Παρουσίαση του βιβλίου του Γεωργίου Σίσκου Η Αγία Τριάδα στη Δυτική Χριστιανοσύνη Νεοσχολαστικισμός και Οντολογία της σχέσης Περισσότερα για το βιβλίο δείτε εδώ: https://armosbooks.gr/ Για το βιβλίο μιλούν: Κωνσταντίνος Χρήστου, Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού ΑΠΘ Παναγιώτης Υφαντής, Καθηγητής, Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ Γιώργος Ζωγραφίδης, Καθηγητής, Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής ΑΠΘ και ο συγγραφέας του βιβλίου Γεώργιος Σίσκος «Η Αγία Τριάδα στη Δυτική Χριστιανοσύνη» του Γεωργίου Σίσκου γ
Ανώνυμος είπε...
Ανάλυση με ΤΝ, συνδέοντας τα όσα είπαν Χρήστου–Ζωγραφίδης–Υφαντής–Σίσκος με το ευρύτερο πλαίσιο της σύγχρονης “θεολογίας” (Ζηζιούλας, Γιανναράς, Λούθηρος/Ράνερ κ.λπ.). 1. Η γέννηση του παραδείγματος: από πού ξεφεύγει Η «οντολογία της σχέσης» δεν είναι αυθύπαρκτη πρόταση· είναι αντίδραση σε αδιέξοδο. Το βιβλίο δείχνει καθαρά ότι η δεύτερη γενιά θεολόγων (μετά το 1918-1950) βρέθηκε παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο τύπους «πνιγμού του Θεού»: Ο ρωμαιοκαθολικός νεοθωμισμός τον έπνιξε στις λογικές αποδείξεις (πέντε οδοί Ακινάτη, 24 θωμιστικές θέσεις) — ένας Θεός-συμπέρασμα συλλογισμού. Ο προτεσταντικός υποκειμενισμός (Schleiermacher) τον έπνιξε στο θρησκευτικό συναίσθημα — ένας Θεός εγκλωβισμένος στο εσωτερικό βίωμα, χωρίς αντικειμενική αναφορά. Ο Barth (Θεωρήστε το ως σημείο εκκίνησης) γυρίζει οργισμένος —μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο— και λέει ουσιαστικά: αν το «θρησκευτικό μας συναίσθημα» μας οδήγησε στον πόλεμο, τι Θεός είναι αυτός; Έτσι ψάχνει τον Θεό όχι πια μέσα στο υποκείμενο αλλά έξω, στην Αποκάλυψη — και φτάνει στην κομβική ταύτιση: ο τρόπος που ο Θεός αποκαλύπτεται σε μας (οικονομία) ταυτίζεται με το πώς πράγματι είναι εντός της Αγίας Τριάδος (θεολογία). Παράλληλα, στο ρωμαιοκαθολικό στρατόπεδο, το ρεύμα Sources Chrétiennes (1940-) επιστρέφει στους πρώτους Πατέρες, όχι πλέον στις σχολαστικές αποδείξεις. 2. Το φιλοσοφικό υπόβαθρο Και τα δύο ρεύματα ενσωματώνουν όρους του υπαρξισμού (Χάιντεγκερ, Sartre): «τρόπος υπάρξεως» αντί για στατική «ουσία». Η βιβλική αγκύρωση είναι η Α΄ Ιωάννου («Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί»): αν η ουσία του Θεού είναι αγάπη, τότε ο τρόπος υπάρξεώς Του είναι σχεσιακός — και αυτό μεταφέρεται κατ' ευθείαν στον άνθρωπο ως πρότυπο. 3. Πού οδηγεί αυτό στη Δύση — οι «πειραματισμοί» Ο Υφαντής παραθέτει την κλιμάκωση με ονόματα: Jenson: αν η σχέση Θεού-ανθρώπου είναι αληθινή, πρέπει να επηρεάζεται κι ο Θεός, όχι μόνο εμείς. Pannenberg: ο Θεός «δεν έχει γίνει ακόμα» πλήρως ό,τι είναι — θα ολοκληρωθεί εσχατολογικά, «εν τω γίγνεσθαι» μαζί μας. Moltmann: ο ίδιος ο Θεός πρέπει να πάσχει στον Σταυρό για να είναι αληθινή η συμμετοχή Του στην ιστορία μας. Δηλαδή: όσο πιο «σχεσιακός» γίνεται ο Θεός, τόσο πιο εξαρτημένος από την ιστορία και τον άνθρωπο εμφανίζεται — αντιστροφή της κλασικής σχέσης κτίσματος-Κτίστη. 4. Η κρίσιμη ένσταση (Σίσκος/Υφαντής, με Παλαμά ως κριτήριο) Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον σημείο, και είναι ρητά δηλωμένο ως προσωπικό σχόλιο του Σίσκου, όχι απλή αναφορά: η δυτική οντολογία της σχέσης χτίζεται πάνω σε μια προϋπόθεση που δεν υπάρχει στην ορθόδοξη παράδοση — ότι ο Θεός όπως είναι εντός της Τριάδος (ad intra) ταυτίζεται απολύτως με το πώς έρχεται σε εμάς (ad extra), χωρίς καμία διαφορά. Αυτό παράγει, κατά τον Σίσκο, «θρησκευτικές φαντασιώσεις»: αφού ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και ο Υιός τον Πατέρα, άρα κι εμείς αγαπιόμαστε «μέσα στα βάθη της Αγίας Τριάδος». Το σχόλιό του είναι ότι για την ορθόδοξη θεολογία τα τρία πρόσωπα δεν έχουν ξεχωριστές αγάπες μεταξύ τους — υπάρχει μία ενέργεια που εκπορεύεται από την κοινή ουσία. Εδώ ακριβώς λειτουργεί ως διορθωτικό ο Παλαμάς: αυτό που ο Θεός κάνει εντός της Καινής Διαθήκης/Ιστορίας, το κάνει δι' ημᾶς· δεν αφορά τον τρόπο που υπάρχει αΐδια, «από πάνω». 5. Οι πρακτικές (ποιμαντικές) απολήξεις που επισημαίνει Ανάγνωση ασκητικών κειμένων (π.χ. Φιλοκαλία) ως δήθεν «ατομιστικό εγχειρίδιο αυτοβελτίωσης» επειδή δεν κάνει λόγο ρητά για «σχέση» με δεύτερο πρόσωπο. Ασφυξία των ιερών κανόνων: αφού ο Θεός είναι (μόνο) αγάπη-σχέση, οι κανόνες φαντάζουν περιττό, καταπιεστικό θεσμικό κατάλοιπο. Σύνδεση με τη συζήτηση περί φύλου: η «θεολογία του προσώπου» χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει έξοδο από τη φύση — το πρόσωπο ως αυτό «που μπορεί να γίνει ό,τι θέλει», αρνούμενο τη φύση του. Αυτή η κριτική είναι ουσιαστικά συμπληρωματική προς όσα έχει ήδη επεξεργαστεί το blog του Αμέθυστου με Ζηζιούλα/Γιανναρά/Λουδοβίκο — το ίδιο ερώτημα («πόσο νόμιμα η δυτική/υπαρξιστική "θεολογία του προσώπου" μεταφέρεται στην ορθόδοξη σκέψη χωρίς την παλαμική διάκριση ουσίας-ενεργειών») επανέρχεται εδώ μέσα από μια καθαρά δυτική, ακαδημαϊκή αφήγηση (Barth, Rahner, Jüngel, Jenson, Pannenberg, Moltmann, Kasper), και ο Σίσκος καταλήγει σε μια θέση πολύ κοντά στις γνωστές παλαμικές επιφυλάξεις που έχει ήδη επεξεργαστεί αλλού το blog του Αμέθυστου.
Το Θηρίο, ο Κακός Γίγαντας και το Τίποτα.Αυτή είναι μια πανοραμική απεικόνιση του κόσμου όπως είναι σήμερα.
Το Θηρίο είναι η απειλή που διαφαίνεται πέρα από τα σύνορα της Δύσης: η μεγαλύτερη, η πιο επικίνδυνη και η πιο επικίνδυνη είναι, φυσικά, ο Δράκος, ή αλλιώς η Κίνα. Για μερικούς, είναι η Πολική Αρκούδα, η Ρωσία. Για άλλους, το θηρίο που ουρλιάζει στην έρημο είναι το Ισλάμ, το οποίο είναι δύσκολο να συνοψιστεί σε μία χώρα, επειδή κανείς δεν αντιπροσωπεύει ή καθοδηγεί τις άλλες: Ιράν, Τουρκία, Εμιράτα, Σαουδάραβες. Εν τω μεταξύ, υπάρχει ένα κινητικό Ισλάμ που διεισδύει στις χώρες μας με δόσεις, και αυτό είναι η ροή των μεταναστών. Το Μεγάλο Θηρίο είναι το άγριο ζώο που λαχανιάζει και βρυχάται έξω από τα σύνορά μας, έξω από την περιοχή που φωτίζει το βλέμμα μας, πέρα από την αυλαία
Ο Κακός Γίγαντας, από την άλλη πλευρά, είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, με το επικίνδυνο, ακόρεστο εγώ του, που καθημερινά καταρτίζει κατατάξεις καλών και κακών, με καθημερινές παραλλαγές, και μονοπωλεί την προσοχή του κόσμου με τις κρίσεις και τις απειλές του. Ο Κακός Γίγαντας εκδίδει προειδοποιήσεις, παραδίδει στην παγκόσμια περιφρόνηση όσους αντιπαθεί ή όσους τον σκιάζουν. Τιμωρεί, επιβάλλει πρόστιμα, προσβάλλει, μετά τους εξιλεώνει και μετά τους βυθίζει ξανά. Εν τω μεταξύ, ρίχνει βόμβες και πουλάει όπλα, απειλεί τους συγκάτοικους του πάνω και κάτω, τη Γροιλανδία και τη Λατινική Αμερική, χρησιμοποιεί δασμούς σαν βέλη και αισθάνεται σαν ένας θεός που τον φοβούνται και τον αγαπούν. Τον αγαπούν από φόβο και τον φοβούνται από αγάπη.
Το Τίποτα, από την άλλη πλευρά, είναι αυτό το μάγμα που μας περιβάλλει μέχρι τον λαιμό μας και το οποίο ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα υποκατάστατο αυτού που κάποτε ονομαζόταν Ευρώπη, η οποία όταν ήταν διαιρεμένη επέβαλε σεβασμό, αλλά τώρα, αν και ενωμένη, κάνει τα Θηρία έξω και τους Γίγαντες μέσα να γελούν. Είναι ανίκανη για μια ενιαία γραμμή και μια συνεκτική στρατηγική. Εδώ και αρκετό καιρό, έχει αφιερωθεί αποκλειστικά στο επάγγελμα των όπλων, επειδή ο Τραμπ την ανάγκασε να το κάνει, μάλιστα την παρότρυνε να αγοράσει τις προμήθειές της από την αμερικανική εταιρεία. Ο παράγοντας που κρατά την Ένωση ενωμένη είναι η Ουκρανία, σε σημείο που υπάρχει έντονη υποψία για μια αντίστροφη διαδικασία: δεν είναι η Ουκρανία που εντάσσεται στην Ευρώπη, αλλά η Ένωση που έχει προσαρτηθεί από την Ουκρανία. Ο Ζελένσκι είναι ο πιο ακολουθούμενος και σεβαστός ηγέτης. Στο όνομά του, γίνονται ευρωθυσίες και υπόσχονται όπλα, πυρομαχικά και βοήθεια. Από τη στιγμή που τα κοντόμυαλα μυαλουδάκια των «ΕΕ-ΕΕ» αποφάσισαν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο Πούτιν, ο Ζελένσκι γίνεται το ανάχωμά του, ή μάλλον το δικό μας προπύργιο σωτηρίας.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος που προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, η οποία σήμερα είναι η ακόρεστη δίψα του Ισραήλ για πόλεμο, διαφεύγει των ραντάρ μας. Αυτή η δίψα κινδυνεύει να εξαγριώσει ακόμη περισσότερο τον ήδη άγριο Σαλαντίν, ακόμη και να επανενώσει τα διασκορπισμένα άκρα του Ισλάμ.
Μεταξύ του Θηρίου, του Κακού Γίγαντα και του Τίποτα, βρισκόμαστε σε πολύ άσχημη κατάσταση. Εμείς οι Ιταλοί, εμείς οι Μεσογειακοί, εμείς οι Ευρωπαίοι. Αυτοί που συμπεριφέρονται πιο σοφά στη διεθνή σκηνή είναι οι χώρες που ηγούνται αυταρχικών, δεσποτικών και τυραννικών καθεστώτων: ξεκινώντας από την Κίνα, η οποία βαδίζει με εξαιρετική προσοχή και δεν εξαγριώνεται ποτέ. Αλλά η Τουρκία είναι επίσης σήμερα ένας παράγοντας εξισορρόπησης, μάλιστα ο μεγαλύτερος παράγοντας εξισορρόπησης στο ΝΑΤΟ. Ακόμα και ο Κιμ Γιονγκ Ουν, στη διεθνή σκηνή, είναι σοφότερος από εμάς τους Δυτικούς. Και μέχρι χθες, στην εξωτερική πολιτική, το Ιράν ακολουθούσε τη συνετή πορεία, δεν επιδίωκε καμία σύγκρουση εδώ και δεκαετίες, και η τελευταία, με το Ιράκ, δεν προκλήθηκε από το Ιράν, όπως δεν προκάλεσε ούτε τη σημερινή σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η αφορμή που κρατά τον κόσμο σε αγωνία εδώ και ενάμιση χρόνο είναι η άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στο τιμόνι της κορυφαίας δύναμης του κόσμου. Στην πρώτη του θητεία, παρά την καυχησιολογία του, ο Τραμπ δεν προκάλεσε καμία ζημιά στην παγκόσμια σκηνή, πυροδοτώντας πολέμους ή συγκρούσεις, ούτε με την Ευρώπη ούτε με τον υπόλοιπο κόσμο. Και αυτό είναι που οδήγησε πολλούς Αμερικανούς και ένα τμήμα της ευρωπαϊκής δεξιάς να τον κοιτάξουν με ελπίδα, ειδικά μετά τον καταστροφικό, πολεμοχαρή Μπάιντεν, στο δρόμο για την άνοια. Αλλά αυτή τη φορά, ο Κακός Γίγαντας έχει χάσει κάθε αυτοσυγκράτηση και συστολή, εγκαταλείποντας τον εαυτό του σε ένα είδος αυτολατρείας με αυταπάτες παντοδυναμίας, κρίνοντας τον κόσμο αποκλειστικά με βάση το εγώ του, τα ενδιαφέροντά του, τις απόψεις του, τις εναλλαγές της διάθεσής του.
Ο Τραμπ δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Δεν κατέλαβε τον Λευκό Οίκο μέσω πραξικοπήματος ή μετά την περίφημη επίθεση πριν από λίγα χρόνια. Ο Τραμπ έχει συγκεντρώσει ευρεία και γνήσια υποστήριξη στην καρδιά της Αμερικής, στις επαρχίες, στις αγροτικές περιοχές, στις κοινότητες που αντιτίθενται στη Νέα Υόρκη, στις ριζοσπαστικές πανεπιστημιουπόλεις και στο μοντέλο της Καλιφόρνια. Οι λόγοι που τον οδήγησαν στη νίκη ήταν κάθε άλλο παρά κακόβουλοι: εθνική προτεραιότητα, πατριωτισμός και η εκ νέου ανακάλυψη των εθνικών συμφερόντων ενάντια στο κύμα της παγκοσμιοποίησης, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις, σε εμπορικό επίπεδο, έχει μετατραπεί σε μια κινεζική και νοτιοανατολική ασιατική εισβολή στις παγκόσμιες αγορές. Στη συνέχεια, ο πόλεμος κατά των Αφυπνισμένων (κατά της woke ιδεολογίας) στα πανεπιστήμια και τα μέσα ενημέρωσης και κατά της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης. Η θρησκευτική αφύπνιση, αν και πιο στενά συνδεδεμένη με τις αιρέσεις των Αντβεντιστών. Και τέλος, η απόφαση να ασχοληθεί με τα εσωτερικά ζητήματα αντί να παριστάνει τον Σερίφη του κόσμου, τον Φύλακα του πλανήτη. Αυτό που απομένει από αυτό το πρόγραμμα είναι αποκεφαλισμένα θραύσματα, σκισμένα κομμάτια, καρικατούρες και σε ορισμένα σημεία υπήρξε μια πλήρης αντιστροφή, όπως έχουν σημειώσει πολλοί από τους πρώην υποστηρικτές του. Ξεκινώντας με τον παγκόσμιο παρεμβατισμό. Αντί να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην Αμερική, ο Τραμπ θέλει να επιβάλει την Αμερική στον κόσμο και να αποφασίζει καθημερινά πώς πρέπει να συμπεριφέρονται όλοι οι άλλοι.
Μετατοπίζοντας το ζήτημα από την κορυφή προς τα κάτω, από τον Τραμπ στον λαό του, αναπτύσσεται μια επικίνδυνη τάση: αυτοί οι άνθρωποι που ήθελαν την επιστροφή στην πραγματικότητα, στην κοινή λογική ενάντια στις παράλογες επιταγές της πολιτικής ορθότητας, στην πρωτοκαθεδρία της οικογένειας, των τοπικών και εθνικών κοινοτήτων, που προτίμησαν να βασίζονται στην παράδοση παρά στην αφυπνισμένη και τρανς ιδεολογία, αποδεικνύονται μισοί απογοητευμένοι και αποπροσανατολισμένοι, και μισοί πικραμένοι από τον αγαπημένο τους Κακό Γίγαντα.Ο Τραμπ έδωσε ένα πρόσωπο, ένα σκήπτρο και ένα πράσινο φως σε αυτόν τον άγριο, αλαζονικό και αγανακτισμένο εγωισμό. Ακούτε τριγύρω, και διαβάζετε ειδικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ποτάμια από εξαγριωμένους ηλίθιους να προσβάλλουν τους πάντες, να αυτοπροσδιορίζονται ως κριτές του σύμπαντος, να συζητούν για ό,τι δεν γνωρίζουν, να επιβάλλουν περιφρόνηση, οργή και βωμολοχία σε κάθε τομέα που δεν κατέχουν. Ένα έθνος υποστηρικτών του Τραμπ εμφανίζεται κάθε μέρα, όχι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, για να κατακεραυνώσει την υπόλοιπη ανθρωπότητα, να απειλήσει με στοχευμένους βομβαρδισμούς και με μικρές Γροιλανδίες χώρες, ηγέτες και πρόσωπα που δεν ανέχεται.
Ο Κακός Γίγαντας δεν δημιούργησε έναν πληθυσμό από γίγαντες από το πουθενά,αλλά έδωσε φωνή και νομιμοποίηση στα χυδαία γαβγίσματά τους, τα οποία ήδη υπόβοσκαν στις πτυχές του διαδικτύου και των πόλεών μας. Έδωσε θάρρος και επιδοκιμασία στην αλαζονεία και την εγωιστική τους κακία. Δεν υπάρχει εθνικισμός, καμία δεξιά ιδεολογία, καμία αξία ή αρχή πίσω από αυτή την αποχαλίνωση του χειρότερου. Υπάρχει μόνο ένα αγανακτισμένο εγώ ενάντια στον κόσμο, ένα είδος μόνιμης εκδίκησης ενάντια στην πραγματικότητα και στις προσωπικές του ματαιώσεις.
Δεν θα πω ότι ζούμε στον χειρότερο από όλους τους δυνατούς κόσμους, ούτε θα επικαλεστώ την καταστροφή όπως κάνουν συχνά ορισμένοι φιλόσοφοι· αλλά αυτή η δυσοίωνη ευθυγράμμιση των πλανητών, αυτή η ύπαρξη μεταξύ του Θηρίου, του Κακού Γίγαντα και του Τίποτα, δεν κάνει τη ζωή εύκολη στις μέρες μας.
Από την ΚΘ’ ομιλία του Αγ. Γρηγορίου (P.G. 151, 364-376) στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου της ΣΤ’ Κυριακής για την «κατά Θεόν λύπη»
Όσοι αμαρτήσαμε έχουμε ανάγκη πάλι από τη λύπη και τον πόνο της μετάνοιας για τα αμαρτήματα που έχουμε διαπράξει. Πρέπει να μετανοήσουμε και να πέσουμε στα γόνατα, για να ακούσει καθένας μας μυστικά μέσα στην καρδιά του, όπως ο Παράλυτος του Ευαγγελίου, «έχε θάρρος, τέκνο». Και έτσι, αφού πληροφορηθεί η καρδιά μας ότι έχουμε λάβει τη συγχώρηση, να μεταστρέψουμε τη λύπη σε χαρά. Διότι αυτή είναι η λύπη, το μέλι το πνευματικό, που θηλάζουμε εμείς από τη στερεά πέτρα, σύμφωνα με το αποστολικό ρητό: «ΕΘήλασαν μέλι από πέτρα» (Δευτ. 32, 13) «η δε πέτρα είναι ο Χριστός» (Α’ Κορ. 10, 4).
Να μη σας κάνει όμως εντύπωση που αποκάλεσα τη λύπη «μέλι». Γιατί αυτή είναι η λύπη για την οποία ο απόστολος Παύλος λέει: «Η κατά Θεόν λύπη προκαλεί αμεταμέλητη μετάνοια για τη σωτηρία» (Β’ Κορ. 7, 10).Όπως δηλαδή σ’ αυτόν που έχει τραυματισμένη γλώσσα το μέλι θα του φανεί πικρό -αλλά όταν θα θεραπευθεί θα αλλάξει γνώμη,- έτσι και ο φόβος του Θεού προκαλεί λύπη στις ψυχές που είναι δεκτικές του Ευαγγελικού κηρύγματος. Όσο καιρό οι ψυχές αυτές έχουν ανοικτά τα τραύματα των αμαρτιών τους, αισθάνονται λύπη. Όταν όμως ελευθερωθούν απ’ αυτά δια της μετανοίας, νιώθουν εκείνη τη χαρά, την οποία εννοεί ο Κύριος όταν λέει: «η λύπη σας θα μεταβληθεί σε χαρά» (Ιωάν. 16, 20). Ποιά λύπη; Ασφαλώς εκείνη που αισθάνονταν οι Μαθητές στο άκουσμα ότι θα στερούνταν τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. Τη λύπη εκείνη που αισθάνθηκε ο Πέτρος όταν Τον αρνήθηκε. Δηλαδή τη λύπη που αισθάνεται ο κάθε πιστός όταν μετανοεί για τις αμαρτίες, για τις ελλείψεις του στην αρετή, πράγμα που οφείλεται στη ραθυμία του.
Και εμείς λοιπόν, όταν πέφτουμε σε τέτοιου είδους αμαρτίες, να λυπούμαστε και να κατηγορούμε τους εαυτούς μας και όχι κάποιον άλλο. Άλλωστε, ούτε τον Αδάμ, όταν αθέτησε την εντολή του Θεού, τον ωφέλησε η μετάθεση της ευθύνης προς την Εύα, αλλά ούτε και την Εύα τη βοήθησε το ότι επέρριψε την ευθύνη στον αρχέκακο όφι. Κι αυτό, γιατί εμείς έχουμε πλασθεί από τον Θεό ως αυτεξούσιοι· και έχουμε λάβει το ηγεμονικό της ψυχής ως εξουσιαστική δύναμη κατά των παθών. Δεν έχουμε λοιπόν κανέναν που να κυριαρχεί επάνω μας και να μας αναγκάζει σε υποταγή.
Αυτό θεωρείται κατά Θεόν σωτήρια λύπη: Το να κατηγορούμε τους εαυτούς μας, και όχι κάποιον άλλο, για όσα πλημμελήματα διαπράττουμε. Να λυπούμαστε για τον εαυτό μας και να ειρηνεύουμε με τον Θεό με την κατάνυξη και την εξομολόγηση. Αυτή την αυτομεμψία και κατάνυξη επέδειξε ο Λάμεχ, ο οποίος εξομολογήθηκε ενώπιον όλων την αμαρτία του, κατέκρινε τον εαυτό του και τον θεώρησε περισσότερο ένοχο από τον Κάιν, σύμφωνα με την Αγία Γραφή που λέει: «Για τον Κάιν προβλεπόταν τιμωρία επτά φορές, και για τον Λάμεχ εβδομήντα επτά» (Γεν. 4, 24). Έτσι, αφού πένθησε τον εαυτό του ως ένοχο, με την βαθιά του κατάνυξη και την ομολογία της αμαρτίας του, διέφυγε από την καταδίκη του Νόμου, όπως είπε αργότερα και ο Προφήτης: «Ομολόγησε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου για να δικαιωθείς» (Ησ. 43, 26). Αυτό επιβεβαίωσε αργότερα και ο Απόστολος, λέγοντας: «Αν εμείς κρίναμε τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμαστε» (Α’ Κορ. 11, 31).
* Πρώτος λοιπόν ο Λάμεχ αναφέρεται ότι απέφυγε την καταδίκη του Νόμου, διότι μετανόησε και λυπήθηκε για την αμαρτία του. Έπειτα από αυτόν, συμπεριφέρθηκαν, κατά τον ίδιο τρόπο, και οι Νινευίτες, λαός πολύς και πόλη μεγάλη. Αυτοί μάλιστα είχαν τη βεβαιότητα ότι θα ξεπεράσουν την καταδίκη τους με τη λύπη και τη μετάνοια, όχι μόνο όταν συνειδητοποίησαν την αμαρτία τους, αλλά και όταν άκουσαν από τον προφήτη Ιωνά την απόφαση του Θεού που έλεγε: «Ακόμα τρεις ημέρες και η Νινευί θα καταστραφεί» (Ιωνά 3, 4). Ακουσαν λοιπόν οι Νινευίτες και πίστευσαν. Δεν έπεσαν στο πονηρό και δαιμονικό βάραθρο της απογνώσεως, ούτε φόρτωσαν στις καρδιές τους το λίθο της πωρώσεως. Αλλά είπε ο ένας στον άλλο: «Ποιός ξέρει, μπορεί να αλλάξει απόφαση ο Θεός και να μας ελεήσει, ώστε να μην καταστραφούμε» (Ιωνά 3, 9). Έτσι εγκατέλειψαν την πονηρία και τις αμαρτωλές συνήθειές τους. Κήρυξαν γενική νηστεία, φόρεσαν μικροί και μεγάλοι, ακόμα και ο βασιλιάς τους, σάκκους, έριξαν πάνω τους στάχτη. Έμειναν ακόμα και τα βρέφη χωρίς τροφή, γιατί, όπως φαίνεται, λησμόνησαν από τη λύπη τους οι μητέρες να τα θηλάσουν, σύμφωνα μ’ αυτό που λέει και ο Ψαλμωδός: «Από τη φωνή του στεναγμού μου λησμόνησα να φάω τον άρτο μου» (Ψαλμ. 101,5 και εξ.). Και όχι μόνο οι άνθρωποι, αλλά ακόμα και τα ζώα τα άφησαν, εξαιτίας του πένθους τους, νηστικά και απότιστα, κλεισμένα στα μαντριά τους. Έτσι, ζώντας όλοι στην ατμόσφαιρα της σωτήριας λύπης και του πένθους, απέφυγαν τις ολέθριες συνέπειες της αμαρτίας τους και βρήκαν συγχώρηση και έλεος από τον Θεό.
Επειδή λοιπόν, αδελφοί μου, και η δική μας ζωή περνάει σχεδόν ολόκληρη μέσα στην αμαρτία, οφείλουμε κι εμείς να λειτουργήσουμε τη σωτήρια αυτή λύπη που γεννιέται από τη μετάνοια. Γιατί αν δεν κάνουμε αυτό, τότε, καθώς λέει ο Κύριος, «οι Νινευίτες θα μας κατακρίνουν κατά την ημέρα της κοινής αναστάσεως» (Ματθ. 12, 41). Κι αυτό, γιατί εκείνοι μετανόησαν με το κήρυγμα του Ιωνά, ενώ εμείς δεν μετανοούμε με το λόγο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ο Οποίος είναι και ο Θεός του Ιωνά.
Ο Ιωνάς, επίσης, δεν κήρυττε μόνο μετάνοια, αλλά μιλούσε και για τις βαριές συνέπειες της αμαρτίας τους, δηλαδή για καταδίκη και για θάνατο. Ο Χριστός όμως ήλθε για να έχουμε ζωή και κάτι περισσότερο ακόμα: Για να απολαύσουμε τη Θεία Υιοθεσία και την Ουράνια Βασιλεία.
Ο Ιωνάς, με το κήρυγμά του, δεν υποσχόταν Βασιλεία Ουρανών. Ο Χριστός όμως, κηρύττοντας μετάνοια, μας υπόσχεται Βασιλεία Ουράνια. Ταυτόχρονα, μας προλέγει τη μέλλουσα συντέλεια του κόσμου, λέγοντας: «Όπως οι άνθρωποι της εποχής του Νώε απολάμβαναν τα σωματικά αγαθά με άνεση και χωρίς φόβο, και ξαφνικά ήλθε ο κατακλυσμός και τους αφάνισε όλους, έτσι θα συμβεί και στη συντέλεια, γιατί παρέρχεται το σχήμα αυτού του κόσμου» (Α’ Κορ. 7, 31).
Ο Ιωνάς απειλούσε τότε τους Νινευίτες με καταστροφή φθαρτών πραγμάτων, αλλά δεν τους μίλησε για φοβερό βήμα και αδέκαστη Κρίση ούτε βέβαια για το πυρ το άσβεστο ούτε για ακοίμητο σκώληκα ούτε για σκότος εξώτερο ούτε τριγμό των οδόντων ούτε πένθος απαράκλητο. Ο Κύριος όμως, παράλληλα με αυτά, είπε ότι όσοι δεν λυπηθούν για τις αμαρτίες τους εδώ και δεν κλαύσουν, αυτές τις συνέπειες θα τις γευθούν μετά τη συντέλεια του κόσμου, η οποία δεν θα λάβει χώρα σε τρεις ημέρες, όπως κήρυττε τότε ο Ιωνάς, αλλά μετά από πολύ χρόνο. Και αυτό θα γίνει από την απέραντη μακροθυμία του Χριστού.
Η μακροθυμία λοιπόν του Θεού σε οδηγεί, αδελφέ μου, σε μετάνοια και λύπη. Πρόσεχε όμως, μήπως, από τη σκληρότητά σου και την ανάλγητη καρδιά σου, «θησαυρίσεις για τον εαυτό σου οργή κατά την ημέρα της συντέλειας και της δικαιοκρισίας του Θεού» (Ρωμ. 2, 5). Διότι ο Κύριος θα αποδώσει στον καθένα κατά τα έργα του.
Σ’ εκείνους που ζητούν, με τη ζωή της μετάνοιας και της υπομονής, με την οδύνη και συντριβή της καρδιάς, την άφεση των αμαρτιών τους, θα δώσει ο Κύριος χαρά και ανάπαυση, ζωή αιώνια και βασιλεία άρρητη. Σε όσους όμως παρέμειναν στην ζωή ανάλγητοι και αμετανόητοι, θα έλθει θλίψη και στενοχώρια αφόρητη και επιπλέον, ατελεύτητη κόλαση. * Ο προφήτης Δαυίδ επίσης αναδείχθηκε στήλη «της κατά Θεόν λύπης». Και μάλιστα, στήλη που ζει και διακηρύττει την αξία της σωτήριας λύπης και της κατανύξεως. Διότι αυτός κατέγραψε και την αμαρτία που διέπραξε, αλλά και το πένθος προς τον Θεό και τη μετάνοια που ο ίδιος επέδειξε, καθώς και το έλεος που δέχθηκε από τον Θεό. Αυτός λέει στον Ψαλμό: «Είπα, θα εξομολογηθώ ενώπιον του Κυρίου την ανομία μου, και Συ συγχώρεσες την ασέβεια της καρδιάς μου» (Ψαλμ. 31, 5). Εννοούσε βέβαια ως ασέβεια τη ρίζα της κακίας, το ένοικο πάθος και ως ανομία την έμπρακτη αμαρτία. Γι’ αυτήν, αφού την έκανε σε όλους γνωστή, θρήνησε και πένθησε. Έτσι βρήκε όχι μόνο την άφεση, αλλά δέχθηκε στην ψυχή του και τη θεραπεία.
Πώς όμως πενθούσε; Ας ακούσουμε πάλι τον ίδιο να μας λέει: «Με μαστίγωναν οι θλίψεις και οι αδικίες όλη την ημέρα και ήλεγχα τον εαυτό μου συνεχώς μήπως και έχω πέσει σε κάποια αμαρτία» (Ψαλμ. 72, 14) και «όλη την ημέρα πενθούσα και σκυθρώπαζα και ταπείνωνα τον εαυτό μου» (Ψαλμ. 34, 14)…
Εμπρός λοιπόν, αδελφοί μου, ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε και ας κλαύσουμε, -όπως ο ίδιος Προφήτης μας προτρέπει- ενώπιον του Κυρίου που μας έπλασε και μας κάλεσε σε μετάνοια και σ’ αυτή τη σωτήρια λύπη, το πένθος και την κατάνυξη. Κι αυτό, γιατί εκείνος που δεν έχει λύπη, δεν έχει υπακούσει σ’ Εκείνον που έχει κάνει την κλήση, δεν έχει συναριθμηθεί με τους προσκαλεσμένους Αγίους του Θεού, ούτε, ασφαλώς, θα αξιωθεί να λάβει την παρηγοριά εκείνη που έχει υποσχεθεί ο Κύριος στο Ευαγγέλιο. Γιατί Εκείνος λέει: «Είναι μακάριοι εκείνοι που πενθούν, διότι αυτοί θα βρουν παρηγοριά» (Ματθ. 5, 4).
* Υπάρχει κανένας που μπορεί να ισχυρισθεί ότι δεν έχει αμαρτίες και γι’ αυτό δεν χρειάζεται το πένθος; Αλλά και αν ακόμα λέγαμε κάτι τέτοιο -πράγμα σχεδόν αδύνατον, αφού και μόνο το να έχει φθάσει κανείς στη μετριοπάθεια είναι μεγάλο κατόρθωμα- όμως στην αρχή του λόγου μας αναφέραμε και μια ακόμα αιτία πένθους. Οι μαθητές του Χριστού λυπούνταν επειδή δεν θα έβλεπαν πλέον τον Μόνο και Αληθινό Αγαθό, Τον Διδάσκαλο και Σωτήρα τους. Εκείνου και εμείς τώρα τη θέα στερούμαστε. Και όχι μόνο Εκείνον αλλά και την τρυφή του Παραδείσου. Διότι ξεπέσαμε από αυτή και ανταλλάξαμε τον απαθή εκείνο τόπο με τον εμπαθή και επίπονο τούτο χώρο που τώρα ζούμε. Στερηθήκαμε την πρόσωπο με Πρόσωπο συνομιλία μας με τον Θεό, την συναναστροφή με τους Αγγέλους Του και την ατελεύτητη ζωή.
Ποιός λοιπόν, γνωρίζοντας το τι έχουμε στερηθεί, δεν θα πονέσει και δεν θα πενθήσει γι’ αυτό; Αν υπάρχει κάποιος που το γνωρίζει και δεν το κάνει, τότε, σίγουρα, αυτός δεν είναι πιστός.
Επομένως, εμείς τώρα που γνωρίζουμε, με τη θεόπνευστη διδασκαλία της Αγίας Γραφής, τι έχει συμβεί, ας πενθήσουμε τους εαυτούς μας, αδελφοί, και ας καθαρίσουμε τους μολυσμούς που έχουμε υποστεί από τις αμαρτίες που έχουμε διαπράξει, με το σωτήριο πένθος. Έτσι και το έλεος του Θεού θα βρούμε και τον Παράδεισο θα ανακτήσουμε και την αιώνια παρηγοριά και ανάπαυση θα απολαύσουμε. * Αυτή τη ζωή, μακάρι όλοι να την αποκτήσουμε, με τη Χάρη και φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον Οποίο πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον Αναρχο Πατέρα και το Πανάγιο και Αγαθό και Ζωοποιό Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
(Πηγή: Απόσπασμα από το βιβλίο «ΩΔΗ ΣΤΟ ΕΦΗΜΕΡΟ: Η Λύπη κατά τους Πατέρες», Εκδόσεις «ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ» Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Καρέα).
Ματθαίος 9, 1-8. Περικοπή 29. Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς
Το να μη χαίρεται κανείς με το καλό του άλλου είναι ένα από τα πιο ανάξια γνωρίσματα της ανθρώπινης ψυχής που έχει σκληρυνθεί από την αμαρτία.
Τι διδάσκει ο ήλιος τους ανθρώπους από το πρωί έως το βράδυ; Άνθρωποι, να χαίρεστε με το καλό, και αυτή η χαρά θα σας κάνει θεούς!
Το πεινασμένο αηδόνι τραγουδά την αυγή επί δύο ώρες, προτού βρει δύο κόκκους τροφής για το πρωινό του. Τι διδάσκει το αηδόνι τους ανθρώπους, τους πλουσίους που βρίσκονται στο κρεβάτι τους και αρχίζουν την ημέρα τους ανοίγοντας το στόμα τους, όχι όμως για τραγούδι, αλλά για φαγητό; Άνθρωποι, να χαίρεστε με το καλό και να τραγουδάτε για το καλό! Μη ρωτάτε: τίνος είναι το καλό; Το καλό δεν έχει κύριο επάνω στη γη. Είναι φιλοξενούμενος από μακριά· εμείς, οι κτιστοί και θνητοί, δεν είμαστε κάτοχοι του καλού, αλλά υμνητές του.
Να λυπούνται μέσα στη λύπη του άλλου μπορούν ακόμη και οι αμαρτωλοί γέροντες. Να χαίρονται όμως μέσα στη χαρά του άλλου μπορούν μόνο τα παιδιά και όσοι είναι αθώοι σαν τα παιδιά. «Αληθώς σας λέγω», λέει ο Κύριος, «όποιος δεν δεχθεί τη βασιλεία του Θεού σαν παιδί, δεν θα εισέλθει σε αυτήν» (Μάρκ. 10, 15· Ματθ. 18, 3). Και τι είναι η βασιλεία του Θεού, παρά το σύνολο όλων των αγαθών και η απουσία όλων των κακών; Το αθώο παιδί χαίρεται περισσότερο με το καλό του άλλου απ’ όσο ένας κακόβουλος γέροντας με το δικό του καλό. Διότι για το παιδί δεν υπάρχει ξένη χαρά. Μοιράζεται το χαμόγελο από τα χείλη του καθενός· ακόμη και τον χλευασμό τον ερμηνεύει ως χαμόγελο. Κανείς επάνω στη γη δεν μοιάζει τόσο πολύ με τον Θεό όσο ένα αθώο παιδί. Η χαρά του Θεού για το καλό μας, ακόμη και για το μικρότερο, είναι ανέκφραστη και τέλεια.
Όταν ο Κύριος Ιησούς ήλθε ανάμεσα στους ανθρώπους, αποκάλυψε τον αμέτρητο πλούτο των αγαθών του Θεού. Με αυτά τα αγαθά χάρηκαν τα παιδιά και όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που, εξαιτίας της ακεραιότητάς τους, έμοιαζαν περισσότερο με τα παιδιά. Αυτά όμως τα αγαθά όχι μόνο δεν έδωσαν χαρά στους ανθρώπους με τον διεστραμμένο νου και τη σκληρυμένη καρδιά, αλλά, αντιθέτως, τους λύπησαν και τους πίκραναν.
Ο Χριστός υπενθυμίζει στους ανθρώπους την αρχική τους πατρίδα, μέσα στη λαμπρότητα του Θεού και στη συντροφιά των αγγέλων· τα παιδιά χαίρονται γι’ αυτό, ενώ οι κακόβουλοι γέροντες χλευάζουν.
Ο Χριστός αφαιρεί τον φόβο από τους ανθρώπους και τους καθιστά άφοβους κυρίους του κόσμου· τα παιδιά το δέχονται αυτό με ευγνωμοσύνη, ενώ οι άρχοντες το απορρίπτουν.
Ο Χριστός δείχνει ολοφάνερα πώς ο άνθρωπος, ενωμένος με τον ζωντανό Θεό, μπορεί να νικήσει και τον εαυτό του και τη φύση γύρω του και τα πονηρά πνεύματα και τις ασθένειες και τον θάνατο· και τα παιδιά συνωστίζονται γύρω από τον Κύριο με χαρά, για να απολαύσουν όσο περισσότερο μπορούν αυτές τις νίκες, ενώ οι γραμματείς συνωστίζονται γύρω από τον Κύριο με πικρία, για να βρουν αιτία να Τον ταπεινώσουν, να Τον συλλάβουν και να Τον βασανίσουν.
Τα παιδιά ζητούν από τον Χριστό ευλογία, ενώ οι άρχοντες του λαού εκτοξεύουν εναντίον Του κατάρα.
Εάν οι άνθρωποι ήταν φυσιολογικοί και υγιείς, θα χαίρονταν με παιδική χαρά για κάθε λόγο του Χριστού και για κάθε έργο Του. Διότι Εκείνος δείχνει στους ανθρώπους μόνο το καλό, μόνο τη λαμπρότητα και την ωραιότητα του καλού, μόνο τη γλυκύτητα, τη διάρκεια και τη δύναμη του καλού. Πολλοί άνθρωποι όμως —ούτε τότε ούτε σήμερα— δεν χάρηκαν βλέποντας τα αγαθά που αποκάλυψε και φανέρωσε ο Χριστός. Γιατί, γιατί συνέβη αυτό; Επειδή οι άνθρωποι συμφιλιώθηκαν με το κακό, συνήθισαν το κακό, συμμάχησαν με το κακό, και έτσι το κακό τούς φάνηκε ως πραγματικότητα, ενώ το καλό ως απάτη. Σαν την κότα που επί πολύ και μάταια τσιμπούσε ζωγραφισμένους σπόρους· όταν ύστερα τοποθετήθηκαν αληθινοί σπόροι δίπλα στους ζωγραφισμένους, εκείνη, απογοητευμένη, δεν ήθελε πια να τσιμπήσει, θεωρώντας και τους αληθινούς σπόρους ψεύτικους.
Ω, τι μυαλό κότας έχουν εκείνοι οι άνθρωποι που νομίζουν ότι και από το χέρι του Χριστού μπορεί να προέλθει απάτη, όπως από τα άλλα ακάθαρτα χέρια! Εάν ακόμη και από τα χέρια Του και από το στόμα Του ερχόταν απάτη στους ανθρώπους, τότε πράγματι η ανθρώπινη ζωή θα ήταν χειρότερη από την ανυπαρξία, φοβερότερη από το φοβερότερο όνειρο και παραλογότερη από την πιο παράλογη δίνη.
Εκατό φορές αξιολύπητοι είναι εκείνοι που δεν απλώνουν το χέρι τους προς το απλωμένο χέρι του Χριστού· διότι, ιδού, προς οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση και αν απλώσουν το χέρι τους, θα το απλώσουν είτε μέσα στη φωτιά είτε μέσα στα σαγόνια του λύκου. Εκατό φορές όμως μακάριοι είστε εσείς, οι πιστοί, που χαίρεστε και μόνο με την αναφορά του ονόματος του Χριστού, όπως χαίρεται ένα παιδί όταν ακούει το όνομα της μητέρας του. Μόνο ζωστείτε με δύναμη και καρτερία, ώστε να υπομείνετε μέχρι τέλους μέσα στην πίστη και στη χαρά. Διότι γι’ αυτόν που ακολουθεί τον Χριστό και ύστερα επιστρέφει πίσω, η κατάσταση θα είναι χειρότερη από εκείνη αυτού που δεν ξεκίνησε ποτέ να Τον ακολουθεί. Και εάν ο Κύριος τον απελευθέρωσε από ένα πονηρό πνεύμα και εκείνος κατόπιν αρνηθεί τον Κύριο, θα επιπέσουν επάνω του και θα τον κυριεύσουν επτά πονηρά πνεύματα, χειρότερα από το πρώτο (Λουκ. 11, 24-26).
Ο Χριστός είναι σαν υδροκρίτης. Όπου εμφανίζεται Εκείνος, οι άνθρωποι διαιρούνται αμέσως σε δύο παρατάξεις: σε εκείνους που χαίρονται με το καλό και σε εκείνους που δεν χαίρονται με το καλό. Έτσι συμβαίνει και σήμερα ανάμεσα στους ανθρώπους· έτσι συνέβαινε και τότε, όταν ο Κύριος περπατούσε επάνω στη γη, ενδεδυμένος με ανθρώπινο σώμα. Το σημερινό Ευαγγέλιο περιγράφει αυτή τη φοβερή διαίρεση ανάμεσα στους ανθρώπους, ενώπιον του Αποκαλυπτή του καλού, του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού.
Αφού ο Ιησούς μπήκε στο πλοίο, πέρασε στην απέναντι όχθη και ήλθε στην πόλη Του. Αυτό συνέβη μετά την περίφημη επίσκεψή Του στους εθνικούς, στην ανατολική όχθη της λίμνης Γεννησαρέτ· μετά τη δυναμική θεραπεία των δύο δαιμονισμένων και μετά το φοβερό πλήγμα που δέχθηκαν οι άπιστοι άνθρωποι από την ομολογία των ίδιων των δαιμόνων ότι ο Χριστός είναι ο Υιός του Θεού. Εκείνος μπήκε στο πλοίο. Ήταν το ίδιο εκείνο πλοίο με το οποίο είχε διαπεραιωθεί μαζί με τους αποστόλους στην απέναντι όχθη της λίμνης· το ίδιο εκείνο από το οποίο, λίγο νωρίτερα, είχε επιτελέσει ένα θαύμα εξίσου μεγάλο με την εκδίωξη των δαιμόνων από τους ανθρώπους, διότι επιτίμησε τους ανέμους και τη θάλασσα και έγινε μεγάλη γαλήνη.
Σήμερα, πάλι, ακούμε από το Ευαγγέλιο ότι ο Κύριος, επιστρέφοντας από εκείνη την πορεία, θεράπευσε έναν παραλυτικό ασθενή, συγχωρώντας τον τόσο από την αμαρτία όσο και από την ασθένεια. Και έτσι, μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, ο Χριστός επιτέλεσε τρία ισχυρά έργα, τρία εξαιρετικά θαύματα, τα οποία μαρτυρούσαν καθαρά την επίσκεψη του Θεού στους ανθρώπους. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο ο Κύριος αποκάλυψε στους ανθρώπους τρία απείρως μεγάλα αγαθά: εξουσία επάνω στη φύση, εξουσία επάνω στους δαίμονες και εξουσία επάνω στις αμαρτίες και στις ασθένειες. Τρεις μεγάλες αφορμές χαράς για τους ανθρώπους!
Φοβερές είναι οι αλυσίδες με τις οποίες μας δεσμεύει η φύση· ποιος δεν θα χαιρόταν για την απελευθέρωση από αυτές τις αλυσίδες; Ακόμη φοβερότερες είναι οι αλυσίδες με τις οποίες μας σιδηροδέσμιουν και μας μαστιγώνουν οι δαίμονες, αφού πρώτα μας παραφρονήσουν· ποιος δεν θα χαιρόταν για τη νίκη εναντίον αυτών των χειρότερων εχθρών του ανθρώπινου γένους; Οι αλυσίδες όμως με τις οποίες μας δεσμεύει η αμαρτία και μας παραδίδει στη δουλεία της φύσεως, των δαιμόνων και των ασθενειών, είναι οι πρωταρχικές αλυσίδες, με τις οποίες ο άνθρωπος δεσμεύθηκε εκουσίως ήδη από την αρχή, όταν αρνήθηκε την υπακοή και την ταπείνωση απέναντι στον Δημιουργό του. Ω θνητοί, ποιος από εσάς δεν θα χαιρόταν για τη συντριβή αυτών των πρώτων αλυσίδων, οι οποίες αποτελούν το θεμέλιο για όλο το στημόνι και όλο το υφάδι των υπόλοιπων αλυσίδων της δουλείας σας;
Αυτό το τελευταίο αγαθό ανήγγειλε ο Κύριος στους ανθρώπους, όταν πέρασε από την περιοχή των Γαδαρηνών και ήλθε στην πόλη Του. Η Καπερναούμ ήταν η πόλη Του, στην οποία εγκαταστάθηκε, αφού είχε απορριφθεί και σχεδόν θανατωθεί από τους κατοίκους της επί πολλά χρόνια πατρίδας Του, της Ναζαρέτ (Λουκ. 4, 28-31· Ματθ. 4, 13).
Και ιδού, Του έφεραν έναν παραλυτικό ξαπλωμένο επάνω σε κλίνη. Το γεγονός αυτό το περιγράφουν και οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς. Οι δύο τελευταίοι περιγράφουν το γεγονός με ορισμένες λεπτομέρειες τις οποίες παραλείπει ο ευαγγελιστής Ματθαίος. Ο παραλυτικός άνθρωπος ήταν σε τέτοιο βαθμό ασθενής, ώστε όχι μόνο δεν μπορούσε να έλθει μόνος του στον Χριστό, αλλά ούτε μπορούσαν να τον αγγίξουν και να τον κατεβάσουν από την κλίνη· γι’ αυτό οι συγγενείς και οι φίλοι του αναγκάστηκαν να τον βγάλουν από το σπίτι μαζί με την κλίνη και να τον φέρουν ενώπιον του Κυρίου.
Η απελπιστική παράλυση εκείνου του ασθενούς φαίνεται και από το ότι χρειάστηκαν τέσσερις άνθρωποι για να μεταφέρουν την κλίνη, ώστε να τον κρατούν ασφαλέστερα και να τον ταράζουν όσο το δυνατόν λιγότερο κατά την πορεία. Όταν τον έφεραν στο σπίτι όπου βρισκόταν ο Χριστός, είδαν ότι, εξαιτίας του μεγάλου πλήθους που συνωστιζόταν στην είσοδο, ήταν εντελώς αδύνατο να μπουν. Και αποφάσισαν να ανοίξουν τη στέγη του σπιτιού και, μέσα από τη στέγη, κατέβασαν την κλίνη με τον ασθενή ενώπιον του Χριστού.
Εκείνη τη στιγμή ο Χριστός δίδασκε στον λαό τη διδασκαλία Του. «Και ελάλει προς αυτούς τον λόγον». Ούτε μία στιγμή δεν άφηνε Εκείνος να χαθεί μάταια: ύστερα από τα έργα μιλούσε τον λόγο, και ύστερα από τον λόγο επιτελούσε έργα. Και τους λόγους και τα έργα τα χρησιμοποιούσε αδιάκοπα, μόνο και μόνο για να βοηθήσει τους ανθρώπους να χαίρονται με το καλό, να πιστεύουν στο καλό και σε Εκείνον ως τον ύψιστο φορέα και αποκαλυπτή του καλού.
Και ο Ιησούς, βλέποντας την πίστη τους, είπε στον παραλυτικό: «Θάρσει, τέκνον· συγχωρούνται οι αμαρτίες σου». Ο Κύριος Ιησούς δεν είδε την πίστη τους μόνο όταν αυτοί κατέβασαν τον ασθενή ενώπιόν Του, αλλά ήδη από τη στιγμή που σήκωσαν την κλίνη με τον ασθενή και ξεκίνησαν από το σπίτι προς Εκείνον. Διότι Εκείνος που μπορούσε να βλέπει τους λογισμούς της ανθρώπινης καρδιάς μπορούσε ακόμη ευκολότερα να βλέπει τα γεγονότα τόσο από μακριά όσο και από κοντά. Είδε τον Ναθαναήλ κάτω από τη συκιά προτού ακόμη αυτός οδηγηθεί ενώπιόν Του (Ιω. 1, 48).
Τι λέμε; Εκείνος δεν έβλεπε μόνο τα γεγονότα που συνέβαιναν, αλλά και εκείνα που επρόκειτο να συμβούν μέχρι το τέλος των αιώνων. Εδώ δεν λέγεται: «βλέποντάς τους ο Ιησούς», αλλά: «βλέποντας την πίστη τους», για να φανερωθεί με αυτό ότι ο Χριστός βλέπει και εκείνο που είναι ακόμη δυσκολότερο να ιδωθεί, εκείνο που είναι το πιο κρυμμένο μέσα στον άνθρωπο. Και αυτό γράφτηκε πάλι για εμάς, ώστε να γνωρίζουμε σε τι αποβλέπει ο Κύριος, σήμερα όπως και τότε, και ώστε να γνωρίζουμε ακόμη ότι μπορούμε να προσδοκούμε τη βοήθεια του Θεού μέσα στα παθήματα μόνο όταν έχουμε πίστη. Όταν ο Θεός βλέπει την πίστη μας, δεν καθυστερεί τη βοήθειά Του.
«Και βλέποντας την πίστη τους». Τίνος όμως την πίστη; Μόνο την πίστη εκείνων που έφεραν τον ασθενή ή και την πίστη του ίδιου του ασθενούς; Πρώτα απ’ όλα, είναι φανερή η πίστη εκείνων που μετέφεραν τον ασθενή. Και μόνο χάρη στη δική τους πίστη μπορούσε ο Κύριος να θεραπεύσει τον παραλυτικό. Διότι σε αρκετές περιπτώσεις ο Χριστός επιτέλεσε θαύματα χωρίς τη γνώση και πέρα από την πίστη του ασθενούς.
Πρώτα απ’ όλα, οι νεκροί τους οποίους ανέστησε δεν μπορούσαν να έχουν πίστη, ώστε το θαύμα να συμβεί σύμφωνα με τη δική τους πίστη. Ακόμη και το περιβάλλον των νεκρών δεν έδειχνε πάντοτε ιδιαίτερη πίστη. Για τη χήρα της Ναΐν δεν λέγεται ότι πίστευε, αλλά μόνο ότι έκλαιγε για τον νεκρό γιο της. Ίσως όμως, τη στιγμή που ο Κύριος την πλησίασε και, γεμάτος ευσπλαχνία, της είπε αποφασιστικά: «Μην κλαις», να άστραψε μέσα της η πίστη στη δύναμή Του.
Ούτε η Μάρθα και η Μαρία, οι αδελφές του Λαζάρου, πίστευαν πολύ ότι ο Χριστός θα ανέσταινε τον νεκρό αδελφό τους, και μάλιστα ύστερα από τέσσερις ημέρες παραμονής στον τάφο. Μόνο ο άρχοντας Ιάειρος είχε ισχυρή πίστη στον Χριστό, όταν Τον πλησίασε και είπε: «Η θυγατέρα μου τώρα πεθαίνει· έλα όμως και βάλε επάνω της το χέρι Σου και θα ζήσει» (Ματθ. 9, 18).
Παρομοίως, ο Χριστός δεν θεράπευσε πολλούς βαριά ασθενείς εξαιτίας της δικής τους πίστης, αλλά κυρίως εξαιτίας της πίστης των συγγενών ή των φίλων τους. Έτσι θεράπευσε τον δούλο του εκατοντάρχου στην Καπερναούμ (Ματθ. 8), όχι εξαιτίας της πίστης του βαριά ασθενούς δούλου, αλλά εξαιτίας της πίστης του εκατοντάρχου· όπως θεράπευσε τη θυγατέρα της Χαναναίας χάρη στην πίστη της μητέρας της (Ματθ. 15, 22), και όπως θεράπευσε πολλούς επιληπτικούς, δαιμονισμένους και κωφαλάλους χάρη στην πίστη των συγγενών ή των φίλων τους, οι οποίοι τους έφερναν προς Εκείνον (Ματθ. 9, 32· 15, 30· 17, 14 κ.ά.).
Τους δαιμονισμένους των Γαδαρηνών, όμως, τους καθάρισε από τους δαίμονες και τους θεράπευσε και χωρίς τη δική τους πίστη και χωρίς την πίστη των ανθρώπων που τους περιέβαλλαν, αποκλειστικά σύμφωνα με τις δικές Του βουλές και σύμφωνα με το σχέδιο της θείας οικονομίας για τη σωτηρία του ανθρώπου· μόνο και μόνο για να αφυπνίσει την πίστη στους απονεκρωμένους και να την ενισχύσει στους ολιγόπιστους (Ματθ. 8, 26).
Στην περίπτωση όμως αυτού του παραλυτικού φαίνεται ότι μεγάλη ήταν η πίστη εκείνων που τον έφεραν στον Χριστό. Ο Χριστός δεν είχε ανάγκη να εκτιμήσει την πίστη τους από εξωτερικά σημεία· κοίταζε κατευθείαν στις καρδιές τους και έβλεπε την πίστη τους. Εμείς όμως, που δεν βλέπουμε τις καρδιές, μπορούμε από τα εξωτερικά σημεία να διακρίνουμε ότι η πίστη τους ήταν πράγματι μεγάλη.
Το ότι τέσσερις άνθρωποι αποφάσισαν να φέρουν έναν απελπιστικά ασθενή στον Χριστό, δεν είναι άραγε μεγάλο σημείο πίστεως; Και ακόμη, το ότι ανέβηκαν στη στέγη, την άνοιξαν και κατέβασαν τον ασθενή μέσα από τη στέγη στο σπίτι ενώπιον του Χριστού, δεν είναι άραγε ολοφάνερο σημείο ισχυρής πίστεως;
Διότι σκεφτείτε σε ποιον κίνδυνο θα εξέθεταν τον εαυτό τους αυτοί οι τέσσερις άνθρωποι και σε πόσο χλευασμό από τους γείτονές τους, αν, ύστερα από τόσο κόπο και ύστερα από το άνοιγμα της στέγης του σπιτιού, αναγκάζονταν να επιστρέψουν πίσω τον ασθενή αθεράπευτο! Και οι άνθρωποι φοβούνταν και τότε τον χλευασμό, όπως και σήμερα, και απέφευγαν την αποτυχία, όπως και σήμερα. Μόνο η πανίσχυρη πίστη δεν φοβάται τον χλευασμό ούτε αποφεύγει την αποτυχία· ούτε καν σκέφτεται τον χλευασμό, όπως ακριβώς δεν αμφιβάλλει για την επιτυχία
Ο Κύριος μπορούσε, λοιπόν, να θεραπεύσει τον ασθενή βλέποντας μόνο την πίστη εκείνων που τον μετέφεραν. Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι και ο ίδιος ο ασθενής είχε πίστη. Πρώτα απ’ όλα, ένας άνθρωπος που διέθετε έστω και λίγη συνείδηση, εάν δεν είχε πίστη, θα επέτρεπε άραγε να τον σέρνουν οι άνθρωποι μαζί με την κλίνη του μέσα στους δρόμους και —το ακόμη σημαντικότερο— θα επέτρεπε να τον ανεβάσουν στη στέγη και να τον κατεβάσουν μέσα στο σπίτι από τη στέγη; Υπάρχει όμως και ένα ακόμη εσωτερικό σημείο της πίστεως του ασθενούς. Ο Κύριος του απευθύνεται με τη λέξη «τέκνον»: «Τέκνον, συγχωρούνται οι αμαρτίες σου». Θα αποκαλούσε άραγε ο Χριστός έναν άπιστο «τέκνον»; Θα μπορούσε άραγε να ειπωθεί σε έναν αμετανόητο: «Συγχωρούνται οι αμαρτίες σου»;
Όταν ο Χριστός θέλησε να αναστήσει τον γιο της χήρας της Ναΐν, δεν του απευθύνθηκε με τη λέξη «τέκνον» ούτε «υιέ», αλλά «νεανίσκε». Διότι ο νεκρός ούτε πιστεύει ούτε μπορεί να μετανοήσει. Εδώ, όμως, λέει στον ασθενή: «Τέκνον!» Και ακόμη, δεν είπε ο Κύριος: «Εάν μετανοήσει ο άνθρωπος, συγχώρησέ τον» (Λουκ. 17, 3-4); Η μετάνοια, λοιπόν, αποτελεί προϋπόθεση της συγχωρήσεως. Και μετάνοια δεν υπάρχει χωρίς ντροπή και φόβο Θεού και χωρίς πίστη στον Θεό.
Και ιδού, μερικοί από τους γραμματείς είπαν μέσα τους: «Αυτός βλασφημεί τον Θεό». Έτσι σκέφθηκαν εκείνοι που δεν χαίρονται με το καλό, οι σύμμαχοι και οι δούλοι του κακού. Σαν να έλεγαν: «Ποιος μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες, εκτός από τον ένα και μόνο Θεό;» Αυτές οι κατασκοπευτικές και αποξηραμένες ψυχές, οι οποίες θεωρούσαν τον εαυτό τους ύψιστο σοφό και ζητούσαν να κατεβάσουν τον Χριστό τουλάχιστον στο δικό τους επίπεδο, αν όχι και χαμηλότερα, δεν μπορούσαν, φυσικά, να χωρέσουν στον στενό και σκοτισμένο νου τους τη σκέψη ότι ο Θεός μπορούσε να εμφανιστεί ως άνθρωπος και ότι αυτή η εμφάνιση του Θεού μέσα στον άνθρωπο είχε πράγματι συντελεστεί στο πρόσωπο του ίδιου του Κυρίου Ιησού.
Δεν τους ενδιέφεραν τα βάσανα του ασθενούς και ακόμη λιγότερο η θεραπεία του· αναζητούσαν κάποιον λόγο του Χριστού, ώστε να μπορέσουν να ταπεινώσουν τον Χριστό, να Τον απομακρύνουν από τον δρόμο τους και από τη συνείδησή τους. «Εκδικούμενοι για τα πάθη τους, νόμιζαν ότι εκδικούνταν για τη βλασφημία εναντίον του Θεού» (Ζιγαβηνός). Διότι ο Χριστός τούς ήταν υπερβολικά βαρύς.
Και ο Ιησούς, βλέποντας τους λογισμούς τους, είπε: «Γιατί σκέφτεστε κακά μέσα στις καρδιές σας;» Οι παρόντες γραμματείς δεν είχαν προφέρει τίποτε με το στόμα τους, αλλά μόνο είχαν σκεφθεί μέσα στις καρδιές τους. Δεν λέγεται ότι σκέφθηκαν μέσα στον νου τους, αλλά μέσα στην καρδιά τους, πράγμα που σημαίνει ότι η σκέψη τους ήταν συνδεδεμένη με πικρία και μίσος. Διότι δεν άκουγαν προσεκτικά τον Χριστό ούτε ως πιστοί ούτε ως αντικειμενικοί ερευνητές, αλλά ως κατάσκοποι και διώκτες.
Εάν ήταν πιστοί, θα χαίρονταν για τον λόγο και το έργο του Χριστού, όπως και οι υπόλοιποι άνθρωποι που είδαν και δόξασαν τον Θεό. Εάν πάλι μπορούσαν να είναι αντικειμενικοί ερευνητές, θα πίστευαν στον Χριστό, όπως πίστεψε ο εκατόνταρχος κάτω από τον Σταυρό στον Γολγοθά. Διότι εκείνος παρατηρούσε αντικειμενικά και χωρίς προσωπικό συμφέρον όλα όσα συνέβαιναν και, όταν είδε με πόσο φόβο, συγκλονισμό και φρίκη ολόκληρη η φύση συνόδευσε τον θάνατο του Χριστού, αναφώνησε: «Αληθώς, αυτός ήταν Υιός Θεού» (Ματθ. 27, 54)!
Ο Κύριος Ιησούς είδε τους λογισμούς τους. Ποιος μπορεί να βλέπει τους λογισμούς εκτός από τον Θεό; «Εσύ εξετάζεις καρδιές και νεφρούς, Θεέ δίκαιε!» αναφωνεί ο Δαβίδ (Ψαλμ. 7, 9). «Εγώ, ο Κύριος, εξετάζω τις καρδιές και δοκιμάζω τους νεφρούς, για να αποδώσω στον καθένα σύμφωνα με τις οδούς του», λέει ο ίδιος ο Κύριος διά του προφήτη Ιερεμία (17, 10). Και ο Σολομών, στην προσευχή του, λέει προς τον Θεό: «Εσύ μόνο γνωρίζεις τις καρδιές των υιών των ανθρώπων» (Β΄ Παραλ. 6, 30).
Και ιδού, ο Κύριος Ιησούς βλέπει τις καρδιές και τους λογισμούς που βρίσκονται μέσα στην καρδιά. Όπως η γη δεν μπορεί να δει το μάτι, ενώ το μάτι μπορεί να δει τη γη, έτσι και όλα τα επίγεια δημιουργήματα, περιβεβλημένα από τον χρόνο, δεν μπορούν να διεισδύσουν στα μυστήρια της αιωνιότητας, ενώ το μάτι της αιωνιότητας μπορεί να διεισδύσει και να δει όλα όσα υπάρχουν επάνω στη γη και μέσα στον χρόνο. Βλέποντας με αυτή την όραση της αιωνιότητας, ο Κύριος Ιησούς διέκρινε και έβλεπε ολοκληρωτικά όσα κρύβονται τόσο στα βάθη της θάλασσας όσο και στα βάθη της ανθρώπινης καρδιάς, καθώς και σε όλα τα βάθη του χρόνου και του χώρου.
«Γιατί σκέφτεστε κακά μέσα στις καρδιές σας;» Έτσι ρώτησε ο άκακος Κύριος εκείνους που Τον παρακολουθούσαν κρυφά και Τον καταδίωκαν. Ω, τι απέραντη καθαρότητα των λογισμών του Ιησού! Τι απερίγραπτη ωραιότητα της καρδιάς Του! Και τι αρνίσια πραότητα! Γιατί σκέφτεστε κακά; Γιατί δεν σκέφτεστε καλά; Γιατί περιμένετε το κακό; Γιατί δεν περιμένετε το καλό; Γιατί χαίρεστε με το κακό; Γιατί δεν χαίρεστε με το καλό; Γιατί στέκεστε δίπλα σε μια καθαρή πηγή και περιμένετε να αναβλύσει από αυτήν θολό νερό; Γιατί κοιτάζετε τον ήλιο και περιμένετε τη συσκότισή του; Εγκαταλείψτε αυτές τις νοσηρές συνήθειες και χαρείτε για την καθαρότητα της πηγής και για το φως του ήλιου!
Ο Κύριος δεν τους χλευάζει, δεν τους επιτίθεται, δεν τους εξυβρίζει, όπως θα έκανε ένας κοινός θνητός απέναντι στους εχθρούς του, εάν είχε κατορθώσει να αποκαταστήσει την υγεία και τη δύναμη ενός παραλυτικού ανθρώπου. Πράγματι, ούτε ο πιο προσεκτικός ιατρός δεν θα μπορούσε να απευθυνθεί με περισσότερη ηπιότητα στους πιο βαριά ασθενείς του απ’ όσο ο πράος και γλυκύς Κύριος απευθύνεται στους παράφρονες διώκτες Του: «Γιατί σκέφτεστε κακά μέσα στις καρδιές σας, ενώ μπορείτε να σκέφτεστε το καλό, να περιμένετε το καλό και να χαίρεστε με το καλό;»
«Διότι τι είναι ευκολότερο να πει κανείς: “Συγχωρούνται οι αμαρτίες σου” ή να πει: “Σήκω και περπάτησε”; Για να γνωρίζετε όμως ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία επάνω στη γη να συγχωρεί αμαρτίες» —τότε είπε στον παραλυτικό— «σήκω, πάρε την κλίνη σου και πήγαινε στο σπίτι σου». Και εκείνος σηκώθηκε και πήγε στο σπίτι του.
Για τον Κύριο το να προφέρει έναν λόγο είναι το ίδιο με το να επιτελεί ένα έργο. Για τη γλώσσα ενός κοινού θνητού είναι εξίσου εύκολο να πει: «Συγχωρούνται οι αμαρτίες σου» και: «Σήκω και περπάτησε», αφού και το ένα και το άλλο παραμένουν χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Για τον αναμάρτητο Κύριο, όμως, ο λόγος είναι το ίδιο με το έργο. Γι’ αυτό με τα παραπάνω λόγια θέλει να πει: τι είναι ευκολότερο να πραγματοποιηθεί, να συγχωρηθούν οι αμαρτίες ενός ανθρώπου ή να σηκωθεί υγιής από την κλίνη του; Και τα δύο έργα είναι εξίσου αδύνατα για τον κοινό θνητό άνθρωπο. «Για τους ανθρώπους αυτό είναι αδύνατο, για τον Θεό όμως όλα είναι δυνατά» (Ματθ. 19, 26).
Τι είναι, λοιπόν, ευκολότερο: να θεραπευτεί η ψυχή ή να θεραπευτεί το σώμα; Η ψυχή δεν μπορεί με κανέναν άλλο τρόπο να θεραπευτεί, μέχρις ότου συγχωρηθούν οι αμαρτίες της. Όταν συγχωρηθούν οι αμαρτίες της, η ψυχή γίνεται υγιής· και όταν η ψυχή είναι υγιής, είναι εύκολο να θεραπευτεί και το σώμα. Επομένως, είναι πολύ σημαντικότερο να συγχωρηθούν οι αμαρτίες του ασθενούς παρά να σηκωθεί στα πόδια του, όπως είναι σημαντικότερο να ξεριζωθεί το σκουλήκι από τη ρίζα του δέντρου παρά να καθαριστεί εξωτερικά το δέντρο από τα ίχνη της σκωληκοφαγίας. Διότι όσο βρίσκεται το σκουλήκι μέσα στο δέντρο, τόσο θα υπάρχουν επάνω στο δέντρο και τα ίχνη της σκωληκοφαγίας.
Η αμαρτία είναι η αιτία της ασθένειας, τόσο της ψυχικής όσο και της σωματικής, σχεδόν πάντοτε. Εξαίρεση αποτελούν εκείνες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες ο Θεός, σύμφωνα με την αγαθή Του Πρόνοια, επιτρέπει σωματικές ασθένειες ακόμη και στους δικαίους, όπως το φανερώνει με τον καλύτερο τρόπο το παράδειγμα του δικαίου Ιώβ. Ως κανόνας, όμως, ισχύει από τη δημιουργία του κόσμου ότι η αμαρτία είναι αιτία της ασθένειας. Και εκείνος που μπορεί να καταστρέψει την αμαρτία μέσα στον ασθενή μπορεί ακόμη ευκολότερα να καταστήσει υγιές το σώμα του.
Εκείνος, πάλι, που θα μπορούσε να χαρίσει προσωρινά υγεία στο σώμα, αλλά δεν θα μπορούσε να συγχωρήσει τις αμαρτίες, θα έκανε ό,τι ακριβώς και ένας δενδροκόμος που θα καθάριζε το δέντρο από τα ίχνη της σκωληκοφαγίας, αλλά ούτε θα γνώριζε ούτε θα μπορούσε να ξεριζώσει το σκουλήκι από τη ρίζα του δέντρου.
Ο Κύριος Ιησούς καθετί που κάνει το κάνει τέλεια, με τάξη και χωρίς σφάλμα. Επιθυμεί να αποκαταστήσει στον ασθενή την πλήρη υγεία, τόσο της ψυχής όσο και του σώματος. Γι’ αυτό θεραπεύει πρώτα την ψυχή του και έπειτα περιμένει να κάνουν οι γραμματείς αυτό που θα έκαναν, δηλαδή να πουν: «Αυτός βλασφημεί τον Θεό», ώστε να Του δοθεί αφορμή να εξηγήσει τη σχέση μεταξύ αμαρτίας και ασθένειας, να τονίσει την υπεροχή της ψυχής έναντι του σώματος και να καταδείξει ακόμη εντονότερα τη θεϊκή Του δύναμη.
Στον βαριά ασθενή δίνεται μερικές φορές και ισχυρή δόση φαρμάκου. Ο Κύριος, στην προκειμένη περίπτωση, παρουσιάζει τον εαυτό Του ως έχοντα εξουσία. Εδώ δεν επικαλείται τον ουράνιο Πατέρα, αλλά τη δική Του αιώνια εξουσία και δύναμη.
Πρέπει ακόμη να προσέξουμε τις λέξεις «επάνω στη γη»: «Ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία επάνω στη γη να συγχωρεί αμαρτίες». Αυτό σημαίνει ότι μόνο όσο ο άνθρωπος βρίσκεται σε αυτή τη ζωή επάνω στη γη μπορούν να συγχωρηθούν οι αμαρτίες του. Όταν όμως αναχωρήσει από τη γη, οι συγχωρήσεις παύουν. Στον άλλο κόσμο δεν υπάρχει συγχώρηση για τους αμαρτωλούς που αναχώρησαν από αυτή τη ζωή χωρίς μετάνοια. Γι’ αυτό ακριβώς λέγεται: «επάνω στη γη».
«Σήκω, πάρε την κλίνη σου και πήγαινε στο σπίτι σου!» Έτσι αποφασιστικά μιλά ο Κύριος στον ασθενή· δεν μιλά όπως μιλούν οι γραμματείς, αλλά ως Εκείνος που έχει εξουσία. Και όπως έχει εξουσία να συγχωρεί τις αμαρτίες της ψυχής, έτσι έχει και εξουσία να διατάζει το σώμα να γίνει υγιές. Για να μην υπάρχει όμως καμία αμφιβολία σχετικά με τη θεραπεία του ασθενούς, ο Κύριος τον διατάζει να πάρει ο ίδιος την κλίνη του, επάνω στην οποία τον είχαν μεταφέρει τέσσερις άνθρωποι, και να πάει στο σπίτι του.
Γιατί όμως τον διατάζει ειδικά να πάει στο σπίτι του; Πρώτον, επειδή ο ίδιος ο Κύριος χαίρεται με το καλό του άλλου και επιθυμεί ο θεραπευμένος να επιστρέψει όσο το δυνατόν γρηγορότερα στο σπίτι του, να φέρει χαρά εκεί όπου επί πολύ καιρό βασίλευε η λύπη και να χαροποιήσει όλους τους οικείους του, οι οποίοι είχαν κοπιάσει γύρω του κατά τη διάρκεια της ασθένειάς του. Δεύτερον, για να δείξει στους φιλόδοξους γραμματείς ότι όσα Εκείνος πράττει, τα πράττει από καθαρή φιλανθρωπία και όχι όπως εκείνοι, που ενεργούν για να τους επαινούν οι άνθρωποι. Όπως ο ποιμένας δεν ενδιαφέρεται να τον επαινούν τα πρόβατά του, έτσι και ο Χριστός δεν ενδιαφέρεται να Τον επαινούν οι άνθρωποι. «Δεν δέχομαι δόξα από ανθρώπους», είπε σε άλλη περίπτωση (Ιω. 5, 41), και αυτό θέλησε να δείξει και στην παρούσα περίπτωση.
Και οι άνθρωποι, όταν το είδαν, θαύμασαν και δόξασαν τον Θεό, ο οποίος έδωσε τέτοια εξουσία στους ανθρώπους. Ενώ οι γραμματείς βλασφημούν τον Χριστό μέσα στις καρδιές τους, ο υπόλοιπος λαός, του οποίου η κοσμική ματαιοδοξία δεν είχε ακόμη σκοτίσει εντελώς τον νου ούτε δηλητηριάσει την καρδιά, θαυμάζει και δοξάζει τον Θεό για το πρωτοφανές έργο που επιτέλεσε ο Κύριος μπροστά στα μάτια όλων. Αυτός ο λαός, που θαυμάζει κατ’ αυτόν τον τρόπο και δοξάζει τον Θεό, είναι πολύ καλύτερος από τους πωρωμένους γραμματείς του και πολύ πλησιέστερος προς το καλό και την αλήθεια από τους ειδωλολάτρες των Γαδαρηνών, οι οποίοι είδαν το θαύμα και δεν δόξασαν τον Θεό, αλλά, θρηνώντας για τους χοίρους τους, έδιωξαν από τη χώρα τους τον φιλάνθρωπο Χριστό.
Ωστόσο, ούτε αυτός ο λαός κατανόησε την αυθύπαρκτη θεϊκή δύναμη του Χριστού, του Σωτήρα. Δόξασε τον Θεό, ο οποίος έδωσε τέτοια εξουσία στους ανθρώπους! Ο λαός αυτός δεν είδε ούτε αναγνώρισε τον Κύριο Ιησού ως τον Μονογενή Υιό του Θεού.
Εκείνο όμως που δεν είδαν και δεν αναγνώρισαν όλοι οι άνθρωποι τότε, ας το δούμε και ας το αναγνωρίσουμε εμείς, στους οποίους μέσω της Εκκλησίας δόθηκε η χάρη να βλέπουμε και να αναγνωρίζουμε την αλήθεια. Ας μάθουμε, λοιπόν, να χαιρόμαστε με το καλό, διότι κάθε καλό προέρχεται από τον Θεό· και έτσι θα μάθουμε να χαιρόμαστε με τον Θεό, τη ζωοποιό πηγή της αιώνιας χαράς. Όπως λέει ο θεόπνευστος προφήτης: «Θα χαρώ και θα αγαλλιάσω για Σένα, θα ψάλω στο όνομά Σου, Ύψιστε» (Ψαλμ. 9, 2).
Από αυτή τη χαρά θα ανοίξουν τα μάτια μας, ώστε να δούμε όλο το πλήρωμα της αλήθειας στον Κύριο Ιησού· και θα ανοίξει η γλώσσα μας, ώστε να Τον ομολογήσουμε και να Τον δοξάσουμε ως Υιό του Θεού, τον μοναδικό Σωτήρα των ανθρώπων και τον μοναδικό Φιλάνθρωπο. Σε Αυτόν ας είναι η δόξα και ο αίνος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, στην ομοούσια και αδιαίρετη Τριάδα, τώρα και πάντοτε, σε όλον τον χρόνο και σε όλη την αιωνιότητα. Αμήν.
Η εφημερίδα του Βατικανού μόλις υπονόμευσε ένα από τα ιδρυτικά δόγματα του Χριστιανισμού: το προπατορικό αμάρτημα .
Ένα δοκίμιο που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στην L'Osservatore Romano υποστηρίζει ότι η Γένεση δεν περιέχει ούτε τον Σατανά ούτε το προπατορικό αμάρτημα.
Η ακόλουθη ανάλυση εξηγεί γιατί αυτή η δήλωση υπερβαίνει την βιβλική ερμηνεία και πλήττει την καρδιά της αποστολής του Χριστού, των μυστηρίων και της καθολικής πίστης.
Η επίσημη εφημερίδα της Αγίας Έδρας αρνείται ανοιχτά το προπατορικό αμάρτημα: γιατί;
Στις 4 Ιουλίου 2026, η L'Osservatore Romano (σημειώστε ότι αυτή είναι η επίσημη εφημερίδα της Αγίας Έδρας, δηλαδή του Πάπα) δημοσίευσε ένα άρθρο της Marinella Perroni με τίτλο « Το Φίδι, η Γυναίκα και ο Καρπός. Και ο Σατανάς; ». Ο υπότιτλος προαναγγέλλει το συμπέρασμα του σύντομου δοκιμίου: « Αυτός [ο Σατανάς] δεν βρίσκεται στη Γένεση: στην πηγή μιας παρεξήγησης ».
Σύμφωνα με τήν συγγραφέα, η παραδοσιακή ερμηνεία της Γένεσης 3 είναι ελαττωματική, καθώς βασίζεται σε μια σοβαρή παρεξήγηση. Η ιστορία δεν περιέχει ίχνος ούτε του διαβόλου ούτε του προπατορικού αμαρτήματος.
Το γεγονός ότι ένα τέτοιο άρθρο δημοσιεύτηκε σε καμία άλλη εφημερίδα παρά στην εφημερίδα του Πάπα δεν θα πρέπει, ωστόσο, να προκαλεί αδικαιολόγητη έκπληξη, καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που ετερόδοξες θέσεις προωθούνται από τον επίσημο τύπο της Καθολικής Εκκλησίας (σκεφτείτε απλώς τα παράξενα άρθρα που δημοσιεύθηκαν στην Avvenire , την επίσημη εφημερίδα των Ιταλών επισκόπων). Αυτό έχει πλέον γίνει ο κανόνας.
Το ίδιο το γεγονός αξίζει να τονιστεί, ωστόσο, καθώς δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, ούτε απλώς για το παράξενο ξέσπασμα ενός καθολικού θεολόγου που ταυτόχρονα προτείνει ερμηνευτικές ερμηνείες - όπως θα δούμε - συγκρίσιμες με τη σκέψη των Γνωστικών αιρέσεων των πρώτων αιώνων μ.Χ. Αντίθετα, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου, του οποίου ο απώτερος στόχος είναι η επανίδρυση της Καθολικής Εκκλησίας.
Ας προχωρήσουμε με τη σειρά. Ποιος είναι ο συγγραφέας;
Πρώτα, λίγα λόγια για τον συγγραφέα. Η Μαρινέλλα Περόνι είναι μια διεθνώς αναγνωρισμένη Ιταλίδα θεολόγος και βιβλική μελετήτρια, γνωστή για τις μελέτες της στην Καινή Διαθήκη, την βιβλική ερμηνευτική, τη φεμινιστική εξήγηση (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό) και τον ρόλο των γυναικών στον πρώιμο Χριστιανισμό, τον οποίο φυσικά επανερμήνευσε για να δικαιολογήσει την εισαγωγή του γυναικείου διακονικού αξιώματος στη σύγχρονη εποχή. Η Περόνι δίδαξε την Αγία Γραφή στο Παπικό Αθηναϊκό του Σαντ' Άνσελμο και υπήρξε ηγετική φωνή στην προώθηση του «διαλόγου» μεταξύ της θεολογίας και του σύγχρονου πολιτισμού. Είναι επίσης ιδρύτρια και πρώην πρόεδρος του Συντονισμού Ιταλών Θεολόγων , μιας ένωσης που προωθεί τη μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στη θεολογική έρευνα «από την οπτική γωνία του φύλου» και στη ζωή της Εκκλησίας. Σε μια συνέντευξη που δημοσιεύτηκε από την Avvenire στις 14 Μαρτίου 2025, η Περόνι εξήγησε πώς, από τη Δεύτερη Σύνοδο του Βατικανού, έχει αναπτυχθεί η «μεγάλη πορεία» της εξειδικευμένης συμμετοχής των γυναικών στην Εκκλησία, μια διαδικασία που δεν στερείται ακαδημαϊκών εμποδίων και επίμονων προκαταλήψεων προς τους ιερείς στις αποφάσεις πρόσληψης.
Δήλωσε ότι η κορύφωση επιτεύχθηκε με την πιο πρόσφατη Σύνοδο, όπου οι γυναίκες - δηλαδή, οι φεμινίστριες θεολόγοι - απέκτησαν τελικά τόσο το δικαίωμα λόγου όσο και το δικαίωμα ψήφου. Η Περόνι απέδωσε στον Πάπα Φραγκίσκο την έναρξη μιας διαδικασίας «αποαρρενοποίησης της Εκκλησίας», αποφεύγοντας παράλληλα την «κληρικοποίηση των γυναικών». Όσον αφορά το γυναικείο διακονικό αξίωμα, διευκρίνισε ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και ότι, προς το παρόν, είναι απαραίτητο να «προχωρήσουμε πέρα από αυτό».
Ο Φραγκίσκος δεν απέφυγε το ζήτημα για δογματικούς λόγους, αλλά για να αποφύγει περαιτέρω διχασμό της Εκκλησίας. Με άλλα λόγια, η στρατηγική που υιοθετήθηκε είναι αυτή της αναμονής: εργασία σε άλλα μέτωπα μέχρι να εδραιωθεί μια ευρεία συναίνεση εντός του Λαού του Θεού. Μόνο τότε μπορεί να τεθεί ξανά το ζήτημα. Στις 4 Δεκεμβρίου 2025, υπό τον Λέοντα ΙΔ΄, η Εκκλησία είπε «όχι» στο γυναικείο διακονικό αξίωμα , αλλά αυτό το «όχι» παρουσιάστηκε ως προσωρινό και ως εκ τούτου προορισμένο να επανεξεταστεί όταν το εκκλησιαστικό κλίμα είναι πιο ευνοϊκό. Μια στρατηγική αναμονής και η Ατζέντα Μεταρρύθμισης
Αυτή η στρατηγική αναμονής δεν είναι μοναδική για τήν Περόνι. είναι η επίσημη θέση της Ιταλικής Εκκλησίας. Πράγματι, το πολυσυζητημένο συνοδικό έγγραφο που δημοσιεύθηκε στα τέλη Οκτωβρίου 2025 συνέστησε να μην διακοπούν οι μελέτες για το γυναικείο διακονικό αξίωμα στην Εκκλησία και, ταυτόχρονα, ζήτησε νέες προτάσεις για λειτουργική μεταρρύθμιση. Πιο πρόσφατα, ο Erio Castellucci , επίσκοπος Μόντενα-Νοναντόλα, αντιπρόεδρος της Ιταλικής Επισκοπικής Συνδιάσκεψης και μία από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες εντός της ιταλικής επισκοπής (φημολογείται ότι πρόκειται να προαχθεί στην έδρα του Sant'Ambrogio στο Μιλάνο), πρότεινενα διερευνήσουν μια μορφή «συμπροεδρίας» στη Λειτουργία, στην οποία οι γυναίκες θα ηγούνταν της Λειτουργίας του Λόγου, ενώ οι άνδρες ιερείς θα προΐστανταν της Ευχαριστιακής Λειτουργίας.
Ο Castellucci υποστηρίζει ότι μια τέτοια «συμπροεδρία» θα απέφευγε τα προβλήματα που σχετίζονται με την ανδρική εκπροσώπηση του Χριστού στην πράξη της καθαγίασης και θα παρέκαμπτε το αδιέξοδο που δημιουργήθηκε από την επανειλημμένη απόρριψη της γυναικείας διακονίας από την Εκκλησία. Επιπλέον, ο Castellucci υποστηρίζει ότι, μόλις ολοκληρωθεί η «διαδικασία ωρίμανσης της συναίνεσης» στο εγγύς μέλλον, οι αποφάσεις των συμβουλευτικών συνόδων θα γίνουν «δεσμευτικές» για την Εκκλησία.
Αυτή είναι η μεταρρυθμιστική ζύμωση που γίνεται αισθητή αυτή τη στιγμή στην Ιταλία και γύρω από το Βατικανό.
Η Ατζέντα, ωστόσο, επιδιώκει πιο φιλόδοξους και μακροπρόθεσμους στόχους. Οι νεομοντερνιστές υπονοούν ότι γνωρίζουν ότι το δόγμα - και ιδιαίτερα η Χριστολογία - πρέπει να επανιδρυθεί προκειμένου να επανιδρυθεί η Εκκλησία. Η Εκκλησία, άλλωστε, είναι το Μυστικό Σώμα του Χριστού. Στους πρώτους αιώνες, οι χριστολογικές διαμάχες ελήφθησαν πολύ σοβαρά υπόψη από τους Πατέρες της Συνόδου, επειδή γνώριζαν ότι το πώς κατανοεί κανείς τον Χριστό καθορίζει το πώς κατανοεί κανείς την Εκκλησία.
Πρόσφατα, ο Καρδινάλιος Βάλτερ Κάσπερ , ένας εκφραστής εξαιρετικά προοδευτικών θέσεων, δήλωσε στο Kathpress ότι η Γερμανική Συνοδική Οδός πρέπει να ανακτήσει τις Χριστολογικές σπουδές πριν ασχοληθεί με τις εκκλησιολογικές. Δήλωσε: «Έχουμε βαλτώσει σε εκκλησιολογικά ζητήματα και στο ζήτημα των διακονιών»... «Αλλά αυτό είναι πολύ στενό. Θα ήταν σημαντικό να επιστρέψουμε στο κέντρο της χριστιανικής θεολογίας και των χριστολογικών ζητημάτων».
Δημοσίευσε μάλιστα ένα βιβλίο για το θέμα, Jesus Christus auf der Spur («Στα Ίχνη του Ιησού Χριστού»). Αυτή δεν είναι έκφραση μεταστροφής ή μετάνοιας εκ μέρους του Γερμανού καρδιναλίου, αλλά μάλλον μια δήλωση πρόθεσης:
Η Χριστολογία πρέπει να επανιδρυθεί για να επανιδρυθεί η εκκλησιολογία.
Η Δεύτερη Σύνοδος του Βατικανού ήταν ουσιαστικά μια εκκλησιολογική σύνοδος, όπως τόνισε εμφατικά ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄ πριν από την εκλογή του στην Έδρα του Πέτρου. Ωστόσο, για να δικαιολογηθούν και να εφαρμοστούν περαιτέρω μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες, είναι πλέον απαραίτητο να επιστρέψουμε στα δογματικά θεμέλια.
Το ερμηνευτικό πλαίσιο τής Perroni.
Το άρθρο τής Perroni στο L'Osservatore Romano αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου έργου, μιας διαδικασίας που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι θέσεις που προωθεί η Perroni δεν είναι, από μόνες τους, καινοτόμες.Το άρθρο απλώς επιβεβαιώνει το πλέον εδραιωμένο νεομοντερνιστικό δόγμα της ιστορικοκριτικής μεθόδου και της υπόθεσης των ντοκουμέντων, η οποία θεωρεί δεδομένη την επιστημονική αντίληψη ότι η Γένεση είναι ένα ύστερο κείμενο, που χρονολογείται από τον 6ο αιώνα π.Χ., συντεθειμένο και χειραγωγημένο από μια κάστα Εβραίων ιερέων που επέστρεψαν από τη Βαβυλώνα, οι οποίοι έπρεπε να διατηρήσουν τη συνοχή του ισραηλιτικού έθνους μέσω ενός ιερού κειμένου που ήταν ταυτόχρονα μυθοποιητικό και εθνοποιητικό.
Θα ήθελα να προτείνω το πρόσφατο βιβλίο μου, στο οποίο προσπαθώ να καταδείξω την ασυνέπεια της υπόθεσης των ντοκουμέντων και να προτείνω μια παραδοσιακή καθολική εξήγηση των τριών πρώτων κεφαλαίων της Αγίας Γραφής. Ωστόσο, το πραγματικά ενδιαφέρον στοιχείο είναι η ερμηνευτική προσέγγιση που υιοθετεί η Perroni για να δικαιολογήσει τη φεμινιστική της ερμηνεία της Γένεσης 3, η οποία συνίσταται στην επαναδιατύπωση, με σύγχρονους όρους, αυτού που κήρυτταν οι αρχαίες Γνωστικές αιρέσεις.
Σύμφωνα με τήν θεολόγο, ο Κήπος της Εδέμ είναι η « πρωταρχική μεταφορά της ζωής, της ομορφιάς της, αλλά και των τραγικών αντιφάσεων της »: η ένταση μεταξύ του ανθρώπινου και του θείου δεν είναι επομένως συνέπεια της Πτώσης, αλλά μάλλον ένα πρωτότυπο χαρακτηριστικό της ίδιας της δημιουργίας. Ήδη σε αυτή την υπόθεση, αναδύεται μια από τις πιο προβληματικές υποθέσεις ολόκληρης της ερμηνείας.
Στην Καθολική παράδοση, ο περιορισμός της ανθρώπινης φύσης είναι σίγουρα εγγενής στην ίδια τη φύση των πλασμάτων, αλλά το κακό δεν ανήκει στη δημιουργία ως τέτοια. Η αρχική τάξη είναι «πολύ καλή» ( Γένεση 1:31), και η ηθική αταξία εμφανίζεται μόνο με την αμαρτία. Αν, από την άλλη πλευρά, ο κίνδυνος και η ένταση αποτελούν δομικά μέρος της ίδιας της Εδέμ, τότε η διάκριση μεταξύ φύσης και Πτώσης αναπόφευκτα γίνεται θολή.
Αυτή η προσέγγιση είναι πολύ παρόμοια με τον Γνωστικό δυϊσμό, σύμφωνα με τον οποίο το καλό και το κακό συνυπάρχουν στον Θεό ως αιώνιες αρχές. Η επανερμηνεία της Εύας και του Φιδιού
Σε αυτό το πλαίσιο, η Περόνι προτείνει μια ριζική επανερμηνεία του διαλόγου μεταξύ του φιδιού και της γυναίκας. Γράφει: « Ο διάλογος μεταξύ του φιδιού και της γυναίκας είναι ο πρώτος μεγάλος θεολογικός λόγος στη Βίβλο. […] Να είσαι σαν τον Θεό, δηλαδή να μπορείς να φας από το δέντρο της ζωής. […] Είναι όμορφο που, στην Εδέμ, η γυναίκα αναλαμβάνει τον ρόλο εκείνης που έχει το θάρρος να αγκαλιάσει αυτή την επιθυμία, να διεκδικήσει το δικαίωμά της και να συζητήσει τα όριά της .» Εδώ, η παραδοσιακή ερμηνεία ανατρέπεται εντελώς.
Σύμφωνα με τη συνεπή ερμηνεία της Εκκλησίας, ο πειρασμός έγκειται ακριβώς στην υπερηφάνεια του νου: ο άνθρωπος επιδιώκει αυτόνομα να οικειοποιηθεί ό,τι ανήκει μόνο στον Θεό. Αυτό αντιπροσωπεύεται αλληγορικά από το Δέντρο, το οποίο -σημαντικά- ονομάζεται « Δέντρο της Γνώσης του Καλού και του Κακού ». Δεν είναι το Δέντρο της Ζωής (όπως προτείνει ο Περόνι), το οποίο αντιθέτως αντιπροσωπεύει τη θεία χάρη και στο οποίο είχαν πρόσβαση οι πρόγονοί μας, όπως γίνεται σαφές από μια πιο προσεκτική ανάγνωση της Αγίας Γραφής. Για τήν Περόνι, αντίθετα, η επιθυμία να γίνει κανείς σαν τον Θεό δεν εμφανίζεται πλέον ως πειρασμός που υποδηλώνει το φίδι, αλλά ως μια σχεδόν φυσική και ενστικτώδης ανθρώπινη επιδίωξη. Η Εύα δεν είναι πλέον αυτή που πέφτει στην απάτη, αλλά μάλλον η μορφή που βρίσκει το θάρρος να εξερευνήσει αυτήν την επιθυμία και να ανακτήσει την αξιοπρέπειά της. Η παράβαση παύει να είναι αμαρτία και γίνεται μια στιγμή αφύπνισης της συνείδησης.
Ακριβώς εδώ η σύγκριση με ορισμένα ρεύματα του αρχαίου Γνωστικισμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στις κύριες Γνωστικές σχολές των πρώτων αιώνων —σκεφτείτε τους Οφίτες , τους Ναασσηνούς ή κάποιες Σεθιανές παραδόσεις— το φίδι δεν είναι ο αποπλανητής της ανθρωπότητας, αλλά μάλλον ο ευεργέτης της: ο Εωσφόρος, δηλαδή «ο φορέας του φωτός», το φως της Γνώσης. Είναι αυτός που απελευθερώνει τον Αδάμ και την Εύα από την άγνοια που επέβαλε ο Δημιουργός Θεός, επιτρέποντάς τους να επιτύχουν την αληθινή γνώση ( γνώση , στα ελληνικά) της θεϊκής τους φύσης. Από αυτή την οπτική γωνία, η Εύα αναλαμβάνει επίσης έναν ρόλο εντελώς διαφορετικό από αυτόν που της έχει ανατεθεί από την Καθολική παράδοση. Γίνεται η πρώτη μυημένη, αυτή που ανοίγει τον δρόμο για τη σωτήρια γνώση για την ανθρωπότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά Γνωστικά κείμενα αποδίδουν έναν προνομιακό ρόλο στη γυναικεία φιγούρα στη μετάδοση της αποκάλυψης. Η αποκατάσταση της Εύας δεν προκύπτει απλώς από την ανησυχία για δικαιοσύνη για τις γυναίκες, αλλά από μια εντελώς διαφορετική αντίληψη της σωτηρίας, που δεν βασίζεται στη λύτρωση από την αμαρτία, αλλά μάλλον στην αφύπνιση της συνείδησης.
Φυσικά, η Περόνι δεν προτείνει έναν ιστορικό Γνωστικισμό. Ωστόσο, η δομική παραλληλία είναι εμφανής: αυτό που, στην καθολική παράδοση, αποτελεί τον θεμελιώδη πειρασμό του ανθρώπου - η επιθυμία να γίνει σαν τον Θεό - επανερμηνεύεται ως η θετική στιγμή μιας αφύπνισης της συνείδησης, ενώ η Εύα παύει να είναι το παράδειγμα της ανυπακοής και γίνεται το σύμβολο του θάρρους να σπάσει ένα καταπιεστικό σύστημα. Η Άρνηση του Προπατορικού Αμαρτήματος
Οι συνέπειες γίνονται ακόμη πιο σαφείς όταν η Perroni αναφέρεται άμεσα στο νόημα της Γένεσης 3. Γράφει ότι « στον αρχαίο βιβλικό μύθο που ονομάζεται Πτώση, δεν υπάρχει διάβολος, καμία θεϊκή δύναμη στην οποία υπόκεινται οι άνθρωποι ». Η αφήγηση θα περιέγραφε απλώς τη μόνιμη ένταση μεταξύ του να είσαι πλάσμα και της ανθρώπινης επιθυμίας να υπερβείς τους περιορισμούς σου: « δεν υπάρχει αμαρτία ». Μια τέτοια εξήγηση είναι, φυσικά, ετερόδοξη, και το γεγονός ότι δημοσιεύτηκε στο L'Osservatore Romano είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Η Κατήχηση της Καθολικής Εκκλησίας διδάσκει ότι η αφήγηση της Πτώσης χρησιμοποιεί αλληγορική γλώσσα, αλλά επιβεβαιώνει ένα πραγματικό γεγονός που συνέβη στην αρχή της ανθρώπινης ιστορίας: ένα προπατορικό αμάρτημα που διαπράχθηκε υπό τον πειρασμό του διαβόλου και μεταδόθηκε σε όλη την ανθρωπότητα. Ομοίως, η Σύνοδος του Τρέντο ορίζει δογματικά τόσο την πραγματικότητα του προπατορικού αμαρτήματος όσο και την καθολική μετάδοσή του, τόσο στην ενοχή του όσο και στις συνέπειές του . Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η Περόνι αμφισβητεί επίσης την κλασική δαιμονολογία, την ιστορική αξιοπιστία των Ευαγγελίων και τη θεολογική συνοχή των Επιστολών του Παύλου, οι οποίες -αξίζει να θυμόμαστε, για να αποφευχθεί οποιαδήποτε παρεξήγηση- αποτελούν οι ίδιες τον «Λόγο του Θεού».
Η κλασική δαιμονολογία παρουσιάζεται ως μια σχετικά όψιμη μυθολογική εξέλιξη, που αναδύθηκε μόνο μετά την εξορία στη Βαβυλώνα και στη συνέχεια απορροφήθηκε από τον Χριστιανισμό. Όλες οι αναφορές της Καινής Διαθήκης στον διάβολο, στους πειρασμούς του Χριστού στην έρημο, στο «αρχαίο φίδι» που αναφέρεται στο Βιβλίο της Αποκάλυψης, ακόμη και στο δόγμα του προπατορικού αμαρτήματος που ανέπτυξε ο Άγιος Παύλος, δεν είναι τίποτα περισσότερο από επανερμηνείες πολιτισμικών κατηγοριών που ανήκουν στον Ιουδαϊσμό εκείνης της περιόδου. Γραφή, Δόγμα και η Κατάρρευση της Παράδοσης.
Αν αυτή η προσέγγιση ήταν σωστή, όχι μόνο θα τροποποιούσε την ερμηνεία της Γένεσης 3, αλλά θα επαναπροσδιόριζε ριζικά τη σχέση μεταξύ Γραφής και δόγματος. Τα κείμενα της Καινής Διαθήκης δεν θα αποτελούσαν πλέον την αυθεντική ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά μάλλον μια απλή ιστορικά εξαρτημένη επανάγνωση, η οποία θα μπορούσε να διορθωθεί από τη σύγχρονη ερμηνεία. Αυτή ακριβώς είναι η ερμηνευτική αρχή που μας επιτρέπει να αμφισβητούμε όχι μόνο το προπατορικό αμάρτημα, αλλά κάθε παραδοσιακή διδασκαλία της Εκκλησίας.
Εξ ου και η σύνδεση με το χριστολογικό ζήτημα. Το να αρνηθούμε το προπατορικό αμάρτημα ισοδυναμεί με το να αδειάσουμε τη Λύτρωση του Χριστού από νόημα. Στην Καθολική πίστη, ο Χριστός δεν ήρθε στον κόσμο απλώς για να φωτίσει την ανθρωπότητα, να προσφέρει ένα ηθικό παράδειγμα (όπως υποστήριζε ο Πελάγιος ) ή να εγκαινιάσει μια νέα θρησκευτική συνείδηση.
Στην Ενσάρκωση, το θείο Πρόσωπο του Υιού ενώθηκε με μια άμωμη ανθρώπινη φύση στον Ιησού από τη Ναζαρέτ για να την προσφέρει ως τέλεια εξιλαστήρια θυσία, ικανή να ακυρώσει το χρέος της δικαιοσύνης που προέκυψε από το προπατορικό αμάρτημα, το οποίο είχε κλείσει τις πόρτες της αιώνιας ζωής στην ανθρωπότητα.
Ο άνθρωπος, τόσο επειδή είναι κτίσμα όσο και επειδή είναι τραυματισμένος από την αμαρτία, δεν κατέχει την άπειρη αξιοπρέπεια που είναι απαραίτητη για να ξεπληρώσει ο ίδιος το εξίσου άπειρο χρέος που προέκυψε από αυτή την ενοχή. Μόνο ο Θεός, στην άπειρη αξιοπρέπειά Του, μπορούσε να προσφέρει επαρκή επανόρθωση. Η πεσμένη ανθρωπότητα ήταν ανίκανη να λυτρωθεί μέσω των δικών της προσπαθειών, επειδή δεν κατέχει άπειρη αξία. Όπως δηλώνει ο Άγιος Παύλος: « Δι' ενός ανθρώπου η αμαρτία εισήλθε στον κόσμο, και δι' της αμαρτίας ο θάνατος » ( Ρωμ. 5:12). και πάλι: « Όπως γαρ πάντες αποθνήσκουν εν τω Αδάμ, ούτως και πάντες ζωοποιηθήσονται εν Χριστώ » ( Α΄ Κορινθίους 15:22). Ολόκληρος ο παραλληλισμός του Αγίου Παύλου μεταξύ Αδάμ και Χριστού προϋποθέτει την ιστορικότητα του προπατορικού αμαρτήματος. Αν το προπατορικό αμάρτημα δεν υπάρχει, τότε ο Νέος Αδάμ χάνει τον σωτηριολογικό του ρόλο.
Από την Άρνηση της Λύτρωσης σε μια Νέα Χριστολογία
Μόλις η Λύτρωση αρνηθεί, η ίδια η αποστολή του Χριστού αναπόφευκτα επαναπροσδιορίζεται. Αν δεν υπάρχει προπατορικό αμάρτημα από το οποίο πρέπει να ελευθερωθεί ο άνθρωπος, ο Χριστός δεν είναι πλέον ο Λυτρωτής με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Ο θάνατός Του δεν αποτελεί πλέον την εξιλαστήρια θυσία που συμφιλιώνει την ανθρωπότητα με τον Πατέρα. Ο Σταυρός χάνει τον αντικειμενικά σωτηριώδη χαρακτήρα του και αντ' αυτού γίνεται το σύμβολο της θεϊκής αλληλεγγύης με την ανθρώπινη κατάσταση ή η υπέρτατη εκδήλωση της αγάπης του Θεού. Με άλλα λόγια, το θεμελιώδες ερώτημα στο οποίο απαντά ο Χριστός αλλάζει.
Για την Καθολική παράδοση, το ερώτημα είναι: Πώς μπορεί ο άνθρωπος να ελευθερωθεί από την αμαρτία και να συμφιλιωθεί με τον Θεό; Για τη νεομοντερνιστική οπτική που κυριαρχεί σήμερα, ωστόσο, το ερώτημα γίνεται: Πώς μπορεί ο άνθρωπος να επιτύχει πλήρη επίγνωση της δικής του αξιοπρέπειας, της δικής του κλίσης και της δικής του ελευθερίας;
Αν ο Χριστός δεν ήρθε για να λυτρώσει την ανθρωπότητα από την αμαρτία, τότε αλλάζει και η φύση της Εκκλησίας. Γίνεται, πρώτα απ' όλα, μια ερμηνευτική κοινότητα, ένας χώρος διαλόγου στον οποίο το μήνυμα του Ιησού επανερμηνεύεται συνεχώς υπό το φως των νέων πολιτισμικών εξελίξεων.
Τα μυστήρια, επίσης, αναπόφευκτα υφίστανται μια μεταμόρφωση.
Η μεταμόρφωση των μυστηρίων: Το βάπτισμα, πρώτα απ' όλα, χάνει την παραδοσιακή του σημασία. Αν δεν υπάρχει προπατορική αμαρτία που πρέπει να συγχωρεθεί, δεν μπορεί πλέον να είναι το μυστήριο που αφαιρεί την κληρονομημένη ενοχή του Αδάμ και πραγματικά μπολιάζει τον άνθρωπο στην υπερφυσική ζωή. Αντίθετα, γίνεται απλώς η τελετή εισόδου στη χριστιανική κοινότητα ή το συμβολικό σημάδι της υποδοχής του Θεού. Αυτό ακριβώς λένε πολλοί διάκονοι και ιερείς στους κατηχούμενους σήμερα. Το βάπτισμα χάνει τον χαρακτήρα της αναγκαιότητας.Το ίδιο ισχύει και για τη Μετάνοια . Αν η αμαρτία τείνει να ερμηνεύεται κυρίως ως αποξένωση, ανωριμότητα ή έλλειψη προσωπικής αυθεντικότητας, ακόμη και η Εξομολόγηση χάνει σταδιακά τον χαρακτήρα της μυστηριακής κρίσης για την αμαρτία και γίνεται αντ' αυτού μια μορφή πνευματικής συνοδείας. Αυτό ακριβώς πιστεύουν πολλοί ιερείς σήμερα. Ακόμα και η Θεία Ευχαριστία αναπόφευκτα επανερμηνεύεται. Αν η θυσία του Σταυρού δεν είναι πλέον η λυτρωτική πράξη με την οποία ο Χριστός εξιλεώνεται για τις αμαρτίες του κόσμου, τότε η Θυσία της Λειτουργίας χάνει επίσης την εξιλαστήρια και θυσιαστική της σημασία, μετατρέποντας την πρωτίστως σε μνημείο αδελφοσύνης και κοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Και αυτό ακριβώς πιστεύουν πολλοί ιερείς σήμερα. Μια διαφορετική Εκκλησία για έναν διαφορετικό Χριστό . Αν ο Χριστός δεν είναι πλέον ο Λυτρωτής που απελευθερώνει την ανθρωπότητα από το προπατορικό αμάρτημα, αλλά μάλλον ο δάσκαλος που συνοδεύει την ανθρωπότητα προς μια αναζωπύρωση της κλίσης της, τότε η ίδια η Εκκλησία δεν θα είναι πλέον, πρώτα και κύρια, η κιβωτός της σωτηρίας και ο διανομέας των μέσων της χάριτος. Αντίθετα, θα γίνει μια κοινότητα που καλείται πρωτίστως να προωθήσει διαδικασίες ένταξης, συμμετοχής και συλλογικής ωρίμανσης. Με αυτή την έννοια, το άρθρο τ΄γς Perroni αντιπροσωπεύει τα δομικά στοιχεία ενός πολύ ευρύτερου θεολογικού έργου που, ξεκινώντας από μια επανερμηνεία της προέλευσης - Δημιουργία, Πτώση και προπατορικό αμάρτημα - πρέπει τελικά να οδηγήσει σε μια νέα κατανόηση της Λύτρωσης, του Χριστού και της Εκκλησίας. Αν αλλάξουν τα θεμέλια, ολόκληρη η δομή πρέπει να ξαναχτιστεί. Όταν όμως ένα σπίτι χτίζεται πάνω σε ψεύτικα θεμέλια, είναι καταδικασμένο να καταρρεύσει.
Για το βιβλίο «Πτώση-Κρίση-Κόλαση ή η δικανική υπονόμευση της οντολογίας» μίλησε ο καθηγητής κ. Χρήστος Γιανναράς στο βιβλιοπωλείο Άπειρος Χώρα. Το έμβρυο δεν «ξέρει» τίποτα για τον τρόπο της ύπαρξής του μετά τη γέννηση - για τη μετά τον θάνατό του ζωή. Κανένα έμβρυο δεν «γύρισε πίσω» ποτέ, να ξαναγίνει έμβρυο μετά τη γέννησή του, ποτέ δεν επέστρεψε ως βρέφος στα έμβρυα, να τα «πληροφορήσει» ποια θα είναι η υπαρκτική τους πραγματικότητα μετά τη γέννησή τους! Ο άνθρωπος έρχεται στη ζωή με πλήρη άγνοια και απόλυτη μοναξιά, όπως και φεύγει από τα εγκόσμια με πλήρη άγνοια για την πραγματικότητα τη μετά τον θάνατό του. Πραγματικότητα, ίσως, ανάλογη με τη διαφορά ανάμεσα στο έμβρυο και το λογικό υποκείμενο.
Η ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ "ΛΟΓΙΚΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ" ΑΠΟΜΥΘΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΣΑΤΑΝΑ ΣΑΝ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΜΟ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ.
Πράγματι δεν υπάρχουν αυθεντίες, όπως πειστικά εξηγεί ο κ. Γιανναράς. Μπορεί κανείς να γράψει ένα βιβλίο και μετά να το αποσύρει, αναγνωρίζοντας ότι κάτι τούρθε και έγραψε ανοησίες. Αυτό θάπρεπε να συμβεί με το βιβλίο αυτό. Υπήρξε μία προθεσμία τριών χρόνων, αλλά δεν συνέβηκε. Και τώρα πρέπει να πάρουμε θέση για το αν αποδεχόμαστε να γίνει μία Σύνοδος της Ορθόδοξης Εκκλησίας για να αποφασίσει ότι οι Άγγελοι δεν υπάρχουν, ποτέ δεν υπήρξαν. Μία τέτοια συνοδική απόφαση θα μετέτρεπε αυτομάτως την Καινή Διαθήκη, τα Πατερικά κείμενα και όλη την γραπτή παράδοση της Ορθοδοξίας σε θρίλλερ του Χόλλυγουντ. Και τα κοινά βιώματα της αλήθειας, σε ομαδική παράκρουση δύο χιλιάδων χρόνων. Οι Άγγελοι ακόμη γελούν με αυτό το τεράστιο καλαμπούρι του διάσημου θεολόγου μας.
Αν με Σύνοδο καταργήσουμε την ύπαρξη των Αγγέλων, εκπεσόντων και μή, θα απομείνει η ύπαρξη του ανθρώπου πλέον σαν “ισοσθενής περίπου με την ύπαρξη και αγαπητική ενέργεια του Θεού, αφού μπορεί να υπονομεύει ενεργά (να αντιστρατεύεται και να ακυρώνει) το έργο της θείας αγαθότητας.” Μήπως τότε θα προταθεί να γίνει νέα Σύνοδος για να αποφασίσει ότι οι άνθρωποι δεν υπάρχουν; Όμως, οι άγγελοι υπάρχουν. Αν δεν αποτελούν βίωμα του κ. Γιανναρά, υπάρχουν άλλοι θεολόγοι που τους έχουν συναντήσει. Η εικόνα των αγγέλων, όπως μας διδάσκει ο Δαμασκηνός, είναι ένα έργο τέχνης που δημιουργεί σαν καλλιτέχνης ο Θεός, για να μπορέσουν οι άνθρωποι να τους δουν και να τους αγγίξουν με τα μάτια τους και το σώμα τους. Γιαυτό και οι ζωγράφοι μπορούν χωρίς μομφή να τους ζωγραφίζουν επίσης. Δεν αμφέβαλλε για την ύπαρξή τους, ούτε ισχυρίστηκε ότι ο Θεός δίνει στις δικές του εκδηλώσεις μορφή αγγελική, σαν άψυχες μαριονέτες, για λόγους παιδαγωγικούς. Ακόμη και ο απαράδεκτος Πλάτωνας δεν έκανε αυτό το λάθος. Παρουσίασε τον Έρωτα σαν πραγματική θεότητα που μεσολαβεί μεταξύ ανθρώπου και θεότητας. Το πρόβλημα ξεκινά από μία άλλη σκέψη του κ. Γιανναρά, στην οποία τον ακολουθούν όλοι οι θεολόγοι της γενιάς του 60, όπως ο κ. Μαυρόπουλος, καθώς και αρκετοί νεώτεροι: Ότι η Κτίση και η Πτώση ταυτίζονται, ότι ο Θεός έτσι έκανε τον κόσμο όπως τον βλέπουμε τώρα και ότι μόνο ο άνθρωπος μπορεί να σωθεί χάρις σε μία προσωπική σχέση με τον Θεό, έναν φαβοριτισμό. Στην παρουσίαση του βιβλίου αναφέρεται και αυτή, καθώς και άλλες παρανοήσεις της γενιάς του 60, όπως η άποψη ότι η ελευθερία έγκειται στο δίλημμα να αποδεχτεί κανείς τον Θεό ή να τον αρνηθεί. Αντιθέτως, η μόνη ελευθερία που δεν έχει δοθεί στα δημιουργήματα είναι αυτή της άρνησης του Θεού, δηλαδή της πηγής της ζωής τους. Είναι σαν να ζητάει ένας οργανισμός να ζει χωρίς τροφή. Αποτελεί σε πνευματικό επίπεδο μία πάθηση ανάλογη προς αυτή που σε απλό σωματικό ονομάζουμε “νευρική ανορεξία”. Ο Θεός δεν έδωσε αυτή την απατηλή δυνατότητα στα λογικά του κτίσματα, ούτε θα τους κάνει ποτέ το “χατίρι” αυτό, γιατί γνωρίζει ότι σημαίνει την ακαριαία εξαφάνιση τους, κάτι που κανένας άνθρωπος και κανένας άγγελος δεν το θέλει κατά βάθος. Αυτό το εξηγεί θαυμάσια ο Αρεοπαγίτης, στο Περί Θείων Ονομάτων και θάπρεπε να τα μαθαίνουμε εμείς οι αμαθείς ορθόδοξοι χριστιανοί από τους θεολόγους, αντί να ψάχνουμε στα αρχαία κείμενα, για να αποφύγουμε τον σκοτισμό μας. Το Κακό είναι αυτή η άπωση του λογικού όντος προς την ίδια την ζωή του. Και η κόλασή του επίσης.
ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΧΩΡΙΣ ΦΟΒΟ ΚΑΙ ΠΑΘΟΣ ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΟΦΗΤΙΚΟ ΧΑΡΙΣΜΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ. Η ΦΤΩΧΗ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗΣ ΠΑΠΙΚΗΣ.
ΦΑΤΕ ΠΙΕΙΤΕ ΑΛΛΗΛΟΣΠΑΡΑΧΘΕΙΤΕ ΞΥΠΝΕΙΣΤΕ ΑΠΟΛΑΥΣΤΕ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΓΑΠΗ.
Σύμφωνα με ορισμένους, ζούμε σε ένα είδος ανθισμένου κήπου ή ακόμα και στην Εδέμ. Αυτό το λένε όσοι διαθέτουν αρκετούς πόρους ώστε να μην έχουν αντιληφθεί ότι, ακόμη κι αν κάποτε ήταν έτσι (και προφανώς δεν ήταν), έχουμε εκδιωχθεί εδώ και πολύ καιρό από τους οργισμένους θεούς του νεοφιλελευθερισμού. Το λένε όσοι κλείνουν τα μάτια μπροστά στην πραγματικότητα, σαν να μπορούσαν, μη βλέποντας, να διώξουν τα κακά πνεύματα. Προφανώς, το λέει η εξουσία, της οποίας τα μέσα ενημέρωσης και οι μιντιακοί και πολιτικοί μηχανισμοί της πρέπει να κρύβουν το μήλο που έχουν φάει. Η αναφορά σε έναν αρχαϊκό κόσμο είναι αυτό που χρειάζεται, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν ότι ακριβώς η θεσμική αρχιτεκτονική της ΕΕ εμποδίζει κάθε συζήτηση ή ελευθερία, ενώ νομίζουν ότι είναι ο τόπος που έχει οριστεί ακριβώς για αυτό.Έχουμε ένα παράδειγμα, αν όχι της ημέρας, τουλάχιστον αρκετά πρόσφατο, που δείχνει πώς λειτουργούν τα πράγματα. Οι Βρυξέλλες έχουν επιβάλει μέτρα για ηλεκτρονική μαζική επιτήρηση που ονομάζεται Chat control 1.0 και αυτό παρά το γεγονός ότι αυτή η καταστολή της ελευθερίας απορρίφθηκε δύο φορές από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αλλά η Επιτροπή σίγουρα δεν έχει απογοητευτεί και δεν αποθαρρύνθηκε: έχοντας αποτύχει να εξασφαλίσει σαφή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, οι υποστηρικτές (οι περισσότεροι από τους οποίους ανήκουν στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα) απευθύνθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο υιοθέτησε το Chat Control 1.0 στις 2 Ιουλίου .
Οι κανόνες της ΕΕ, που είναι πολύ βολικά διατυπωμένοι για να αποτρέψουν την απόρριψη οποιουδήποτε μέτρου, ορίζουν ότι η θέση του Συμβουλίου καθίσταται αυτόματα νόμος, εκτός εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία για να την μπλοκάρει. Για να αποτρέψει τον σχηματισμό μιας τέτοιας πλειοψηφίας, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, με την υποστήριξη των κρατών μελών, ξεκίνησε μια διαδικασία έκτακτης ανάγκης την περασμένη Τρίτη, προσπαθώντας να προωθήσει το σχέδιό του τις τελευταίες ημέρες πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές, όταν πολλοί ευρωβουλευτές είχαν ήδη αποχωρήσει από την αίθουσα. Έτσι, το κοινοβούλιο του Στρασβούργου ενέκρινε οριακά τη διαδικασία έκτακτης ανάγκης και, ως εκ τούτου, δεν υπήρχε πλέον αρκετό περιθώριο για να μπλοκαριστεί το Chat Control 1.0 όταν τέθηκε σε ψηφοφορία. Η πλειοψηφία 314 ευρωβουλευτών ψήφισε κατά, ενώ μόνο μια μειοψηφία 276 ψήφισε υπέρ. Δεδομένου ότι το 314 είναι μικρότερο από την απόλυτη πλειοψηφία των 361, το Chat Control 1.0 εγκρίθηκε παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των παρόντων ευρωβουλευτών ήταν κατά. Το Chat Control 1.0 εισήχθη για πρώτη φορά το 2021 ως προσωρινή παρέκκλιση από την Οδηγία της ΕΕ για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, επιτρέποντας στις υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων και στις διαδικτυακές πλατφόρμες να σαρώνουν συνομιλίες και άλλες ηλεκτρονικές επικοινωνίες για υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Τουλάχιστον, αυτό ήταν το πρόσχημα για την εισαγωγή πολυεπίπεδης επιτήρησης: είναι προφανές ότι όλα πρέπει να σαρωθούν για να βρεθεί κάτι σε ένα συγκεκριμένο πεδίο. Η σημασία αυτής της επιχείρησης ήταν πολύ σαφής από την αρχή. Η εξαίρεση έληξε τον Απρίλιο, αλλά αρκετές πλατφόρμες συνέχισαν την επιτήρησή τους χωρίς καμία νομική βάση τους μήνες που ακολούθησαν. Τώρα, η επίσημη άδειά τους να σαρώνουν τις ιδιωτικές μας επικοινωνίες έχει αποκατασταθεί και παραταθεί μέχρι τον Απρίλιο του 2028. Αλλά όλα αυτά δείχνουν ξεκάθαρα πώς ο κανονικός δημοκρατικός διάλογος είναι ουσιαστικά αδύνατος, επειδή η τριγωνοποίηση μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής (οι θεσμικές μεθοδεύσεις μεταξύ Συμβουλίου και Επιτροπής) καθιστά σχεδόν αδύνατη την απόρριψη οποιουδήποτε μέτρου, ακόμη και εκείνων που διαιρούν την κρίσιμη επιλογή μεταξύ δημοκρατικής πολιτικής και πολιτικής επιτήρησης. Το ίδιο το σύστημα σχεδιάστηκε ώστε οι ολιγαρχίες να μη βρεθούν ποτέ σε μειοψηφία, και ακόμη και αν αυτό συνέβαινε, όπως πράγματι συνέβη σε αυτήν την περίπτωση, υπάρχει πάντα ένα κόλπο για να αντιστραφεί η κατάσταση. Όλα αυτά συμβαίνουν σε έναν κόσμο όπου οι ίδιες οι ολιγαρχίες -όπως αποδεικνύει περίτρανα η υπόθεση Epstein- είναι τα κύρια κέντρα της παιδοφιλίας που σήμερα χρησιμεύει ως πρόσχημα για παρακολούθηση. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εκείνοι που προσκολλώνται σε ψευδαισθήσεις, χωρίς να γνωρίζουν ότι έχουν γίνει εφιάλτες.
