρωτικό κράτος

ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΕΡΟΣ – ΘΕΟΚΡΑΤΙΑ
I – Μικρή θεωρία της απόσπασης
II – Στην υπηρεσία της ορμής του θανάτου
III – Για μια μεταχριστιανική λαϊκότητα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΘΕΟΛΟΓΙΑ
Éditions Grasset & Fasquelle, 2005
Όλα τα δικαιώματα μετάφρασης, αναπαραγωγής και διασκευής διατηρούνται για όλες τις χώρες.

«Η έννοια του “Θεού” επινοήθηκε ως αντίθεση προς τη ζωή — μέσα της συνοψίζεται, σε μια φρικτή ενότητα, καθετί βλαβερό, δηλητηριώδες, συκοφαντικό, κάθε μίσος εναντίον της ζωής. Η έννοια του “επέκεινα”, του “αληθινού κόσμου”, επινοήθηκε μόνο για να υποτιμηθεί ο μόνος κόσμος που υπάρχει — ώστε να μη διατηρηθεί πλέον για τη γήινη πραγματικότητά μας κανένας σκοπός, κανένας λόγος, κανένα έργο! Η έννοια της “ψυχής”, του “πνεύματος” και, τελικά, ακόμη και της “αθάνατης ψυχής”, επινοήθηκε για να περιφρονηθεί το σώμα, για να καταστεί άρρωστο — “ιερό” —, για να εισαχθεί απέναντι σε όλα τα πράγματα που αξίζουν σοβαρότητα στη ζωή — ζητήματα διατροφής, κατοικίας, πνευματικής αγωγής, φροντίδας των ασθενών, καθαριότητας, καιρού — η πιο φρικτή αμεριμνησία! Αντί της υγείας, η “σωτηρία της ψυχής” — θέλω να πω μια κυκλική τρέλα που πηγαίνει από τους σπασμούς της μετάνοιας έως την υστερία της λύτρωσης! Η έννοια της “αμαρτίας” επινοήθηκε μαζί με το όργανο βασανισμού που τη συμπληρώνει, την έννοια της “ελεύθερης βούλησης”, για να συγχυθούν τα ένστικτα, για να γίνει η δυσπιστία απέναντι στα ένστικτα δεύτερη φύση.»

Nietzsche, Ecce homo, «Γιατί είμαι πεπρωμένο», § 8.

Πρόλογος

1. Η μνήμη της ερήμου. Ύστερα από μερικές ώρες πορείας μέσα στην έρημο της Μαυριτανίας, η θέα ενός γέρου βοσκού με δύο δρομάδες, τη νεαρή γυναίκα του και την πεθερά του, την κόρη του και τα αγόρια του πάνω σε γαϊδούρια, όλα φορτωμένα με ό,τι συνιστά το ουσιώδες της επιβίωσης, άρα της ζωής, μου δίνει την εντύπωση ότι συναντώ έναν σύγχρονο του Μωάμεθ.

Ουρανός λευκός και καυτός, δέντρα καμένα και σπάνια, θάμνοι από αγκάθια κυλισμένοι από τους ανέμους της άμμου πάνω σε απέραντες εκτάσεις πορτοκαλιάς άμμου· το θέαμα με εγκαθιστά στη γεωγραφική —άρα και νοητική— ατμόσφαιρα του Κορανίου, στους άκαιρους καιρούς των καραβανιών με καμήλες, των νομαδικών καταυλισμών, των φυλών της ερήμου και των συγκρούσεών τους.

Σκέφτομαι τις χώρες του Ισραήλ και της Ιουδαίας-Σαμάρειας, την Ιερουσαλήμ και τη Βηθλεέμ, τη Ναζαρέτ και τη λίμνη της Τιβεριάδας, τόπους όπου ο ήλιος καίει τα κεφάλια, ξεραίνει τα σώματα, διψά τις ψυχές και γεννά επιθυμίες για οάσεις, πόθους για παραδείσους όπου το νερό ρέει δροσερό, διαυγές, άφθονο, όπου ο αέρας είναι απαλός, αρωματισμένος, χαϊδευτικός, όπου η τροφή και τα ποτά αφθονούν.

Οι επέκεινα κόσμοι μου φαίνονται ξαφνικά σαν αντί-κόσμοι επινοημένοι από ανθρώπους κουρασμένους, εξαντλημένους, αποξηραμένους από τις επαναλαμβανόμενες διαδρομές τους μέσα στους αμμόλοφους ή πάνω στα πετρώδη μονοπάτια που έχουν πυρακτωθεί. Ο μονοθεϊσμός βγαίνει από την άμμο.

Μέσα στη νύχτα του Ouadane, ανατολικά του Chinguetti, όπου είχα πάει να δω τις ισλαμικές βιβλιοθήκες θαμμένες στην άμμο των αμμόλοφων που, υπομονετικά αλλά σταθερά, καταπίνουν ολόκληρα χωριά, ο Abduramane —ο οδηγός μας— απλώνει το χαλί του στο έδαφος, έξω, στην αυλή του σπιτιού όπου βρισκόμαστε. Εγώ είμαι σε ένα μικρό δωμάτιο, πάνω σε ένα πρόχειρο στρώμα. Η γαλαζογκρίζα νύχτα λάμπει πάνω στο μαύρο δέρμα του· η πανσέληνος λειαίνει τα χρώματα, η σάρκα του φαίνεται μωβ. Αργά, σαν να εμπνέεται από τις κινήσεις του κόσμου, σαν να εμψυχώνεται από τους προγονικούς ρυθμούς του πλανήτη, σκύβει, γονατίζει, κατεβάζει το κεφάλι προς το έδαφος, προσεύχεται. Το φως των νεκρών άστρων φτάνει ως εμάς μέσα στη νυχτερινή ζέστη της ερήμου. Έχω την εντύπωση ότι παρακολουθώ μια πρωταρχική σκηνή, ως θεατής μιας χειρονομίας πιθανότατα σύγχρονης με την πρώτη ιερή συγκίνηση των ανθρώπων.

Την επόμενη μέρα, κατά τη διαδρομή, ρωτώ τον Abduramane για το Ισλάμ. Έκπληκτος που ένας λευκός Δυτικός ενδιαφέρεται γι’ αυτό, απορρίπτει κάθε παραπομπή στο κείμενο μόλις κανείς αναφέρεται σε αυτό. Μόλις έχω διαβάσει το Κοράνιο, με την πένα στο χέρι· έχω ακόμη μερικούς στίχους στο μυαλό, λέξη προς λέξη. Η πίστη του δεν αντέχει να επικαλείται κανείς το Άγιο Βιβλίο του για να συζητήσει τη βασιμότητα ορισμένων ισλαμικών θέσεων. Για εκείνον, το Ισλάμ είναι καλό, ανεκτικό, γενναιόδωρο, ειρηνικό. Ο ιερός πόλεμος; Η τζιχάντ που κηρύσσεται εναντίον των απίστων; Οι φετφάδες που εκδίδονται εναντίον ενός συγγραφέα; Η υπερμοντέρνα τρομοκρατία; Έργο τρελών, ασφαλώς· μουσουλμάνων, σίγουρα όχι...

Δεν του αρέσει ένας μη μουσουλμάνος να διαβάζει το Κοράνιο και να παραπέμπει σε αυτή ή εκείνη τη σούρα για να του πει ότι έχει δίκιο, αν απομονώσει κανείς τους στίχους που τον ενισχύουν, αλλά ότι υπάρχουν εξίσου πολλά κείμενα μέσα στο ίδιο αυτό βιβλίο που δικαιώνουν τον ένοπλο μαχητή δεμένο με την πράσινη κορδέλα των θυσιασμένων για την υπόθεση, τον τρομοκράτη της Hezbollah ζωσμένο με εκρηκτικά, τον αγιατολάχ Khomeyni που καταδικάζει σε θάνατο τον Salman Rushdie, τους καμικάζι που ρίχνουν πολιτικά αεροπλάνα στους πύργους του Manhattan, τους μιμητές του Bin Laden που αποκεφαλίζουν άμαχους ομήρους. Αγγίζω τα όρια της βλασφημίας... Επιστροφή στη σιωπή, μέσα στα τοπία που έχουν ερημωθεί από τη φωτιά του ήλιου.

2. Το οντολογικό τσακάλι. Ύστερα από μερικές ώρες σιωπής, μέσα στο ίδιο θέαμα μιας αμετάβλητης ερήμου, επέστρεψα στο Κοράνιο, και συγκεκριμένα στον Παράδεισο. Πιστεύει ο Abduramane σε αυτή τη φανταστική γεωγραφία με κάθε λεπτομέρεια ή ως σύμβολο; Τα ποτάμια από γάλα και κρασί, τις ουρί με τα μεγάλα μάτια, τα κρεβάτια από μετάξι και μπροκάρ, τις ουράνιες μουσικές, τους θαυμάσιους κήπους; Ναι, διευκρινίζει: «Έτσι είναι...» Και η Κόλαση τότε; «Όπως λέγεται κι αυτή...»

Εκείνος που ζει όχι μακριά από την αγιότητα —προσεκτικός και λεπτός, γενναιόδωρος, φροντιστικός για τον άλλον, ήπιος και γαλήνιος, σε ειρήνη με τον εαυτό του, άρα με τους άλλους και με τον κόσμο...— θα γνωρίσει λοιπόν κάποια μέρα αυτές τις απολαύσεις; «Ναι, το ελπίζω...» Του τις εύχομαι ειλικρινά —κρατώντας μέσα μου αυτή τη βεβαιότητα ότι πλανάται, ότι τον εξαπατούν και ότι δυστυχώς δεν θα γνωρίσει ποτέ τίποτε από όλα αυτά...

Ύστερα από ένα διάστημα σιωπής, διευκρινίζει ότι πριν μπει στον Παράδεισο θα πρέπει ωστόσο να λογοδοτήσει και ότι πιθανότατα δεν θα του αρκέσει ολόκληρη η ύπαρξή του ως ευσεβούς πιστού για να εξιλεωθεί για ένα σφάλμα που θα μπορούσε κάλλιστα να του κοστίσει την ειρήνη και την αιώνια ζωή... Έγκλημα; Φόνος; Θανάσιμο αμάρτημα, όπως λένε οι χριστιανοί; Ναι, κατά κάποιον τρόπο: ένα τσακάλι που μια μέρα συνθλίφτηκε κάτω από τις ρόδες του αυτοκινήτου του...

Ο Abdou έτρεχε πολύ γρήγορα, δεν τηρούσε τα όρια ταχύτητας στις πίστες της ερήμου —όπου βλέπει κανείς μια δέσμη προβολέα από χιλιόμετρα μακριά!—, δεν είδε τίποτε να έρχεται, το ζώο ξεπήδησε από το μισοσκόταδο, δύο δευτερόλεπτα αργότερα ψυχορραγούσε κάτω από το σασί του οχήματος. Αν είχε υπακούσει στον νόμο του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, δεν θα είχε διαπράξει αυτή την ιεροσυλία: να σκοτώσει ένα ζώο χωρίς την ανάγκη να τραφεί από αυτό. Εκτός του ότι, μου φαίνεται, το Κοράνιο δεν ορίζει τίποτε τέτοιο..., δεν μπορεί κανείς να θεωρείται υπεύθυνος για όλα όσα του συμβαίνουν! Ο Abduramane πιστεύει πως ναι: ο Αλλάχ φανερώνεται στις λεπτομέρειες· αυτή η ιστορία αποδεικνύει την ανάγκη να είναι κανείς υποταγμένος στον νόμο, στους κανόνες, στην τάξη, διότι κάθε παράβαση, ακόμη και η ελάχιστη, φέρνει πιο κοντά στις κολάσεις ή ακόμη οδηγεί κατευθείαν σε αυτές...

Το τσακάλι στοίχειωνε τις νύχτες του, για καιρό· τον εμπόδισε πολλές φορές να κοιμηθεί· το έβλεπε συχνά στα όνειρά του να του απαγορεύει την πρόσβαση στον Παράδεισο. Τη στιγμή που μιλούσε γι’ αυτό, η συγκίνηση επέστρεφε. Ο πατέρας του, γέρος σοφός ενενηντάρης, παλιός στρατιώτης του πολέμου του 1914-1918, είχε επιτείνει το βάρος: προφανώς είχε δείξει έλλειψη σεβασμού προς τον νόμο· άρα θα έπρεπε να δώσει εξηγήσεις την ημέρα του θανάτου του. Στο μεταξύ, μέσα στο πιο απειροελάχιστο της ζωής του, ο Abduramane έπρεπε να προσπαθήσει να εξιλεώσει ό,τι μπορούσε να εξιλεωθεί. Στις πύλες του Παραδείσου, το τσακάλι περιμένει. Τι δεν θα έδινα για να εξαφανιστεί και να ελευθερώσει την ψυχή αυτού του ακέραιου ανθρώπου.

Το ότι αυτός ο υποψήφιος μακάριος μοιράζεται την ίδια θρησκεία με τους πιλότους της 11ης Σεπτεμβρίου μπορεί να φαίνεται πολύ παράδοξο! Ο ένας φέρει το βάρος ενός τσακαλιού που άθελά του έστειλε στον τόπο των σκύλων · οι άλλοι απολαμβάνουν το ότι εξόντωσαν όσο το δυνατόν περισσότερους αθώους. Ο πρώτος πιστεύει ότι ο Παράδεισος θα του είναι δύσκολα προσβάσιμος επειδή μετέτρεψε σε ψοφίμι ένα πτωματοφάγο· οι δεύτεροι φαντάζονται ότι η μακαριότητα τους ανήκει αυτοδικαίως, επειδή μετέτρεψαν σε σκόνη τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων —ανάμεσά τους και μουσουλμάνων...

Το ίδιο βιβλίο, ωστόσο, δικαιολογεί αυτούς τους δύο τύπους ανθρώπων που κινούνται ο καθένας στα αντίθετα άκρα της ανθρωπότητας: ο ένας τείνει προς την αγιότητα, οι άλλοι πραγματοποιούν τη βαρβαρότητα.

Μυστικές καρτ ποστάλ. Έχω δει συχνά τον Θεό στη ζωή μου. Εκεί, σε εκείνη τη μαυριτανική έρημο, κάτω από το φεγγάρι που ξαναχρωμάτιζε τη νύχτα με μωβ και γαλάζια χρώματα· σε δροσερά τζαμιά της Βεγγάζης ή της Τρίπολης, στη Λιβύη, κατά την περιπλάνησή μου προς την Κυρήνη, την πατρίδα του Αρίστιππου· όχι μακριά από το Port-Louis, στο νησί Μαυρίκιος, σε ένα ιερό αφιερωμένο στον Ganesh, τον πολύχρωμο θεό με την προβοσκίδα ελέφαντα· στη συναγωγή της συνοικίας του γκέτο, στη Βενετία, με μια κιπά στο κεφάλι· στο χοροστάσι ορθόδοξων εκκλησιών στη Μόσχα, με ένα ανοιχτό φέρετρο στην είσοδο της μονής Novodievitchi, ενώ μέσα προσεύχονταν η οικογένεια, οι φίλοι και οι παπάδες με τις υπέροχες φωνές, σκεπασμένοι με χρυσό και στεφανωμένοι από θυμίαμα· στη Σεβίλλη, μπροστά στη Macarena, παρουσία γυναικών με δάκρυα και ανδρών με εκστατικά πρόσωπα· ή στη Νάπολη, στην εκκλησία του Αγίου Ιανουαρίου, του θεού της πόλης που χτίστηκε στους πρόποδες του ηφαιστείου, του οποίου το αίμα, όπως λέγεται, υγροποιείται σε καθορισμένες ημερομηνίες· στο Παλέρμο, στη μονή των Καπουκίνων, περνώντας μπροστά από τους οκτώ χιλιάδες σκελετούς χριστιανών ντυμένων με τα ωραιότερά τους ρούχα· στην Τιφλίδα, στη Γεωργία, όπου προσκαλούν τον περαστικό να μοιραστεί κρέας προβάτου αιμόφυρτο, βρασμένο στο νερό κάτω από τα δέντρα στα οποία οι πιστοί έχουν κρεμάσει μικρά αναθηματικά μαντίλια· στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, μια μέρα που είχα παραμελήσει το ημερολόγιο: είχα έρθει για να ξαναδώ την Καπέλα Σιστίνα, ήταν Κυριακή του Πάσχα, ο Ιωάννης Παύλος Β΄ εκφωνούσε τις γλωσσολαλιές του σε ένα μικρόφωνο και εξέθετε τη βυθισμένη μίτρα του σε μια γιγαντοοθόνη.

Είδα τον Θεό και αλλού, επίσης, και αλλιώς: στα παγωμένα νερά της Αρκτικής, κατά την ανάσυρση ενός σολομού που είχε πιαστεί από έναν σαμάνο, πληγωμένου από το δίχτυ, και που τελετουργικά επιστρεφόταν στον κόσμο από τον οποίο είχε αφαιρεθεί· σε μια πίσω κουζίνα της Αβάνας, ανάμεσα σε έναν σταυρωμένο και καπνισμένο αγούτι, πέτρες κεραυνού και κοχύλια, μαζί με έναν λειτουργό της santeria· στην Αϊτή, σε έναν βουντού ναό χαμένο στην ύπαιθρο, ανάμεσα σε λεκάνες λεκιασμένες από κόκκινα υγρά, μέσα σε δριμείες οσμές βοτάνων και αφεψημάτων, περιτριγυρισμένος από σχέδια χαραγμένα στον ναό στο όνομα των loa· στο Αζερμπαϊτζάν, κοντά στο Μπακού, στο Surakhany, σε έναν ζωροαστρικό ναό λατρευτών της φωτιάς· ή ακόμη στο Κιότο, στους κήπους ζεν, εξαίρετες ασκήσεις για την αποφατική θεολογία.

Είδα επίσης νεκρούς θεούς, απολιθωμένους θεούς, θεούς εκτός ηλικίας: στο Lascaux, εμβρόντητος από τις ζωγραφιές του σπηλαίου, αυτή την κοιλιά του κόσμου μέσα στην οποία η ψυχή τρεκλίζει κάτω από τα απέραντα στρώματα του χρόνου· στο Λούξορ, σε βασιλικά δωμάτια που βρίσκονται δεκάδες μέτρα κάτω από τη γη, με ανθρώπους με κεφάλια σκύλων, σκαραβαίους και αινιγματικές γάτες σε επιφυλακή· στη Ρώμη, στον ναό του ταυροκτόνου Μίθρα, μιας αίρεσης που θα μπορούσε να είχε μεταμορφώσει τον κόσμο, αν είχε διαθέσει τον δικό της Κωνσταντίνο· στην Αθήνα, ανεβαίνοντας τα σκαλιά της Ακρόπολης και κατευθυνόμενος προς τον Παρθενώνα, με τον νου γεμάτο από τον τόπο όπου, χαμηλότερα, ο Σωκράτης συνάντησε τον Πλάτωνα...

Πουθενά δεν περιφρόνησα εκείνον που πίστευε στα πνεύματα, στην αθάνατη ψυχή, στην πνοή των θεών, στην παρουσία των αγγέλων, στα αποτελέσματα της προσευχής, στην αποτελεσματικότητα της τελετουργίας, στη βασιμότητα των επικλήσεων, στην επαφή με τα loa, στα θαύματα με αιμοσφαιρίνη, στα δάκρυα της Παρθένου, στην ανάσταση ενός σταυρωμένου ανθρώπου, στις αρετές των καουρί, στις σαμανικές δυνάμεις, στην αξία της θυσίας ζώων, στο υπερβατικό αποτέλεσμα του αιγυπτιακού νίτρου, στους μύλους προσευχής. Στο οντολογικό τσακάλι. Πουθενά.

Αλλά παντού διαπίστωσα πόσο οι άνθρωποι πλάθουν μύθους για να αποφύγουν να κοιτάξουν το πραγματικό κατάματα. Η δημιουργία επέκεινα κόσμων δεν θα ήταν και τόσο σοβαρή, αν δεν πληρωνόταν με βαρύ τίμημα: τη λήθη του πραγματικού, άρα την ένοχη παραμέληση του μόνου κόσμου που υπάρχει. Όταν η πίστη σε κάνει να εχθρεύεσαι την εμμένεια, άρα τον εαυτό σου, ο αθεϊσμός συμφιλιώνει με τη γη, το άλλο όνομα της ζωής.

Συνεχίζεται με: Εισαγωγή

«Μηδενιστική πρόοδος» Από Αντριάνο Σεγκατόρι

Ανάμεσα στην ουτοπία και την κυριαρχία

                                                       «Μηδενιστική πρόοδος»
Από τον μύθο της απελευθέρωσης στην ειδωλολατρία της προόδου: Η διάγνωση του Michel Onfray για το μηδενιστικό πρόσωπο της νεωτερικότητας.

                                                        από τον Adriano Segatori

Ξεκινώντας από τις σκέψεις του Michel Onfray στο βιβλίο του "Θεωρία της Δικτατορίας", ο Adriano Segatori εξερευνά την πορεία μιας νεωτερικότητας που, σε μια προσπάθεια να απελευθερωθεί από κάθε υπερβατικότητα, κατέληξε να αντικαταστήσει τους αρχαίους θεούς με ένα νέο απόλυτο: την πρόοδο. Αυτό που υποτίθεται ότι ήταν μια κατάκτηση της εσωτερικής αυτονομίας μεταμορφώνεται έτσι σε μια νέα μορφή υποδούλωσης, βασισμένη στην επιταγή της μόνιμης αλλαγής και της διάλυσης όλων των ορίων. Σε μια εποχή που συγχέει τη χειραφέτηση και τον ξεριζωμό, αναδύεται το προφίλ ενός μηδενισμού που, έχοντας απορρίψει κάθε ανώτερη διάσταση, φαίνεται πρόθυμος να "κινήσει τον κάτω κόσμο"[ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ "ΠΑΝΩ ΚΟΣΜΟΥ"] για να επιβάλει το δικό του πεπρωμένο. (NR)

Ο Μισέλ Ονφρέι είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένος για την περίφημη «Πραγματεία περί Αθεολογίας» του, μια κριτική των μυθολογικών, θρησκευτικών και φιλοσοφικών προσεγγίσεων, και κάθε μοντέλου σκέψης που συνδέεται με την ιδέα της υπέρβασης, ακόμη και της απλής υπόθεσης του υπερφυσικού. Στο δοκίμιό του «Θεωρία της Δικτατορίας», καταγγέλλει αυτό που θα μπορούσε δικαίως να ονομαστεί ετερογένεση σκοπών, δηλαδή μια πραγματική αντιστροφή αυτού που θα έπρεπε να είναι μια εσωτερική ελευθερία που έχει αποκτήσει ο άνθρωπος, αντικαθιστώντας την με ένα άλλο ιδιαίτερα ενοχλητικό και επικίνδυνο είδωλο: την πρόοδο. Το σύνθημά του θα μπορούσε να είναι τα θυμωμένα λόγια της Ήρας, που αναφέρει ο Βιργίλιος στην Αινειάδα: «Flectere si nequeo superos, Acheronta movebo» – «Αν δεν μπορώ να λυγίσω τους θεούς του ουρανού, θα μετακινήσω τον κάτω κόσμο».

 

 

 

 

 

 

«Αυτό που μας παρουσιάζεται ως πρόοδος», γράφει ο συγγραφέας, «είναι, στην πραγματικότητα, μια πορεία προς τον μηδενισμό, μια πρόοδος προς το τίποτα, ένα κίνημα προς την καταστροφή. […] Η πρόοδος έχει γίνει φετίχ και ο προοδευτισμός έχει μεταμορφωθεί στη θρησκεία μιας εποχής που στερείται εμπειρίας του ιερού». Επιπλέον, στην εκστρατεία αποχριστιανισμού που διεξήχθη με τον ιακωβινικό ζήλο των χειριστών των γκιλοτινών, το υπερβατικό αντικαταστάθηκε από τη λατρεία της Θεάς της Λογικής.

Τώρα, συχνά μιλάμε για «κοσμική θρησκεία» σε κριτική αναφορά, για παράδειγμα, στο Σύνταγμα, τη δημοκρατία, στον αντιφασισμό και γενικά σε πολλά σύγχρονα είδωλα που χρησιμεύουν ως υποκατάστατα πολύ πιο σημαντικών και σχετικών απουσιών.

Ο μηδενισμός είναι ένας πολύπλευρος όρος με πολλαπλές ερμηνείες, πάντα μέσα σε ένα πλαίσιο φθοράς και ξεριζωμού. Μπορεί να αναφέρεται στο τέλος της αφήγησης με την αποκήρυξη της ιστορικής κληρονομιάς και την απάρνηση κάθε κληρονομιάς και παράδοσης, ή μπορεί να υποδηλώνει την απουσία ενός ορίζοντα προς τον οποίο να κατευθυνθεί κανείς το πεπρωμένο του, ή την επιμονή ενός απελπισμένου, επαναλαμβανόμενου παρόντος, ή, τέλος, και τα τρία.

Η πρόοδος ως είδωλο, του οποίου οι ιερείς και οι οπαδοί είναι προοδευτικοί, αναγνωρίζεται με βάση μια παραθεολογική προϋπόθεση: αυτήν της προόδου προς την καλοσύνη, της συνεχούς βελτίωσης, της ασταμάτητης κατασκευής ενός επίγειου παραδείσου. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια πραγματική αποδόμηση της πραγματικότητας και, μαζί με αυτήν, της ίδιας της έννοιας της ανθρωπότητας.[ΤΗΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΓΗΣ] ΤΟ ΚΟΛΑΣΜΕΝΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ.

 

 

 

 

 

 

Στην «στερεοποίηση του κόσμου», για να θυμηθούμε τον Γκενόν, έχει μεθοδικά καταστρέψει κάθε κέντρο αναφοράς στο υπεραισθητό, το πνευματικό, με το μεθοδικό τέχνασμα του υλισμού και του σχετικισμού: από τον χώρο στον χρόνο, από το χρήμα στην ψυχή, από την εργασία στις σχέσεις, όλα έχουν γίνει ποσοτικοποιήσιμα εις βάρος της ποιότητας, μετρήσιμα εις βάρος της αριστείας.

Σε ένα ορισμένο σημείο, γίνεται παράδοξα δύσκολο να οριστεί η ίδια η έννοια του «μηδενισμού», επειδή αυτή η διαδικασία επιτίθεται πρώτα στη λέξη, αρνούμενη την περιγραφική της αξία της πραγματικότητας. «Αν τα σημαίνοντα εξαφανιστούν, ακόμη και τα πράγματα που σημαίνονται εξατμίζονται », παρατηρεί σωστά ο Onfray, επομένως μπορεί να ειπωθεί ότι αν όλα είναι σχετικά, τίποτα δεν είναι πραγματικό: ούτε η φύση με τους νόμους της, ούτε ο άνθρωπος με την ταυτότητά του. Έτσι, η πραγματικότητα δεν είναι πλέον μια ψευδαίσθηση, πόσο μάλλον μια ιδέα, αλλά μια νοητική κατασκευή που επιτρέπει σε κάθε άτομο, αυτοαναφορικά, να αποφασίσει τι είναι ο κόσμος και τι μπορεί να είναι, όπως ακριβώς η ενοχή, η δικαιοσύνη, η καταδίκη και η ίδια η αμαρτία είναι αμφισβητήσιμα.[ΣΕΛΛΙΝΓΚ]

Αν ο προοδευτισμός είναι μια πολιτική και κοινωνική μηχανική επιχείρηση για τη δημιουργία ενός νέου και καλύτερου κόσμου, οι τακτικές που εφαρμόστηκαν ήταν πολλαπλές και ποικίλες, από την εξαθλίωση της γλώσσας έως την επακόλουθη κατάργηση της αλήθειας, από το υπαρξιακό κενό του ατόμου έως την άνευ νοήματος εξάντληση της κοινότητας.

Το προοδευτικό όνειρο είναι απλώς ο εφιάλτης της παρακμής, μιας αργής και αδυσώπητης παρακμής στον κόσμο που έχει οικοδομηθεί με την πάροδο των αιώνων και τον οποίο έχουμε συνηθίσει να αναγνωρίζουμε.

 

 

 

 

 

 

Όπως όμως συμβαίνει με κάθε γεγονός, υπάρχει πάντα μια θετική παραλλαγή που ο Νίτσε αποδίδει σε αυτούς τους λίγους δημιουργούς νέων αξιών και νέων αρχών. Αυτή είναι μια πτυχή που θα μπορούσε να οριστεί ως αναζωογονητική, θεραπευτική, στην «καταστροφική αλλά πολλά υποσχόμενη βία [...] επί των συστημάτων: κάποια παραλύουν, άλλα βελτιώνουν την υγεία και τη ζωτικότητά τους» (Γιούνγκερ). Μια άλλη πινελιά ελπίδας - ένας ακατάλληλος αλλά κατανοητός όρος - προέρχεται από τον Βασίλι Γκολόβανοφ, Ρώσο συγγραφέα και φωτογράφο, συγγραφέα του βιβλίου «Προς τα ερείπια του Τσεβενγκούρ», ο οποίος έγραψε: «Σε αυτούς που βρίσκονται στην εξουσία και τους λακέδες τους μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα: μην κάνετε λάθος, δεν είστε οι κύριοι της χώρας. Δεν είστε οι φορείς ενός νέου πνεύματος. Είστε απλώς τα αυτοκόλλητα, τα αντίγραφα του παγκόσμιου δικτύου. Μεταλλαγμένοι. Κλόουν. Προδότες. Και η νίκη σίγουρα θα είναι δική μας» . Οι εγκληματίες και οι απατεώνες είναι «αυτοί», όχι εμείς.

 

 

 

 

 

 

Βιώνουμε καθημερινά την ανηθικότητα και τον κυνισμό της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, η οποία, όπως ήδη αναφέρθηκε, επιδιώκει να αρνηθεί τον χαρακτηρισμό του εχθρού σε κάθε αντίπαλο, υποβιβάζοντάς τον σε έναν ανίκανο και ερασιτέχνη αντίπαλο. Εμείς, για να είμαστε ακόμη πιο οξυδερκείς και μη ερμηνεύσιμοι, λέμε ότι ένας αντιφρονών μπορεί ακόμη και να είναι «εγκληματίας [αλλά] όχι με την παραδοσιακή έννοια του όρου, επειδή, για να είναι ένας τέτοιος, θα έπρεπε να υπάρχει μια ακόμη έγκυρη τάξη» (Γιούνγκερ), και αυτό είναι κάτι που ο ίδιος ο μηδενιστικός προοδευτισμός έχει αρνηθεί.

Αντριάνο Σεγκατόρι

«Μηδενιστική Πρόοδος» - Inchiostronero

Διαβάστε τον Φρανκ Φουρέντι για να κατανοήσετε την (ενάρετη) αξία των ορίων και των συνόρων

από τον Lorenzo Borrè - 21 Ιουνίου 2026

Πηγή: Μπαρμπαντίγιο

Περιορισμός, σύνορο, όριο. Αυτές οι τρεις έννοιες συνοψίζουν όλα όσα απεχθάνεται η ιδεολογία της Κεφαλαιακής Μορφής και οι υπερασπιστές του μεγαλοπρεπούς και προοδευτικού της πεπρωμένου.

Και έτσι ήταν αρκετό για να εμφανιστεί μια σκέψη του Φρανκ Φουρέντι ανάμεσα στα θέματα της έκθεσης για τις τελικές εξετάσεις που επέλεξε το Υπουργείο Παιδείας (και Αξίας) για να κάνει τις χήνες του Καπιτωλίου που φυλάνε το φρούριο της κυρίαρχης σκέψης να ουρλιάζουν και να μας προειδοποιήσουν, στην αέναη κατάσταση λήθαργου της Λογικής μας, ότι για άλλη μια φορά η φασιστική βαρβαρότητα είναι προ των πυλών και ότι η Ανοιχτή Κοινωνία κινδυνεύει.

Και δεν έχει λίγη σημασία το γεγονός ότι ο Φουρέντι δεν είναι φασίστας, και ακόμη λιγότερο το γεγονός ότι οι σκέψεις του κοινωνιολόγου που έφεραν στην προσοχή των αποφοίτων λυκείου αφορούσαν το όριο που χωρίζει την εφηβεία από την ενηλικίωση, αυτό το όριο που ο Τζόζεφ Κόνραντ ορίζει ως «τη γραμμή της σκιάς» και για το οποίο έγραψε ένα από τα πιο συναρπαστικά μυθιστορήματά του (το οποίο επίσης εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τον Βάλτερ Βελτρόνι) σχετικά με την εμπειρία της διάσχισής του.

Το εμπόδιο μπορεί να εντοπιστεί στο δυναμικό, θεμελιώδες και ουσιώδες δοκίμιο του Furedi, από το οποίο εξήχθη το περίγραμμα του θέματος της τελικής εξέτασης: Τα Σύνορα Έχουν Σημασία (εκδόσεις Meltemi).

Ένα κείμενο που αποκαλύπτει την ιδεολογία της ανοιχτότητας , καταγγέλλοντας την αντιδημοκρατική της κλίση, τις μηδενιστικές της τάσεις και τη λειτουργικότητά της στις ανάγκες αυτού που ο Michael Sandel ορίζει ως «Κοινωνία της Αγοράς»: την αποδόμηση του ατόμου, την εξάλειψη των πηγών παραγωγής νοήματος και των διαδεδομένων πολιτισμικών κανόνων, τον περιορισμό της δημοκρατικής κυριαρχίας και, τελικά, την αποδόμηση του κράτους πρόνοιας και μαζί του της ρεπουμπλικανικής ιδέας της ιθαγένειας· προς αντικατάσταση από τη διάσταση μιας ατομικής, αλλά ασαφούς και ρευστής οντότητας, της οποίας ο ορίζων είναι το απεριόριστο και ο κανόνας της η δυσαναλογία , στα αρχαία ελληνικά: ύβρις.

Το λάθος του Φουρέντι, το οποίο οδήγησε στην ενσωμάτωσή του στην κακία του Όρμπαν, είναι η πεποίθησή του ότι «η αρχή και η άσκηση της ιδιότητας του πολίτη είναι απαραίτητες για τη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας », επειδή οι πολίτες έχουν πολιτικά δικαιώματα, σε αντίθεση με τους ανιθαγενείς, αλλά αυτά συσχετίζονται με καθήκοντα και ευθύνες απέναντι σε άλλα μέλη της κοινότητας, «τα οποία αποτελούν το θεμέλιο της αλληλεγγύης μεταξύ των μελών μιας κοινότητας».

Και πριν κλάψετε (και) για τον ναζισμό, σκεφτείτε ότι η Χάνα Άρεντ εξήγησε ότι η κληρονομιά ενός κοινού κόσμου είναι αυτή που ενώνει τους ανθρώπους, ώστε να μπορούν να ταυτίζονται μεταξύ τους και με τους πολιτικούς τους θεσμούς. Επομένως, καταλήγει ο Φουρέντι, όποια και αν είναι η άποψή μας για τα εθνικά σύνορα, δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική δημόσια ζωή έξω από την περίμετρό τους. Μόνο όταν οι πολίτες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, εντός μιας σαφώς καθορισμένης εδαφικής οντότητας, μπορεί να λειτουργήσει η δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων...

Μισέλ Ονφρέι

Για να το θέσω με τα λόγια του Michel Onfray: « Το κεφάλαιο θέλει την κατάργηση των συνόρων για να θέσει ένα οριστικό τέλος σε ό,τι έχει επιτευχθεί εντός των εθνών και των χωρών μέσα από αιώνες κοινωνικού αγώνα».
Ένα τέτοιο Κράτος παρέχει κοινωνική ασφάλιση, προσφέρει δωρεάν σχολεία, συνταξιοδότηση σε αξιοπρεπή ηλικία, δίκαια εργασιακά δικαιώματα, ισχυρή συνδικαλιστική δύναμη, μια αριστερά που νοιάζεται για την αυθεντική κοινωνική πρόοδο - και όχι απλώς για την υποθετική κοινωνική πρόοδο, της οποίας ο αναπόφευκτος ορίζοντας βρίσκεται στην ενοικίαση των μητρών των φτωχών γυναικών σε πλούσια ζευγάρια, ένα πραγματικά φιλελεύθερο σχέδιο εμπορευματοποίησης των σωμάτων .

Ιδεολογία της υπερβολής

Και μαζί με τη δημοκρατία και την δημοκρατική ιθαγένεια, η ιδεολογία της υπερβολής, των ανοιχτών συνόρων και της απουσίας ορίων και συνόρων, στοχεύει στην «κατάρριψη των δυαδικών ορίων», όπως προτρέπουν πολλές εκκλήσεις από αυτό που ο Furedi αποκαλεί ακαδημία , και μεταξύ αυτών η διάκριση-αντίθεση μεταξύ άνδρα και γυναίκας: όπως ακριβώς δεν πρέπει να υπάρχουν όρια που να χωρίζουν διαφορετικές εθνικές κοινότητες, έτσι και, σύμφωνα με την αντιδυαδική ιδεολογία, δεν πρέπει να υπάρχουν βιολογικά όρια μεταξύ ανδρών και γυναικών (το βιολογικό φύλο είναι μια κοινωνική κατασκευή, ενώ η ταυτότητα φύλου είναι η αντικειμενική πραγματικότητα, ή, όπως σχολιάζει ο Furedi: η αντιδυαδική ακαδημία έχει δεσμευτεί να αποφυσικοποιήσει αυτό που μέχρι τώρα θεωρούνταν φυσικό).

Ο ρόλος της γλώσσας

Και αυτό συμβαίνει επίσης, καταγγέλλει η Αγγλοουγγρική κοινωνιολόγος, με μια αναδιατύπωση της γλώσσας, την οποία η ακαδημαϊκή κοινότητα θέλει να καθαρίσει από τα μεροληπτικά της στοιχεία (όπως η διάκριση μεταξύ θηλυκού και αρσενικού) με στόχο την τροποποίηση, μέσω της γλώσσας, της συμπεριφοράς των ανθρώπων, δεδομένου ότι η γλώσσα είναι το μέσο μέσω του οποίου οι ανθρώπινες σχέσεις τίθενται σε τάξη και η πραγματικότητα των ανθρώπων διαμορφώνεται σύμφωνα με κοινές μορφές νοήματος.

Το ήθος μιας κοινότητας, μας υπενθυμίζει ο Furedi στο τέλος του δοκιμίου, δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα σύστημα κανόνων γραμμένων σε ένα κομμάτι χαρτί: « είναι ο καρπός της διαμεσολάβησης συμβολικών ορίων και τελετουργιών που βοηθούν τα άτομα να ενσταλάζουν νόημα στην εμπειρία τους· ανανεώνεται και αποκτά σημασία μέσω πράξεων κρίσης και με τη χάραξη ορίων ».

Και το παράδοξο είναι ότι η έννοια του συνόρου, της οριοθετικής γραμμής, γίνεται επίσης αποδεκτή από τους υποστηρικτές της ανοιχτής κοινωνίας, όπως αποδεικνύεται περίτρανα από το γεγονός, που αποδεικνύεται από τις ανησυχητικές αντιδράσεις για τις οποίες μιλήσαμε στην αρχή, ότι δεν δέχονται ότι ο καθένας μπορεί να διασχίσει τα σύνορα των χώρων ηγεμονίας τους ατιμώρητα.

Αδιαφοροποίητη ανθρωπότητα

Αλλά στις δυστοπίες μιας αδιαφοροποίητης ανθρωπότητας, χωρίς φυσικά και βιολογικά όρια, ρευστής και ηδονιστικής, όσοι σαν εμένα, θεωρούν το κείμενο του Φουρέντι «ένα απαραίτητο βιβλίο», αντιτάσσουν μια άλλη ιδέα, ίσως πιο εύθραυστη και αφελώς ειδυλλιακή, αλλά όχι στερούμενη πραγματικής ακρίβειας και η οποία βρίσκεται εικονογραφικά στο όμορφο μυθιστόρημα του Πασκέ Μαρτί «Από εδώ το μονοπάτι χάνεται»: « Τι με δεσμεύει; Αυτό που δεν πεθαίνει, ακριβώς, που είναι η ψυχή μιας γης μετά από αιώνες κοινών περιπετειών· ένας τρόπος ύπαρξης, η γραμμή του ορίζοντα, το χρώμα των ματιών και του ουρανού, τα χαρακτηριστικά, η φιλοξενία, τα ιδιαίτερα έθιμα· ένα πλήθος μυστικών σημαδιών που αποκαλύπτουν στους ανθρώπους μιας συγκεκριμένης γης, την αδελφότητα, την οποία στερούνται δεν τους δίνεται να ζήσουν».

Είναι ένα τραγούδι που επαναλαμβάνεις κάθε μέρα από τότε που ήσουν παιδί, και το μυαλό σου είναι τόσο βαθιά ριζωμένο σε αυτό που δεν μπορείς να το ακούσεις πια.

Αν σταματήσει το τραγούδι, μπορεί να μην το προσέξετε και το πολύ να νιώσετε μια ανεξήγητη απώλεια. Αλλά αν αργότερα μια ή δύο νότες ξαναγεννηθούν μέσα σας, θα νιώσετε αυτό το βαθύ τραγούδι στην καρδιά σας και θα σας φέρουν δάκρυα στα μάτια.» Αυτό το τραγούδι που δεν αρέσει στους επικριτές της σκέψης του Φουρέντι.

Leggere Frank Furedi per comprendere il valore (virtuoso) di confini e frontiere

Η ΑΝΟΙΧΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΕΡΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΠΠΕΡ, ΣΤΟΝ ΣΟΡΟΣ ΣΤΟΝ ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΚΑΙ ΦΤΑΝΕΙ ΣΤΟΝ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟ.

Η σημερινή Ευρώπη; Ολοκληρωτική και χαμογελαστή.

Michel Onfray

Πηγή: Il Giornale

Από την μεταδημοκρατική Ευρώπη στον χαμογελαστό ολοκληρωτισμό, από τον αλγοριθμικό άνθρωπο στον τρανς βίγκαν καταναλωτή, ο Γάλλος φιλόσοφος Michel Onfray, ένας αυτοαποκαλούμενος μετααναρχικός, απαντά στις ερωτήσεις μας σε αυτή τη συνέντευξη με το έντονο και ριζοσπαστικό του στυλ. Ανάμεσα στον Huxley και τον Marcuse, τον La Boétie και τον Swift, αναλογίζεται την ελευθερία, την τεχνολογία και την πράσινη ιδεολογία, κάνοντας μια ανελέητη διάγνωση του τέλους του δυτικού πολιτισμού.

Στο έργο σου, έχεις καταγγείλει τη μονοδιάστατη σκέψη. Είναι η ΕΕ σήμερα ένας Λεβιάθαν χωρίς κυριαρχία; Επιβιώνει η φιλελεύθερη σκέψη;

Ζούμε σε έναν χαμογελαστό ολοκληρωτισμό, που μοιάζει περισσότερο με τον Θαυμαστό Νέο Κόσμο του Huxley παρά με το 1984 του Orwell: άοπλος, αλλά αποτελείται από σιωπηλούς περιορισμούς που επιβάλλονται από το εθνικο-ευρωπαϊστικό κράτος του Μάαστριχτ. Η εξουσία βρίσκεται στα χέρια μη εκλεγμένων προσωπικοτήτων, αδιαφανώς αφομοιωμένων. Ο φιλελεύθερος απορρίπτει κάθε εξουσία που δεν πηγάζει από την άμεση καθολική ψηφοφορία.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αποκαλύψει το ρήγμα μεταξύ της στρατηγικής βούλησης της Ευρώπης και των ηθικών της απαιτήσεων. Πώς μπορεί η Ευρώπη να συμφιλιώσει τη δικαιοσύνη και τη λογική του κράτους διατηρώντας παράλληλα τη φιλοσοφική συνοχή;

Η Ουκρανία αποτελεί εδώ και καιρό το έδαφος που επέλεξαν οι Αμερικανοί Δημοκρατικοί για να αντιταχθούν στη Ρωσία. Η Ευρώπη, έχοντας γίνει ένα ιμπεριαλιστικό έθνος-κράτος, έχει ταχθεί στο πλευρό τους. Με την επιστροφή του Τραμπ, θα πραγματοποιηθούν διαπραγματεύσεις μεταξύ αυτού και του Πούτιν, με τους όρους του δεύτερου, ενώ η Ευρώπη παρακολουθεί το τρένο της ιστορίας να περνάει.

Περιγράφετε αποδομημένες εποχές. Δεν κινδυνεύει η μοριακή-οικονομική φάση (κρίση, lockdown, πράσινη ατζέντα, ψηφιακή) να σβήσει την κυριαρχία του εγώ, αφήνοντας ένα υπερελεγχόμενο υποκείμενο;

«Βιώνουμε την αποσύνθεση της Ιουδαιοχριστιανικής Ευρώπης και την ανοικοδόμηση χαμένων αυτοκρατοριών: Ορθόδοξη Ρωσία, Ισλαμική Τουρκία, Κομφουκιανική-Μαρξιστική Κίνα, οι ΗΠΑ gafamized (Google, Apple, Facebook, Amazon, and Microsoft) , Ευρώπη του Μάαστριχτ. Οι δυνάμεις θέλουν υπάκουα άτομα και πολεμούν κάθε επαναστατική υποκειμενικότητα: πόλεμοι, φυλακές, ναρκωτικά, φαρμακευτικά προϊόντα, προπαγάνδα και ψηφιακοί περισπασμοί που βασίζονται στη ζάχαρη, τις τηλεοπτικές σειρές και τα βιντεοπαιχνίδια.

Είναι η Ευρώπη συμπεριληπτική ή κατακερματισμένη; Υπάρχει ακόμα μια καθολική πολιτική κοινότητα;

«Η συμβίωση είναι ένα σύνθημα μιας ολοκληρωτικής χώρας, που τιμά μια κρεολοποιημένη κοινότητα, απελευθερωμένη από τους λευκούς της, τους Καθολικούς της, τους άνδρες της, τους σαρκοφάγους της, τους οδηγούς της, τους ετεροφυλόφιλους της. Αυτό το σύνθημα υποστηρίζει τη δημιουργία ενός υβριδικού, μικτού, μιγά πλήθους, του οποίου οι εγκέφαλοι θα τσιπαρίζονταν από την GAFAM (το ακρωνύμιο αντιπροσωπεύει τις πέντε κύριες δυτικές εταιρείες πληροφορικής: Google, Apple, Meta, Amazon και Microsoft. Σημείωση του συντάκτη) για να αντικαταστήσει τον φωτισμένο πολίτη με έναν τρανς βίγκαν καταναλωτή κορεσμένο με ηθική. Αυτό το ψευδές καθολικό είναι αυτό μιας αληθινής κοινωνίας μονοδιάστατων και άμυαλων ανδρών.»

Συχνά μιλάτε για παράβαση και ελευθερία. Πόσο παραβατική μπορεί να είναι μια φιλελεύθερη κουλτούρα σήμερα, εν μέσω αλγορίθμων, προτύπων ESG και ηθικής συμμόρφωσης; Ποια πνευματική χειρονομία εξακολουθεί να είναι πραγματικά ελεύθερη;

«Η παράβαση είναι η επιβεβαίωση μιας πραγματικά επαναστατικής υποκειμενικότητας. Όχι αυτή με τατουάζ που οδηγεί ένα σκούτερ, με ένα ακουστικό iPhone στο αυτί της, ένα τσιπ Neuralink στον εγκέφαλό της, κορεσμένη με τηλεοπτικές εκπομπές και μουσική δύο νευρώνων, τροφοδοτούμενη από μάνγκα και κόμικς: μια ψευδής υποκειμενικότητα που επικαλείται την Παλαιστίνη από τον ποταμό (τον Σηκουάνα) μέχρι τη θάλασσα (τα Πλάνς του Ντοβίλ) και πιστεύει ότι είναι ελεύθερη παρά το γεγονός ότι, όπως ένα μύδι, είναι σταθερά αγκυροβολημένο στον πυλώνα αναπαραγωγής του».

Το 2025, η ανθρωπολογία ορίζεται από αλγόριθμους: από βιολογικές εφαρμογές έως ψυχομετρικές. Ποια φιλοσοφική διάγνωση μπορούμε να δώσουμε για μια εξέλιξη που μεταμορφώνει την ανθρωπότητα σε τεχνικό αντικείμενο;

Αυτός είναι ο πολιτισμός που μας περιμένει: κυβερνοοργανισμοί που ελέγχονται από μια ελίτ που θα κυβερνά αλγόριθμους, θα τροφοδοτεί τεχνητή νοημοσύνη, θα γεμίζει εγκεφάλους με τσιπ του Έλον Μασκ και θα τροφοδοτεί σώματα με κλωνοποιημένα προϊόντα: κρέας με μεταστάσεις, vegan τροφές, γάλα σόγιας, χορτοφαγικά λουκάνικα. Μια φυλή αφεντάδων θα υποτάξει μια φυλή σκλάβων. Αυτός ο κόσμος είναι ήδη ορατός σε έμβρυο. Ο αναλφαβητισμός, που διδάσκεται στα σχολεία για να δημιουργήσει μια tabula rasa πάνω στην οποία θα χτιστεί το νέο Κάστρο του Κάφκα, προετοιμάζει το έδαφος.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δίνουν προτεραιότητα στη διαχείριση έναντι του οράματος. Ποια είναι η εκτίμησή σας;

Ναι, αυτή η μαφία έχει ένα όραμα. Δεν είναι ούτε ηθικό ούτε αισθητικό, αλλά πολιτικό: να καταστρέψει λαούς, να καταργήσει έθνη, να εξοντώσει πολιτιστικές ταυτότητες και στη συνέχεια να επιβάλει μια ενιαία αγορά που αποτελείται από αναλφάβητους και αδαείς καταναλωτές, που έχουν την προϋπόθεση να τροφοδοτούν την παγκόσμια καπιταλιστική εξαθλίωση: όλο και λιγότερο πλούσιοι, όλο και πλουσιότεροι - οι κερδοσκόποι του συστήματος. όλο και φτωχότεροι, όλο και πιο πολυάριθμοι - οι σκλάβοι του συστήματος, και επομένως του πρώτου.

Πώς μπορούμε να βγούμε από αυτή τη μόνιμη έκτακτη ανάγκη και να ανακτήσουμε ένα ήθος της καθημερινής ζωής;

«Ο 20ός αιώνας παρήγαγε τον μονοδιάστατο άνθρωπο που ανέλυσε ο Μαρκούζε. Μόνο ένα παράδειγμα: όλοι οι άνθρωποι με τατουάζ που συμπεριφέρονται σαν πρόβατα στο κοπάδι, μετατρέποντας τους εαυτούς τους σε τοίχους ουρητηρίων για να γράψουν τα δικά τους εγωιστικά και ναρκισσιστικά γκράφιτι, είναι πεπεισμένοι ότι έτσι εκφράζουν την εξέγερσή τους! Ακριβώς όπως συμπεριφέρονται σαν τα κριάρια του Πανούργου, πιστεύουν ότι είναι μοναχικά άτομα, στα περιθώρια του κοπαδιού! Ο φιλόσοφος πρέπει να καταγγείλει αυτόν τον κοινωνικό τροπισμό που παρουσιάζεται ως η κορυφή της προσωπικότητας».

Η οικολογία είναι επείγουσα: πώς μπορούμε να αποφύγουμε τον ηθικό ολοκληρωτισμό;

Η σύγχρονη βλακεία έχει αντικαταστήσει την φωτισμένη σκέψη με το σύνθημα της επείγουσας ανάγκης για το κλίμα. Αυτό πηγάζει από μια θεωρία προπαγάνδας που διατύπωσε ο φιλόσοφος Χανς Γιόνας στο βιβλίο του «Η Αρχή της Ευθύνης», η οποία έχει γίνει η βίβλος των οικολόγων που συχνά δεν έχουν επαρκείς γνώσεις στην επιστήμη, ειδικά στην αστροφυσική, και που πιστεύουν ότι σκέφτονται με πλανητικούς όρους ενώ παραμένουν επαρχιώτες: ξεχνούν ότι αυτός ο πλανήτης είναι μέρος ενός πολυσύμπαντος και ότι οι κύκλοι θέρμανσης και ψύξης εξαρτώνται, για παράδειγμα, από τον ήλιο, όχι μόνο από την ανθρωπότητα. Ο Γιόνας, απογοητευμένος από την αποτυχία της Σοβιετικής Ένωσης, επέλεξε στη συνέχεια την ευρετική του φόβου: υπερβάλλοντας για να στενοχωρήσει, να παρακινήσει και να κινητοποιήσει.

Αν η Ευρώπη-2025 είναι μια αίθουσα αναμονής για τη δημοκρατική διάλυση, ποια χειρονομία μπορεί να αναζωπυρώσει τη συνειδητή ατομική ελευθερία;

«Πρέπει να εφαρμόσουμε στην πράξη την πρόσκληση του Λα Μποετί: Να είστε αποφασισμένοι να μην υπηρετείτε πλέον και ιδού, είστε ελεύθεροι. Στον Swift, η πολλαπλότητα των μικρών χειρονομιών που έκαναν οι Λιλιπούτειοι είναι αυτή που τελικά κατακλύζει τον γιγάντιο Γκιούλιβερ».

επεξεργασία από την Anita Likmeta

L'Europa di oggi? Totalitaria e sorridente