από τον Filippo Bovo - 20 Σεπτεμβρίου 2026
Πηγή: Φιλίππο Μπόβο
Ο συνεχιζόμενος εμφύλιος πόλεμος στη νότια Αραβική Χερσόνησο είναι πολύ περισσότερο από ένας απλός εμφύλιος πόλεμος μεταξύ δύο ασυμβίβαστων κυβερνήσεων, του Ανώτατου Πολιτικού Συμβουλίου στη Σαναά (της Ansar Allah και των εσωτερικών συμμάχων της) και του Προεδρικού Συμβουλίου Καθοδήγησης στο Άντεν (με την υποστήριξη του Ριάντ). Η άμεση εμπλοκή της Σαουδικής Αραβίας τον καθιστά πολύ περισσότερο από μια απλή εσωτερική σύγκρουση, όπως αποδεικνύεται περαιτέρω από την έκταση της ζημιάς που η Ansar Allah και η Σαουδική Αραβία έχουν προκαλέσει η μία στην άλλη μέχρι στιγμής, παρακάμπτοντας ακόμη και την ίδια την κυβέρνηση του Άντεν. Κάθε πλευρά τείνει να αναδεικνύει τα δικά της επιτεύγματα και τις ζημιές που έχουν υποστεί, καθιστώντας τα αφορμή για περαιτέρω αντίποινα. Αλλά, εκτός της σφαίρας των μέσων ενημέρωσης, ο αριθμός των αεροπορικών επιδρομών υποδηλώνει ότι η Σαουδική Αραβία προσπαθεί σταδιακά να τις μειώσει, ενώ παράλληλα προσπαθεί να επαναφέρει τη διαπραγματευτική γραμμή για την αλήθεια που αναζητούσε από τις πρώτες μέρες.
Στις 3 Ιουλίου, μετά από βομβαρδισμό του αεροδρομίου της Σαναά από αεροσκάφη της Σαουδικής Αραβίας και το Προεδρικό Συμβούλιο Καθοδήγησης, η συμφωνία που, επισφαλώς, από τον Απρίλιο του 2022, είχε φέρει ένα μέτρο ειρήνης στη χώρα που είχε σπαραχθεί από χρόνια πολέμου, κατέρρευσε. Με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών, η συμφωνία αυτή είχε δημιουργήσει μια εύθραυστη ισορροπία μεταξύ των δύο κυβερνήσεων της Υεμένης (της Ansar Allah και των σουνιτικών και κοσμικών συμμάχων της στη Σαναά και του CPG, με κοσμικές, σουνιτικές και ισλαμιστικές ομάδες στο Άντεν, με την τελευταία να είναι η μόνη αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης βάσει του διεθνούς δικαίου). Η λογική της Σαουδικής Αραβίας και του CPG ήταν να επιβεβαιώσουν το υπάρχον αεροπορικό εμπάργκο στη Σαναά, ουσιαστικά επιβεβαιώνοντας τον νόμο: αλλά ήταν μια κοντόφθαλμη και βραχυπρόθεσμη κίνηση. Υπήρχαν επίσης ανθρωπιστικοί λόγοι που εμπόδισαν τα ιρανικά αεροπλάνα να μεταφέρουν μια αντιπροσωπεία της Υεμένης στην Τεχεράνη για να παραστεί στην κηδεία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Αυτό σήμαινε ότι η Ansar Allah, απαντώντας στις βομβιστικές επιθέσεις και τις επιθέσεις του CPG, είχε, σύμφωνα με το τελευταίο και τη Σαουδική Αραβία, παραβιάσει για άλλη μια φορά και περαιτέρω τη συμφωνία και τον νόμο στο σύνολό του. Ωστόσο, δεδομένου ότι η Σαουδική Αραβία βίωνε μια μάλλον εποικοδομητική περίοδο στις σχέσεις της με την Τεχεράνη και είχε κάθε συμφέρον να εξασφαλίσει τα νότια σύνορά της και τα ήρεμα νερά της στην Ερυθρά Θάλασσα, η ενέργειά της στη Σαναά δεν ήταν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια αυτοκαταστροφική κίνηση.
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό άνοιξε το κουτί της Πανδώρας που γνωρίζουμε σήμερα. Οι επιθέσεις σε διάφορες σαουδαραβικές υποδομές και ο αποκλεισμός της ναυτιλίας για πλοία που συνδέονται με το Ριάντ αποτελούν απόδειξη αυτού. Το να κλείσουν τα μάτια και να επιτραπεί αυτή η πτήση από και προς την Τεχεράνη -η οποία, ευτυχώς, πέτυχε- θα ήταν μια πολύ πιο σκόπιμη και διορατική κίνηση από τη σαουδαραβική πλευρά, όχι μόνο από την άποψη της διατήρησης της εύθραυστης εκεχειρίας με τη Σαναά, αλλά και της επίτευξης μιας ευρύτερης ύφεσης με το γειτονικό Ιράν, προϋπόθεση για ευρύτερες μελλοντικές συμφωνίες, καθώς και της παράτασης της ανάσχεσης του αντιπάλου του, των Εμιράτων. Το τελευταίο, όχι τυχαία, εκμεταλλεύτηκε την κρίση που ξεσπά για να εισέλθει σε αυτήν με επιδέξια τακτική υποστήριξη από τα παρασκήνια για την Άνσαρ Αλλάχ, κερδίζοντας έτσι μεγαλύτερο διπλωματικό χώρο με την Τεχεράνη και βγαίνοντας από την «τσέπη» στην οποία βρίσκεται τουλάχιστον από τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν η Σαουδική Αραβία, παρεμβαίνοντας στο Άντεν, εκκαθάρισε τις πολιτοφυλακές της στην Υεμένη, ξεκινώντας με το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο του Αϊντάρους αλ-Ζουμπάιντι.
Η συνέχιση της τρέχουσας πορείας της είναι αυτοκτονική για τη Σαουδική Αραβία. Είναι μια επιλογή ανάμεσα σε δύο διαφορετικές ήττες: μία ηχηρών διαστάσεων, με την καταστροφή ενός συνεχώς αυξανόμενου τμήματος των υποδομών της, όχι μόνο σχετιζόμενων με το πετρέλαιο, και συνέπειες που είναι ακόμη μη ποσοτικοποιήσιμες, τόσο από ενεργειακής όσο και από οικονομικής άποψης· και μία πιο μέτριων διαστάσεων, με μια νέα συμφωνία που, όσο αργότερα φτάσει, τόσο πιο ταπεινωτική και θυσιαστική θα είναι για το Ριάντ. Δεν υπάρχει τρίτη επιλογή. Αν υπάρχει ακόμα η ευκαιρία να σταματήσει, έστω και χωρίς επιστροφή σε μια συμφωνία συγκρίσιμη με αυτή του 2022 αλλά με μεγαλύτερη ικανοποίηση για την Ansar Allah, αυτή επικεντρώνεται σε ένα χρονικό παράθυρο που κλείνει ώρα με την ώρα. Η δυναμική των τελευταίων ημερών το υπογραμμίζει ανελέητα: 26 σαουδαραβικές αεροπορικές επιδρομές, σε σύνολο 300 από την αρχή της εβδομάδας, έχουν οδηγήσει σε ολοένα και μεγαλύτερα και πιο καταστροφικά αντίποινα από έναν αντίπαλο, την Ansar Allah, η οποία εν τω μεταξύ έχει καταφέρει να προωθηθεί σε μεγάλες περιοχές που μέχρι πριν από λίγες ημέρες βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του Άντεν.
Ο βομβαρδισμός της Σαναά δεν έχει μεγάλη χρησιμότητα, ειδικά αν ενθαρρύνει τις τρομοκρατικές επιθέσεις του ISIS εναντίον της τοπικής κυβέρνησης, αν το αποτέλεσμα είναι επαναλαμβανόμενοι βομβαρδισμοί του Ριάντ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται το Διεθνές Αεροδρόμιο Βασιλιά Χαλίντ και οι βάσεις του Πρίγκιπα Σουλτάν και του Βασιλιά Σαλμάν, καθώς και οι πόλεις Ταΐφ, Αλ Ούλα, Τζιζάν, Άμπχα, Τζέντα, Φαρασάν, Χαμίς Μουσάιτ, Γιανμπού και Αλ Χαρίτζ, μαζί με τις αεροπορικές βάσεις και εγκαταστάσεις της ARAMCO. Ενώ η Σαουδική Αραβία έχει τα πάντα να χάσει, η Ανσάρ Αλλάχ έχει το αντίθετο, πολεμώντας μέχρι το πικρό τέλος σε μια αντίσταση που την βλέπει περισσότερο από νικήτρια. Πράγματι, στις τάξεις της Ανσάρ Αλλάχ, υπάρχουν εκείνοι που ζητούν ανοιχτά την αναθεώρηση της Συνθήκης της Ταΐφ του 1934, η οποία υπογράφηκε στο τέλος του πολέμου μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας του Βασιλιά Αμπντουλαζίζ αλ-Σαούντ και του Βασιλείου Μουταουακκιλί της Υεμένης με επικεφαλής τον Ιμάμη Γιαχία Μοχάμεντ Χαμίντ ελ-Ντιν, όπου ο τελευταίος αναγκάστηκε να αποκηρύξει τις αμφισβητούμενες περιοχές Ασίρ, Τζαζάν και Νατζράν. Όσο περισσότερο προχωράμε, τόσο περισσότερες ιστορίες σαν κι αυτή θα εμφανίζονται, ενώ η Σαουδική Αραβία θα συνεχίσει να υφίσταται όλο και περισσότερες ζημιές από την Ansar Allah, εν τω μεταξύ νικήτρια της αδύναμης και διχασμένης κυβέρνησης του Νότου.
Δεν είναι τυχαίο ότι, μέσω του Ομάν, το Ριάντ έστειλε στην Ansar Allah μια πρόταση για μια εκεχειρία δύο εβδομάδων, ακολουθούμενη από άμεσες διαπραγματεύσεις για να συζητηθούν οι ανθρωπιστικές ανάγκες και να επιδιωχθεί μια πιο ολοκληρωμένη λύση. Η Ansar Allah, ωστόσο, απαιτεί και γνωρίζει ότι μπορεί να απαιτήσει περισσότερα: μια συμφωνία που θα άρει τον αεροπορικό, θαλάσσιο και χερσαίο αποκλεισμό της Σαναά, καθώς και την αποχώρηση των πολιτικών, στρατιωτικών και δυνάμεων ασφαλείας του Ριάντ. Μέχρι να μειωθεί το χάσμα μεταξύ προτάσεων και απαιτήσεων, δεν μπορεί να γίνει λόγος για εκεχειρία και η σύγκρουση θα συνεχιστεί. Ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, MBS, βρίσκεται έτσι σε μια παγίδα παρόμοια με αυτή που βίωσαν οι προκάτοχοί του, οι πρίγκιπες διάδοχοι Χαλίντ μπιν Σουλτάν και Μοχάμεντ μπιν Ναγιέφ, όταν διέσχισαν τα σύνορα της Υεμένης το 2009 και το 2015. Τα αποτελέσματα, στην περίπτωσή τους, δεν ήταν τα καλύτερα. Ο MBS σήμερα, διχασμένος ανάμεσα σε μια συμφωνία που θα αποτελούσε μια ταπεινωτική υποχώρηση που θα μείωνε το κύρος του στο Ριάντ και το Σαουδαραβικό Στέμμα, και έναν πόλεμο που θα μπορούσε να τον κατακλύσει περαιτέρω και, μαζί με αυτόν, το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, δεν βρίσκεται σε πολύ καλύτερη κατάσταση. Σε λίγες μέρες ακόμη, κάτι αναμφίβολα θα αποδώσει καρπούς σε διπλωματικό επίπεδο: ειλικρινά, έχω ήδη μια ιδέα, αλλά έχω ήδη γράψει αρκετά εδώ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου