Κινηματογράφος και η μεταμόρφωση της εργασίας
«Είναι το «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2» η κατεξοχήν performance society;»
Η επιστροφή του Άντι Σακς αφηγείται την ιστορία ενός κόσμου που κυριαρχείται από τον ανταγωνισμό, την εικόνα και την αδιάκοπη επιδίωξη της απόδοσης.
από τον Simone Frezzato
Είκοσι χρόνια μετά την πρώτη ταινία, το The Devil Wears Prada 2 αντικατοπτρίζει μια κοινωνία που προσανατολίζεται ολοένα και περισσότερο στην απόδοση. Από τα κοινωνικά δίκτυα μέχρι την κρίση της δημοσιογραφίας, τη λατρεία της ικανότητας και τον φόβο της επαγγελματικής εξουθένωσης, το νέο κεφάλαιο στην ιστορία του Andy Sachs προσφέρει μια ευκαιρία να αναλογιστούμε τη σχέση μεταξύ επιτυχίας, ταυτότητας και θεαματικοποίησης της σύγχρονης ζωής. Μια ανάλυση που συνυφαίνει την εργασία, την ψηφιακή κουλτούρα και την πίεση να «μετριόμαστε πάντα στο ύψος των περιστάσεων» σε μια κοινωνία όπου η απόδοση φαίνεται να έχει γίνει το κύριο κριτήριο αξίας . (NR)
Το «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2» είναι ένα από τα πολιτιστικά φαινόμενα της εποχής. Στους ιταλικούς κινηματογράφους από τις 29 Απριλίου 2026, η συνέχεια του «Ο Διάβολος Φοράει Prada» αποτελεί την κατεξοχήν μορφή performance art .
Το πρώτο μέρος της αμερικανικής ταινίας «Ο Διάβολος Φοράει Prada» παρουσίαζε τον πολύ νεαρό Άντι Σακς —στις αρχές της δεκαετίας των είκοσι και με πτυχίο στη Λογοτεχνία με ειδίκευση στη Δημοσιογραφία— να αναζητά μια «εφαλτηριακή» δουλειά: το 2006, ο Άντι, τον οποίο υποδύεται η Αμερικανίδα ηθοποιός Αν Χάθαγουεϊ, εντάχθηκε στο συντακτικό προσωπικό του Runway ως ασκούμενος εργαζόμενος για έναν εταιρικό διευθυντή με ισχυρή, αυταρχική ηγεσία. «Το αφεντικό» για το οποίο μιλούσε ήταν η Μιράντα Πρίστλι —την οποία υποδύεται η ηθοποιός Μέριλ Στριπ— μια σατανική 56χρονη σκηνοθέτης με εμπειρία στη βιομηχανία της μόδας. Και στη μόδα, η ερμηνεία ξεκινούσε από τον τρόπο που ντυνόταν κανείς .
Δείκτης
1.Η Κοινωνία της Παράστασης: Ο Ψηφιακός Κόσμος και ο Ανταγωνισμός για «Αντίσταση»
2.Άντι με «εμπειρία» (ικανότητα) στην εργασία και την αποκήρυξη του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης
3.Κοινωνία της παράστασης, αλλά και κοινωνία του θεάματος
4.Απόδοση στην εργασία σήμερα
Η Κοινωνία της Παράστασης: Ο Ψηφιακός Κόσμος και ο Ανταγωνισμός για «Αντίσταση»
(Πρώτη παράγραφος) Είκοσι χρόνια αργότερα, το «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2» γίνεται ένα κινηματογραφικό έργο βυθισμένο σε ένα 2026 που χαρακτηρίζεται από τον ψηφιακό κόσμο και τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που βομβαρδίζονται με memes, GIF και reels, τα οποία διαδέχονται ασταμάτητα εκατομμύρια χρήστες. Το περιεχόμενο που προωθείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι επίσης αποτέλεσμα της εργασίας εξειδικευμένου προσωπικού. Αλλά η δημοσιογραφία - το μεγάλο όνειρο του Άντι Σακς, που τώρα βρίσκεται στις αρχές της δεκαετίας των σαράντα του - βρίσκεται σε κρίση. Ανακαλύπτουμε ότι η επιδίωξη της επιτυχίας από τον Άντι γίνεται - για άλλη μια φορά - δύσκολη σε έναν κόσμο που βασίζεται στον ανταγωνισμό .Ας επιστρέψουμε στην Άντι/Αν. Πρώην ασκούμενη (πριν από είκοσι χρόνια), τώρα είναι μια λαμπρή ερευνητική δημοσιογράφος η οποία —ενώ λαμβάνει ένα βραβείο στη σκηνή μπροστά σε ένα κοινό συναδέλφων— απολύεται μέσω SMS ή WhatsApp με μια σύντομη ειδοποίηση να εμφανίζεται στη μαύρη οθόνη του τηλεφώνου της, λόγω περικοπών προσωπικού που υπαγορεύονται από «εταιρική μείωση προσωπικού».
Είναι καιρός να επανεφεύρετε τη δουλειά σας , το επάγγελμά σας/ την απόδοσή σας ; Ή απλώς η ώρα να έρθετε αντιμέτωποι με μια συγκεκριμένη Μιράντα/Μέριλ; Στην πραγματικότητα, «ένα λαμπρό μέλλον πίσω μας» (παραθέτοντας τον τίτλο ενός βιβλίου του πολιτικού επιστήμονα Τζουλιάνο ντα Έμπολι, γραμμένο το 1996) είναι αυτό που σύντομα θα περιμένει την Άντρεα Σακς (Άντι), η οποία θα γίνει η νέα Συντάκτρια Ειδήσεων του Runway. Ο δημοσιογράφος Άντι θα ασχοληθεί με την αναζωογόνηση της εικόνας του περιοδικού μόδας Runway, το οποίο -χρόνια αργότερα- τώρα, εκτός από την έντυπη έκδοση, απαιτεί την υποστήριξη των ψηφιακών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης .
Άντι με «εμπειρία» (ικανότητα) στην εργασία και την αποκήρυξη του συνδρόμου επαγγελματικής εξουθένωσης
Πλέον, η Άντι έχει τα «νεύρα της απόδοσης ». Είναι μια γυναίκα που δεν υποφέρει ποτέ από επαγγελματική εξουθένωση . Ή τουλάχιστον διαχειρίζεται το άγχος πολύ καλά, σε αντίθεση με πολλούς νέους που είναι επιλεκτικοί - απαιτητικοί και επιλεκτικοί - λόγω των απαιτήσεων της αγοράς εργασίας (και του ρυθμού των αφεντικών τους, εκείνων που συμπεριφέρονται σαν «αφεντικά»).
Πλέον, η Άντι είναι μια γυναίκα που έχει μαζέψει τα κομμάτια της μαθητείας της στο Runway και, χωρίς επαγγελματική εξουθένωση (απουσία νευρικού κλονισμού), επιστρέφει στο Runway μετά από 20 χρόνια (θα μάθετε πώς στην ταινία). Φαίνεται ότι η Άντι είναι σε θέση να ανεχθεί ένα εργασιακό περιβάλλον που φαίνεται τοξικό για την πλειοψηφία της Γενιάς Ζ (αυτών που γεννήθηκαν μεταξύ 1996 και 2012) , ακριβώς λόγω του ρυθμού που απαιτείται και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι εργαζόμενοι. Η Γενιά Ζ έχει επαναστατήσει ενάντια στο σύστημα. Το 2006, η Μιράντα πέταξε το παλτό της στους ασκούμενους. Ωστόσο, το 2026, αυτή η συμπεριφορά δεν είναι πλέον αποδεκτή. «Παραπονέθηκαν στο HR», μαθαίνουμε στη συνέχεια.
Οι θεατές της ταινίας «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2» μπορεί να παρατηρήσουν την επισφαλή φύση της ιδιωτικής ζωής στην ταυτότητα μιας γυναίκας καριέρας στη δημοσιογραφία: Η επαγγελματική ζωή της Άντι «με κάθε κόστος» την οδηγεί στην σχεδόν πολιτική επιλογή (σε αντιστοιχία με τη δημογραφική παρακμή σε αρκετές δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ιταλίας) να καταψύξει τα ωάριά της για να αναβάλει την ευκαιρία να γίνει μητέρα, πιθανώς πέρα από τον βιολογικό της χρόνο.
Κοινωνία της παράστασης, αλλά και κοινωνία του θεάματος
Η απόδοση στον κόσμο της εργασίας —όπως απεικονίζεται στην ταινία «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2»— έχει πολύ υψηλό τίμημα: η εργασία είναι σαν μια αποστολή αυτοβελτίωσης ( επαγγελματική ενδυνάμωση ) και οι δύο γυναίκες πρωταγωνίστριες, ο Άντι και η Μιράντα, θυσιάζουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα για να επιτύχουν τους στόχους τους. Είναι δύο γυναίκες άτομα σε μια κοινωνία που βασίζεται στο νεοφιλελεύθερο κοινωνικό και πολιτικό μοντέλο, και η ενδυνάμωση είναι η πρόταση για το ίδιο αυτό μοντέλο, στο οποίο δεν επιτρέπονται ούτε οι παύσεις ούτε ο χρόνος ανάπαυλας (F. Chicci και A. Simone, 2017).
Ωστόσο, κάποιο κοινό του κινηματογράφου μπορεί να ζήλευε αφελώς τις κορυφαίες προσωπικότητες της μόδας, της πολυτέλειας και τη συνεχή παρουσία τους στο προσκήνιο (ή κοντά σε αυτό) λόγω της επιρροής τους στα μέσα ενημέρωσης και στις επιχειρήσεις. Αλλά όλα έχουν ένα τίμημα!
Το κοινό είναι ένα από εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να συνδεθούν με το καθεστώς της ορατότητας και της παράστασης , αντλώντας έμπνευση από την κοινωνία του θεάματος - όπως αναλύθηκε από τον Γάλλο φιλόσοφο Γκι Ντεμπόρ το 1979 - και τις παρορμήσεις που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες, σύμφωνα με τον Simoncini (2016). Τα παθητικά κοινά (που παρακολουθούν επιδείξεις μόδας και ψάχνουν ρούχα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε συσκευές όπως τα κινητά τηλέφωνα) αντιλαμβάνονται την ψευδαίσθηση της κατανάλωσης. Αλλά πίσω από αυτές τις ψευδαισθήσεις βρίσκεται μια μεγαλοπρεπής οργανωτική μηχανή που αποτελείται από ανθρώπους, ξεκινώντας από τους ηγέτες της. Ηγέτες που πρέπει να ζηλεύονται, σύμφωνα με έναν επιφανειακό και παθητικό παρατηρητή. Αλλά εξαιρετικά εύθραυστοι στην ιδιωτική τους ζωή.
Απόδοση στην εργασία σήμερα
Προς το τέλος της ταινίας, βλέπουμε μια ακόμη αποκάλυψη των θυσιών που επιβάλλονται από την επιδίωξη της επαγγελματικής ταυτότητας «με κάθε κόστος». Ο millennials Andy Sachs (εκπρόσωπος της γενιάς που γεννήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και «εμφανίστηκε» στην αγορά εργασίας στις αρχές της νέας χιλιετίας, του 21ου αιώνα) έχει αποκτήσει την «ταυτότητα της πασαρέλας» (σημείωση του συντάκτη), η οποία ταιριάζει απόλυτα με ένα μείγμα μότο όπως «η δουλειά μου είναι τα πάντα», «αγαπώ τα πάντα στη δουλειά μου » ή « η δουλειά μου είναι πολύ σημαντική», που ανήκουν και αντηχούν τόσο στον εαυτό της όσο και στην boomer αφεντικό της (γεννημένη μεταξύ 1945 και 1964), Miranda Priestly.
Δύο προσωπικότητες και δύο ζωές συναντήθηκαν ξανά. Αυτή τη φορά, η «συμφωνία με τον διάβολο» (σημείωση του συντάκτη) δεν έχει παραβιαστεί. Ίσως. Και η Γενιά Ζ θα πρέπει να ξαναγράψει τον τρόπο που συμπεριφέρεται και αποδίδει στην εργασία , ίσως με την ικανότητα να εξισορροπήσει καλύτερα την επαγγελματική και την ιδιωτική της ζωή.
Συμπερασματικά, η ταινία «Ο Διάβολος Φοράει Prada 2» μπορεί να αναλυθεί ως μια προειδοποίηση – σε κοινωνιολογικό επίπεδο – για τον κίνδυνο της performance , δηλαδή, ως μια «φόρμουλα για τη νομιμοποίηση της εξάπλωσης μιας ιδέας δημιουργικότητας που βασίζεται μόνο στην οικονομική αξία και σε μια ιδέα επικοινωνίας χωρίς νόημα, δηλαδή ανίκανη να εναποθέσει κοινωνικό νόημα» (F. Chicchi και A. Simone, 2017).
Οι ανθρώπινοι πόροι εξακολουθούν να έχουν δύναμη. Όσοι εργάζονται και παράγουν -συμπεριλαμβανομένων των ρούχων υψηλής ραπτικής και των άρθρων εφημερίδων- διαμορφώνονται από κοινωνικούς παράγοντες που διαχειρίζονται το προσωπικό. Η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού θα πρέπει να επαναπροσανατολίσει τον νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό και τη νεοφιλελεύθερη κοινωνία της απόδοσης. Αυτή είναι η πρόκληση. Και αυτή η πολιτισμική μάχη ξεκινά με τον επαναπροσδιορισμό των ορίων μεταξύ ιδιωτικής και επαγγελματικής ζωής. Επαναπροσδιορίζοντας τα όρια της απόδοσης . Και η κοινωνική κριτική του κόσμου της εργασίας στη Δύση εμφανίστηκε ακριβώς σε μια αμερικανική ταινία που συνδυάζει κωμωδία και δράμα: «Ο Διάβολος Φοράει Prada
Σιμόνε Φρετσάτο
Η αντιστροφή της μεταφυσικής ιεραρχίας: η αξία της επιφάνειας
«Μας κρίνει ο Θεός και σύμφωνα με τις εμφανίσεις;
Φοβάμαι πως ναι.»
— W H Auden
