Κλειδώστε τους και αφήστε τους να πεθάνουν: η μόνη πιθανή απάντηση στη λαϊκή δυσαρέσκεια

 από τον Marco Della Luna 

Πηγή: Italicum

Η βία στους δρόμους και οι λεηλασίες που έχουμε δει τις τελευταίες ημέρες δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μάλλον φαινόμενα που προορίζονται να αυξηθούν τα επόμενα χρόνια. Αντιπροσωπεύουν την αυτόματη και αναπόφευκτη συνέπεια του κοινωνικοοικονομικού συστήματος που στηρίζει την παραγωγή εξουσίας και κέρδους στη Δύση - ένα σύστημα που πλέον κυριαρχεί και υποτάσσει την ίδια την πολιτική.

1. Η αρχιτεκτονική της εξουσίας: το εξορυκτικό νομισματικό σύστημα

Η Δύση ζει σε ένα εξορυκτικό νομισματικό μοντέλο . Η χρηματοπιστωτική άρχουσα τάξη χρησιμοποιεί το μέσο της συνεχούς έκδοσης χρήματος χρέους (χρήματα που δημιουργούνται από το τίποτα και επιβαρύνονται με τόκους) για να πλουτίσει και, ταυτόχρονα, να λεηλατήσει την κοινωνία:Δημιουργία κερδοσκοπικών φούσκες: Εκδίδοντας χρήμα μηδενικού κόστους, η ελίτ αρπάζει την ονομαστική του αξία και τη χρησιμοποιεί για να τροφοδοτήσει τις χρηματοπιστωτικές και τις κτηματομεσιτικές φούσκες. Όταν αυτές αναπόφευκτα σκάσουν, ο λογαριασμός περνάει στους αποταμιευτές και τους μικρούς επενδυτές, οι οποίοι συνήθως μένουν με το πάνω χέρι.
Συστημική Υποδούλωση: Δανείζοντας χρήματα με τόκο, η οικονομική εξουσία υποδουλώνει κράτη, επιχειρήσεις και ιδιώτες. Η συσσώρευση τόκων αναγκάζει τους δανειολήπτες να ζητούν συνεχώς νέα δάνεια και νέες εκδόσεις, εγκλωβίζοντας την κοινωνία σε μια δυναμική αιώνιας εξάρτησης από τους κατόχους του νομίσματος. Τα νέα δάνεια χορηγούνται με την επιβολή όρων.

2. Παρενέργειες: αποβιομηχάνιση, λιτότητα και περικοπές στο κοινωνικό κράτος

Η απεριόριστη ένεση ρευστότητας έχει διπλό επιβλαβές αποτέλεσμα:Πληθωρισμός και φτώχεια: Τα χρήματα που εκδίδονται δεν διοχετεύονται σε παραγωγικές επενδύσεις ή επενδύσεις σε υποδομές, αλλά εκτρέπονται προς την κερδοσκοπία και την αποπληρωμή προηγούμενων χρεών, υποτιμώντας την αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Διάλυση του Κράτους Πρόνοιας: Η υπερβολική αύξηση του δημόσιου χρέους και των σχετικών επιτοκίων αναγκάζει τα κράτη να υιοθετήσουν πολιτικές λιτότητας , μειώνοντας τις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη, τις υπηρεσίες και την κοινωνική ασφάλιση. Η φροντίδα των ασθενών, των ατόμων με αναπηρία και των συνταξιούχων καθίσταται έτσι ένα μη βιώσιμο κόστος ενόψει αυστηρών δημοσιονομικών περιορισμών.

3. Η διαχείριση του «πλεονάζοντος πληθυσμού» είναι το πρόβλημα της εποχής

Η έλευση του προηγμένου αυτοματισμού και της τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνει αυτή τη διαδικασία: η άρχουσα τάξη χρειάζεται έναν συνεχώς μειούμενο αριθμό εργαζομένων και καταναλωτών για να διατηρήσει τον πλούτο και την ηγεμονία της.

Το αποτέλεσμα είναι η αποβολή αυξανόμενων μαζών από την αγορά εργασίας, οι οποίες απορρίπτονται σύμφωνα με την κυνική λογική των «άχρηστα στόματα ». Για τη διαχείριση και τον περιορισμό αυτού του πλεονάζοντος υπερπληθυσμού, εφαρμόζονται βιοπολιτικές στρατηγικές για τον περιορισμό και τη μείωση της γονιμότητας και της μακροζωίας:Πολιτισμική μηχανική: Η εξάπλωση μοντέλων και τρόπων ζωής που αποθαρρύνουν την οικογένεια, την αναπαραγωγή και την κοινωνική, πνευματική ή πολιτική εμπλοκή (φύλο, εθισμός στα ναρκωτικά).
Πολιτικές για την υγεία και την ευθανασία: Από οδηγίες που περιορίζουν τη φροντίδα των ηλικιωμένων, έως την επιδεικτική προώθηση της ευθανασίας για τους χρόνιους ασθενείς και τους αδύναμους (όπως συμβαίνει ήδη στον Καναδά και την Ιαπωνία), έως παιδιατρικά και ενήλικα εμβόλια που μειώνουν τη γονιμότητα και μειώνουν το προσδόκιμο ζωής.
Επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας: Αυτός θα μπορούσε να είναι ένας χρήσιμος τρόπος για να φυλακίζονται και να παρακολουθούνται νέοι άνδρες και ενδεχομένως να στέλνονται στο μέτωπο για να πεθάνουν.
Έλεγχος Κινητικότητας: Έργα που περιορίζουν την ελευθερία κινήσεων κατηγορώντας το ιδιωτικό αυτοκίνητο, την ακαμψία του αστικού μοντέλου «πόλη των 15 λεπτών» και την επείγουσα χρήση μέτρων καραντίνας .

Το «κλειδώστε και αφήστε τους να πεθάνουν» γίνεται έτσι η μέθοδος κοινωνικής διαχείρισης για το δημογραφικό πλεόνασμα που δημιουργείται από το ίδιο το σύστημα. Οι πολιτικοί θεσμοί, πλήρως υποταγμένοι σε αυτό το μοντέλο, δεν μπορούν να προσφέρουν αποτελεσματικές απαντήσεις, εκτός από μυστηριώδεις ή ανοιχτά κατασταλτικές, στην οργή και την απελπισία των νεότερων γενεών, οι οποίες βλέπουν ένα ζοφερό μέλλον μπροστά τους, χωρίς καμία προοπτική βελτίωσης.

4. Η ανάγκη για έναν εξωτερικό εχθρό και η γεωπολιτική εναλλακτική λύση

Για να εφαρμόσει μέτρα που είναι δομικά εχθρικά προς τον πληθυσμό χωρίς να διακινδυνεύσει μια εξέγερση, το σύστημα απαιτεί τη συνεχή κατασκευή ενός εξωτερικού εχθρού (Ρωσία, Κίνα, Ιράν) προς τον οποίο θα στραφεί η απογοήτευση και ο φόβος των μαζών, καθώς και η επιθετικότητά τους, έτσι ώστε να μην στρέφεται προς τις πραγματικές αιτίες.

Αλλά ακριβώς αυτές οι χώρες που τώρα ξεχωρίζουν ως αντίπαλοι -ειδικά η Ρωσία και η Λευκορωσία- φαίνονται σε μεγάλο βαθμό εξαιρεμένες από την προαναφερθείσα κερδοσκοπική-εξορυκτική-καταστροφική δυναμική, έχοντας διατηρήσει τις οικονομίες τους αγκυροβολημένες στην πραγματική παραγωγή και όχι στον χρηματοπιστωτικό τούρμπο-καπιταλισμό και το σύστημα της φούσκας.

Ακριβώς επειδή αντιπροσωπεύουν μια συγκεκριμένη υπάρχουσα συστημική εναλλακτική λύση, αποτελούν κοινωνικοπολιτική απειλή και γίνονται στόχος της Δύσης. Η δυτική στρατηγική στοχεύει στην αποσταθεροποίησή τους μέσω γεωπολιτικής επέκτασης προς τα ανατολικά και συνεχούς στρατιωτικής πίεσης, εξαναγκάζοντάς τους σε μια πολεμική προσπάθεια που εκτρέπει τους πόρους από τις εγχώριες επενδύσεις και κατανάλωση, προκαλώντας έτσι την οικονομική τους κατάρρευση και στερώντας τους τη λαϊκή υποστήριξη - αναβιώνοντας ουσιαστικά το ίδιο δόγμα που υιοθετήθηκε με επιτυχία τη δεκαετία του 1980 από την κυβέρνηση Ρίγκαν με το πρόγραμμα «Πόλεμος των Άστρων» κατά της ΕΣΣΔ.

Rinchiudere e far morire: l'unica possibile risposta al malcontento popolare

Πνευματικά Γυμνάσματα 11 Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

Συνέχεια από Σάββατο 10. Οκτωβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 11

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ
Τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζεται κάθε Χριστιανὸς ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ σώσῃ τὴν ψυχήν του, διαμοιρασμένα εἰς Μελέτας, Ἐξετάσεις καὶ Ἀναγνώσεις.

ΜΕΛΕΤΗ ΙΑ΄
Ὅτι ἡ μέλλουσα κρίσις ἔχει νὰ εἶναι μεγάλη·
Α΄. Διὰ τὰ πρόσωπα καὶ ὑποκείμενα ὅπου ἔχουν ἐκεῖ νὰ συναχθούν.
Β΄. Διὰ τὰ πράγματα ὅπου ἔχουν νὰ ἐξετασθοῦν.
Γ΄. Δι' ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν νὰ ἀποφασισθοῦν.
α΄.
Συλλογίσου ἀγαπητέ, ὅτι μετὰ τὴν συντέλειαν τοῦ παρόντος κόσμου ἔχει νὰ γίνῃ ἡ τελευταία ἡμέρα τῆς καθολικῆς καὶ κοινῆς κρίσεως, ἥτις καλεῖται πολλάκις ἀπὸ τὰς Θείας Γραφάς μεγάλη διότι ἐξαιρέτως θέλει εἶναι μεγάλη διὰ τρία αἴτια· α' διὰ τὰ ὑποκείμενα ὅπου ἔχουν νὰ συναχθοῦν ἐκεῖ· β΄ διὰ τὰ πράγματα ὅπου ἔχουν ἐκεῖ νὰ ἐξετασθοῦν καὶ γ' διὰ ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν ποτὲ νὰ ἀποφασισθοῦν. Καὶ λοιπὸν ἡ ἡμέρα ἐκείνη θέλει εἶναι μεγάλη διὰ τὰ πρόσωπα ὅπου ἔχουν νὰ συναθροισθοῦν, ἐπειδὴ μέλλουν νὰ συναχθοῦν ὅλοι οἱ Ἄγγελοι, ὅλοι οἱ Δαίμονες, καὶ ὅλοι οἱ ἀπὸ Ἀδὰμ ἕως τέλους ἄνθρωποι ἐμπρὸς εἰς ἐκεῖνον τὸν φοβερὸν Κριτήν. Τώρα σχημάτισε μὲ τὸν νοῦν σου ἕνα μεγαλώτατον καὶ εὐρυχωρότατον θέατρον, τὸ ὁποῖον θέλει εἶναι ἡ κοιλὰς τοῦ Ἰωσαφάτ, καθώς πολλοὶ θέλουσιν· «ἐξεγειρέσθωσαν, ἀναβαινέτωσαν πάντα τὰ ἔθνη εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Ἰωσαφάτ, διότι ἐκεῖ καθιῶ τοῦ κρῖναι πάντα τὰ ἔθνη κυκλόθεν,» (Ἰωήλ. γ. 12) καὶ ἐπάνω ἀπὸ τὸ θέατρον αὐτὸ εἰς τὸν ἀέρα σχημάτισε μὲ τὴν φαντασίαν σου ἕναν θρόνον νεφέλης εἰς τὸν ὁποῖον μέλλει νὰ κάθηται κριτὴς ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς μὲ τόσην μεγαλειότητα διὰ τὴν θείαν Του φύσιν καὶ μὲ τόσην δόξαν διὰ τὴν τεθεωμένην Του ἀνθρωπότητα, εἰς τρόπον ὥστε, οὔτε ὁ ἥλιος, οὔτε ἡ σελήνη, οὔτε τὰ ἄστρα θέλουν ἔχει φῶς ἔμπροσθέν Του «ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη σκοτισθήσονται καὶ οἱ ἀστέρες οὐ δώσουσι τὸ φέγγος αὐτῶν» (Ἰωὴλ γ΄. 15) καὶ εἰς τρόπον ὅπου ὅλοι οἱ δαίμονες καὶ ὅλοι οἱ ἄπιστοι καὶ οἱ κατάδικοι ἁμαρτωλοί, τρομαγμένοι ἀπὸ τὴν μεγαλειότητά Του, πεφοβισμένοι ἀπὸ τὴν δόξαν Του θέλουν ἀναγκασθῆ καὶ μὴ θέλοντες νὰ κλίνουν τὰ γόνατα, καὶ νὰ Τὸν προσκυνήσουν «ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψει ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθόνιων». (Φιλιπ. β΄. 10). Κοντὰ Του θέλει στέκει πρῶτον ἡ Παρθένος καὶ Μήτηρ Του εἰς ἕνα θρόνον ἁρμόδιον εἰς τὴν ἀξίαν τῆς βασιλίσσης κατὰ τὸ «Παρέστη ἡ Βασίλισσα ἐκ δεξιῶν Σου» (ψαλμ. μδ΄. 9) καὶ ἀπὸ τὸ ἕνα καὶ ἄλλο μέρος θέλουν στέκονται ὅλα τὰ ἀγγελικὰ τάγματα καὶ ὅλοι ὁμοῦ οἱ ἀπ' αἰῶνος ἅγιοι καὶ δίκαιοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν ἔχει τὰ σώματά τους τόσον ἔνδοξα καὶ τόσον λαμπρά, ὅπου κάθε ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ἔχει νὰ φωτίζῃ ὅλην τὴν γῆν, ὡσὰν ἥλιος. «Τότε οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτῶν.» (Ματθ. ιγ΄ 43) καὶ οἱ ἄγγελοι θέλουν φαίνονται φωτεινότεροι ἀπὸ τὸν ἥλιον διὰ νὰ αὐξάνουν τὴν τιμὴν εἰς τοὺς ἁγίους καὶ τὸν φόβον εἰς τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ εἰς ὅλον τὸ ὕστερον θέλουν στέκονται ὅλοι οἱ δαίμονες καὶ οἱ ἀσεβεῖς καὶ οἱ καταδικασμένοι ἁμαρτωλοὶ ἐκστατικοί, τρέμοντες, χωρισμένοι ἀπὸ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ θέλουν ἔχει καὶ αὐτοὶ τὰ ἰδικὰ τους σώματα, ἀλλ᾽ ὤ! Πόσον διαφορετικὰ ἀπὸ τὰ σώματα τῶν δικαίων! Διότι αὐτὰ θέλουν εἶναι δυσώδη, βρωμερά, μαῦρα, ἀσχημότατα, ἐλεεινὰ καὶ τερατώδη, ὥστε ὅπου νὰ γίνεται τὸ καθ' ἕνα εἰς τὴν ἀθλίαν του ψυχήν, ἄλλος δεύτερος ᾅδης 48.

Τώρα ἐσὺ ἀδελφέ ὅπου μελετᾷς ταῦτα, εἰς ποῖον ἀπὸ τούτους τοὺς τόπους ἔχεις νὰ εὑρεθῇς; Θέλεις νὰ σοῦ εἰπῶ; Ἐὰν φυλάξῃς ἐμπιστευμένα ἐκεῖνα ὅπου ὑπεσχέθης εἰς τὸ ἅγιον βάπτισμα καὶ ἀρνῆσαι τὸν κόσμον, τὸν διάβολον καὶ τὴν σάρκα, βέβαια ἔχεις νὰ εὑρεθῇς εἰς ἕνα τόπον ὁμοῦ μὲ ὅλους τους δικαίους ἐὰν δὲ γίνῃς ἕνας ἀπὸ ἐκείνους ὅπου ἠρνήθησαν ὅλα τὰ πράγματα τοῦ κόσμου καὶ γενόμενος μοναχὸς ἀγωνισθῇς νὰ φυλάξῃς τὰς ὑποσχέσεις ὅπου ἔδωσες εἰς τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ φθάσῃς εἰς τὴν τῆς ἀρετῆς τελειότητα, ἔχεις νὰ εὑρεθῆς εἰς τόπον ὑψηλότερον μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς ἁγίους· ἐὰν δὲ ἐκ τοῦ ἐναντίου σηκώσῃς ἀπὸ τὸν Θεὸν τὴν ὑποταγὴν ὅπου χρεωστεῖς εἰς Αὐτὸν καὶ παραβαίνωντας τὰς ἐντολάς Του ζήσῃς καὶ ἀποθάνῃς ὡς ἁμαρτωλός, βέβαια ἔχεις νὰ σταθῇς ὅλος ἔντρομος εἰς τὸν τόπον τῶν καταδίκων· ὤ, ἀλλοίμονον εἰς ἐσέ! Διότι ἐσὺ ὅπου τώρα διαφεντεύεις εἰς ὅλα τὰ πράγματα τὴν τιμήν σου καὶ θέλεις νὰ φαίνεσαι ὁ πλέον ἐξαίρετος καὶ τιμημένος ἀπὸ ὅλους, τότε τί λογῆς ἀτιμίαν καὶ καταισχύνην θέλεις δοκιμάσει, ὅταν σταθῇς μαζὶ μὲ τοὺς κλέπτας, μαζὶ μὲ τοὺς φονεῖς, μὲ τοὺς πόρνους, μὲ τοὺς μάγους, μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς παρανόμους; Τί λογῆς ἐντροπὴν θέλεις λάβει εἰς καιρὸν ὅπου ἔχεις νὰ ἰδῇς ἕναν ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς δούλους σου ἢ μίαν ἀπὸ τὰς πτωχὰς δούλας σου ἢ ἕναν ἀπὸ τοὺς καταξεσχισμένους πτωχούς, τοὺς ὁποίους ἐσὺ ἐσυνείθιζες νὰ διώχνῃς ἀπ᾿ ἐμπρός σου μὲ ὑπερηφάνειαν; Τί λογῆς, λέγω, θέλεις ἐντραπεῖ, ὅταν ἰδῇς τούτους ἐνδεδυμένους ἀπὸ θείαν δόξαν, γεμάτους ἀπὸ θεϊκὸν φῶς, χαρμοσύνους, θριαμβευτάς, νὰ κάθωνται εἰς τοὺς πρώτους τόπους καὶ ἴσως νὰ ζητοῦν ἀπὸ ἐσένα λογαριασμὸν διὰ τὴν κακὴν ζωὴν ὅπου ἐπέρασες; Ἐκεῖνο δὲ ὅπου ἔχει νὰ σοῦ αὐξήσῃ τὴν ἐντροπὴν εἶναι ὅταν ἰδῇς πῶς ἐκεῖνοι μὲν διὰ τὴν ὀλίγην στενοχωρίαν ὅπου ὑπέμειναν ἐδῶ, ἔλαβον διὰ μισθὸν τους μίαν βασιλείαν αἰώνιον· ἐσὺ δέ, ὅπου ἡμπορούσες νὰ συναριθμηθῇς μὲ αὐτούς, ἀνίσως καὶ ἐπέρνας τὴν ζωήν σου κατὰ τὰς διδασκαλίας καὶ ἐντολὰς τοῦ Εὐαγγελίου, διὰ προσωρινὴν ἀνάπαυσιν καὶ ἡδονήν, ἀπεστράφης θεληματικῶς τοιαύτην μεγάλην δόξαν καὶ ἀπόλαυσιν τοῦ παραδείσου· τότε θέλεις παρακαλεῖ τὰ ὄρη νὰ πέσουν ἐπάνω σου καὶ νὰ σὲ σκεπάσουν, ὡς λέγει ἡ ἱερὰ Ἀποκάλυψις «καὶ λέγουσι τοῖς ὄρεσι καὶ ταῖς πέτραις, πέσετε ἐφ' ἡμᾶς, καὶ κρύψατε ἡμᾶς ἀπὸ Προσώπου τοῦ Καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ ἀπὸ τῆς ὀργῆς τοῦ ἀρνίου, ὅτι ἦλθεν ἡ ἡμέρα ἡ μεγάλη τῆς ὀργῆς αὐτοῦ, καὶ τὶς δύναται σταθῆναι;» (ς΄. 16) Τότε ἡ κατοικία τοῦ ᾅδου ὅπου εἶναι τόσον φρικτὴ καὶ φοβερά, θέλει γίνει ἐπιθυμητὴ εἰς ἐσέ, διὰ νὰ κρυφθῇς ἐκεῖ μέσα καὶ νὰ φύγης τὴν ὀργὴν τοῦ Κυρίου, λέγοντας καὶ σὺ μὲ τὸν Ἰώβ «ὄφελον ἐν τῷ ᾅδη μὲ ἐφύλαξας, ἔκρυψας δὲ με ἕως ἂν παύσηταί Σου ἡ ὀργή». (ιδ΄. 13). Τότε θέλεις ἀλλάξει τὰς προτέρας σου γνώμας. Τότε θέλεις κράξει τὸν ἑαυτόν σου χιλιάδας φοράς μωρόν, ἀναίσθητον καὶ τρελλὸν· διότι ἐστάθης ἐνάντιος εἰς τὴν πίστιν σου μὲ τὰ ἔργα σοὺ καὶ διὰ νὰ εἰπῶ μὲ συντομίαν, τότε θέλεις ἐπιθυμεῖ νὰ μὴν ἤθελες γεννηθῇ ὁλότελα εἰς τὸν κόσμον καὶ νὰ ζητῇς νὰ ἀποθάνῃς καὶ νὰ καταντήσῃς εἰς τὸ μὴ ὄν, καὶ νὰ μὴ τὸ ἐπιτύχης «ζητήσουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν θάνατον καὶ οὐχ εὑρήσουσιν». (Ἀποκ. θ΄. 6). Αὐτὰ εἶναι ὅπου πρέπει νὰ βάλλῃς, ἀδελφέ μου ἁμαρτωλέ, συχνάκις ἐμπρὸς εἰς τοὺς ὀφθαλμούς σου καὶ νὰ συλλογίζεσαι, αἰσχυνόμενος τώρα πῶς ἐπέρασες τὸν καιρὸν μὲ τόσην ἀναισθησίαν καὶ τυφλότητα, καὶ παρακαλώντας τὸν Δεσπότην Χριστὸν νὰ τυπώσῃ εἰς τὰ βάθη τῆς καρδίας σου αὐτάς τὰς βεβαιοτάτας ἀληθείας, ἵνα μὲ τὴν ἐνθύμησιν αὐτῶν δυνηθῇς νὰ γλυτώσῃς ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐντροπὴν καὶ νὰ σταθῇς μὲ παρρησίαν ἐμπρὸς εἰς τὸν Χριστόν. «Ἀγρυπνεῖτε οὖν ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι, ἵνα καταξιωθῆτε ἐκφυγεῖν ταῦτα πάντα τὰ μέλλοντα γίνεσθαι, καὶ σταθῆναι ἔμπροσθέν του Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου». (Λουκ. κα΄. 36).

β΄.
Συλλογίσου ἀγαπητέ, πόσον θέλει εἶναι μεγάλη ἐκείνη ἡ ἡμέρα τῆς κρίσεως, δι' ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν νὰ ἐξετασθοῦν εἰς αὐτὴν τότε ὅσα καλὰ καὶ ὅσα κακὰ ἔγιναν εἰς ὅλους τους αἰώνας καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ὅλα ἔχουν νὰ ἐξετασθοῦν παρρησία. Τότε ὅσα λόγια ἐλάλησαν ὅλοι ὁμοῦ οἱ ἀπ' αἰῶνος ἄνθρωποι, καὶ ὅσοι λογισμοὶ ἐπέρασαν ἀπὸ τὸν νοῦν τους καὶ ὅσα ἔργα ἔκαμναν, ὅλα χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν ἔχουν νὰ φανερωθοῦν. Τώρα στοχάσου ἀδελφέ, ἀνίσως δὲν ἔχουν ἀριθμὸν ὅσοι λογισμοὶ ἀναβαίνουν εἰς τὸν νοῦν ἑνὸς μοναχοῦ ἀνθρώπου εἰς μίαν μοναχὴν ἡμέραν, καὶ ὅσα λόγια λαλεῖ καὶ ὅσα ἔργα κάμνει, πόσον ἀσυγκρίτως δὲν ἔχουν ἀριθμὸν ὅλοι οἱ λογισμοὶ ὅπου ἤθελεν συλλογισθῆ αὐτὸς ὁ ἕνας ἄνθρωπος εἰς ὅλην του τὴν ζωὴν καὶ ὅλα τὰ λόγια ὅπου ἤθελεν λαλήσει καὶ ὅλα τὰ ἔργα ὅπου ἤθελεν κάμνει; Καὶ λοιπὸν ἂν τοῦ ἑνός ἀνθρώπου οἱ λογισμοὶ καὶ τὰ λόγια καὶ τὰ ἔργα εἶναι ἀναρίθμητα καὶ ἄπειρα εἰς τὸ πλῆθος, πόσῳ μᾶλλον εἶναι ὅλων ὁμοῦ τῶν ἀνθρώπων; Μὲ ὅλον τοῦτο αὐτὸ τὸ ἄπειρον πλῆθος τῶν λογισμῶν καὶ τῶν λόγων καὶ τῶν ἔργων ὄχι μόνον ἑνὸς ἀνθρώπου, ἀλλὰ ὅλων ὁμοῦ τῶν ἀνθρώπων καὶ ὄχι μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀγγέλων καὶ ὄχι μόνον τῶν ἀγγέλων, ἀλλὰ καὶ τῶν δαιμόνων, ἔχει νὰ παρουσιασθῇ ἐν μιᾷ στιγμῇ εἰς ἐκείνην τὴν ἡμέραν καί τὰ μὲν καλὰ μέλλουσιν νὰ κριθοῦν μὲ κρίσιν δοκιμασίας καὶ μισθοῦ, τὰ δὲ κακὰ μέλλουν νὰ ἀποδοκιμασθοῦν καὶ νὰ τιμωρηθοῦν· ὅθεν εἶπεν ὁ Κύριος «πᾶν ῥῆμα ἀργὸν ὅ ἐὰν λαλήσωσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀποδώσωσιν περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως». (Ματθ. ιβ΄. 36). καὶ ὁ Παῦλος λέγει «πάντας ἡμᾶς φανερωθήναι δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἶτε κακὸν (Β΄. Κορ. ε΄. 10). Καὶ πάλιν μὴ πρὸ καιροῦ τί κρίνετε ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ Κύριος, ὅς φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν, τότε ὁ ἔπαινος γεννήσεται ἑκάστῳ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ». (Α΄. Κορ. δ΄. 5).

Καὶ τὸ περισσότερον ὅπου τόσον τὰ καλὰ ὡσὰν καὶ τὰ κακὰ ἔχουν νὰ φανοῦν τότε ὄχι καθὼς φαίνονται τώρα εἰς τὴν ἰδικήν μας ὑπόληψιν, ἀλλὰ καθὼς φαίνονται εἰς τὰ ὄμματα τοῦ Κυρίου· ἡ εὐσέβεια καὶ ἡ ἀρετὴ θέλει φανή τότε ἀπείρως καλλιτέρα καὶ τιμιωτέρα, ἀπὸ ἐκεῖνο ὅπου φαίνεται τώρα εἰς τοὺς ἐσκοτισμένους ὀφθαλμούς μας, καὶ ἡ ἀσέβεια καὶ ἡ κακία θέλει θεατρισθή ἀπείρως χειρότερα καὶ ἀτιμότερα ἀπὸ ὅ,τι φαίνεται εἰς ἡμᾶς.

Τότε τί ἔχεις νὰ πάθῃς ἐσὺ ἀγαπητέ, ἀνίσως καὶ δὲν ἐφύλαξες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ χριστιανοῦ, ἀλλ' ἐπέρασες τὴν ζωήν σου μὲ ἁμαρτίας; Τί ἔχεις νὰ εἰπῇς ὅταν εἶδῆς ἔμπροσθέν σου ἕνα πλῆθος ἀνομιῶν ὅπου ἔκαμνες, καὶ μέσα εἰς αὐτὸ τὸ πλῆθος, νὰ ἰδῇς τόσας ἁμαρτίας ὅπου δὲν τὰς ἐλόγιαζες διὰ τίποτε; Τί ἔχεις νὰ γίνῃς ὅταν ἰδῇς ἔμπροσθέν σου ὡσὰν εἰς καθρέπτην ὅλας τὰς θεωρίας σου, ὅλας τὰς συνομιλίας σου, ὅλας τὰς ἐπιθυμίας σου, καὶ ὅλους τους διαλογισμούς σου; Ολον τὸν καιρὸν ὅπου ἔχασες εἰς ἀνωφελεῖς συναναστροφάς, εἰς παιγνίδια, εἰς ἀναγνώσεις ματαίων ἢ βλαπτικῶν βιβλίων; Λέγει γὰρ ὁ μέγας Βασίλειος «διψόμεθα διμα πάντα οἷονεὶ παρεστῶτα ἡμῖν τὰ ἔργα καὶ φαινόμενα ἀντιπρόσωπα τῇ διανοίᾳ ἡμῶν μετὰ τῶν ἰδίων τύπων, ἕκαστον ὡς λέλεκται καὶ ὡς πέπρακται». Τί ἔχεις νὰ λαλήσῃς ὅταν ἰδῇς ὅλα ἐκεῖνα ὅπου ἐξώδευσες εἰς ἡδονὰς καὶ εἰς ματαιότητας καὶ δὲν τὰ ἐμοίρασες εἰς ἐλεημοσύνην εἰς χήρας καὶ ὀρφανά; Εἰς πτωχοὺς καὶ δυστυχι σμένους; Εἰς νοσοκομεῖα καὶ πτωχοτροφεία; Εἰς τύπους ψυχωφελῶν καὶ πνευματικῶν βιβλίων, καὶ εἰς ἄλλα ψυχωφελῆ καὶ θεάρεστα ἔργα; Τί θέλεις εἰπεῖν, ὅταν ἰδῇς ὅλα τὰ περιττὰ φορέματα ὅπου εἶχες, ὅλα σου τὰ σπήτια, ὅλα σου τὰ ὑποστατικά, καὶ ὅλα τὰ πράγματα ὅπου ἐμεταχειρίσθης κακῶς μὲ τὴν πλατείαν στράταν τοῦ κόσμου καὶ ὄχι μέτην στενὴν ὁδὸν τοῦ Εὐαγγελίου; Τότε πῶς ἔχεις νὰ ἀποδώσῃς λογαριασμὸν εἰς τὸν Θεὸν δι᾿ ὅλα αὐτὰ εἰς καιρὸν ὅπου δὲν ἠμπορεῖς νὰ δώσῃς λογαριασμὸν εἰς Αὐτόν, διὰ μίαν μοναχὴν ἁμαρτίαν; Ως λέγει ὁ Ἰώβ «οὐκ ἀντείπῃς πρὸς ἕνα λόγον αὐτοῦ ἐκ χιλίων», (θ΄ 3.) Πλήν μὲ ὅλα ταῦτα ἐσὺ δὲν ἔχεις νὰ ἀπολογηθῇς διὰ τὰς ἁμαρτίας σου μόνον, ἀλλὰ ἀκόμη διὰ τὰς εὐεργεσίας ὅπου ἔλαβες ἀπὸ τὸν Θεόν, αἱ ὁποῖαι θέλουν εἶναι ὅλαι ἔμπροσθέν σου καὶ συγκρινόμεναι μὲ τὰς ἁμαρτίας σου θέλουν τὰς ἀποδείξει πλέον φοβερωτέρας.

Καὶ τέλος πάντων ἔχεις νὰ δώσῃς ἀπολογίαν ἀκόμη καὶ διὰ τὸ παράδειγμα ὅπου σοῦ ἔδωκεν ὁ Χριστὸς μὲ τὴν ζωήν Του, καὶ διὰ τὰς πληγάς Του, καὶ διὰ τὸ πάθος Του, καὶ διὰ τὸν σταυρόν Του, καὶ διὰ τὸ αἷμα Του ὅπου ἔχυσεν, καὶ διὰ τὸν θάνατον ὅπου ἐδοκίμασεν· διὰ τοῦτο καὶ ἡ μεγάλη αὐτὴ κρίσις ἔχει νὰ γίνῃ εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Ἰωσαφάτ, δηλ. κοντὰ εἰς τὴν Γεσθημανῆ, ἐκεῖ ὅπου ὁ Χριστὸς ἴδρωσεν αἷμα διὰ τὴν σωτηρίαν σου, προσευχόμενος μέσα εἰς τὸν κῆπον κοντὰ εἰς τὸν χείμαρρον τῶν Κέδρων, ἀντίπερα εἰς τὸν ὁποῖον ἐπῆγεν ὁ Κύριος κατὰ τὴν νύκτα τοῦ πάθους Του καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐφέρθη δεμένος εἰς τὸ κριτήριον, καθὼς ἱστορεῖ ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης· «ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἰησοῦς ἐξῆλθε σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων, ὅπου ἦν κῆπος». (Ἰω. η΄. 1) κάμνει δὲ τὴν κρίσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον ὁ Κύριος, διὰ νὰ ἐλέγξῃ περισσότερον τοὺς ἁμαρτωλούς· ἕνα μὲν ἀποδείχνοντας εἰς αὐτοὺς πὼς Αὐτὸς διὰ τὴν ἀγάπην τους ἔπαθεν τόσα καὶ τόσα πάθη πλησίον τοῦ τόπου τούτου, αὐτοὶ ὅμως δὲν ὠφελήθησαν ἀπὸ Αὐτά, ἀλλὰ τὰ ἐκαταφρόνησαν μὲ τὰς ἁμαρτίας των. Καὶ ἄλλο δὲ, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπου ἔχει νὰ κάμνῃ κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν, ἔχοντας τρόπον τινὰ μάρτυρα αὐτῆς τὸν ἴδιον τόπον ὅπου δι' αὐτοὺς ἔπαθε, διότι διὰ τοῦτο θέλει ἔχει ἐκεῖ κοντά Του καὶ τὸν σταυρὸν νὰ στέκεται ὑψηλὰ μετὰ δόξης, ὡσὰν ἕνα βασιλικὸν φλάμπουρον διὰ νὰ δείχνῃ καὶ ἀπὸ μακρὰν μὲ μόνην τὴν ὄψιν Του, πόσα μὲν ἔκαμνεν ὁ λυτρωτὴς ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς διὰ νὰ μᾶς σώσῃ, πόσα δὲ ἐξ ἐναντίας ἐκάμαμεν ἡμεῖς εἰς μεγάλην καταφρόνησιν διὰ νὰ μὴ σωθώμεν.

Τώρα τί σοῦ φαίνεται ἐσένα ἀδελφέ, δι' αὐτὴν τὴν μεγάλην ἡμέραν τῆς κρίσεως; Ἐξίσωσες τοὺς λογαριασμοὺς ὅπου ἔχεις νὰ δώσῃς εἰς ἐκείνην τὴν λεπτὴν καὶ ἀκριβῆ ἐξέτασιν; Εδιόρθωσες ὅλας τὰς ἁμαρτίας σου μὲ μίαν καθολικὴν ἐξομολόγησιν καὶ ἀποχήν τοῦ κακοῦ καὶ μὲ μίαν ἀληθινὴν καὶ τελείαν μετάνοιαν; Ἤ ἔχεις ἀκόμη ἁμαρτίας ἀδιόρθωτες καὶ ἀμετανόητους καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἐξωμολογήθης οὔτε ἐδούλευσες τὸν κανόνα των; Στοχάσου καλὰ ὅτι ἐὰν τὰς ἐδιόρθωσες, αὐταί δὲν ἔχουν νὰ φανερωθοῦν εἰς τὴν μεγάλην κρίσιν ἐκείνην οὔτε θέλει σὲ φοβίσουν τότε, διότι ὁ Κύριος δὲν θέλει τὰς ἐνθυμηθῆ «τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι» (Ἱερεμ. λα' 34)· εἰ δὲ καὶ ἔχεις ἁμαρτίας ἀδιόρθωτας, εἰ δὲ καὶ ἐφάνης ἀχάριστος εἰς τὰς ἀπείρους εὐεργεσίας ὅπου σοῦ ἔκαμνεν ὁ Θεός, μεταχειριζόμενος αὐτὰς ἐναντίον τοῦ εὐεργέτου Σου· εἰ δὲ καὶ ἔδειξας μάταια ἀπὸ μέρος ἰδικόν σου τὸ παράδειγμα τῆς ζωῆς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τὰ πάθη Του καὶ τὸ αἷμα Του καὶ τὸν σταυρόν Του καὶ τὰ μυστήρια ὅπου σοῦ ἄφησεν καὶ δὲν ὠφελήθης ἀπὸ Αὐτὰ διὰ τὴν κακήν σου ζωήν ὤ, ἀλλοίμονον εἰς ἐσέ! Ὤ, ποῖος φόβος καὶ τρόμος ἔχει τότε νὰ σὲ περικυκλώσῃ! Διότι ὅλας αὐτᾶς σου τὰς ἁμαρτίας, ὅλας αὐτὰς τὰς ἀχαριστίας καὶ ἀποστασίας σου ἔχει νὰ τὰς παραστήσῃ ἔμπροσθέν σου ὁ Δίκαιος Ἐκεῖνος Κριτὴς ἐνώπιον ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ἀγγέλων «ἐλέγξω σε, καὶ παραστήσω κατὰ πρόσωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου» (ψαλμ. μθ΄.21)

Καὶ λοιπὸν ἕως πότε ἀδελφὲ νὰ ἐναγκαλίζεσαι τὴν πόρνην καὶ τὰς ἁμαρτίας; καὶ νὰ ἔχῃς τὰ ὀφίδια αὐτὰ εἰς τὸν κόλπον σου, ὅπου σὲ δαγκάνουν καὶ σὲ θανατώνουν; ἕως πότε νὰ μὴ τὰ θανατώνῃς ἐσὺ μὲ μίαν ἀληθινὴν ἐξομολόγησιν καὶ ἀποχὴν καὶ μετάνοιαν; Διατὶ ἀναβάλλεις τὸν καιρὸν τῆς διορθώσεως τῶν ἁμαρτιῶν σου; Ταύτην τὴν ἡμέραν, ταύτην τὴν ὥραν, ταύτην τὴν στιγμὴν ἀνάστα καὶ πήγαινε εἰς τὸν πνευματικόν σου διὰ νὰ ἐξομολογηθῇς μὲ πόνον καὶ συντριβὴν τῆς καρδίας σου καὶ διὰ νὰ τὰς διορθώσῃς· «ἕως τίνος ὀκνηρὲ κατάκεισαι; πότε δὲ ἐξ ὕπνου ἐγερθήση;» (Παροιμ. ς΄. 9) Τί προσμένεις; Τί καρτερεῖς; ἰδοὺ ἡ ἡμέρα ἐκείνη ἔφθασεν· «ἐγγὺς ἡ ἡμέρα Κυρίου ἡ μεγάλη» (Σοφ. α΄.) Τί λογῆς κατηραμένος λογισμὸς εἶναι αὐτός, ὅπου δὲν ἀφίνει νὰ φοβῆσαι ἐκείνην τὴν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν ἐφοβήθησαν τόσον οἱ μεγαλείτεροι ἅγιοι; «Ὤ πονηρὸν ἐνθύμημα» λέγει ὁ Σειρὰχ (λζ΄. 3) ἐσὺ λογαριάζεις τόσον πολὺ τὰς κρίσεις τῶν ἀνθρώπων καὶ δὲν φοβεῖσαι καὶ δὲν λογαριάζεις ἐκεῖνο τὸ φοβερὸν κριτήριον ὅπου κάνει καὶ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους δαίμονας διὰ νὰ τὸ φρίττουν, ὅταν τὸ ἐνθυμίσῃ τίς εἰς αὐτούς; Ἀποφάσισε κἄν ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ συλλογίζεσαι την μέλλουσαν κρίσιν μὲ πολλὴν ἐπιμέλειαν διότι λέγω σοι τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἐὰν καὶ εἰς ὅλην σου τὴν ζωὴν αὐτὴν συλλογίζεσαι, ἡ ζωή σου ὅλη θέλει εἶναι πολὺ σύντομος καὶ ὀλίγη, διὰ νὰ συλλογίζεσαι ἕνα λογισμὸν τόσον ἀναγκαῖον, καθὼς εἶναι γεγραμμένον· «καὶ χρόνος στενός ἐστι τῷ Ἰακώβ» (Ἰερεμ. λ. 7.) Παραστάσου νοερῶς ἐμπρὸς εἰς τὸν κριτήν Σου, καὶ παρακάλεσέ Τον ταπεινὰ διὰ νὰ γίνῃ εἰς ἐσὲ βοηθὸς καὶ Θεὸς ἐλέους προτοῦ νὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς νὰ γίνῃ Θεὸς ἐκδικήσεως· «Θεὸς ἐκδικήσεων Κύριος, Θεὸς ἐκδικήσεων ἐπαδῤῥησιάσατο». (ψαλ. ια΄. 1)

γ.
Συλλογίσου, ὅτι ἐκείνη ἡ ἡμέρα θέλει εἶναι εἰς ὅλον τὸ ὕστερον μεγάλη, δι' ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν νὰ ἀποφασισθοῦν εἰς αὐτήν, διότι ἐκεῖ δὲν ἔχει νὰ γίνῃ ἀπόφασις διὰ μίαν οὐτιδανὴν κληρονομίαν ἢ δι' ὄλίγας σπιθαμὰς γῆς· ἀλλὰ διἕνα καλὸν καὶ δι' ἕνα κακὸν ἄπειρον εἰς τὴν μεγαλειότητά Του, καὶ αἰώνιον εἰς τὴν διαμονήν του· ἔχει νὰ γίνῃ μία ἀπόφασις κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ μία ὑπὲρ τῶν δικαίων καὶ ποία εἶναι ἡ κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν ἀπόφασις; «Πορεύεσθε ἀπ' ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον» (Ματθ. κε΄. 41). μελέτησε ψυχὴ ἁμαρτωλὴ καὶ ζύγιασε τὰ λόγια τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἕνα πρὸς ἕνα. Πορεύεσθε ἀπ᾿ Ἐμοῦ, λέγει ὁ Κριτής, πηγαίνετε μακρὰν ἀπὸ Ἐμένα, τοῦτο δηλοῖ τὴν στερητικὴν κόλασιν καὶ τὸν παντοτεινὸν χωρισμὸν ὅπου ἔχει νὰ γίνῃ ἀνάμεσα εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς τοὺς δυστυχεῖς κολασμένους· οἱ κατηραμένοι ἄχ, καὶ πόσον φοβερὰ εἶναι αὕτη ἡ κατάρα, ἡ ὁποία ἔχει μαζί της ὅλα τὰ κακὰ καὶ τὰς δυστυχίας! κατάρα, ἀμετάθετος κατάρα θεϊκή· κατάρα παντοτεινή. Εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον μὲ ταῦτα τὰ λόγια φανερώνεται, ὅτι δὲν εἶναι μόνον στερητικὴ ἡ κόλασις τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θετικὴ διὰ βασάνων λέγοντας λοιπὸν ἐδῶ πῦρ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ μεγαλειτέρα βάσανος τῆς κολάσεως, συμπεριέλαβε καὶ ὅλα τὰ ἀλλὰ ἐλαφρότερα βάσανα προσθέτοντας δὲ καὶ τὸ αἰώνιον, ἐφανέρωσεν ὅτι καὶ τὰ ἄλλα εἴδη τῆς κολάσεως θέλουν εἶναι παντοτεινὰ καὶ αἰώνια· ὦ αἰωνιότης τῆς γεέννης ἐκείνης! ἡ ὁποία ὅσον εἶναι χωρὶς μέτρον καὶ τέλος, ἄλλο τόσον εἶναι καὶ φοβερὰ καὶ τρομακτική.

Ποία δὲ εἶναι καὶ ἡ ἀπόφασις ὑπὲρ τῶν δικαίων; «Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός Μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμὶν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.» (Ματθ. κε'. 34.) Δεῦτε, ἐλάτε· ὦ λόγια γλυκύτατα μὲ τὰ ὁποῖα καλεῖ ὁ γλυκὺς Ἰησοῦς Χριστὸς πρὸς τοῦ λόγου Του καὶ εἰς τὰς θείας του ἀγκάλας ἐκείνους ὅπου ἐφύλαξαν τὰς ἐντολάς Του! Εύλογημένοι τοῦ πατρός Μου ὦ εὐλογία θεοχαριτωμένη, ἡ ὁποία περιέχει κάθε λογῆς εὐλογίαν, καὶ κάθε μακαριότητα καὶ εὐτυχίαν! Κληρονομήσατε τὴν διὰ λόγου σας προητοιμασμένην βασιλείαν ἀπὸ τὴν πρώτην ἀρχὴν τοῦ κόσμου· ὦ χαρά! ὦ ἀγαλλίασις! ὦ βασιλεία, ἥτις δὲν ἔχει τέλος ἀλλὰ θέλει διαμένει εἰς ὅλον τὸ ἄπειρον διάστημα τῆς αἰωνιότητος. Καὶ ὕστερα ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις ταύτας οἱ μὲν ἁμαρτωλοὶ θέλουν ὑπάγει εἰς κόλασιν παντοτεινὴν οἱ δὲ δίκαιοι εἰς παντοτεινὴν ζωὴν· «καὶ ἀπελεύσονται οἱ ἁμαρτωλοὶ εἰς κόλασιν αἰώνιον οἱ δὲ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον.» (Ματθ. κε'. 46). Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ὑπόθεσις ὅπου ἔχει τότε νὰ ἀποφασισθῇ καὶ θέλει ἐνεργηθῆ εὐθὺς ὅπου ἀποφασισθή χωρὶς νὰ περάσῃ οὐδὲ στιγμὴ καιροῦ· τότε θέλει καταπαύσει ἡ κίνησις τῶν τεσσάρων στοιχείων καὶ τοῦ οὐρανοῦ· καὶ διὰ μὲν τοὺς ἁμαρτωλοὺς θέλει μείνει μία παντοτεινὴ νύκτα χωρὶς νὰ ἐλπίζουν νὰ ἰδοῦν πλέον ἡμέραν· διὰ δὲ τοὺς δικαίους θέλει μείνει μία παντοτεινὴ ἡμέρα, χωρὶς νὰ φοβοῦνται πῶς ἔχουν πλέον νὰ ἰδοῦν νύκτα· διότι ὅλα τὰ κακὰ τοῦ κόσμου, ὅλαι αἱ τιμωρίαι καὶ ὅλαι αἱ δυστυχίαι θέλουν σωρευθῆ τότε εἰς τὴν κόλασιν, καθὼς συμμαζώνονται καὶ ὅλαι αἱ δυσωδίαι καὶ αἱ βρῶμαι ἑνὸς καραβίου μέσα εἰς τὴν σεντίναν του καὶ ἔτσι ὅλα τὰ κτίσματα καθαρισμένα καὶ ἐλευθερωμένα ἀπὸ τὴν δουλείαν καὶ τὴν δυσωδίαν τῶν ἁμαρτωλῶν, θέλουν ἀναπνεύσει καὶ θέλουν ἀπολαύσει ἕνα καινούργιον εἶναι εὐτυχέστερον, κατὰ τὸν ἐκκλησιαστήν, «καιρὸς τῷ παντὶ πράγματι καὶ ἐπὶ τῷ παντὶ τῷ ποιήματι ἐκεῖ» (γ. 17) καὶ μάλιστα κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον λέγοντα, «καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς» (Ρωμ. η'. 21)· καὶ διὰ νὰ εἰποῦμεν μὲ ἕναν λόγον· ἐκείνη ἡ ἡμέρα θέλει εἶναι ἡ δύσις τοῦ καιροῦ, καὶ ἡ ἀνατολὴ τῆς αἰωνιότητος καὶ οὔτε ἔγινεν οὔτε θέλει γείνει ποτὲ μία ἡμέρα μεγαλυτέρα ἀπὸ αὐτὴν· καὶ τότε ἠμποροῦμεν νὰ εἰποῦμεν μὲ περισσότερον δίκαιον ἐκεῖνο ὅπου λέγει ἡ Γραφή, διότι ἡμέραν καθ' ἣν ἔστησε τὸν ἥλιον ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυὴ ὅτι «οὐκ ἐγένετο ἡμέρα τοιαύτη οὔτε πρότερον οὔτε ἔσχατον.» (Ἰησοῦ Ναυῆ ι. 14)50

Ἕως τόσον ἐσὺ ἀδελφέ στοχάζεσαι αὐτὰ τὰ πράγματα ὅπου ἔχουν νὰ γίνουν εἰς τὴν ἡμέραν ἐκείνην, πῶς εἶναι μακρὰν καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὰ φοβεῖσαι; Λέγω σοι ὅμως, ὅτι κἄν καὶ μακρὰν ἦναι πλὴν ἔχουν βέβαια νὰ γίνουν μίαν φορὰν κἄν καὶ μακρὰν ἦναι ἀλλ' εἶναι ἀληθινά, ἐπειδὴ ὅσον εἶναι ἀληθινόν, ὅτι εἶναι ἕνας Θεὸς, τόσον εἶναι καὶ ἀληθινόν, ὅτι θέλει γίνει μία κρίσις εἰς ὅλον τὸ ὕστερον. Ὅθεν πλησίασε ἀγαπητὲ εἰς αὐτὰς τὰς ἀληθείας μὲ τὴν θεωρίαν τῆς πίστεως, ἥτις καὶ τὰ μακρὰν ὄντα καὶ ἀόρατα, τὰ δείχνει κοντὰ καὶ ὁρατά, «πίστις ἐστὶ πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων» (Εβρ. ια΄. 1) καὶ μὴ λογαριάζεις τώρα εἰς τὰς ἡμέρας σου ἄλλο, πάρεξ ἐκεῖνο ὅπου θέλεις λογαριάσει τότε εἰς τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως δηλ· πὼς νὰ εὑρίσκεσαι εἰς τὴν μετάνοιαν· πὼς νὰ ὑπομένης τοὺς πειρασμοὺς καὶ πῶς νὰ ἐργάζεσαι τὰς ἐντολάς τοῦ Κυρίου καὶ τὰ καλὰ ἔργα. Καὶ τοῦτο εἶναι, τὸ νὰ ἦσαι τῇ ἀλήθειᾳ φρόνιμος, ἤγουν τὸ νὰ γνωρίζῃς τὰ πράγματα ἀπὸ μακρὰν πρὶν νὰ ἔλθουν, καὶ νὰ ὠφελῆσαι ἀπὸ αὐτὰ· «ὅς γὰρ φυλάσσει φρόνησιν, εὑρήσει ἀγαθὰ» (Παρ. ιθ'. 8), μάλιστα δὲ ὅπου ἡ ἐξέτασις καὶ ἡ ἀπόφασις, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ πλέον φοβερώτερα ἀπὸ ὅσα ἔχει ἐκείνη ἡ ὁλοϋστερινὴ ἡμέρα, αὐτὰ λέγω δὲν εἶναι μακρὰν ἀπὸ ἐσέ, ἀλλὰ εἶναι τόσον κοντά σου, ὅσον εἶναι κοντὰ εἰς ἐσὲ καὶ ὁ θάνατος, καθὼς εἴπομεν εἰς τὸ προλαβὸν κεφάλαιον περὶ μερικῆς κολάσεως καὶ καθὼς λέγει ὁ ἀδελφόθεος Ἰάκωβος εἰς τὴν ἐπιστολὴν του «ἰδοὺ κριτὴς πρὸ τῶν θυρῶν ἔστηκεν» (ε' 9) διότι εὐθὺς ὅπου ἀποθάνῃς, ἔχεις νὰ τὰ ἀπαντήσης. Ἐντράπου λοιπὸν πὼς ἐστάθης τόσον πολὺν καιρὸν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀφρόνων διὰ τὴν ἀστοχασίαν σου, θαύμασε πὼς ἐτόλμησες νὰ ἁμαρτήσῃς τόσας φοράς εἰς καιρὸν ὅπου πιστεύεις πὼς εἶναι ἕνας Θεὸς κριτὴς καὶ τιμωρητὴς τῶν ἁμαρτιῶν· σπούδασε νὰ ἀποκτήσῃς ἀπ᾿ ἐδῶ σύντροφον καὶ φίλον τὴν εἰς τοὺς πτωχοὺς ἐλεημοσύνην, διὰ νὰ σταθῇ αὐτὴ τότε νὰ σὲ διαφεντεύσῃ ὡσὰν καλὸς ρήτορας καὶ νὰ σὲ λυτρώσῃ ἀπὸ τὴν φοβερὰν ἐκείνην ἀπόφασιν· ἐπειδὴ ὁ φοβερὸς ἐκεῖνος Κριτὴς δὲν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ τοὺς δικαίους πῶς ἐνήστευσαν ἢ ἐπαρθένευσαν, ἢ ἄλλας ἀγαθοεργίας ἔκαμναν· ἀλλὰ μόνον πῶς ἐλέησαν τοὺς πτωχούς, πὼς ἐχόρτασαν τοὺς πεινασμένους καὶ ἐπότισαν τοὺς διψασμένους καὶ ἔνδυσαν τοὺς γυμνοὺς καὶ ἐπεσκέφθησαν τοὺς ἀρρώστους καὶ φυλακισμένους, οὐδὲ ἔχει νὰ κρίνῃ τοὺς ἁμαρτωλοὺς πῶς ἐπόρνευσαν ἢ ἐμοίχευσαν ἢ ἄλλας κακίας ἔκαμναν· ἀλλὰ πὼς δὲν ἤλέησαν τοὺς πτωχοὺς ἀδελφούς των· ὅθεν ὁ μὲν ἀδελφόθεος Ἰάκωδος εἶπε διὰ τοὺς ἀνελεήμονας «ἀνίλεως ἡ κρίσις τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος καὶ κατακαυχάται ἔλεος κρίσεως» (Ἰάκωβ. β'. 13)· ὁ δὲ Δαβίδ λέγει διὰ τοὺς ἐλεήμονας «Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν, (ἤτοι δανείζων) οἰκονομήσει τοὺς λόγους Αὐτοῦ ἐν κρίσει» (ψαλ. οιά. 5)· ἤγουν θέλει δώσει καλὴν ἀπολογίαν τῷ Θεῷ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως διὰ τῆς ἐλεημοσύνης, καθὼς, ἑρμηνεύει ὁ μέγας Βασίλειος. Παρακάλεσαι τὸν Κύριον νὰ σὲ ἀξιώσῃ μὲ τὴν χάριν του, ὅπου νὰ σταθῇς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνη ὄχι μὲ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ ἀνελεήμονας, ἀλλὰ μὲ τοὺς δικαίους καὶ ἐλεήμονας καὶ νὰ ἀκούσῃς ἀπὸ τὸ στόμα Του, τὴν καλὴν ἐκείνην καὶ εὐλογημένην ἀπόφασιν «Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός Μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.»
(Ματθ. κέ. 34).

Σημειώσεις:

46 Ἔτσι τὴν ὁνομάζει ὁ Προφήτης Ἰωήλ· «δι'ὅτι μεγάλη ἡ ἡμέρα Κυρίου καὶ ἐπιφανὴς σφόδρα· (β΄. 11) καὶ πάλιν «πρὶν ἢ ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν μεγάλην καὶ ἐπιφανῆ· (αὐτόθι 31) ἔτσι ὁ Σοφονίας «ἐγγὺς ἡ ἡμέρα Κυρίου ἡ μεγάλη.» (α΄ 15)· ἔτσι ὁ Μαλαχίας «Πρὶν ἐλθεῖν ἡμέραν Κυρίου τὴν μεγάλην.» (δ΄. 5).
47 Διότι καί οἱ ἀσεβεῖς καὶ ἄπιστοι ἔχουν νὰ παρασταθοῦν εἰς τὴν καθολικὴν κρίσιν κατὰ τὰ ἁνωτέρω λόγια τοῦ Προφήτου Ἰωήλ, καὶ μάλιστα κατὰ τὸ λόγιον τοῦ Κυρίου ἐκεῖνο «καὶ ἐκπορεύσονται οἱ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως» (Ἰω. ε΄ 28). Ἐκεῖνο δὲ ὅπου λέγει ὁ Δαβίδ δὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσι» (ψαλμ. α΄ 5) νοεῖται, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀνίστανται εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, καθώς οἱ πιστεύοντες δίκαιοι, οὐχὶ δὲ καὶ ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀνίστανται· τινὲς δὲ ἐρμηνευταὶ προσφυέστερον ἑρμηνεύοντες αὐτὸ λέγουσιν, ὅτι δὲν θέλουν ἀναστηθῆ, οὐδὲ θέλουν σταθῆ οἱ ἀσεβεῖς καὶ ἁμαρτωλοὶ ἐν τῇ κρίσει καὶ τῇ βουλῇ, ἤγουν ἐν τῷ κριτηρίῳ καὶ βουλευτηρίῳ τῶν δικαίων, ταὐτὸν εἰπεῖν δὲν θέλουν συγκαθίσει μὲ τοὺς δικαίους εἰς ἕνα τόπον, οὐδὲ μὲ αὐτοὺς θέλουν συναριθμηθή, ἐπειδὴ ἡ ἑβραϊκὴ λέξις ὄχι μόνον τὸ ἀνίστασθαι, ἀλλὰ καὶ τὸ ἁπλῶς ἵστασθαι σημαίνει ἐν τῷ ρητῷ τούτω.
48 Περὶ τῶν ἀναστησομένων σωμάτων τῶν δικαίων καὶ τῶν ἁμαρτωλῶν ὅρα εἰς τὸν γ΄ Συλλογισμὸν τῆς Μελέτης εἰς τὴν Ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ.
49 Ὅθεν καὶ ὁ μέγας Βασίλειος μακαρίζει ἐκείνους ὅπου μελετούν πάντοτε τὴν φοβερὰν ἑκείνην ἡμιέραν, διότι ἀπὸ τὴν μελέτην αὐτὴν θέλουν ἐμποδισθῆ ἀπὸ κάθε ἁμαρτίαν, λέγων· «Μακαρία ψυχὴ καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας μηδεμίαν ἄλλην μέριμναν στρέφουσα, ἢ τὸν θάνατον διαπαντὸς καὶ πὼς ἐπὶ τῆς μεγάλης ἡμέρας, καθ' ἣν πᾶσα ἡ κτίσις παραστήσεται τῷ Κριτῇ τῶν ἀπάντων, τὰς εὐθύνας τῶν πεπραγμένων ἀπολαβοῦσα καὶ αὕτη δυνηθῇ κούφως ἀποθέσθαι τὸν λόγον τῶν βεβιωμένων ὁ γὰρ ἐκείνην τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν πρὸ ὀφθαλμῶν τιθέμενος καὶ ἀεὶ μελετῶν τὴν ἐπὶ τοῦ ἀπαραλογίστου Κριτοῦ ἀπολογίαν, ὁ τοιοῦτος, ἢ οὐδέν, ἢ παντελῶς ἐλάχιστα ἀμαρτήσεται· δι' ὅτι τὸ ἁμαρτάνειν ἡμῖν, κατ' ἀπουσίαν τῶν φοβερῶν ἐκείνων ἐννοιῶν γίνεται». (Επιστολ. πρὸς Ἐλευθέραν).
50 Ἡ ἡμέρα αὕτη ἔγινε διπλὴ ἤτοι ὡρῶν εἰκοσιτεσσάρων, κατὰ τὸν Σειρὰχ λέγοντα περὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, «οὐχὶ ἐν χειρὶ αὐτοῦ ἀνεπόδισεν ἥλιος, καὶ μίαν ἡμέρα ἐγεννήθη πρὸς δύο;» (μς. 4) καὶ κατὰ τὸν ἅγιον Μάξιμον σχολιάζοντα τὴν πρὸς Πολύκαρπον Ἐπιστολὴν τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου. Μολονότι δὲ καὶ ἡ ἡμέρα ὅπου ἔγινεν ἐπὶ Ἐζεκίου διὰ θαύματος, ἐστάθη μεγαλειτέρα, (τριανταδύω γὰρ ὡρῶν ἐγένετο κατὰ τὸν ἅγιον Μάξιμον) ὅτε ἡ σκιὰ τοῦ ὡρολογίου τοῦ ἡλιακοῦ ἐπέστρεψεν δέκα βαθμοὺς εἰς τὰ ὀπίσω, (κατὰ τὸ κ'. Κεφ. τῆς δ'. τῶν Βασιλ. στίχ. 11.) δὲν ἀναφέρει ὅμως ἡ Γραφὴ ὅτι τοιαύτη μεγάλη ἡμέρα οὐκ ἐγένετο οὔτε πρότερον οὔτε ὕστερον καθὼς ἀναφέρει τοῦτο ἐπὶ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ναυή.

Αόρατος Πόλεμος 5 Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης

Συνέχεια από Τρίτη  20. Οκτωβρίου 2026

Αόρατος Πόλεμος 5

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄. 

Πώς μπορεί να γνωρίσει κάποιος εάν εργάζεται με την απελπισία στον εαυτό του και με την τέλεια ελπίδα στον Θεό.

 .....Το να νομίζουμε ότι είμαστε κάτι σπουδαίο, αυτό ονομάζεται οίηση, η οποία είναι ένα πάθος, που γεννιέται μεν από την φιλαυτία, γεννά δε αυτό πάλι και γίνεται ρίζα και αρχή και αιτία όλων των άλλων παθών. Είναι δε, τόσο λεπτό και κρυφό πάθος είναι η οίηση αυτή, σε τρόπο πού, για την πολλή λεπτότητα του, ούτε το αισθάνονται καθόλου εκείνοι που το έχουν. Όσο όμως λεπτό και κρυφό είναι, τόσο είναι και μεγάλο κακό. Γιατί, την πρώτη εκείνη πόρτα του νου, από την οποία πρόκειται να μπει η χάρη του Θεού και να κατοικήσει στον άνθρωπο, αυτό το καταραμένο πάθος στέκεται και την κλείνει και δεν αφήνει την χάρη να εισέλθει. Η οποία δίκαια αναχωρεί. Γιατί πως μπορεί να έρθει η χάρη να φωτίσει ή να βοηθήσει τον άνθρωπο εκείνο, που νομίζει πως είναι κάτι μεγάλο; πως είναι σοφός; και πως δεν έχει ανάγκη από άλλον για βοήθεια; Ο Κύριος να μας λυτρώσει από τέτοιο εωσφορικό πάθος και αρρώστια. Αυτούς που έχουν το πάθος αυτό της οίησης· ταλανίζει ο Θεός με τον προφήτη, λέγοντας· «Αλοίμονο σ’ εκείνους που νομίζουν ότι είναι σοφοί και πιστεύουν για τον εαυτό τους, ότι τα ξέρουν όλα» (Ήσ. 5,21). Και ο Απόστολος μας παραγγέλνει αυτό· «Μην φαντάζεστε ότι είσθε σοφοί» (Ρωμ. 12,16)· και ο Σολομώντας «Μη νομίζεις σοφό τον εαυτό σου» (Παρ. 3,7).....

Πολλές φορές νομίζουν μερικοί αυθάδεις ότι δεν έχουν κανένα θάρρος στον εαυτό τους και ότι όλη τους την ελπίδα και πεποίθηση, την έχουν στον Θεό. Όμως δεν είναι έτσι· και από το αποτέλεσμα που προξενεί σε αυτούς ο ξεπεσμός τους, όταν συμβεί, θα βεβαιωθούν.

Γιατί, αν ίσως αυτοί λυπούνται στον ξεπεσμό τους, και κατά κάποιο τρόπο, απελπίζονται και λογαριάζουν ότι μπορούν στο εξής να κάνουν καλό, αυτό είναι σημείο βέβαιο, ότι και προ του ξεπεσμού τους είχαν θάρρος στον εαυτό τους και όχι στον Θεό.

Και εάν η λύπη και η απελπισία τους είναι μεγάλη, είναι φανερό, ότι και πολύ θάρρευαν στον εαυτό τους και λίγο στον Θεό. Γιατί όποιος δεν θαρρεύεται πολύ στον εαυτό του και ελπίζει στον Θεό, όταν ξεπέσει, δεν θαυμάζει τόσο πολύ, ούτε λυπάται υπερβολικά, εφόσον γνωρίζει, ότι αυτό του συμβαίνει για την αδυναμία του εαυτού του και για την λίγη ελπίδα που έχει στον Θεό. Μάλιστα τότε απιστεί περισσότερο στον εαυτό του και με περισσότερη ταπείνωση ελπίζει στον Θεό.

Και μισώντας περισσότερο από κάθε άλλον τα άτακτα πάθη, που είναι ή αιτία του ξεπεσμού του, με ένα μεγάλο πόνο ήσυχο και ειρηνικό, για τη βλάβη του Θεού, αποκτά μεν την απιστία στον εαυτό του, καταδιώκει δε τους εχθρούς του μέχρι θανάτου με μεγαλύτερη γενναιότητα και αποφασιστικότητα.

Αυτά που είπα, επιθυμούσα να τα συλλογισθούν μερικά υποκείμενα, που νομίζουν πως είναι ενάρετοι και πνευματικοί. Οι οποίοι, όταν πέσουν σε κανένα ελάττωμα, δεν μπορούν, ούτε θέλουν να ειρηνεύσουν. Και μερικές φορές θέλοντας να ελευθερωθούν από την πολλή λύπη και την ενόχληση, που τους συμβαίνει από την αγάπη του εαυτού τους, τρέχουν αμέσως γι’ αυτό και μόνο, στον πνευματικό πατέρα, στον οποίον έπρεπε κυρίως να πηγαίνουν, για να ξεπλυθούν από την μόλυνση της αμαρτίας και να λάβουν δύναμη κατά του εαυτού τους, με το αγιώτατο μυστήριο της
μετανοίας και της εξομολογήσεως.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄. Περί του σφάλματος που κάνουν πολλοί, νομίζοντας ως αρετή την μικροψυχία.

Σχετικά με αυτό, πλανώνται πολλοί, όσοι νομίζουν για αρετή την μικροψυχία και την υπερβολική λύπη που τους συνοδεύει ύστερα από την αμαρτία, μη γνωρίζοντας ότι αυτή προέρχεται από κρυφή υπερηφάνεια και πρόληψη, θεμελιωμένη πάνω στην ελπίδα και στο θάρρος που έχουν στον εαυτό τους και στις δυνάμεις τους.

Γιατί, αυτοί υπολογίζοντας τον εαυτό τους ότι είναι κάτι τι, ξεθάρρεψαν πολύ, και βλέποντας με την δοκιμή της πτώσεως, ότι δεν έχουν καμία δύναμη, ταράζονται και θαυμάζουν, σαν για κανένα πράγμα καινούργιο και μικροψυχούν, βλέποντας πεσμένο στη γη εκείνο στο οποίο βασίσθηκαν (δηλαδή τον εαυτόν τους), πάνω στον οποίο είχαν αποθέσει το θάρρος και την ελπίδα τους.

Αυτό όμως δεν γίνεται και στον ταπεινό, ο οποίος μόνο στον Θεό έχει την ελπίδα και το θάρρος του, χωρίς να έχει καμία ελπίδα στον εαυτό του. Γι’ αυτό, όταν πέσει σε κάθε είδους σφάλμα, αν και αισθάνεται πόνο και λύπη, με όλο τούτο δεν ταράσσεται ούτε θαυμάζει. Γιατί ξέρει ότι, όλο αυτό του συνέβη από την αθλιότητα και αδυναμία του εαυτού του, η οποία γνωρίζεται πολύ καλά με το
φως της αλήθειας.

Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ (1866-1938) 15

Συνέχεια από Κυριακή 18. Οκτωβρίου 2026

Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ (1866-1938) 15

ΑΓΙΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ

Μετάφρασις ἐκ τοῦ ρωσικοῦ ὑπὸ τοῦ ἰδίου τοῦ συγγραφέως καὶ τοῦ Ἱερομ. Ζαχαρίου

Δ.

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Ο Γέροντας, τις περισσότερες φορές, αποκαλούσε τον Θεό «Κύριο». Άλλοτε με αυτό το όνομα εννοούσε την Αγία Τριάδα, άλλοτε τον Θεό Πατέρα, άλλοτε τον Θεό Υιό και σπανίως το Άγιο Πνεύμα, του Οποίου όμως το Όνομα επικαλούνταν πολύ συχνά. Και εκεί όπου θα φαινόταν φυσικό να χρησιμοποιήσει μια αντωνυμία, εκείνος επαναλάμβανε ξανά και ξανά ολόκληρο το όνομα «Άγιο Πνεύμα». Το έκανε αυτό αναμφίβολα επειδή το όνομα του Αγίου Πνεύματος, όπως και το όνομα «Κύριος» και τα άλλα ονόματα του Θεού, προκαλούσε πάντοτε μέσα στην ψυχή του ζωντανή απήχηση, αίσθημα χαράς και αγάπης.

Το φαινόμενο αυτό, δηλαδή η χαρά και η αίσθηση φωτός και αγάπης μέσα στην καρδιά κατά την επίκληση του Θεού, έγινε αιτία μεγάλων θεολογικών ερίδων σχετικά με τη φύση του Ονόματος του Θεού. Οι έριδες αυτές, που προκλήθηκαν από το βιβλίο του Καυκάσιου ερημίτη Ιλαρίωνα, «Στα όρη του Καυκάσου», επεκτάθηκαν αργότερα και στη Ρωσία και, κατά τα έτη 1912-1916, απασχόλησαν βαθιά τη ρωσική θεολογική σκέψη και την Ιεραρχία, οδηγώντας τελικά, όσον αφορά τη δογματική πλευρά, σε όχι πλήρως επιτυχή αποτελέσματα.

Οι έριδες σχετικά με το Όνομα του Θεού συνέπεσαν με εκείνη την περίοδο της πνευματικής ζωής του Γέροντα κατά την οποία βρισκόταν σε έντονο αγώνα εναντίον κάθε εκδήλωσης μέσα του του πάθους της κενοδοξίας και της υπερηφάνειας, ως των κυριότερων αιτίων των μεγάλων παθημάτων του. Φέροντας αδιάλειπτα μέσα στην καρδιά του το γλυκύτατο Όνομα του Ιησού, απομακρυνόταν εντελώς από κάθε έριδα σχετικά με τη φύση αυτού του Ονόματος. Γνώριζε ότι με την ευχή του Ιησού έρχεται στην καρδιά η χάρη του Αγίου Πνεύματος, ότι η επίκληση του Θείου Ονόματος του Ιησού αγιάζει ολόκληρο τον άνθρωπο, καίγοντας μέσα του τα πάθη. Απέφευγε να προσδιορίσει δογματικά αυτό το βίωμα. Προτού βρεθεί η ορθή δογματική διατύπωση, διαπράχθηκαν πολλά τέτοια σφάλματα και από τη μία και από την άλλη πλευρά.

Οι έριδες πήραν πολύ θυελλώδη χαρακτήρα, και αυτό θλίβει την ψυχή του Γέροντα, ο οποίος περνούσε τις νύχτες του «ἐν ἀδαμιαίῳ θρήνῳ».

ΣΚΕΨΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΖΩΩΝ

Ο μακάριος Γέροντας ήταν για εμάς δώρο άνωθεν και εξαιρετικό φαινόμενο. Ήταν ο τύπος του γνήσιου χριστιανού, που μας κατέπληττε με την τελειότητά του. Σε αυτόν βλέπαμε μια αληθινά αρμονική σύνθεση άκρων που, θα νόμιζε κανείς, ήταν ασυμβίβαστα μεταξύ τους. Έτσι βλέπαμε σε αυτόν μια ευσπλαχνία για κάθε ζωντανή ύπαρξη, για κάθε κτίσμα, ασυνήθιστη για τόσο ανδρείους ανθρώπους. Και η ευσπλαχνία αυτή έφτανε σε τέτοιο βαθμό, ώστε φυσικά γεννιόταν η σκέψη μήπως επρόκειτο για παθολογική συναισθηματικότητα. Ταυτόχρονα όμως συναντούσαμε και μια άλλη έκφανση του πνεύματός του, η οποία φανέρωνε ότι το πρώτο δεν ήταν παθολογικό φαινόμενο, αλλά αληθινά υπερφυσικό μεγαλείο και κατά χάρη ευσπλαχνία.

Ο Γέροντας έδειχνε φροντίδα ακόμη και για τα φυτά. Θεωρούσε αντίθετη προς τη διδασκαλία της χάρης κάθε τραχύτητα που τους προκαλεί βλάβη. Θυμάμαι ότι μια μέρα βάδιζα μαζί του στο μονοπάτι που οδηγούσε από τη Μονή προς την καλύβα, όπου έζησα έναν χρόνο. Η καλύβα αυτή απείχε περίπου ένα χιλιόμετρο από το Μοναστήρι και ο Γέροντας ερχόταν να δει την κατοικία μου.

Κρατούσαμε στα χέρια μας ραβδιά, όπως συνηθίζεται στις ορεινές περιοχές. Και στις δύο πλευρές του μονοπατιού φύτρωναν αραιά ψηλά άγρια χόρτα. Σκεπτόμενος να μην αφήσω τα χόρτα να κλείσουν το μονοπάτι, χτύπησα με το ραβδί έναν βλαστό προς την κορυφή του, ώστε να εμποδίσω την ωρίμανση των σπόρων. Η κίνησή μου φάνηκε βάναυση στον Γέροντα και, με αμηχανία, κούνησε ελαφρά το κεφάλι του. Κατάλαβα τι σήμαινε αυτό και αισθάνθηκα ντροπή.

Έλεγε ο Γέροντας ότι το Πνεύμα του Θεού διδάσκει την ευσπλαχνία προς ολόκληρη την κτίση, έτσι ώστε ούτε τα φύλλα του δέντρου να μην κόβουμε «χωρίς ανάγκη».

«Να, ένα πράσινο φύλλο πάνω στο δέντρο, και δεν το έκοψες χωρίς ανάγκη. Αν και δεν είναι αμαρτία, όμως, πώς να το πω, προκαλεί οίκτο· η καρδιά που έμαθε να αγαπά λυπάται και το φύλλο και ολόκληρη την κτίση».

Αυτή όμως η ευσπλαχνία για το πράσινο φύλλο του δέντρου ή για το άνθος του αγρού κάτω από τα πόδια μας συνδυαζόταν μέσα του με την πιο ρεαλιστική αντίληψη για κάθε πράγμα στον κόσμο. Γνώριζε ως χριστιανός ότι ολόκληρη η κτίση δημιουργήθηκε για να υπηρετεί τον άνθρωπο και γι’ αυτό, όταν «υπάρχει ανάγκη», ο άνθρωπος μπορεί να χρησιμοποιεί τα πάντα. Ο ίδιος θέριζε το χορτάρι, έκοβε ξύλα στο δάσος, αποθήκευε ξύλα για τον χειμώνα και έτρωγε ψάρια.

Στα γραπτά του Γέροντα είναι αξιοπαρατήρητες οι σκέψεις και τα αισθήματά του απέναντι στα ζώα. Πράγματι, ήταν καταπληκτική από τη μία η ευσπλαχνία του προς κάθε κτίσμα, για την οποία μπορούμε να συμπεράνουμε από τη διήγησή του πόσο πολύ έκλαψε για τη «σκληρότητά του προς την κτίση», όταν «χωρίς ανάγκη» σκότωσε μια μύγα ή όταν έριξε ζεστό νερό σε μια νυχτερίδα που είχε εγκατασταθεί στον εξώστη της αποθήκης του, ή ακόμη πώς «λυπήθηκε την κτίση και κάθε πλάσμα που υποφέρει», όταν είδε στον δρόμο μπροστά του ένα φίδι κομμένο στα δύο. Από την άλλη όμως ήταν αξιοθαύμαστη η αποδέσμευσή του από κάθε κτίσμα μέσα στη φλογερή ορμή του προς τον Θεό.

Για τα ζώα και τα θηρία σκεπτόταν ότι είναι «γη», στην οποία δεν πρέπει να προσκολλάται ο νους του ανθρώπου, γιατί ο άνθρωπος οφείλει να αγαπά τον Θεό με όλη τη διάνοια, με όλη την καρδιά και με όλη τη δύναμή του, δηλαδή με ολόκληρο το είναι του, λησμονώντας τη γη.

Η προσκόλληση των ανθρώπων στα ζώα, την οποία συχνά παρατηρούμε και η οποία μερικές φορές παίρνει τη μορφή «φιλίας», θεωρούνταν από τον Γέροντα διαστροφή της τάξης που έθεσε ο Θεός και αντίθετη προς τη φυσική κατάσταση του πρωτοπλάστου (βλ. Γέν. β΄ 20). Το να χαϊδεύεις τη γάτα ψιθυρίζοντας «γατούλα, γατούλα», ή να παίζεις και να μιλάς με τον σκύλο παύοντας να σκέπτεσαι τον Θεό, ή, φροντίζοντας τα ζώα, να παραβλέπεις τον πόνο του πλησίον σου, ή να φιλονικείς εξαιτίας τους με ανθρώπους, όλα αυτά ήταν για τον Γέροντα παράβαση των εντολών του Θεού, η πιστή τήρηση των οποίων αναδεικνύει τον άνθρωπο τέλειο.

Σε ολόκληρη την Καινή Διαθήκη δεν βρίσκουμε ούτε ένα χωρίο από το οποίο να φαίνεται ότι ο Κύριος προσήλωσε την προσοχή Του στα ζώα, και όμως Εκείνος πράγματι αγαπούσε ολόκληρη την κτίση. Η επίτευξη αυτής της τέλειας ανθρωπότητας, κατά το πρότυπο του ανθρώπου-Χριστού, είναι ο προορισμός μας, που ανταποκρίνεται στην κατ’ εικόνα Θεού φύση μας. Γι’ αυτό ο Γέροντας θεωρούσε την ψυχική προσκόλληση στα ζώα και το πάθος γι’ αυτά ως υποβιβασμό της ανθρώπινης μορφής υπάρξεως. Να τι γράφει γι’ αυτό:

«Μερικοί προσκολλώνται στα ζώα, αλλά έτσι προσβάλλουν τον Δημιουργό, γιατί ο άνθρωπος κλήθηκε να ζει αιώνια με τον Κύριο, να βασιλεύει μαζί Του και να αγαπά τον Ένα Θεό. Ο άνθρωπος δεν πρέπει να έχει πάθος προς τα ζώα, αλλά μόνο καρδιά που να συμπονά κάθε δημιούργημα».

Έλεγε ότι τα πάντα δημιουργήθηκαν για τη χρήση του ανθρώπου και γι’ αυτό, όταν υπάρχει ανάγκη, μπορεί να χρησιμοποιεί όλα όσα υπάρχουν μέσα στην κτίση. Ταυτόχρονα όμως οφείλει να φροντίζει ολόκληρη τη δημιουργία. Γι’ αυτό κάθε βλάβη που προκαλείται στα ζώα, ακόμη και στα φυτά, αντιτίθεται στον νόμο της χάρης, όπως επίσης και κάθε εμπαθής «προσκόλληση» προς τα ζώα αντιβαίνει στις εντολές του Θεού.

Όποιος αγαπά αληθινά τον άνθρωπο και στις προσευχές του πενθεί για ολόκληρο τον κόσμο, αυτός ποτέ δεν προσκολλάται στα ζώα.

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΛΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Η ψυχή του Γέροντα ενθουσιαζόταν από το κάλλος του ορατού κόσμου. Αυτόν τον ενθουσιασμό δεν τον εκδήλωνε ούτε με τη στάση του σώματος ούτε με κινήσεις. Μπορούσε κανείς να τον αντιληφθεί μόνο από την έκφραση του προσώπου και από τον τόνο της φωνής του. Με αυτό το συγκρατημένο και καθόλου επιδεικτικό ύφος γινόταν ακόμη πιο αισθητό το βάθος του βιώματός του.

Έχοντας πάντοτε συγκεντρωμένο τον νου στον εσωτερικό άνθρωπο, έδινε λίγη προσοχή στον εξωτερικό κόσμο· όταν όμως το βλέμμα του στρεφόταν προς την ομορφιά του κόσμου, αυτό γινόταν νέα αφορμή θεωρίας της δόξας του Θεού και νέας στροφής της καρδιάς προς τον Θεό.

Σε αυτό έμοιαζε με τα παιδιά· τα πάντα τον εξέπλητταν. Σωστά παρατηρεί στα γραπτά του ότι εκείνος που έχασε τη χάρη δεν αισθάνεται όπως πρέπει την ομορφιά του ορατού κόσμου και δεν εκπλήσσεται από τίποτε. Ολόκληρη η ανείπωτα μεγαλειώδης δημιουργία του Θεού δεν τον συγκινεί. Αντίθετα, όταν η χάρη του Θεού είναι με τον άνθρωπο, τότε τα πάντα στον κόσμο καταπλήσσουν την καρδιά με την ασύλληπτη ομορφιά τους, και η ψυχή, από τη θεωρία του ορατού κάλλους, έρχεται στην κατάσταση της αισθήσεως του Θεού, του Ζώντος και Θαυμαστού μέσα στα πάντα.

Ο Γέροντας έβλεπε τα σύννεφα, τη θάλασσα, τα βουνά, τα δάση, τα λιβάδια, τα δέντρα και θαύμαζε την ομορφιά τους. Έλεγε ότι η δόξα του Δημιουργού είναι μεγαλοπρεπής ακόμη και μέσα σε αυτόν τον ορατό κόσμο. Αλλά το να δει κανείς εν Αγίω Πνεύματι τη δόξα του Ίδιου του Κυρίου, αυτό είναι θέα που υπερβαίνει ασυγκρίτως κάθε ανθρώπινη ιδέα.

Παρατηρώντας κάποτε την κίνηση των νεφών πάνω στον σμαραγδένιο γαλανό ελληνικό ουρανό, είπε:

– Σκέπτομαι πόσο μεγαλειώδης είναι ο Κύριός μας, τι ομορφιά δημιούργησε προς δόξαν Του και για το καλό του λαού Του, ώστε οι λαοί με χαρά να δοξάζουν τον Δημιουργό τους... Ω, Δέσποινα, αξίωσε τον λαό να δει τη δόξα του Κυρίου!

Έτσι στεκόταν για λίγο στη θεωρία του ορατού κάλλους και της δόξας του Θεού μέσα σε αυτό και έπειτα επέστρεφε πάλι στην προσευχή για τον λαό.

ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ

Ο Γέροντας αγαπούσε πολύ τις μακρές ιερές ακολουθίες στον ναό, τις απέραντα πλούσιες σε πνευματικό περιεχόμενο, και τιμούσε το έργο των ψαλτών και των αναγνωστών. Προσευχόταν πολύ γι’ αυτούς, παρακαλώντας τον Θεό να τους βοηθά, ιδιαίτερα κατά τις ολονύκτιες αγρυπνίες.

Παρά όμως την αγάπη του για τη μεγαλοπρέπεια, το κάλλος και τη μουσική των ακολουθιών, έλεγε ότι, αν και αυτές θεσπίστηκαν με τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, αποτελούν ως προς τη μορφή τους ατελή προσευχή και δόθηκαν στους πιστούς επειδή είναι προσιτές και ωφέλιμες για όλους.

Έγραφε:

«Ο Κύριος μάς έδωσε τις εκκλησιαστικές ακολουθίες με ψαλμωδία σαν να ήμασταν αδύναμα παιδιά. Δεν γνωρίζουμε ακόμη να προσευχόμαστε όπως θα έπρεπε, και γι’ αυτό η ψαλμωδία είναι ωφέλιμη για όλους, όταν ψάλλουμε με ταπείνωση. Αλλά είναι καλύτερο όταν η καρδιά μας γίνεται ναός του Κυρίου και ο νους θρόνος Του».

Και πρόσθετε:

«Ο Κύριος δοξάζεται μέσα στους ναούς, ενώ οι μοναχοί-ερημίτες δοξάζουν τον Θεό μέσα στις καρδιές τους. Η καρδιά του ερημίτη γίνεται ναός και ο νους του θυσιαστήριο, γιατί ο Κύριος αγαπά να κατοικεί μέσα στην καρδιά του ανθρώπου».

Έλεγε ακόμη ότι, όταν η αδιάλειπτη προσευχή εγκατασταθεί στα βάθη της καρδιάς, ολόκληρος ο κόσμος μεταβάλλεται σε ναό του Θεού.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΙΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟΝ

Λόγοι Αιώνιας Ζωής, Αγίου Γέροντα Σωφρονίου

                                                                 

– Στην Παλαιά Διαθήκη ο Θεός φανέρωνε το θέλημά Του με τον νόμο αρνητικά, με το “μη”, με το “ου”, δηλαδή “ου φονεύσεις” κλπ. Ο λαός βασανιζόταν, απελπιζόταν επειδή δεν μπορούσε να το εφαρμόση και φώναζε: “Έλα συ, λοιπόν, ο Μεσσίας για να μας σώσης”. Με αυτόν τον τρόπο ο νόμος έγινε “παιδαγωγός εις Χριστόν”.
– Ο Θεός δεν έπλασε κυρίους και δούλους, αλλά υιούς προς Πατέρα. Όσοι γίνονται υιοί του Θεού κατά Χάρη, αυτοί έπειτα γίνονται και Πνευματικοί Πατέρες στους Χριστιανούς.
– Δεν αντέχει κανείς να συνοική με έναν άγιο, γιατί ο λόγος του αγίου είναι πύρινος. Ο άγιος με την όλη του ζωή ανεβαίνει στον Σταυρό, σταυρώνεται και ο άνθρωπος που ζη μαζί του δεν αντέχει αυτήν την σταυρική ζωή.
– Η Χάρη του Θεού που έρχεται στους αγίους είναι τόσο μεγάλη, ώστε η ψυχή δεν μπορεί να την κρατήση και γι’ αυτό φεύγει από τον κόσμο και από το Μοναστήρι. Αυτό συνέβη στον άγιο Σεραφείμ του Σαρώφ.
– Η ταπείνωση έχει πολλούς βαθμούς. Πρώτον, είναι η επίγνωση της αμαρτωλότητος. Δεύτερον, συγκρίνει ο άνθρωπος τον εαυτό του με τον τέλειο νόμο και βλέπει ότι είναι χειρότερος από όλο τον κόσμο. Τρίτον, δέχεται τα χαρίασματα ως δώρα Θεού. Τέταρτον, βλέπει την ταπείνωση του Χριστού.
– Δεν πρέπει να αντιστεκόμαστε στον πονηρό με λόγια, διότι η αντίσταση αυξάνει το κακό. Όπως λέγει ο αββάς Δωρόθεος, ο καλός κολυμβητής περνά κάτω από το κύμα.
– Δεν πρέπει να ταπεινώνεται κανείς σ’ αυτούς που δεν ταπεινώνονται, γιατί θα το εκλάβουν ως αδυναμία και στην συνέχεια θα τον πνίξουν. Οι αναγεννημένοι εν Πνεύματι, όταν συναντούν έναν ταπεινό, ταπεινώνονται περισσότερο, ενώ οι μη αναγεννημένοι, όταν συναντήσουν έναν ταπεινό, βρίσκουν ευκαιρία να επιβληθούν επάνω σ’ αυτόν.
– Είναι πιο πολύτιμα πέντε λεπτά προσευχής, όταν όλο το σώμα πονάη, παρά όλη νύκτα προσευχή που γίνεται με την σωματική άνεση.
– Είναι προτιμότερη λίγη πνευματική εργασία, αλλά να έχουμε ειρήνη στην καρδιά μας, παρά να επιδιώκουμε πολλά και να χάνουμε την καρδιακή ειρήνη.
– Καθένας έχει τον ιδιαίτερο τρόπο ζωής που δεν ομοιάζει με κανέναν άλλον. Όλοι, όμως, οδηγούνται και καταλήγουν στον Θεό, όπως οι ακτίνες σε έναν τροχό συνδέονται με το κέντρο.
– Οι Πατέρες δεν ζητούσαν πολλούς λόγους. Λάμβαναν έναν πνευματικό λόγο και έφευγαν στην έρημο και ζούσαν πολλά χρόνια με αυτόν τον λόγο. Προσπαθούσαν να τον εφαρμόσουν και τρέφονταν από αυτόν. Εμείς και λέμε και θέλουμε να ακούμε πολλούς λόγους, αλλά δεν κάνουμε τίποτε για να τους εφαρμόσουμε. Όταν μιλάη κανείς πολύ, τότε αδυνατίζει πνευματικά.
– Όταν αρχίζη κανείς να ζη κατά Χριστόν, τότε τον αποβάλλει η κοινωνία. Όμως, τότε αποκτά άλλη κοινωνία, γιατί και εμείς οι Χριστιανοί έχουμε την δική μας κοινωνία. Δεν χάνουμε τίποτε και σ’ αυτόν τον κόσμο.
– Για να προκόψη το Μοναστήρι, θα πρέπη να έχη ή Γέροντα ή προσκυνητές. Οι προσκυνητές βοηθούν τους μοναχούς να αδυνατίσουν τα πάθη τους, γιατί προσφέρονται, αγαπούν, θυσιάζονται. Είναι μεγάλη ωφέλεια όταν αναγεννάται στο Μοναστήρι κάθε εβδομάδα ένας προσκυνητής.
– Το μαρτύριο στην μοναχική ζωή και στην εν γένει χριστιανική ζωή βρίσκεται στο πώς θα βιώση κανείς τις μεθηλικιώσεις του Χριστού.
– Πρέπει να σεβόμαστε την ελευθερία του άλλου. Ό,τι γίνεται με την βία δεν αντέχει στον χρόνο και την αιωνιότητα.
Στην Δευτέρα Παρουσία του Χριστού οι δίκαιοι θα εκπλαγούν, αλλά το ίδιο και οι αμαρτωλοί θα εκπλαγούν. Οι μεν γιατί δεν ανέμεναν να σωθούν, οι δε γιατί δεν ανέμεναν να καταδικασθούν.
– Οι δίκαιοι στην Δευτέρα Παρουσία θα λένε: “Πότε Κύριε, κάναμε αυτό, πότε κάναμε το άλλο;”. Δεν θα ξέρουν τι καλό έκαναν, διότι πέρασαν όλη την ξηρασία της παρούσης ζωής με υπομονή και πίστη, εμπιστεύθηκαν τους λόγους της Αγίας Γραφής.
– Παράδεισος είναι η Χάρη – Βασιλεία του Θεού. Ο Θεός στέλνει συνεχώς την Χάρη Του και μας καλεί σε αυτήν την ζωή. Όσοι περιφρονούν τον Θεό και Τον διώχνουν, τότε κατά την Δευτέρα Παρουσία Του θα δουν τι Θεό έδιωχναν και θα κατακαίωνται. Όσοι ζουν τώρα εν Θεώ, τότε θα μαγευθούν.
– Έχουμε έναν τόσο πλούσιο Θεό, που έχει τόσο μεγάλη Χάρη, και όμως ζούμε τόσο φτωχά. Λυπούμαστε για το παραμικρό, αυτό είναι κατάντημα. Έπρεπε να είμαστε διαρκώς χαρούμενοι. Έπρεπε η ζωή μας να είναι διαρκώς μια καθημερινή έκπληξη. Δεν υπάρχει μέρα που να μην μας δίνη ο Θεός μια καινούρια αίσθηση της αιωνίου ζωής.

ΤΡΕΛΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ: Λόγια Αιώνιας Ζωής, Αγίου Γέροντα Σωφρονίου

«Τειρεσίας, ο άνθρωπος που γνώριζε πάρα πολλά για την απόλαυση» Από Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Όταν μια συζυγική διαμάχη στον Όλυμπο μεταμόρφωσε έναν άντρα σε κριτή της ηδονής και θύμα της αλήθειας.

«Τειρεσίας, ο άνθρωπος που γνώριζε πάρα πολλά για την απόλαυση»

Ο Δίας και η Ήρα μαλώνουν για τις απολαύσεις του έρωτα. Ο Τειρεσίας ξέρει την απάντηση, αλλά θα ανακαλύψει το κόστος του να πει την αλήθεια.

Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Συντακτικό Σημείωμα

Η ιστορία επανεξετάζει τη διαμάχη μεταξύ του Δία και της Ήρας και την ιστορία του Τειρεσία, όπως την αφηγείται ο Οβίδιος στις Μεταμορφώσεις του (III, 316–338). Η συζυγική συζήτηση, η κάθοδος από τον Όλυμπο και η συνάντηση μεταξύ των δύο θεών και του Τειρεσία είναι πρωτότυπες αφηγηματικές ανακατασκευές, που εισάγονται για να προσφέρουν μια ειρωνική αλλά και γεμάτη σεβασμό επανερμηνεία του μύθου. Ο τελικός στοχασμός βασίζεται στην αρχαία ιστορία για να αμφισβητήσει τη σύγχρονη σχέση μεταξύ ηδονής, εμπειρίας, ειλικρίνειας και της επιθυμίας να γνωρίσει κανείς τον άλλον.[ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΛΛΟΝ]

Σύνοψη: Μια διαμάχη μεταξύ του Δία και της Ήρας για το ποιος αντλεί μεγαλύτερη ευχαρίστηση από τον έρωτα οδηγεί στον Τειρεσία, τον άντρα που είχε ζήσει ταυτόχρονα ως άνδρας και ως γυναίκα. Η ετυμηγορία του προκαλεί την οργή της θεάς και μια παράδοξη τιμωρία: την απώλεια της όρασής του, η οποία αντισταθμίζεται από το χάρισμα της προφητείας. Μέσα από μια αφηγηματική και ειρωνική επανερμηνεία, ο μύθος γίνεται μια ευκαιρία να αναλογιστούμε τη γνώση των εμπειριών των άλλων και τη δυσκολία αποδοχής μιας αλήθειας που έρχεται σε αντίθεση με τις δικές μας πεποιθήσεις.[ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ ΗΔΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ]

Ο Δίας και η Ήρα κατέβηκαν στη Γη για να διευθετήσουν μια διαμάχη σχετικά με την ηδονή του έρωτα.

Ο μόνος άνθρωπος που ήταν ικανός να απαντήσει θα πλήρωνε ένα τρομερό τίμημα.

Στον Όλυμπο, η ζωή κυλούσε ευχάριστα. Οι θεοί δεν γερνούσαν, δεν γνώριζαν θάνατο και μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά σχεδόν τα πάντα. Κι όμως, ακόμη και η αιωνιότητα πρέπει να έχει τα ατελείωτα απογεύματά της. Ειδικά για ένα παντρεμένο ζευγάρι που είχε περάσει αμέτρητα χρόνια μαζί και που, έχοντας εξαντλήσει τα θέματα του πολέμου, της θυσίας και των ανθρώπινων μοιρών, μπορούσε επιτέλους να αφοσιωθεί σε κάποια οικιακά ζητήματα.
Έτσι, τουλάχιστον μπορούμε να φανταστούμε, ο Δίας και η Ήρα κατέληξαν να συζητούν ένα θέμα για το οποίο ούτε καν ο ηγεμόνας του Ολύμπου δεν μπορούσε να ισχυριστεί απόλυτη γνώση: ποιος βιώνει μεγαλύτερη ευχαρίστηση στον έρωτα, ο άντρας ή η γυναίκα;
«Είμαι σίγουρος γι' αυτό. Είναι η γυναίκα που νιώθει την μεγαλύτερη ηδονή», δήλωσε ο Δίας.
Γύρισε αργά, τίναξε τα μακριά μαλλιά της και τον κοίταξε με ένα αχνό χαμόγελο.
«Είσαι πραγματικά σίγουρος γι' αυτό;»
Ο Δίας έμεινε άφωνος.
«Μα... πάντα μου το έλεγες, κάθε φορά που κάναμε έρωτα!»
Άφησε να περάσουν μερικές στιγμές.
«Και γιατί; Δεν μπορεί μια γυναίκα να πει ψέματα;»
Ο Δίας, ο οποίος είχε αντιμετωπίσει γίγαντες, τιτάνες και άλλα πολύ δυσάρεστα πλάσματα, ανακάλυψε ξαφνικά πόσο επικίνδυνη μπορούσε να είναι μια ερώτηση που έλεγε χαμηλόφωνα η ίδια του η γυναίκα.
Στην πραγματικότητα, υποστήριζε το αντίθετο: ο άντρας ήταν αυτός που θα αποκόμιζε μεγαλύτερη ευχαρίστηση από την ερωτική σχέση. Κανένας από τους δύο δεν σκόπευε να υποχωρήσει, και η συζήτηση άρχιζε να αποκτά εκείνη την ιδιαίτερη σοβαρότητα που συνοδεύει τις διαμάχες στις οποίες το να σε αντικρούουν φαίνεται πιο αφόρητο από το να κάνεις λάθος.
«Χρειαζόμαστε κάποιον που γνωρίζει και τις δύο εμπειρίες», κατέληξε ο Ζευς.
«Και πού νομίζεις ότι θα το βρεις;»
Ο ηγεμόνας χαμογέλασε. Ήξερε έναν άντρα που ήταν ακριβώς ο κατάλληλος για αυτούς.
«Πάμε στη Θήβα.»
Η Ήρα σηκώθηκε, αλλά πριν φύγει, ήθελε να αλλάξει ρούχα. Ακόμη και μια θεά, προφανώς, ήθελε να παρουσιαστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο όταν έπρεπε να ζητήσει συμβουλές από έναν θνητό.
Η Θήβα βρισκόταν στην πεδιάδα της Βοιωτίας, ανάμεσα σε λόφους και καλλιεργημένα χωράφια. Τα σπίτια της ήταν συγκεντρωμένα γύρω από σκονισμένους δρόμους και το φρούριο της Καδμείας. Έξω από τα τείχη, ελιές και αμπελώνες πλαισίωναν τα μονοπάτια που ακολουθούσαν οι αγρότες. Ήταν μια αρχαία πόλη, ήδη σημαδεμένη από θρύλους και περίπλοκες γενεαλογίες, από εκείνες όπου οι θεοί συχνά παρενέβαιναν στις ανθρώπινες υποθέσεις, σπάνια χωρίς συνέπειες.
Ο Τειρεσίας ζούσε σε ένα απλό σπίτι, μακριά από τη φασαρία των πλατειών. Όταν είδε τους δύο επισκέπτες να πλησιάζουν, συνειδητοποίησε αμέσως ότι δεν ήταν συνηθισμένοι οδοιπόροι. Σηκώθηκε και έσκυψε το κεφάλι του.
«Κύριε του Ολύμπου! Βασίλισσα των θεών! Τι τιμή μου φέρνει η επίσκεψή σου;»
Ο Δίας τον παρότρυνε να μην ανησυχεί.
«Δεν ήρθαμε να σου ζητήσουμε θυσίες, Τειρεσία. Χρειαζόμαστε την εμπειρία σου.»

Ο άντρας δεν φαινόταν καθησυχασμένος. Όταν ο ίδιος ο Δίας δηλώνει ότι χρειάζεται κάτι, ένας συνετός θνητός θα έπρεπε τουλάχιστον να αναρωτηθεί ποιο τίμημα θα αναγκαστεί να πληρώσει.
Ο Τειρεσίας τους έβαλε να καθίσουν στην αυλή, κάτω από μια πέργκολα που τους προστάτευε από τον ήλιο. Έφερε μια κανάτα κρασί, κρύο νερό και μερικά πήλινα ποτήρια. Ο Δίας δέχτηκε με χαρά. Η Ήρα κοίταξε την αυλή με περιέργεια, ενώ ένα ελαφρύ αεράκι ανακάτευε τα αμπελόφυλλα.
«Ξέρεις την ιστορία μου;» ρώτησε ο Τειρεσίας.
«Γι' αυτό ακριβώς βρισκόμαστε εδώ», απάντησε ο Δίας.
Πολλά χρόνια νωρίτερα, όπως αφηγήθηκε ο Τειρεσίας, ενώ περπατούσε μέσα σε ένα δάσος, είχε συναντήσει δύο φίδια μπερδεμένα σε φάση ζευγαρώματος. Τα είχε χτυπήσει με το ραβδί του και, χωρίς να καταλάβει ποιον θεϊκό νόμο είχε παραβιάσει, βρέθηκε μεταμορφωμένος σε γυναίκα.
«Στην αρχή», είπε, «νόμιζα ότι είχα χαθεί. Κοίταξα τα χέρια μου, άκουσα τη φωνή μου, έψαξα στο νερό για το πρόσωπο που γνώριζα. Κάθε οικεία χειρονομία έπρεπε να μαθευτεί από την αρχή».
Άφησε κάτω το φλιτζάνι.
«Και τι πραγματικά άλλαξε;»
Ο Τειρεσίας συλλογίστηκε.
Πολύ περισσότερο από το σώμα μου. Άλλαξε τον τρόπο που με κοίταζαν οι άλλοι. Ως άντρας, μπορούσα να διασχίσω έναν δρόμο χωρίς να αναρωτιέμαι ποιος παρακολουθούσε τα βήματά μου. Ως γυναίκα, έμαθα να αναγνωρίζω τα βλέμματα, να ξεχωρίζω την περιέργεια από την επιμονή, τον θαυμασμό από την κτητικότητα.
«Μιλάς για άντρες», παρατήρησε η Ήρα.
«Ακόμα και οι γυναίκες. Ανακάλυψα ότι κάθε συνθήκη έχει ελευθερίες και περιορισμούς που όσοι ζουν διαφορετικά δυσκολεύονται ακόμη και να φανταστούν. Πριν, νόμιζα ότι γνώριζα τον κόσμο. Στην πραγματικότητα, γνώριζα μόνο το μέρος που μου έδειχνε ο κόσμος.»
Ο Δίας ήπιε μια γουλιά κρασί.
«Και η επιθυμία;»

Ο Τειρεσίας χαμογέλασε, συνειδητοποιώντας ότι η συζήτηση πλησίαζε σε κάτι λεπτό.
Η επιθυμία δεν εξαφανίστηκε, ούτε έγινε ένα εντελώς διαφορετικό πλάσμα. Συνέχισα να βιώνω έλξη, ανυπομονησία, τρυφερότητα, ζήλια. Αλλά ο τρόπος που τα βίωνα άλλαξε. Ως άντρας, συχνά σκεφτόμουν την επιθυμία ως κάτι που πρέπει να ικανοποιηθεί. Ως γυναίκα, κατάλαβα καλύτερα πόσο σημαντικός μπορεί να είναι ακόμη και ο χρόνος της αναμονής, το να νιώθεις επιθυμητός χωρίς να σε καταλαμβάνουν, το να μπορείς να εγκαταλείπεις τον εαυτό σου χωρίς φόβο.
Τον άκουγε με προσοχή.
«Εννοείς ότι μια γυναίκα επιθυμεί λιγότερα από έναν άντρα;»
«Όχι, κυρία. Δηλαδή, πέρασα τον τρόπο που επιθυμούσα με τον μόνο δυνατό. Όταν άλλαξα την κατάστασή μου, ανακάλυψα ότι η ευχαρίστηση μπορούσε να προκύψει ακόμη και από αυτό που προηγουμένως είχα παραμελήσει.»
«Για παράδειγμα;» επέμεινε ο Δίας.
«Από εμπιστοσύνη. Από μια λέξη που ειπώθηκε την κατάλληλη στιγμή. Από το να ξέρω ότι το άλλο άτομο δεν βιαζόταν. Και από το να μπορώ να λέω αυτό που ήθελα χωρίς ντροπή.»
Ο Δίας κοίταξε την Ήρα, ίσως θυμούμενος τη φράση που είχε πυροδοτήσει τον καβγά τους. Η θεά έκανε πως δεν την πρόσεξε.
«Αλλά όλα αυτά», διαμαρτυρήθηκε ο ηγεμόνας, «ακόμα και ένας άνθρωπος μπορεί να τα αποδείξει».
«Σίγουρα. Και μια γυναίκα μπορεί να βιώσει την ανυπομονησία και την άμεση επιθυμία εξίσου καλά με έναν άντρα. Δεν θεσπίζω παγκόσμιους νόμους. Σας λέω τι ανακάλυψα ζώντας δύο ζωές.»
Έγνεψε καταφατικά. Ήταν μια διάκριση που άξιζε να σημειωθεί.
Ο Τειρεσίας συνέχισε. Για επτά χρόνια είχε ζήσει ως γυναίκα. Είχε βιώσει μεταμορφώσεις στο σώμα του, νέες σχέσεις, νέες δυνατότητες και δυσκολίες. Έπειτα, τον όγδοο χρόνο, συναντώντας ξανά δύο φίδια που ζευγαρώνονταν, τα είχε χτυπήσει ξανά. Το θαύμα είχε επαναληφθεί αντίστροφα: είχε επιστρέψει στην κανονικότητα: είχε γίνει άντρας.
«Λοιπόν;» ρώτησε ο Δίας. «Βρήκες ξανά τον εαυτό σου;»
«Βρήκα το πτώμα που ήξερα. Αλλά δεν ήμουν πια ο άνθρωπος που ήμουν πριν.»
"Γιατί;"
«Επειδή δεν μπορούσα να ξεχάσω όσα είχα μάθει. Όταν άκουγα έναν άντρα να μιλάει για τις γυναίκες σαν να ήξερε κάθε τους σκέψη, θυμόμουν πόσο σίγουρη ήμουν για τις δικές μου απόψεις. Και όταν μια γυναίκα ισχυριζόταν ότι ήξερε ακριβώς τι ένιωθε ένας άντρας, συνειδητοποίησα πόσο εύκολο ήταν να μπερδέψει κανείς τη δική του εμπειρία με αυτή των άλλων.»
Έγειρε πίσω.
«Άρα κανείς δεν μπορεί πραγματικά να γνωρίζει την ευχαρίστηση των άλλων;»
«Μπορείς να το ακούσεις, μπορείς να καταλάβεις κάτι από αυτό, μπορείς να μάθεις να το αναγνωρίζεις. Αλλά δεν μπορείς να το κατέχεις όπως κατέχεις το δικό σου. Η ευχαρίστηση είναι μια εμπειρία που μπορείς να μοιραστείς, όχι μια μεταβιβάσιμη.»
Για λίγα λεπτά, κανείς δεν μίλησε. Στην αυλή, το μόνο που ακουγόταν ήταν τα πουλιά και ο ήχος του νερού που γεμιζόταν με φλιτζάνια.
Ο Τειρεσίας άρχισε να αναρωτιέται γιατί δύο τόσο ισχυρές θεότητες είχαν έρθει να τον ρωτήσουν για ερωτήματα που οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν καθημερινά χωρίς να χρειάζεται να επικαλεστούν τον Όλυμπο.
Ήταν η Ήρα που έσπασε τη σιωπή.
«Πες μου κάτι, Τειρεσία. Μίλησες για προσμονή, για εμπιστοσύνη, για επιθυμία. Αλλά τι γίνεται με τη σωματική απόλαυση; Αυτήν που νιώθεις στην ερωτική ένωση;»
Ο Τειρεσίας κοίταξε τη θεά.
«Τι ακριβώς θέλεις να μάθεις;»
Ο Δίας παρενέβη.
«Θέλουμε να μάθουμε ποιος τήν νιώθει περισσότερο. Ο άντρας ή η γυναίκα;»

Η ερώτηση είχε επιτέλους φτάσει.
Ο Τειρεσίας έμεινε ακίνητος. Κοίταξε τον Δία και μετά την Ήρα. Κατάλαβε ότι δεν του ζητούσαν απλώς μια προσωπική ανάμνηση. Του ζητούσαν να αποφασίσει ποιος από τους δύο είχε δίκιο.
«Είσαι πραγματικά σίγουρος/η ότι θέλεις απάντηση;»
«Φυσικά», δήλωσε ο Δίας.
Η Ηρα δεν είπε τίποτα, αλλά το βλέμμα της ήταν αρκετό.
Ο Τειρεσίας δίστασε ξανά. Είχε βιώσει δύο καταστάσεις που κανένας από τους συνομιλητές του δεν μπορούσε να γνωρίζει και τις δύο. Αλλά ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, ήξερε πόσο δύσκολο ήταν να περιορίσει την ηδονή σε ένα μόνο μέτρο.
Τελικά απάντησε με βάση τη δική του εμπειρία.
«Αν έπρεπε να κρίνω τι βίωσα, θα έλεγα ότι η γυναίκα είναι αυτή που γνωρίζει μεγαλύτερη ηδονή».
Ο Δίας χαμογέλασε θριαμβευτικά.

Άφησε αργά κάτω το φλιτζάνι.
Δεν ακολούθησε καμία συζήτηση. Δεν ζητήθηκαν περαιτέρω εξηγήσεις. Η θεά, εξοργισμένη από την ετυμηγορία, στέρησε από τον Τειρεσία την όρασή του.
Ο άνθρωπος που είχε καλωσορίσει τους ηγεμόνες του Ολύμπου, τους είχε προσφέρει κρασί και είχε απαντήσει στις ερωτήσεις τους, ξαφνικά βρέθηκε βυθισμένος στο σκοτάδι.
Ο Δίας δεν μπορούσε να ανακαλέσει την τιμωρία της γυναίκας του. Τότε του χάρισε το χάρισμα της προφητείας: ο Τειρεσίας δεν θα έβλεπε πλέον τον κόσμο μπροστά του, αλλά θα γνώριζε τι θα ακολουθούσε.[ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΑ ΕΡΧΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ Η ΕΣΧΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΤΕΡΟΤΗΤΟΣ, ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΚΑΙ ΟΙ ΣΚΕΨΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ.ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΗ ΠΟΥ ΧΑΡΑΞΕ ΒΑΘΕΙΑ ΤΟΜΗ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ. ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ.ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΦΙΔΙΑ ΠΟΥ ΤΟΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΑΝ; ΑΠΟ ΜΙΑ ΨΥΧΗ ΣΕ ΕΝΑ ΣΩΜΑ; ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΛΑΚΑΝ Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ. ΤΟ ΜΗΤΡΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΔΕΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΗΚΕ ΚΑΙ ΕΓΙΝΕ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ. ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΜΑΣ ΔΙΔΑΣΚΕΙ Ο ΦΟΥΚΩ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΜΙΣΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ]
Έτσι τελείωσε η επίσκεψη.
Είναι δύσκολο να μην διακρίνει κανείς μια σκληρή ειρωνεία σε αυτή την ιστορία. Οι θεοί είχαν αναζητήσει τον μόνο θνητό ικανό να κρίνει από την εμπειρία. Και όταν αυτή η εμπειρία προκάλεσε μια ανεπιθύμητη αντίδραση, τιμώρησαν ακριβώς αυτόν που είχαν ζητήσει να μιλήσει.
Ο Οβίδιος αφηγείται τη διαμάχη και την έκβασή της στις Μεταμορφώσεις . Δεν μας λέει τις φανταστικές συζητήσεις στην αυλή του Τειρεσία, ούτε τις προσωπικές διαφορές που θα αντιλαμβανόταν ζώντας ως άνδρας και γυναίκα. Είθε ο μέγας Οβίδιος, λοιπόν, να μας συγχωρέσει που βάλαμε μερικές λέξεις παραπάνω στα χείλη των χαρακτήρων του. Αν ποτέ ερχόταν σε εμάς ζητώντας εξηγήσεις, θα ξέραμε τι να πούμε:
«Δάσκαλε, εσύ είπες τον μύθο. Φανταστήκαμε τι μπορεί να είχε συμβεί ανάμεσα στις γραμμές σου!»
Αλλά ο μύθος αφήνει ανοιχτό ένα συναρπαστικό κενό: τι σημαίνει να γνωρίζεις την επιθυμία μέσα από δύο διαφορετικές συνθήκες;
Δεν κατέχουμε την εξαιρετική εμπειρία του Τειρεσία. Ούτε μπορούμε να μετατρέψουμε τη μυθολογική του ετυμηγορία σε επιστημονικό νόμο της σεξουαλικότητας. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η ηδονή ποικίλλει από άτομο σε άτομο, ότι περιλαμβάνει σώμα, νου, σχέσεις και περιστάσεις, και ότι καμία γενική κατάταξη δεν μπορεί να περιγράψει επαρκώς μια τέτοια προσωπική εμπειρία.
Αλλά η ιστορία γίνεται ενδιαφέρουσα, ειδικά όταν σταματάμε να αναρωτιόμαστε ποιος κέρδισε τη διαμάχη.
Ο Δίας πίστευε ότι κατανοούσε την γυναικεία ηδονή. Η Ήρα ισχυριζόταν το αντίθετο. Ο Τειρεσίας είχε βιώσει και τα δύο, αλλά ακόμη και η δική του εμπειρία δεν μπορούσε να αντικαταστήσει την εμπειρία όλων των ανδρών και των γυναικών.
Η ιδιαιτερότητά του συνίστατο μάλλον στο ότι είχε κατανοήσει πόσο περιορισμένο είναι το βλέμμα εκείνων που γνωρίζουν μόνο μία οπτική γωνία.
Και ίσως αυτό ακριβώς να είναι που συνεχίζει να μας απασχολεί.
Στις ρομαντικές σχέσεις, συχνά προσποιούμαστε ότι ξέρουμε τι θέλει το άλλο άτομο, τι νιώθει, ακόμη και τι θα έπρεπε να νιώθει. Ερμηνεύουμε μια χειρονομία, μια σιωπή, μια στοργική κουβέντα ως επιβεβαίωση των προσδοκιών μας. Μερικές φορές μπερδεύουμε την οικειότητα με ένα άτομο με τη βεβαιότητα ότι το γνωρίζουμε πλήρως.
Αλλά το να ζεις δίπλα σε κάποιον δεν σημαίνει ότι κατοικείς στη συνείδησή του.
Η οικειότητα δεν εξαλείφει αυτή την απόσταση. Μπορεί να το κάνει λιγότερο επώδυνο, να χτίσει εμπιστοσύνη, να μας διδάξει να αναγνωρίζουμε τι επικοινωνεί το άλλο άτομο. Ωστόσο, δεν μπορεί να καταργήσει το μυστήριο μιας εμπειρίας που ανήκει σε ένα άλλο άτομο.
Ο Τειρεσίας είχε γίνει μάρτυρας κάτι ασυνήθιστου. Ο Δίας και η Ήρα θα μπορούσαν να τον είχαν ακούσει για να κατανοήσουν την πολυπλοκότητα αυτού που ισχυρίζονταν ότι έκριναν. Αντίθετα, επέλεξαν να μετατρέψουν την εμπειρία του σε ετυμηγορία.

Και εδώ είναι που η ιστορία αλλάζει νόημα.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος απολαμβάνει περισσότερο την ευχαρίστηση, αλλά τι ψάχνουμε όταν κάνουμε σε κάποιον μια ερώτηση. Θέλουμε να μάθουμε μια αλήθεια που μπορεί να μας εκπλήξει ή ελπίζουμε ότι η απάντηση θα επιβεβαιώσει αυτό που ήδη πιστεύουμε;
Ο Τειρεσίας έχασε την όρασή του επειδή η κρίση του δυσαρέστησε την Ήρα. Αλλά το χάρισμα της προφητείας, που του χάρισε ο Δίας, δεν έσβησε την αδικία. Απλώς του επέτρεψε να δει ένα μέλλον που ακόμη και οι θεοί, εμπλεκόμενοι στη διαμάχη τους, δεν μπόρεσαν να προβλέψουν.
Και έτσι ίσως ο μύθος μας αφήνει με ένα ερώτημα ακόμη πιο δύσκολο από αυτό που οδήγησε τον Δία και την Ήρα στη Θήβα.
Όταν κάποιος μας λέει πώς πραγματικά νιώθει, είμαστε πρόθυμοι να ακούσουμε ακόμα κι αν η απάντησή του αμφισβητεί όλα όσα νομίζαμε ότι ξέραμε για την αγάπη;

Το Συντακτικό Προσωπικό

 

Ρικάρντο Αλμπέρτο ​​Κουατρίνι
Συγγραφέας, δοκιμιογράφος και συγγραφέας του πολιτιστικού ιστολογίου Inchiostronero

Ένα αξιοπερίεργο - Τειρεσίας, ο προφήτης που έβλεπε επέκεινα.

Η τύφλωση δεν εμπόδισε τον Τειρεσία να γίνει ένας από τους πιο διάσημους μάντεις της ελληνικής μυθολογίας. Δύο από τις προφητείες του εμφανίζονται σε πρωτοποριακά έργα της αρχαίας γραμματείας.

Ο Οδυσσέας και η Επιστροφή στην Ιθάκη. Στην Οδύσσεια (Βιβλίο IX), ο Οδυσσέας συναντά το φάντασμα του Τειρεσία στο βασίλειο των νεκρών. Ο μάντης του λέει ότι μπορεί να επιστρέψει στην Ιθάκη, αλλά μόνο αφού υποφέρει περισσότερο. Τον προειδοποιεί να μην αγγίξει τα ιερά κοπάδια του Ήλιου και προβλέπει την απώλεια των συντρόφων του, μια σύγκρουση με τους Μνηστήρες και ένα τελευταίο ταξίδι στην ενδοχώρα, με ένα κουπί στην πλάτη του, για να κατευνάσει τον Ποσειδώνα.

Νάρκισσος και μοιραία ομορφιά. Στις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου (Βιβλίο III), η νύμφη Λειριόπη ρωτάει τον Τειρεσία αν ο γιος της Νάρκισσος θα ζήσει πολύ. Ο μάντης απαντά αινιγματικά: «Αν δεν γνωρίζει τον εαυτό του». Η προφητεία θα εκπληρωθεί όταν ο νεαρός άνδρας, ερωτευμένος με την αντανάκλασή του στο νερό, συναντήσει τον θάνατό του.

Το παράδοξο του Τειρεσία: έχοντας χάσει την ικανότητα να βλέπει τον κόσμο, είχε αποκτήσει την ικανότητα να γνωρίζει το πεπρωμένο των ανθρώπων.

Φιλολογική αναφορά: Οβίδιος, Μεταμορφώσεις, βιβλίο III, στίχοι 316–338. Η αναλογία των εννέα μερών δεν εμφανίζεται σε αυτό το απόσπασμα από τον Οβίδιο και ως εκ τούτου παρουσιάζεται ως να ανήκει σε άλλες παραδόσεις.

«TIRESIA, L’UOMO CHE SAPEVA TROPPO SUL PIACERE» - Inchiostronero

Ο ΡΩΜΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΝΙΣΕ ΑΥΤΟ ΠΟΥ Η ΟΡΕΞΗ ΤΟΥ ΕΙΔΕΝΑΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΕΝ ΤΟΝΙΣΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ. ΤΗΝ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΛΑΥΣΗ. ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΦΑΣΕΩΣ. ΚΑΙ ΦΥΛΑΚΙΣΕ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΣΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΕΩΣΦΟΡΟΥ, Η ΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ ΓΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΛΑΥΣΗ. ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΙ ΚΡΥΒΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΦΙΔΙΣΙΑ ΕΡΩΤΗΣΗ ΠΟΥ ΕΦΕΡΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΑ. 

«ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΜΑΣ ΑΝΗΚΟΥΝ, ΚΑΤΑΛΗΓΟΥΝ ΝΑ ΤΟΥΣ ΑΝΗΚΟΥΜΕ» Από Σύνταξη Inchiostronero

Τα υπάρχοντα θα έπρεπε να μας κάνουν πιο ελεύθερους. Αλλά οτιδήποτε εισέρχεται στη ζωή μας απαιτεί κάτι σε αντάλλαγμα.

            «ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΜΑΣ ΑΝΗΚΟΥΝ, ΚΑΤΑΛΗΓΟΥΝ ΝΑ ΤΟΥΣ ΑΝΗΚΟΥΜΕ»

              Από τον Διογένη στην καταναλωτική κοινωνία: πόσο κοστίζει πραγματικά 

                 να  κατέχουμε ό,τι έχουμε;

                                                         Σύνταξη Inchiostronero

Ένα μεγαλύτερο σπίτι, ένα καλύτερο αυτοκίνητο, ρούχα, συσκευές, βιβλία, αναμνήσεις, αντικείμενα που θα μπορούσαν πάντα να είναι χρήσιμα. Συσσωρεύουμε πράγματα επειδή αυξάνουν τις δυνατότητές μας και αποκαλύπτουν ποιοι είμαστε. Αλλά κάθε κατοχή δημιουργεί επίσης μια μικρή υποχρέωση: απαιτεί χώρο, προσοχή, συντήρηση, χρήματα και χρόνο. Αυτό εγείρει ένα φαινομενικά παράδοξο ερώτημα: εξακολουθούμε να κατέχουμε πράγματα ή, πέρα ​​από ένα ορισμένο όριο, κατέχουν τα πράγματα ένα μέρος της ζωής μας

Ο Διογένης κατείχε ελάχιστα.

Η παράδοση λέει ότι κουβαλούσε μαζί του ένα μπολ. ​​Μια μέρα είδε ένα αγόρι να μαζεύει νερό με τα χέρια του και να το φέρνει στο στόμα του. Ο Διογένης κοίταξε το δικό του μπολ, συνειδητοποίησε ότι κι αυτό ήταν περιττό και το πέταξε.

Μάλλον δεν χρειάζεται να πάει τόσο μακριά.

Το να πίνουμε από ένα ποτήρι εξακολουθεί να είναι μια από τις ανέσεις του πολιτισμού στην οποία μπορούμε να απολαύσουμε χωρίς πολλές φιλοσοφικές τύψεις.
Ωστόσο, σε αυτή την ιστορία υπάρχει κάτι που εκτείνεται σε είκοσι τρεις αιώνες και φτάνει κατευθείαν στις ντουλάπες, τα γκαράζ, τα κελάρια και τα συρτάρια μας.

Πόσα από τα πράγματα που έχουμε στην πραγματικότητα τα χρειαζόμαστε;

Η πιο ενδιαφέρουσα απάντηση, ωστόσο, δεν είναι «λίγα».

Επειδή το πρόβλημα δεν είναι ο ηθικολογικός διαχωρισμός των αντικειμένων σε απαραίτητα και περιττά. Ένας πίνακας δεν είναι απαραίτητος. Ούτε ένα βιβλίο με ποιήματα. Ούτε ένα σετ όμορφα γυαλιά, μια παλιά κορνιζαρισμένη φωτογραφία ή η πολυθρόνα στην οποία μας αρέσει να διαβάζουμε.

Κι όμως, μπορούν να κάνουν τη ζωή καλύτερη.

Το να κατέχεις δεν είναι αμαρτία.

Το θέμα είναι άλλο: όλα όσα κατέχουμε δημιουργούν μια μικρή σχέση αμοιβαίας εξάρτησης μαζί μας.

Αγοράζουμε ένα αυτοκίνητο για να μας δίνει την ελευθερία να κινούμαστε.

Στη συνέχεια, πρέπει να το ασφαλίσουμε, να το πλύνουμε, να το συντηρήσουμε, να το επισκευάσουμε, να βρούμε ένα μέρος για να το παρκάρουμε και να βεβαιωθούμε ότι κανείς δεν θα του προκαλέσει ζημιά.

Αγοράζουμε ένα μεγαλύτερο σπίτι επειδή θέλουμε περισσότερο χώρο.
Έπειτα ανακαλύπτουμε ότι αυτός ο χώρος χρειάζεται επίπλωση, καθαρισμό, θέρμανση και συντήρηση. Και επειδή έχουμε περισσότερο χώρο, σιγά σιγά βρίσκουμε τρόπους να τον γεμίσουμε.

Τα αντικείμενα έχουν μια εξαιρετική αναπαραγωγική ικανότητα.

Ένα νέο τηλέφωνο απαιτεί θήκη, φορτιστή, ίσως ακόμη και ακουστικά. Το πάθος για το κρασί δημιουργεί ασορτί ποτήρια, μπουκάλια, ράφια και εργαλεία. Ένα ποδήλατο μπορεί να καλέσει ένα κράνος, ρούχα, εργαλεία και αξεσουάρ.

Σπάνια αγοράζουμε μόνο ένα πράγμα. Αγοράζουμε το μικρό σύστημα που φέρνει μαζί του αυτό το πράγμα.
Και αυτό το σύστημα απαιτεί χρόνο.

Αυτό είναι το κόστος που τείνουμε να ξεχνάμε.

Γνωρίζουμε την τιμή αυτού που αγοράζουμε, αλλά πολύ λιγότερο τον χρόνο που χρειάζεται για να το αποκτήσουμε.
Πόσο χρόνο αφιερώνουμε στην επιλογή ενός αντικειμένου, στην αγορά του, στην επισκευή του, στον καθαρισμό του, στην ενημέρωση του, στην επισκευή του και τελικά στην απόφαση για το τι θα κάνουμε με αυτό όταν δεν το χρειαζόμαστε πλέον;
Δεν εμφανίζεται στην απόδειξη.
Κι όμως, εμείς το πληρώνουμε.

Η καταναλωτική κοινωνία έχει χτίσει μεγάλο μέρος της δύναμής της σε μια σαγηνευτική ιδέα: το να έχεις περισσότερα πράγματα σημαίνει να έχεις περισσότερες δυνατότητες .
Και συχνά είναι αλήθεια.
Ένα πλυντήριο ρούχων μας απάλλαξε από ώρες εργασίας. Ένα αυτοκίνητο διευρύνει σημαντικά την κινητικότητά μας. Ένας υπολογιστής μας επιτρέπει να εκτελούμε εργασίες που ένα ολόκληρο δωμάτιο γεμάτο εργαλεία δεν θα μας επέτρεπε πριν από μερικές δεκαετίες.
Το πρόβλημα προκύπτει όταν η συσσώρευση συνεχίζεται πολύ πέρα ​​από τη χρησιμότητά της.
Σε εκείνο το σημείο οι πιθανότητες δεν αυξάνονται πλέον.

Αύξηση της διαχείρισης.

Το καταλαβαίνουμε αυτό σχεδόν βάναυσα όταν πρέπει να μετακομίσουμε.

Αντικείμενα που παρέμεναν αόρατα για χρόνια ξαφνικά επανεμφανίζονται. Ανοίγουμε ένα συρτάρι και βρίσκουμε καλώδια από συσκευές που δεν έχουμε πια, εγχειρίδια για χαμένες συσκευές, ρούχα που δεν έχουμε φορέσει εδώ και μια δεκαετία, κουτιά που κρατήσαμε επειδή «μπορεί να μας φανούν χρήσιμα».

Η μετακίνηση αυτή επιτελεί ένα μικρό φιλοσοφικό θαύμα.

Μας αναγκάζει να μαζεύουμε, ένα προς ένα, τα αντικείμενα στα οποία είχαμε αναθέσει το έργο να ξεχαστούν.
Και ας ανακαλύψουμε πόσο ζυγίζει αυτό που δεν χρησιμοποιούμε.
Όχι μόνο σε κιλά.
Υπάρχει επίσης ένα ψυχικό βάρος της ιδιοκτησίας.
Ένα σπίτι γεμάτο πράγματα περιέχει εκατοντάδες μικροσκοπικές αναβαλλόμενες αποφάσεις: Θα κρατήσω αυτό, ίσως χρειαστώ εκείνο, αυτό ήταν του πατέρα μου, που κόστισε πολύ ακριβά για να το πετάξω, ίσως χρησιμοποιήσω αυτό κάποια μέρα.

Κάθε αντικείμενο λέει έναν λόγο για να μείνει.
Αλλά εδώ η κτήση συναντά κάτι ακόμη βαθύτερο: την ταυτότητα .

Δεν αγοράζουμε απλώς αντικείμενα. Αγοράζουμε, τουλάχιστον εν μέρει, ιστορίες για τον εαυτό μας.
Η βιβλιοθήκη μάς λέει τι έχουμε διαβάσει, αλλά και τι θα θέλαμε να φαντάζονται οι άλλοι για εμάς. Ένα αυτοκίνητο μπορεί να είναι μέσο μεταφοράς, αλλά και μια κοινωνική δήλωση. Ένα φόρεμα δεν χρησιμεύει μόνο για να μας καλύπτει: μπορεί να μεταφέρει κομψότητα, αίσθηση του ανήκειν, επανάσταση, επιτυχία.
Ακόμα και ό,τι αφήνουμε αχρησιμοποίητο μπορεί να αποτελεί ευκαιρία.
Τα σκι που δεν έχουμε αγγίξει εδώ και δεκαπέντε χρόνια εξακολουθούν να ανήκουν στον αθλητικό άνθρωπο που θα μπορούσαμε να γίνουμε ξανά. Η σκονισμένη κιθάρα διατηρεί τον μουσικό που φανταστήκαμε. Τα αδιάβαστα βιβλία υπόσχονται μια μελλοντική κουλτούρα για την οποία, αργά ή γρήγορα, θα βρούμε χρόνο.
Το να απαλλαγούμε από ένα αντικείμενο μπορεί τότε να είναι σαν να εγκαταλείπουμε μια πιθανότητα του εαυτού μας.
Και γι' αυτό ορισμένα πράγματα γίνονται σχεδόν αδύνατο να πεταχτούν.
Δεν καταλαμβάνουν απλώς ένα ράφι.
Καταλαμβάνουν ένα μέρος της βιογραφίας μας.

Υπάρχει όμως και ένας άλλος λόγος, ακόμη πιο βασικός: το να έχεις κάτι στην κατοχή σου σε καθησυχάζει.

Η ιδιοκτησία φαίνεται να υψώνει ένα φράγμα ενάντια στην αβεβαιότητα. Το να έχεις σπίτι, οικονομίες, εργαλεία, προμήθειες και χρήσιμα αντικείμενα σημαίνει ότι μπορείς να πεις: Είμαι προετοιμασμένος.
Είναι μια πανάρχαια αναγκαιότητα. Όσοι έχουν πραγματικά βιώσει τη σπανιότητα σπάνια βλέπουν την αποθησαύριση τόσο ελαφρά όσο όσοι δεν την έχουν βιώσει ποτέ. Για μια γενιά που μεγάλωσε κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, ένα κουτί με καρφιά, ένα κομμάτι ύφασμα ή ένα άδειο βάζο μπορεί να είχε μια αξία που μας διαφεύγει σήμερα.
«Μην το πετάξεις, μπορεί να σου φανεί χρήσιμο.»
Δεν υπήρχε απαραίτητα απληστία πίσω από αυτή τη φράση.
Υπήρχε μια ανάμνηση της απουσίας.

Η σύγχρονη κοινωνία, ωστόσο, έχει βιώσει μια παράξενη ανατροπή. Στον φόβο της έλλειψης επαρκών πόρων, έχει προσθέσει τη δυνατότητα συνεχούς απόκτησης κάτι καινούργιου.
Και έτσι μπορούμε να βρεθούμε ταυτόχρονα περιτριγυρισμένοι από αφθονία και προβληματισμένοι από την ιδέα ότι μας λείπει ακόμα κάτι.
Η διαφήμιση ζει ακριβώς σε αυτή την απόσταση.
Δεν χρειάζεται να μας πείσει ότι είμαστε φτωχοί.
Πρέπει να μας πείσει ότι αυτά που κατέχουμε δεν είναι ακόμη αρκετά για να γίνουμε το άτομο που θα θέλαμε να γίνουμε .
Και μετά αντικαθιστούμε.

Το τηλέφωνο λειτουργεί ακόμα, αλλά υπάρχει ένα καλύτερο. Το αυτοκίνητο μας πηγαίνει εκεί που θέλουμε, αλλά το νέο μοντέλο υπόσχεται κάτι περισσότερο. Το κινητό τηλέφωνο δεν είναι χαλασμένο, απλώς δεν μας αντιπροσωπεύει πια.
Έτσι, η κατοχή παύει να είναι σταθερή.
Γίνεται προσωρινή.

Αγοράζουμε αντικείμενα που προορίζονται να τα θέλουμε έντονα, να τα αποκτήσουμε για λίγο και να τα αντικαταστήσουμε γρήγορα.
Ωστόσο, συνεχίζουμε να συσσωρεύουμε και τα προηγούμενα.
Γι' αυτό το λόγο η απαλλαγή από αυτά μπορεί να είναι εκπληκτικά δύσκολη. Δεν πετάμε απλώς υλικό. Μερικές φορές νιώθουμε ότι πετάμε χρήματα, αναμνήσεις, μελλοντικές δυνατότητες ή ακόμα και μια προηγούμενη εκδοχή του εαυτού μας.
Τα ρούχα που δεν φοράμε πια ανήκουν στο άτομο που ήμασταν.
Το βιβλίο που ίσως δεν θα διαβάσουμε ποτέ ανήκει στο άτομο που θα θέλαμε να είμαστε.
Το αντικείμενο γίνεται βιογραφία.
Και εδώ είναι που ο Διογένης έρχεται να μας βοηθήσει, χωρίς να μας αναγκάσει να μπούμε σε ένα βαρέλι.
Η πρόκληση που κάνει δεν είναι να μας πει ότι δεν πρέπει να κατέχουμε τίποτα.

Αντίθετα, μας αναγκάζει να αντιστρέψουμε το ερώτημα.

Όχι μόνο αυτό:
«Τι μου δίνει αυτό το αντικείμενο;»

Αλλά επίσης:
"Τι με ρωτάς;"

Χώρος; Χρήματα; Συντήρηση; Ανησυχία; Χρόνος;
Αν αυτό που μας προσφέρει αξίζει αυτό που ισχυρίζεται, τότε η κατοχή του έχει νόημα.
Αν, ωστόσο, συνεχίσουμε να το φυλάμε μόνο και μόνο επειδή είναι πλέον δικό μας, η σχέση έχει σιωπηλά αντιστραφεί.
Δεν είμαστε πλέον εμείς που χρησιμοποιούμε το αντικείμενο.
Έχουμε γίνει οι φύλακες του.
Ίσως ο πλούτος δεν συνίσταται στο να έχεις λίγα ή στο να έχεις πολλά.
Συνίσταται στο να κατέχουμε αυτό που αξίζει τον χώρο που καταλαμβάνει στη ζωή μας.
Επειδή μπορούμε να γεμίσουμε ένα σπίτι χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι, μαζί με τα δωμάτια, γεμίζουμε και τον χρόνο μας.
Και στο τέλος το ερώτημα δεν είναι πόσα πράγματα έχουμε στην κατοχή μας.
Είναι πολύ πιο άβολο:
Πόσο από τη ζωή μας πρέπει να ξοδέψουμε για να συνεχίσουμε να τα κατέχουμε;

Το Συντακτικό Προσωπικό

 

 

Ρικάρντο Αλμπέρτο ​​Κουατρίνι
Συγγραφέας, δοκιμιογράφος και συγγραφέας του πολιτιστικού ιστολογίου Inchiostronero

«LE COSE CHE POSSEDIAMO FINISCONO PER POSSEDERCI» - Inchiostronero