Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026

Η διάλυση της πυραμίδας των προνομίων

από τον Mario Lettieri και τον Paolo Raimondi 

Η διάλυση της πυραμίδας των προνομίων

Πηγή: Mario Lettieri και Paolo Raimondi

 Πρόσφατα ολοκληρώθηκε η σύνοδος κορυφής των BRICS στο Νέο Δελχί, με θέμα «Οικοδόμηση για Ανθεκτικότητα, Καινοτομία, Συνεργασία και Βιωσιμότητα», η οποία σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός για την ομάδα. Ο Ντόναλντ Τραμπ τους μισεί και, με λόγια, θέλει να τους καταστρέψει. Αλλά αυτό δεν θα έπρεπε να επηρεάσει την Ευρώπη εάν έκανε μια προσεκτική και ψύχραιμη αξιολόγηση.

Λίγες ημέρες μετά την ετήσια σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στο Κιργιστάν, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι και οι πρόεδροι Βλαντιμίρ Πούτιν, Σι Τζινπίνγκ και Μασούντ Πεζεσκιάν της Ρωσίας, της Κίνας και του Ιράν, αντίστοιχα, συναντήθηκαν με τους αρχηγούς κρατών των άλλων μελών του ομίλου: Βραζιλία, Νότια Αφρική, Ινδονησία, Αίγυπτο, Αιθιοπία, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Παρόντες ήταν αρκετοί άλλοι πρωθυπουργοί, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Μαλαισίας, του Καζακστάν και του Βιετνάμ, όλες υποψήφιες για ένταξη χώρες.

Δεδομένου ότι η Ινδία ασκεί την προεδρία για το 2026, ο Μόντι έπαιξε κεντρικό ρόλο στην παρουσίαση ενός στρατηγικού σχεδίου για τις μελλοντικές πρωτοβουλίες των BRICS. Στις εναρκτήριες παρατηρήσεις του, έδωσε προτεραιότητα στις μεταρρυθμίσεις στην παγκόσμια διακυβέρνηση και πρότεινε την υιοθέτηση δέκα μέτρων που θα αναπτυχθούν σε έναν οδικό χάρτη για τις μελλοντικές δραστηριότητες της ομάδας. Ζήτησε επίσης μεγαλύτερη εκπροσώπηση του Παγκόσμιου Νότου στις διεθνείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων, περιγράφοντας το τρέχον σύστημα ως «πυραμίδα προνομίων» που θα πρέπει να μετατραπεί σε «πλατφόρμα συνεργασίας».

Οι περισσότερες από τις προτάσεις του έγιναν δεκτές και ενσωματώθηκαν στην Τελική Διακήρυξη, η οποία υπογράφηκε από όλους τους συμμετέχοντες. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη σε σύγκριση με την προηγούμενη διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών της ομάδας, η οποία ολοκληρώθηκε χωρίς ομόφωνη συναίνεση. Εστιάζοντας στις μελλοντικές προοπτικές, ο Μόντι κατάφερε επίσης να πείσει το Ιράν και τα ΗΑΕ, που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση. Πιστεύουμε ότι πρόκειται για μια πολύ σημαντική εξέλιξη.

Εκτός από την επιβεβαίωση του αναντικατάστατου ρόλου της πολυμερούς προσέγγισης στις διεθνείς σχέσεις, υπάρχει δέσμευση για την υπέρβαση των συγκρούσεων μέσω του διαλόγου και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και των ναρκωτικών. Οι χώρες BRICS υποστηρίζουν σθεναρά τις συνεργασίες με τις αναπτυσσόμενες χώρες και τη συγκεκριμένη συμμετοχή τους σε έργα συνεργασίας. Αυτή η έννοια επαναλαμβάνεται αρκετές φορές στη Διακήρυξη. Σχετική είναι η αναφορά στη Διάσκεψη Αφρο-Ασίας του 1955 στο Μπαντούνγκ της Ινδονησίας, το πνεύμα της οποίας «χρησιμεύει ως σημείο αναφοράς στην επιδίωξη ενός πιο δίκαιου, συμπεριληπτικού και αντιπροσωπευτικού πολυμερούς συστήματος».

Η Ουκρανία δεν αναφέρεται ποτέ, αλλά οι Μόντι και Σι προσφέρονται ως μεσολαβητές για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Αυτό εκφράζει παράλληλα ανησυχία για «τους αυξανόμενους κινδύνους πυρηνικού κινδύνου και σύγκρουσης».

Ενώ ο Τραμπ συμμετέχει σθεναρά στην αποδόμηση όλων των μεγάλων διεθνών οργανισμών, ξεκινώντας από τα Ηνωμένα Έθνη, οι χώρες BRICS αυτοπροσδιορίζονται ως οι κύριοι υποστηρικτές τους για μια πιο ομαλή και δίκαιη παγκόσμια διακυβέρνηση. Στο πλαίσιο αυτό, ζητούν βαθιές μεταρρυθμίσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, με τη συμμετοχή της Ινδίας και της Βραζιλίας, του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Όσον αφορά τον ΠΟΕ, αναφέρει επίσης ότι «το πολυμερές εμπορικό σύστημα βρίσκεται εδώ και καιρό σε ένα σταυροδρόμι. Ο πολλαπλασιασμός των μέτρων περιορισμού του εμπορίου που είναι ασύμβατα με τους κανόνες του ΠΟΕ —είτε μέσω αδιάκριτων αυξήσεων των δασμών και μη δασμολογικών μέτρων είτε μέσω προστατευτισμού που μεταμφιέζεται σε περιβαλλοντικούς στόχους— απειλεί να μειώσει περαιτέρω το παγκόσμιο εμπόριο».

Η καινοτομία αυτής της συνόδου κορυφής, η οποία περιγράφεται λεπτομερώς στη Διακήρυξη, είναι ο κατάλογος των συνεργασιών και των προόδων στη συνεργασία σε όλους τους τομείς της τεχνολογίας και της έρευνας. Η σύνοδος κορυφής προετοιμάστηκε από πάνω από 400 θεματικές συναντήσεις σε τριάντα ινδικές πόλεις, με τη συμμετοχή επιστημόνων, εμπειρογνωμόνων και υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Τα θέματα κυμαίνονται από τα ορυκτά καύσιμα έως την πυρηνική ενέργεια, το υδρογόνο, τις υποδομές, το διάστημα, την ιατρική, την τεχνητή νοημοσύνη, τα τρόφιμα και τα πιο προηγμένα συστήματα επικοινωνιών. Και πολλά άλλα.

Όσον αφορά το πολυσυζητημένο νομισματικό και χρηματοοικονομικό ζήτημα, οι χώρες BRICS επιβεβαίωσαν τις προηγούμενες συναντήσεις τους, ιδίως την υποστήριξή τους για το «έργο που έχει αναληφθεί για την εξέταση της διασυνοριακής διαλειτουργικότητας των καναλιών πληρωμών και ανταλλαγής μηνυμάτων και την ανάπτυξη κανονισμών εμπορίου και επενδύσεων χρησιμοποιώντας τα τοπικά νομίσματα των χωρών μελών». Συγκεκριμένα, υποστηρίζουν το έργο της Ομάδας Εργασίας Πληρωμών (BPTF) που στοχεύει στην διερεύνηση ρεαλιστικών λύσεων για αποτελεσματικούς μηχανισμούς διασυνοριακών πληρωμών. Υποστηρίζουν επίσης τροποποιήσεις στη Συμφωνία για τα Έκτακτα Αποθεματικά (CRA), το δίχτυ χρηματοοικονομικής ασφάλειας, ώστε να είναι πιο ευέλικτο σε καταστάσεις κρίσης. Επιπλέον, τονίζουν τον «ρόλο της Νέας Τράπεζας Ανάπτυξης, της τράπεζας του ομίλου, ως στρατηγικού παράγοντα για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό», η οποία καλείται να προωθήσει και να επικυρώσει την ένταξη όλων των ενδιαφερόμενων χωρών.

Ο Μόντι έχει δίκιο: η πυραμίδα των προνομίων πρέπει να διαλυθεί παγκοσμίως!

Δεν υπάρχουν σχόλια: