Πρόλογος της Αχρίδας (Γενέσιον της Θεοτόκου, 21. 9 [8.9])

Πρόλογος της Αχρίδας (Γενέσιον της Θεοτόκου, 21. 9 [8.9])

Το Γενέσιο της Υπεραγίας Θεοτόκου. Η Αγία Παρθένος Μαρία γεννήθηκε από τους ηλικιωμένους γονείς της, τον Ιωακείμ και την Άννα. Ο πατέρας της καταγόταν από τη φυλή του Δαβίδ και η μητέρα της από το γένος του Ααρών. Έτσι, από την πλευρά του πατέρα της καταγόταν από βασιλικό γένος, ενώ από την πλευρά της μητέρας της από αρχιερατικό γένος· και με αυτόν τον τρόπο προεικόνιζε ήδη Εκείνον που επρόκειτο να γεννηθεί από αυτήν ως Βασιλιάς και Αρχιερέας.

Οι γονείς της είχαν πλέον γεράσει, αλλά δεν είχαν παιδιά. Γι’ αυτό αισθάνονταν ντροπή μπροστά στους ανθρώπους και συντριβή μπροστά στον Θεό. Μέσα στη συντριβή τους προσεύχονταν με δάκρυα στον Θεό να χαροποιήσει τα γηρατειά τους, χαρίζοντάς τους ένα παιδί, όπως άλλοτε είχε χαροποιήσει τον γέροντα Αβραάμ και τη γερόντισσα Σάρρα, χαρίζοντάς τους τον γιο τους Ισαάκ. Και ο παντοδύναμος και παντεπόπτης Θεός τούς χαροποίησε με μια χαρά που ξεπερνούσε κατά πολύ όλες τις προσδοκίες και τα ωραιότερα όνειρά τους. Διότι δεν τους χάρισε απλώς μια κόρη, αλλά τη Μητέρα του Θεού· δεν τους φώτισε μόνο με πρόσκαιρη, αλλά και με αιώνια χαρά. Ο Θεός τούς έδωσε μία μόνο κόρη, η οποία αργότερα τους χάρισε έναν μόνο εγγονό — αλλά τι κόρη και τι εγγονό!

Η Κεχαριτωμένη Μαρία, η ευλογημένη μεταξύ των γυναικών, ο ναός του Αγίου Πνεύματος, το θυσιαστήριο του ζώντος Θεού, η τράπεζα του ουράνιου άρτου, η κιβωτός των αγιασμάτων του Θεού, το δέντρο του γλυκύτατου καρπού, η δόξα του ανθρωπίνου γένους, το καύχημα του γυναικείου φύλου, η πηγή της παρθενίας και της αγνότητας — αυτή ήταν η θεόσδοτη κόρη του Ιωακείμ και της Άννας. Γεννήθηκε στη Ναζαρέτ και, όταν έγινε τριών ετών, οδηγήθηκε στον Ναό των Ιεροσολύμων. Από εκεί επέστρεψε πάλι στη Ναζαρέτ, για να ακούσει λίγο αργότερα το χαρμόσυνο μήνυμα του αγίου αρχαγγέλου Γαβριήλ σχετικά με τη γέννηση του Υιού του Θεού, του Σωτήρα του κόσμου, από το πανάχραντο και παρθενικό σώμα της.

Ω πολυπόθητη και πολυαναμενόμενη,
Παρθένε, που με δάκρυα ζητήθηκες από τον Κύριο!
Σωματικός ναός θα γίνεις του Παναγίου Πνεύματος,
Μητέρα θα ονομαστείς του Προαιώνιου Λόγου.

Φλεγόμενη Βάτο σε ονόμασαν,
γιατί μέσα σου θα δεχθείς τη θεϊκή φωτιά·
θα φλέγεσαι από τη φωτιά, μα δεν θα κατακαείς,
χρυσό καρπό θα κυοφορήσεις και στον κόσμο θα τον φέρεις.

Θα βαστάσεις Εκείνον που βαστάζει τον ουρανό,
Εκείνον που ολόκληρος ο ουρανός δοξολογεί·
σ’ εσένα θα συντελεστεί το θαύμα των θαυμάτων,
γιατί θα βαστάσεις τον ουρανό, εσύ που είσαι πλατύτερη από τους ουρανούς!

Πολυτιμότερη είσαι για εμάς, Παρθένε, από τους πολύτιμους λίθους,
γιατί είσαι για το ανθρώπινο γένος πηγή σωτηρίας·
γι’ αυτό ας σε δοξάζει ολόκληρη η οικουμένη,
ω Υπεραγία Παρθένε, ω λευκή περιστερά!

Ο ουράνιος Βασιλιάς επιθυμεί να έρθει σ’ αυτόν τον κόσμο·
ω Πύλη πανέμορφη, μέσα από εσένα θα περάσει.
Όταν μεγαλώσεις, Παρθένε, θα μας γεννήσεις τον Χριστό·
από το σώμα σου θα λάμψει ο Ήλιος.

ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ

Ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης περιγράφει την απέραντη χαρά, τη λάμψη την εξωτερική και την εσωτερική, καθώς και κάποια ανέκφραστη ευωδία που αισθάνθηκε στην παρουσία της Υπεραγίας Θεοτόκου, όταν την επισκέφθηκε στα Ιεροσόλυμα. Μέσα στον ενθουσιασμό του λέει ότι, αν δεν γνώριζε τον ένα αληθινό Θεό, θα είχε αναγνωρίσει ως Θεό Εκείνη, την Αγία Παρθένο Μαρία. Τόσο ισχυρή και ασυνήθιστη εντύπωση προκαλούσε στους ανθρώπους η Αγία Παρθένος ήδη κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής της. Ασύγκριτα μεγαλύτερη δύναμη και δόξα απέκτησε όμως μετά τον σωματικό της θάνατο, όταν, με το θέλημα του Θεού, υψώθηκε πάνω από τις αγγελικές δυνάμεις.

Η δύναμή της προέρχεται από την αδιάλειπτη προσευχή της προς τον Θεό για τους πιστούς, για όλους όσοι καταφεύγουν σ’ εκείνη ζητώντας βοήθεια. Ο άγιος Ιωάννης του Novgorod, όταν προσευχόταν μαζί με τον λαό σ’ εκείνη ζητώντας βοήθεια εναντίον του εχθρικού στρατού, αντιλήφθηκε ότι και η ίδια προσευχόταν εκείνη την ώρα με δάκρυα στον Κύριο γι’ αυτούς. Και το Novgorod σώθηκε θαυματουργικά. Όπως πονούσε για τον σταυρωμένο Υιό της, έτσι και η Αγία Πανάχραντος συμπονά όλους τους δυστυχισμένους που καταφεύγουν σ’ εκείνη ζητώντας βοήθεια. Μπορεί να ειπωθεί ότι ολόκληρη η γη είναι σκεπασμένη από τα θαύματα του ελέους της.

Στο Βελιγράδι ζει ακόμη και σήμερα ένας καφετζής, ο C. J., καταγόμενος από το χωριό Labuništa, πέρα από τη Struga. Η μητέρα του τον οδήγησε τυφλό στη μονή της Παναγίας στην Kališta και εκεί, μετά την προσευχή του ιερέα επάνω του μπροστά στην εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου, ξαναβρήκε το φως του. Ο πρώτος μοναχός στο Pochaev είδε μια πύρινη στήλη να εκτείνεται από τη γη έως τον ουρανό και μέσα σ’ αυτή την πύρινη στήλη είδε την Υπεραγία Θεοτόκο. Εκείνη στεκόταν επάνω σε έναν βράχο· και στο σημείο όπου στεκόταν τότε ανέβλυσε ιαματικό νερό, το οποίο μέχρι και σήμερα βοηθά πολλούς ασθενείς.

ΘΕΩΡΙΑ

Να θεωρώ το θαυμαστό δώρο του Θεού προς τον Σολομώντα (Γ΄ Βασιλειών 3· Α΄ Βασιλέων 3), και συγκεκριμένα:
Πώς εμφανίστηκε ο Κύριος στον Σολομώντα στη Γαβαών και τον ρώτησε τι ήθελε να του δώσει·
πώς ο Σολομών ζήτησε καρδιά συνετή, για να μπορεί να κρίνει τον λαό και να διακρίνει το καλό από το κακό·
πώς ο Θεός τού χάρισε και όσα ζήτησε και όσα δεν ζήτησε.

ΟΜΙΛΙΑ
για την ομοψυχία του Υιού και του Πατέρα

«Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ οὐδέν,
ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα».
(Ιω. 5,19)

Πώς πρέπει να κατανοήσουμε αυτά τα λόγια, αδελφοί; Μήπως όπως τα κατανοούσαν ορισμένοι αιρετικοί, ότι δηλαδή ο Υιός είναι κατώτερος και ασθενέστερος από τον Πατέρα; Όχι, σε καμία περίπτωση. Τα στόματα που ερμήνευσαν έτσι τα λόγια του Κυρίου μίλησαν με ασέβεια.

Αντίθετα, τα λόγια αυτά πρέπει να τα κατανοήσουμε όπως τα κατανόησαν και οι άγιοι Πατέρες μας: ότι ο Υιός είναι ίσος προς τον Πατέρα κατά πάντα και ότι, εξαιτίας της ταυτότητας του θελήματος, της αγάπης και της σοφίας Τους, ο Υιός δεν μπορεί να πράξει τίποτε αντίθετο προς το θέλημα, την αγάπη ή τη σοφία του Πατέρα. Κατά τον ίδιο τρόπο ούτε ο Πατέρας μπορεί να πράξει κάτι αντίθετο προς τον Υιό ούτε το Άγιο Πνεύμα κάτι αντίθετο προς τον Πατέρα και τον Υιό. Ό,τι θέλει, αγαπά και φρονεί ο Πατέρας, το ίδιο θέλουν, αγαπούν και φρονούν ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Ασύγκριτη αρμονία, αδιαίρετη ενότητα, ύπαρξη ανέκφραστη!

Είναι λοιπόν φανερό ότι ο Υιός ούτε μπορεί ούτε θέλει να πράξει τίποτε από μόνος Του, αυθαίρετα, χωρίς αρμονία και ενότητα με τη δύναμη και το θέλημα του Πατέρα. Ότι αυτή η ερμηνεία είναι ορθή το μαρτυρεί ο ίδιος ο Κύριος με τα λόγια που ακολουθούν: «Όπως ο Πατέρας ανασταίνει τους νεκρούς και τους ζωοποιεί, έτσι και ο Υιός ζωοποιεί όσους θέλει». Βλέπετε την ισότητα του θελήματος και της δύναμης; Ό,τι θέλει ο Πατέρας, το θέλει και ο Υιός· ό,τι μπορεί ο Πατέρας, το μπορεί και ο Υιός.

Κανείς λοιπόν ας μη διαιρεί τη Θεότητα και ας μην επισύρει κατάρα επάνω του. Ο Θεός δεν μπορεί να διαιρεθεί· και όποιος επιχειρεί να διαιρέσει τη Θεότητα, υποβιβάζοντας το ένα Πρόσωπο και εξυψώνοντας το άλλο, δεν μπορεί να σωθεί.

Παναγία Τριάδα, Θεέ μας, τρεις κατά τις Υποστάσεις και ένας κατά την ουσία, ζωή, φως και αγάπη, επίβλεψε σε εμάς και ελέησέ μας. Σ’ Εσένα ανήκουν η δόξα και η ευχαριστία στους αιώνες. Αμήν.