Συνέχεια από Δευτέρα 4. Μαΐου 2026
Οι άνθρωποι του ψεύδους 24
Του M. Scott Peck
Του M. Scott Peck
Η συνάντηση με το κακό στην καθημερινή ζωή
Κεφάλαιο 4
Κεφάλαιο 4
Charlene: Μια διδακτική περίπτωση
.......Έχω σημειώσει πόσο δύσκολο είναι να εξετάσει κανείς σε βάθος τους κακούς ανθρώπους, επειδή είναι στη φύση τους να αποφεύγουν το φως. Αρνούμενοι την ατέλειά τους, οι κακοί αποφεύγουν τόσο την αυτοεξέταση όσο και κάθε κατάσταση στην οποία θα μπορούσαν να εξεταστούν προσεκτικά από άλλους.
Ωστόσο, σε αυτό το κεφάλαιο θα περιγραφεί μια γυναίκα η οποία —φαινομενικά κακή σε κάποιον βαθμό— παρ’ όλα αυτά υπέβαλε τον εαυτό της σε εκτεταμένη ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία.
Αν και σπάνια, αυτή η περίπτωση δεν είναι μοναδική. Εγώ ο ίδιος προσπάθησα να θεραπεύσω μία ακόμη τέτοια ασθενή και έχω εποπτεύσει θεραπευτές που εργάζονταν με αρκετές αξιοσημείωτα παρόμοιες περιπτώσεις. Σε κάθε περίπτωση, παρότι η θεραπεία ήταν μακρά, απέτυχε........
.......Έχω σημειώσει πόσο δύσκολο είναι να εξετάσει κανείς σε βάθος τους κακούς ανθρώπους, επειδή είναι στη φύση τους να αποφεύγουν το φως. Αρνούμενοι την ατέλειά τους, οι κακοί αποφεύγουν τόσο την αυτοεξέταση όσο και κάθε κατάσταση στην οποία θα μπορούσαν να εξεταστούν προσεκτικά από άλλους.
Ωστόσο, σε αυτό το κεφάλαιο θα περιγραφεί μια γυναίκα η οποία —φαινομενικά κακή σε κάποιον βαθμό— παρ’ όλα αυτά υπέβαλε τον εαυτό της σε εκτεταμένη ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία.
Αν και σπάνια, αυτή η περίπτωση δεν είναι μοναδική. Εγώ ο ίδιος προσπάθησα να θεραπεύσω μία ακόμη τέτοια ασθενή και έχω εποπτεύσει θεραπευτές που εργάζονταν με αρκετές αξιοσημείωτα παρόμοιες περιπτώσεις. Σε κάθε περίπτωση, παρότι η θεραπεία ήταν μακρά, απέτυχε........
Η πρώτη ένδειξη που είχα ότι αυτό το στάδιο της θεραπείας της δεν προχωρούσε καλά ήταν ένα αυξανόμενο αίσθημα αποστροφής που άρχισα να νιώθω απέναντί της. Αυτό ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστο στην εμπειρία μου. Όταν μια ελκυστική γυναίκα ασθενής με επιθυμεί, το συνηθισμένο μου πρόβλημα είναι πώς να μην ανταποκριθώ με τον ίδιο τρόπο. Θα έχω τα δικά μου σεξουαλικά αισθήματα και φαντασιώσεις γι’ αυτήν και πρέπει να βεβαιωθώ ότι αυτά δεν παρεμβαίνουν καθόλου στην κρίση μου και στη δέσμευσή μου στον θεραπευτικό ρόλο. Ασφαλώς, συνήθως δεν δυσκολεύομαι να νιώσω θερμά απέναντι σε ασθενείς που μου εμπιστεύονται την αγάπη τους.
Ωστόσο με τη Charlene ήταν άλλο πράγμα. Δεν είχα καμία θετική σεξουαλική φαντασίωση γι’ αυτήν. Αντίθετα, η σκέψη μιας σεξουαλικής σχέσης μαζί της με έκανε πραγματικά να ανακατεύομαι. Ακόμη και η ιδέα απλώς να την αγγίξω, χωρίς σεξουαλική διάσταση, μου προκαλούσε ένα αμυδρό αίσθημα ναυτίας. Και δεν βελτιωνόταν. Όσο περισσότερο περνούσε ο χρόνος, τόσο περισσότερο η ενστικτώδης επιθυμία μου ήταν να κρατώ απόσταση από αυτήν.
Ίσως το αυξανόμενο αίσθημα αποστροφής μου να μην ήταν πρωτίστως σεξουαλική αντίδραση.
Ωστόσο με τη Charlene ήταν άλλο πράγμα. Δεν είχα καμία θετική σεξουαλική φαντασίωση γι’ αυτήν. Αντίθετα, η σκέψη μιας σεξουαλικής σχέσης μαζί της με έκανε πραγματικά να ανακατεύομαι. Ακόμη και η ιδέα απλώς να την αγγίξω, χωρίς σεξουαλική διάσταση, μου προκαλούσε ένα αμυδρό αίσθημα ναυτίας. Και δεν βελτιωνόταν. Όσο περισσότερο περνούσε ο χρόνος, τόσο περισσότερο η ενστικτώδης επιθυμία μου ήταν να κρατώ απόσταση από αυτήν.
Ίσως το αυξανόμενο αίσθημα αποστροφής μου να μην ήταν πρωτίστως σεξουαλική αντίδραση.
Δεν ήταν επίσης κάτι μοναδικό σε εμένα. Μια άλλη ασθενής, μια αρκετά οξυδερκής και έξυπνη γυναίκα, άρχισε μια συνεδρία ρωτώντας:
«Ξέρετε εκείνη την κυρία που έρχεται πάντα να σας δει πριν από εμένα;»
Έγνεψα καταφατικά. Αναφερόταν στη Charlene.
«Λοιπόν, μου προκαλεί ανατριχίλα. Δεν ξέρω γιατί —δεν της έχω μιλήσει ποτέ. Απλώς μπαίνει στην αίθουσα αναμονής, παίρνει το παλτό της και φεύγει. Δεν μου έχει πει ποτέ λέξη, αλλά μου προκαλεί ανατριχίλα.»
«Ίσως επειδή δεν είναι φιλική», πρότεινα.
«Όχι — έτσι κι αλλιώς δεν θα ήθελα ιδιαίτερα να μιλήσω με τους άλλους ασθενείς σας. Είναι κάτι άλλο. Είναι σαν... καλά, δεν ξέρω πώς να το πω — είναι σαν να υπάρχει κάτι κακό μέσα της».
«Δεν φαίνεται παράξενη, έτσι δεν είναι;» ρώτησα, γοητευμένος.
«Όχι, μοιάζει ακριβώς με έναν συνηθισμένο άνθρωπο. Ντύνεται καλά. Θα μπορούσε μάλιστα να είναι επαγγελματίας γυναίκα. Αλλά κάτι πάνω της μου προκαλεί ανατριχίλα. Δεν μπορώ να το προσδιορίσω. Αλλά αν έχω δει ποτέ κάποιον που να είναι κακός, αυτή είναι».
Είτε το αίσθημα αποστροφής μου ήταν κυρίως σεξουαλικό είτε όχι, η σεξουαλική συμπεριφορά της Charlene κατά τη διάρκεια των συνεδριών μας ήταν εντελώς εξαιρετική. Συνήθως, όταν μια γυναίκα ασθενής νιώθει στοργή για μένα, είναι στην αρχή ντροπαλή, ακόμη και μυστικοπαθής γι’ αυτό.
Όχι όμως η Charlene. Εκείνη, που συνήθως μου απέκρυπτε πληροφορίες, ήταν απροκάλυπτη ως προς την πρόθεσή της να με σαγηνεύσει.
«Είστε ψυχρός», είπε κατηγορώντας με. «Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν θέλετε να με κρατήσετε στην αγκαλιά σας».
«Ίσως θα μπορούσα να σας κρατήσω, αν χρειαζόσασταν παρηγοριά», απάντησα, «αλλά η επιθυμία σας να σας κρατήσω μου φαίνεται σεξουαλική».
«Εσείς και οι σχολαστικές σας διακρίσεις», αναφώνησε η Charlene. «Τι διαφορά έχει αν θέλω να παρηγορηθώ σεξουαλικά ή με κάποιον άλλο τρόπο; Σε κάθε περίπτωση χρειάζομαι παρηγοριά».
«Δεν χρειάζεστε μια σεξουαλική σχέση μαζί μου», προσπάθησα να της εξηγήσω ξανά και ξανά. «Αυτό μπορείτε να το έχετε με οποιονδήποτε. Αυτό για το οποίο με πληρώνετε είναι ένα πιο ιδιαίτερο είδος φροντίδας».
«Λοιπόν, δεν νομίζω ότι νοιάζεστε καθόλου για μένα. Είστε άκαμπτος και απόμακρος. Δεν είστε θερμός. Δεν καταλαβαίνω πώς θα μπορέσετε να με βοηθήσετε, όταν δεν αισθάνεστε καν θερμά απέναντί μου».
Άρχιζα κι εγώ ο ίδιος να αναρωτιέμαι γι’ αυτό. Η Charlene με έκανε πάντοτε να αναρωτιέμαι αν ήμουν ο κατάλληλος θεραπευτής γι’ αυτήν.
Υπήρχε επίσης κάτι παράνομο, ύπουλο, εισβολικό στην επιθυμία της Charlene για μένα. Το καλοκαίρι συνήθιζε να έρχεται νωρίς στις συνεδρίες μας και καθόταν στον κήπο μας. Αν μου είχε ζητήσει την άδεια να το κάνει, δεν νομίζω ότι θα της το αρνιόμουν. Μου αρέσει να απολαμβάνουν οι άνθρωποι τα λουλούδια, που είναι το χόμπι της γυναίκας μου και δικό μου. Αλλά δεν ρώτησε ποτέ.
Αρκετά βράδια, όταν δεν είχαμε ραντεβού, κοίταξα έξω και είδα τη Charlene παρκαρισμένη μπροστά στο σπίτι μας, απλώς να κάθεται στο αυτοκίνητό της και να ακούει το ραδιόφωνο να παίζει σιγανά μέσα στο σκοτάδι. Ήταν ανατριχιαστικό. Όταν τη ρώτησα γι’ αυτό, είπε απλώς:
«Ξέρετε ότι είστε ο άντρας που αγαπώ. Είναι φυσικό να θέλει κανείς να βρίσκεται κοντά σε κάποιον που αγαπά».
Μια μέρα που δεν είχαμε ραντεβού, μπήκα στη βιβλιοθήκη μας και βρήκα τη Charlene να κάθεται και να διαβάζει ένα από τα βιβλία μου. Τη ρώτησα τι έκανε εκεί.
«Δεν είναι αίθουσα αναμονής;» απάντησε.
«Είναι αίθουσα αναμονής όταν έχετε ραντεβού», αποκρίθηκα. «Όταν δεν βλέπω ασθενείς, είναι ιδιωτικό δωμάτιο του σπιτιού μου».
«Λοιπόν, για μένα είναι αίθουσα αναμονής», είπε η Charlene με απόλυτη άνεση. «Όταν έχετε το γραφείο σας μέσα στο σπίτι σας, πρέπει να περιμένετε ότι θα χάσετε ένα μέρος της ιδιωτικότητάς σας».
Αφού εξακρίβωσα ότι δεν είχε κανέναν βάσιμο λόγο να με δει, ουσιαστικά χρειάστηκε να τη διατάξω να φύγει. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά στη ζωή μου, ένιωσα προσωπικά κάτι από το πώς πρέπει να είναι για μια γυναίκα να δέχεται ανεπιθύμητες προσεγγίσεις και ακόμη να φοβάται τον βιασμό. Πράγματι, δύο φορές στο τέλος μιας συνεδρίας η Charlene με άρπαξε πραγματικά και προσπάθησε να με αγκαλιάσει, προτού την απωθήσω.
Ένας βασικός λόγος για τον οποίο τα παιδιά συχνά αποτυγχάνουν να λύσουν το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα είναι ότι δεν έχουν λάβει επαρκή γονική αγάπη και προσοχή στα χρόνια πριν από την ηλικία των τεσσάρων ετών —τα λεγόμενα προ-οιδιπόδεια χρόνια. Η επίλυση του Οιδιπόδειου διλήμματος μοιάζει με την οικοδόμηση του πρώτου ορόφου ενός σπιτιού. Απλώς δεν μπορεί να γίνει αν δεν υπάρχει θεμέλιο πάνω στο οποίο να χτιστεί.
Πολλά σημάδια έδειχναν την πιθανότητα ότι η Charlene είχε στερηθεί συναισθηματικά από την αρχή. Η μητέρα της ήταν σαφώς μια γυναίκα που δεν έδινε. Η Charlene δεν είχε απολύτως καμία ανάμνηση ότι κάποιος από τους δύο γονείς της την είχε ποτέ κρατήσει στην αγκαλιά του. Ονειρευόταν συχνά στήθη. Ακολουθούσε τελετουργικά τους παράξενους διατροφικούς κανόνες της λατρείας της, με αποτέλεσμα να αναζητεί πάντοτε αλλόκοτες βιολογικές τροφές και, όταν έτρωγε με άλλους, να τρώει πάντοτε κάτι διαφορετικό από εκείνους —κάτι ιδιαίτερο. Με ψυχαναλυτικούς όρους, το πιο βασικό πρόβλημα της Charlene δεν ήταν ένα άλυτο Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, αλλά μια κατάσταση προ-οιδιπόδειας στοματικής καθήλωσης.
Η λαχτάρα της Charlene να με αγγίξει και να την αγγίξω ήταν, στην πραγματικότητα, λαχτάρα για μητρική φροντίδα —για τη ζεστή, χωρίς όρους αγκαλιά από την οποία είχε στερηθεί. Εγώ βίωνα την επιθυμία της για άγγιγμα ως απωθητική και απειλητική. Κι όμως, δεν ήταν ακριβώς το άγγιγμα εκείνο που χρειαζόταν απελπισμένα; Για να τη θεραπεύσω, δεν θα έπρεπε να είχα κάνει ακριβώς εκείνο που έβρισκα τόσο δυσάρεστο; Δεν θα έπρεπε να είχα πάρει τη Charlene στα γόνατά μου, να την κρατήσω, να τη χαϊδέψω, να τη φιλήσω και να τη θωπεύσω, ώσπου τελικά να γαληνέψει;
Ίσως ναι, ίσως όχι. Το σκέφτηκα σοβαρά. Αλλά κάνοντάς το συνειδητοποίησα κάτι. Συνειδητοποίησα ότι, παρόλο που ήμουν πρόθυμος να θρέψω συναισθηματικά τη Charlene ως άρρωστο και πεινασμένο βρέφος, εκείνη δεν ήταν πρόθυμη να δεχθεί αυτού του είδους την προσοχή. Δεν ήταν πρόθυμη να αναλάβει τον ρόλο του παιδιού, πολύ λιγότερο του βρέφους, στη σχέση της μαζί μου. Η ουσία της αποστροφής μου προς το να την αγγίξω βρισκόταν στην επιμονή της ότι το άγγιγμα έπρεπε να είναι σεξουαλικό. Έβλεπε τον εαυτό της όχι ως πεινασμένο παιδί, αλλά ως ενήλικη γυναίκα που επιδιώκει ερωτική κατάκτηση.
Επανειλημμένα προσπάθησα, με διάφορους τρόπους, μεταξύ άλλων και με τη χρήση του καναπέ, να τη βοηθήσω να πάρει απέναντί μου μια πιο παθητική, εμπιστευτική, παιδική στάση. Όλες οι προσπάθειές μου απέτυχαν. Σε όλα τα τέσσερα χρόνια που εργάστηκε μαζί μου, η Charlene επέμενε να ελέγχει την παράσταση. Για να είναι σαν μικρό παιδί, θα έπρεπε να μου δώσει τα ηνία, να με αφήσει να τη φροντίσω γονικά, αντί να απαιτεί να τη φροντίσω σεξουαλικά. Αλλά αυτό δεν το έκανε. Ήθελε τα ηνία στα χέρια της κάθε στιγμή. Για να ήταν σαν ένα μικρό παιδί, θα έπρεπε να μου δώσει τα ηνία, να με αφήσει να τη φροντίζω γονικά αντί να απαιτεί να τη φροντίζω σεξουαλικά. Αλλά αυτό δεν το έκανε. Ήθελε τα ηνία στα χέρια της κάθε στιγμή. Η διαδικασία της βαθιάς θεραπείας, τουλάχιστον στο ψυχαναλυτικό πλαίσιο, απαιτεί από τον ασθενή να οπισθοδρομήσει σε κάποιο επίπεδο. Είναι μια δύσκολη και τρομακτική απαίτηση. Δεν είναι εύκολο για τους ενήλικες, συνηθισμένους στην ανεξαρτησία και τις ψυχολογικές παγίδες της ωριμότητας, να επιτρέψουν στον εαυτό τους να ξαναγίνουν σαν μικρά παιδιά, εξαρτημένοι και τόσο πολύ ευάλωτοι. Και όσο βαθύτερη είναι η διαταραχή, τόσο πιο πεινασμένη και επώδυνη και τραυματική είναι η παιδική ηλικία του ασθενούς - τόσο πιο δύσκολο είναι να επιστρέψει στην παιδική του ηλικία μέσα στη θεραπευτική σχέση. Είναι σαν θάνατος. Κι όμως μπορεί να επιτευχθεί. Όταν συμβεί αυτό, θα προκύψει θεραπεία. Όταν δεν συμβεί αυτό, τα θεμέλια δεν μπορούν να ανακατασκευαστούν. Καμία οπισθοδρόμηση, καμία θεραπεία. Είναι τόσο απλό. Αν έπρεπε να εντοπίσω μία μόνο αιτία για την αποτυχία της Charlene να θεραπευτεί στα πολλά χρόνια που πέρασε μαζί μου, αυτή θα ήταν η αποτυχία της να υποχωρήσει. Όταν οι ασθενείς καταφέρνουν να υποχωρήσουν, υπάρχει μια εντελώς διαφορετική ποιότητα στη συμπεριφορά τους στη θεραπεία. Αναπτύσσουν μια γαλήνη που δεν είχαν πριν. Έχουν ένα είδος εμπιστοσύνης και αθωότητας, η οποία μπορεί να ανασταλεί ανά πάσα στιγμή, δεδομένης της ανάγκης, αλλά μπορεί επίσης εύκολα να ανακτηθεί. Η αλληλεπίδραση μεταξύ ασθενούς και θεραπευτή γίνεται όχι μόνο ομαλή, αλλά και παιχνιδιάρικη και χαρούμενη. Είναι μια ιδανική συνεργασία στοργικής μητέρας και παιδιού. Αν αυτή η κατάσταση είχε επιτευχθεί με τη Charlene, και αν φαινόταν απαραίτητο να το κάνω, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα μπορούσα και θα την είχα πάρει στην αγκαλιά μου και θα της είχα δώσει όλα όσα χρειαζόταν. Αλλά αυτή η κατάσταση δεν συνέβη. Αν και στον πυρήνα της ήταν προφανώς ένα βρέφος, δεν υπήρχε ποτέ κάτι αθώο ή πραγματικά εμπιστευτικό πάνω της. Συνέχισε μέχρι το τέλος να παίζει την ενήλικη εν τη γενέσει. «Ακόμα δεν καταλαβαίνω γιατί», είπε η Charlene τρία χρόνια μετά τη θεραπεία.
Της εξήγησα υπομονετικά για άλλη μια φορά ότι είναι δουλειά των γονέων να βοηθούν το παιδί τους να ανεξαρτητοποιηθεί - και η ανεξαρτησία από τους γονείς του πάντα παρεμποδίζεται από αιμομικτικούς δεσμούς. «Αλλά αυτό δεν θα ήταν αιμομιξία», είπε η Σαρλίν. «Δεν είσαι ο πατέρας μου». «Μπορεί να μην είμαι ο πραγματικός σου πατέρας», απάντησα, «αλλά ο ρόλος μου ως θεραπευτής σου είναι γονεϊκός. Η δουλειά μου είναι να σε βοηθήσω να αναπτυχθείς, όχι να σε ικανοποιήσω σεξουαλικά. Μπορείς να κάνεις σεξ αλλού, με τους συνομηλίκους σου». «Αλλά είμαι συνομήλικός σου», αναφώνησε. «Σαρλίν, είσαι η ασθενής μου. Έχεις κάθε είδους μεγάλα προβλήματα για τα οποία χρειάζεσαι βοήθεια. Θέλω να σε βοηθήσω με αυτά τα προβλήματα. Δεν θέλω να κοιμηθώ μαζί σου». «Αλλά παρόλο που είμαι η ασθενής σου, μπορώ ακόμα να είμαι συνομήλικός σου». «Σαρλίν, το απλό γεγονός είναι ότι δεν είσαι συνομήλικός μου. Δεν μπορείς ούτε καν να κάνεις μια ταπεινή δουλειά για περισσότερο από μερικούς μήνες. Δεν έχεις μάθει καν να προσανατολίζεσαι στο φως της ημέρας. Ψυχολογικά είσαι πρακτικά ένα βρέφος». Και αυτό είναι εντάξει. Είχες άθλιους γονείς και έχεις κάθε είδους λόγους να είσαι ακόμα βρέφος. Αλλά σταμάτα να προσπαθείς να προσποιείσαι ότι είσαι συνομήλικη μου. Γιατί δεν χαλαρώνεις και δεν απολαμβάνεις την προσοχή μου ως γονέας; Θέλω πραγματικά να σε αγαπώ έτσι. Αλλά σε παρακαλώ σταμάτα να προσπαθείς να με κατέχεις σεξουαλικά. Παράτα το, Σαρλίν.» «Δεν θα το παρατήσω. Σε θέλω και σκοπεύω να σε έχω.» Αν και δεν θα μπορούσε να είναι πιο κραυγαλέα για το τι ήθελε από μένα, εξακολουθούσα να θεωρώ τις προτάσεις της Σαρλίν ως εγγενώς ανέντιμες. Προσπαθούσε να θηλάσει με το πρόσχημα του σεξ. Αναζητούσε παιδική φροντίδα με το πρόσχημα της ενήλικης σεξουαλικότητας - κάτι που δεν είναι από μόνο του τόσο ασυνήθιστο φαινόμενο, εκτός από το ότι η Σαρλίν αρνούνταν πεισματικά να αφήσει τη μεταμφίεση να διαπεραστεί. Ξανά και ξανά της έλεγα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο: «Πραγματικά θέλεις να σε κάνω μητέρα. Δεν πειράζει. Είναι ωραίο. Θα ήθελα να το κάνω αυτό. Είναι κάτι που χρειάζεσαι. Στην πραγματικότητα, το αξίζεις. Σε απάτησαν στο παρελθόν και σου αξίζει να το επανορθώσεις. Ξέχνα αυτά τα περί σεξ. Δεν είσαι έτοιμη γι' αυτό. Είσαι πολύ μικρή. Χαλάρωσε. Ξάπλωσε αναπαυτικά και απόλαυσε τη ζεστασιά που μπορώ να σου δώσω. Άσε με να σε φροντίσω». Αλλά δεν το έκανε. Σε κάποιο βαθμό, αυτό οφειλόταν στο ότι θεωρούσε την προσφορά μου παγίδα - όπως θα μπορούσε, αφού το είδος της μητρικής φροντίδας που είχε λάβει ως μικρό παιδί ήταν παγίδα. Αν αυτός ο φόβος ήταν μόνο η πηγή της αντίστασής της, ωστόσο, πιθανότατα θα μπορούσε να είχε ξεπεραστεί και να είχε ξεπεραστεί. Αλλά το ζήτημα της καθαρής δύναμης ήταν πιο σημαντικό. Δεν ήταν απλώς ότι φοβόταν να μου δώσει μια μητρική δύναμη πάνω της. Αντίθετα, ήταν ότι δεν ήθελε να εγκαταλείψει καμία δύναμη για κανέναν λόγο. Ήθελε θεραπεία, αλλά δεν ήταν διατεθειμένη να χάσει τίποτα, να εγκαταλείψει τίποτα, στη διαδικασία. Ήταν σαν να μου ζητούσε: «Θεράπευσέ με, αλλά μην με αλλάξεις». Ήθελε όχι μόνο να την φροντίζουν, αλλά να είναι και το αφεντικό αυτού που την τροφοδοτούσε. 2 Όταν η Σαρλίν με επέπληττε για την έλλειψη ζεστασιάς και επιθυμίας μου να την αγκαλιάσω, συνέχιζε να λέει: «Θέλω απλώς να με επιβεβαιώσεις». Πώς μπορώ να θεραπευτώ από έναν θεραπευτή που δεν θα με επιβεβαιώσει καν;» Αυτή ήταν μια σημαντική λέξη. Η ουσία της μητρικής αγάπης για το βρέφος είναι η επιβεβαίωση. Η συνηθισμένη, υγιής μητέρα αγαπά το βρέφος της χωρίς κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για το γεγονός ότι είναι εδώ. Το βρέφος δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα για να κερδίσει την αγάπη του. Δεν υπάρχουν δεσμεύσεις που να την συνοδεύουν. Η αγάπη είναι άνευ όρων. Αγαπά το βρέφος για τον εαυτό του, όπως είναι. Αυτή η αγάπη είναι μια δήλωση επιβεβαίωσης. Λέει: «Έχεις μεγάλη αξία απλώς και μόνο επειδή υπάρχεις».
«Ξέρετε εκείνη την κυρία που έρχεται πάντα να σας δει πριν από εμένα;»
Έγνεψα καταφατικά. Αναφερόταν στη Charlene.
«Λοιπόν, μου προκαλεί ανατριχίλα. Δεν ξέρω γιατί —δεν της έχω μιλήσει ποτέ. Απλώς μπαίνει στην αίθουσα αναμονής, παίρνει το παλτό της και φεύγει. Δεν μου έχει πει ποτέ λέξη, αλλά μου προκαλεί ανατριχίλα.»
«Ίσως επειδή δεν είναι φιλική», πρότεινα.
«Όχι — έτσι κι αλλιώς δεν θα ήθελα ιδιαίτερα να μιλήσω με τους άλλους ασθενείς σας. Είναι κάτι άλλο. Είναι σαν... καλά, δεν ξέρω πώς να το πω — είναι σαν να υπάρχει κάτι κακό μέσα της».
«Δεν φαίνεται παράξενη, έτσι δεν είναι;» ρώτησα, γοητευμένος.
«Όχι, μοιάζει ακριβώς με έναν συνηθισμένο άνθρωπο. Ντύνεται καλά. Θα μπορούσε μάλιστα να είναι επαγγελματίας γυναίκα. Αλλά κάτι πάνω της μου προκαλεί ανατριχίλα. Δεν μπορώ να το προσδιορίσω. Αλλά αν έχω δει ποτέ κάποιον που να είναι κακός, αυτή είναι».
Είτε το αίσθημα αποστροφής μου ήταν κυρίως σεξουαλικό είτε όχι, η σεξουαλική συμπεριφορά της Charlene κατά τη διάρκεια των συνεδριών μας ήταν εντελώς εξαιρετική. Συνήθως, όταν μια γυναίκα ασθενής νιώθει στοργή για μένα, είναι στην αρχή ντροπαλή, ακόμη και μυστικοπαθής γι’ αυτό.
Όχι όμως η Charlene. Εκείνη, που συνήθως μου απέκρυπτε πληροφορίες, ήταν απροκάλυπτη ως προς την πρόθεσή της να με σαγηνεύσει.
«Είστε ψυχρός», είπε κατηγορώντας με. «Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν θέλετε να με κρατήσετε στην αγκαλιά σας».
«Ίσως θα μπορούσα να σας κρατήσω, αν χρειαζόσασταν παρηγοριά», απάντησα, «αλλά η επιθυμία σας να σας κρατήσω μου φαίνεται σεξουαλική».
«Εσείς και οι σχολαστικές σας διακρίσεις», αναφώνησε η Charlene. «Τι διαφορά έχει αν θέλω να παρηγορηθώ σεξουαλικά ή με κάποιον άλλο τρόπο; Σε κάθε περίπτωση χρειάζομαι παρηγοριά».
«Δεν χρειάζεστε μια σεξουαλική σχέση μαζί μου», προσπάθησα να της εξηγήσω ξανά και ξανά. «Αυτό μπορείτε να το έχετε με οποιονδήποτε. Αυτό για το οποίο με πληρώνετε είναι ένα πιο ιδιαίτερο είδος φροντίδας».
«Λοιπόν, δεν νομίζω ότι νοιάζεστε καθόλου για μένα. Είστε άκαμπτος και απόμακρος. Δεν είστε θερμός. Δεν καταλαβαίνω πώς θα μπορέσετε να με βοηθήσετε, όταν δεν αισθάνεστε καν θερμά απέναντί μου».
Άρχιζα κι εγώ ο ίδιος να αναρωτιέμαι γι’ αυτό. Η Charlene με έκανε πάντοτε να αναρωτιέμαι αν ήμουν ο κατάλληλος θεραπευτής γι’ αυτήν.
Υπήρχε επίσης κάτι παράνομο, ύπουλο, εισβολικό στην επιθυμία της Charlene για μένα. Το καλοκαίρι συνήθιζε να έρχεται νωρίς στις συνεδρίες μας και καθόταν στον κήπο μας. Αν μου είχε ζητήσει την άδεια να το κάνει, δεν νομίζω ότι θα της το αρνιόμουν. Μου αρέσει να απολαμβάνουν οι άνθρωποι τα λουλούδια, που είναι το χόμπι της γυναίκας μου και δικό μου. Αλλά δεν ρώτησε ποτέ.
Αρκετά βράδια, όταν δεν είχαμε ραντεβού, κοίταξα έξω και είδα τη Charlene παρκαρισμένη μπροστά στο σπίτι μας, απλώς να κάθεται στο αυτοκίνητό της και να ακούει το ραδιόφωνο να παίζει σιγανά μέσα στο σκοτάδι. Ήταν ανατριχιαστικό. Όταν τη ρώτησα γι’ αυτό, είπε απλώς:
«Ξέρετε ότι είστε ο άντρας που αγαπώ. Είναι φυσικό να θέλει κανείς να βρίσκεται κοντά σε κάποιον που αγαπά».
Μια μέρα που δεν είχαμε ραντεβού, μπήκα στη βιβλιοθήκη μας και βρήκα τη Charlene να κάθεται και να διαβάζει ένα από τα βιβλία μου. Τη ρώτησα τι έκανε εκεί.
«Δεν είναι αίθουσα αναμονής;» απάντησε.
«Είναι αίθουσα αναμονής όταν έχετε ραντεβού», αποκρίθηκα. «Όταν δεν βλέπω ασθενείς, είναι ιδιωτικό δωμάτιο του σπιτιού μου».
«Λοιπόν, για μένα είναι αίθουσα αναμονής», είπε η Charlene με απόλυτη άνεση. «Όταν έχετε το γραφείο σας μέσα στο σπίτι σας, πρέπει να περιμένετε ότι θα χάσετε ένα μέρος της ιδιωτικότητάς σας».
Αφού εξακρίβωσα ότι δεν είχε κανέναν βάσιμο λόγο να με δει, ουσιαστικά χρειάστηκε να τη διατάξω να φύγει. Περισσότερο από κάθε άλλη φορά στη ζωή μου, ένιωσα προσωπικά κάτι από το πώς πρέπει να είναι για μια γυναίκα να δέχεται ανεπιθύμητες προσεγγίσεις και ακόμη να φοβάται τον βιασμό. Πράγματι, δύο φορές στο τέλος μιας συνεδρίας η Charlene με άρπαξε πραγματικά και προσπάθησε να με αγκαλιάσει, προτού την απωθήσω.
Ένας βασικός λόγος για τον οποίο τα παιδιά συχνά αποτυγχάνουν να λύσουν το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα είναι ότι δεν έχουν λάβει επαρκή γονική αγάπη και προσοχή στα χρόνια πριν από την ηλικία των τεσσάρων ετών —τα λεγόμενα προ-οιδιπόδεια χρόνια. Η επίλυση του Οιδιπόδειου διλήμματος μοιάζει με την οικοδόμηση του πρώτου ορόφου ενός σπιτιού. Απλώς δεν μπορεί να γίνει αν δεν υπάρχει θεμέλιο πάνω στο οποίο να χτιστεί.
Πολλά σημάδια έδειχναν την πιθανότητα ότι η Charlene είχε στερηθεί συναισθηματικά από την αρχή. Η μητέρα της ήταν σαφώς μια γυναίκα που δεν έδινε. Η Charlene δεν είχε απολύτως καμία ανάμνηση ότι κάποιος από τους δύο γονείς της την είχε ποτέ κρατήσει στην αγκαλιά του. Ονειρευόταν συχνά στήθη. Ακολουθούσε τελετουργικά τους παράξενους διατροφικούς κανόνες της λατρείας της, με αποτέλεσμα να αναζητεί πάντοτε αλλόκοτες βιολογικές τροφές και, όταν έτρωγε με άλλους, να τρώει πάντοτε κάτι διαφορετικό από εκείνους —κάτι ιδιαίτερο. Με ψυχαναλυτικούς όρους, το πιο βασικό πρόβλημα της Charlene δεν ήταν ένα άλυτο Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, αλλά μια κατάσταση προ-οιδιπόδειας στοματικής καθήλωσης.
Η λαχτάρα της Charlene να με αγγίξει και να την αγγίξω ήταν, στην πραγματικότητα, λαχτάρα για μητρική φροντίδα —για τη ζεστή, χωρίς όρους αγκαλιά από την οποία είχε στερηθεί. Εγώ βίωνα την επιθυμία της για άγγιγμα ως απωθητική και απειλητική. Κι όμως, δεν ήταν ακριβώς το άγγιγμα εκείνο που χρειαζόταν απελπισμένα; Για να τη θεραπεύσω, δεν θα έπρεπε να είχα κάνει ακριβώς εκείνο που έβρισκα τόσο δυσάρεστο; Δεν θα έπρεπε να είχα πάρει τη Charlene στα γόνατά μου, να την κρατήσω, να τη χαϊδέψω, να τη φιλήσω και να τη θωπεύσω, ώσπου τελικά να γαληνέψει;
Ίσως ναι, ίσως όχι. Το σκέφτηκα σοβαρά. Αλλά κάνοντάς το συνειδητοποίησα κάτι. Συνειδητοποίησα ότι, παρόλο που ήμουν πρόθυμος να θρέψω συναισθηματικά τη Charlene ως άρρωστο και πεινασμένο βρέφος, εκείνη δεν ήταν πρόθυμη να δεχθεί αυτού του είδους την προσοχή. Δεν ήταν πρόθυμη να αναλάβει τον ρόλο του παιδιού, πολύ λιγότερο του βρέφους, στη σχέση της μαζί μου. Η ουσία της αποστροφής μου προς το να την αγγίξω βρισκόταν στην επιμονή της ότι το άγγιγμα έπρεπε να είναι σεξουαλικό. Έβλεπε τον εαυτό της όχι ως πεινασμένο παιδί, αλλά ως ενήλικη γυναίκα που επιδιώκει ερωτική κατάκτηση.
Επανειλημμένα προσπάθησα, με διάφορους τρόπους, μεταξύ άλλων και με τη χρήση του καναπέ, να τη βοηθήσω να πάρει απέναντί μου μια πιο παθητική, εμπιστευτική, παιδική στάση. Όλες οι προσπάθειές μου απέτυχαν. Σε όλα τα τέσσερα χρόνια που εργάστηκε μαζί μου, η Charlene επέμενε να ελέγχει την παράσταση. Για να είναι σαν μικρό παιδί, θα έπρεπε να μου δώσει τα ηνία, να με αφήσει να τη φροντίσω γονικά, αντί να απαιτεί να τη φροντίσω σεξουαλικά. Αλλά αυτό δεν το έκανε. Ήθελε τα ηνία στα χέρια της κάθε στιγμή. Για να ήταν σαν ένα μικρό παιδί, θα έπρεπε να μου δώσει τα ηνία, να με αφήσει να τη φροντίζω γονικά αντί να απαιτεί να τη φροντίζω σεξουαλικά. Αλλά αυτό δεν το έκανε. Ήθελε τα ηνία στα χέρια της κάθε στιγμή. Η διαδικασία της βαθιάς θεραπείας, τουλάχιστον στο ψυχαναλυτικό πλαίσιο, απαιτεί από τον ασθενή να οπισθοδρομήσει σε κάποιο επίπεδο. Είναι μια δύσκολη και τρομακτική απαίτηση. Δεν είναι εύκολο για τους ενήλικες, συνηθισμένους στην ανεξαρτησία και τις ψυχολογικές παγίδες της ωριμότητας, να επιτρέψουν στον εαυτό τους να ξαναγίνουν σαν μικρά παιδιά, εξαρτημένοι και τόσο πολύ ευάλωτοι. Και όσο βαθύτερη είναι η διαταραχή, τόσο πιο πεινασμένη και επώδυνη και τραυματική είναι η παιδική ηλικία του ασθενούς - τόσο πιο δύσκολο είναι να επιστρέψει στην παιδική του ηλικία μέσα στη θεραπευτική σχέση. Είναι σαν θάνατος. Κι όμως μπορεί να επιτευχθεί. Όταν συμβεί αυτό, θα προκύψει θεραπεία. Όταν δεν συμβεί αυτό, τα θεμέλια δεν μπορούν να ανακατασκευαστούν. Καμία οπισθοδρόμηση, καμία θεραπεία. Είναι τόσο απλό. Αν έπρεπε να εντοπίσω μία μόνο αιτία για την αποτυχία της Charlene να θεραπευτεί στα πολλά χρόνια που πέρασε μαζί μου, αυτή θα ήταν η αποτυχία της να υποχωρήσει. Όταν οι ασθενείς καταφέρνουν να υποχωρήσουν, υπάρχει μια εντελώς διαφορετική ποιότητα στη συμπεριφορά τους στη θεραπεία. Αναπτύσσουν μια γαλήνη που δεν είχαν πριν. Έχουν ένα είδος εμπιστοσύνης και αθωότητας, η οποία μπορεί να ανασταλεί ανά πάσα στιγμή, δεδομένης της ανάγκης, αλλά μπορεί επίσης εύκολα να ανακτηθεί. Η αλληλεπίδραση μεταξύ ασθενούς και θεραπευτή γίνεται όχι μόνο ομαλή, αλλά και παιχνιδιάρικη και χαρούμενη. Είναι μια ιδανική συνεργασία στοργικής μητέρας και παιδιού. Αν αυτή η κατάσταση είχε επιτευχθεί με τη Charlene, και αν φαινόταν απαραίτητο να το κάνω, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα μπορούσα και θα την είχα πάρει στην αγκαλιά μου και θα της είχα δώσει όλα όσα χρειαζόταν. Αλλά αυτή η κατάσταση δεν συνέβη. Αν και στον πυρήνα της ήταν προφανώς ένα βρέφος, δεν υπήρχε ποτέ κάτι αθώο ή πραγματικά εμπιστευτικό πάνω της. Συνέχισε μέχρι το τέλος να παίζει την ενήλικη εν τη γενέσει. «Ακόμα δεν καταλαβαίνω γιατί», είπε η Charlene τρία χρόνια μετά τη θεραπεία.
Της εξήγησα υπομονετικά για άλλη μια φορά ότι είναι δουλειά των γονέων να βοηθούν το παιδί τους να ανεξαρτητοποιηθεί - και η ανεξαρτησία από τους γονείς του πάντα παρεμποδίζεται από αιμομικτικούς δεσμούς. «Αλλά αυτό δεν θα ήταν αιμομιξία», είπε η Σαρλίν. «Δεν είσαι ο πατέρας μου». «Μπορεί να μην είμαι ο πραγματικός σου πατέρας», απάντησα, «αλλά ο ρόλος μου ως θεραπευτής σου είναι γονεϊκός. Η δουλειά μου είναι να σε βοηθήσω να αναπτυχθείς, όχι να σε ικανοποιήσω σεξουαλικά. Μπορείς να κάνεις σεξ αλλού, με τους συνομηλίκους σου». «Αλλά είμαι συνομήλικός σου», αναφώνησε. «Σαρλίν, είσαι η ασθενής μου. Έχεις κάθε είδους μεγάλα προβλήματα για τα οποία χρειάζεσαι βοήθεια. Θέλω να σε βοηθήσω με αυτά τα προβλήματα. Δεν θέλω να κοιμηθώ μαζί σου». «Αλλά παρόλο που είμαι η ασθενής σου, μπορώ ακόμα να είμαι συνομήλικός σου». «Σαρλίν, το απλό γεγονός είναι ότι δεν είσαι συνομήλικός μου. Δεν μπορείς ούτε καν να κάνεις μια ταπεινή δουλειά για περισσότερο από μερικούς μήνες. Δεν έχεις μάθει καν να προσανατολίζεσαι στο φως της ημέρας. Ψυχολογικά είσαι πρακτικά ένα βρέφος». Και αυτό είναι εντάξει. Είχες άθλιους γονείς και έχεις κάθε είδους λόγους να είσαι ακόμα βρέφος. Αλλά σταμάτα να προσπαθείς να προσποιείσαι ότι είσαι συνομήλικη μου. Γιατί δεν χαλαρώνεις και δεν απολαμβάνεις την προσοχή μου ως γονέας; Θέλω πραγματικά να σε αγαπώ έτσι. Αλλά σε παρακαλώ σταμάτα να προσπαθείς να με κατέχεις σεξουαλικά. Παράτα το, Σαρλίν.» «Δεν θα το παρατήσω. Σε θέλω και σκοπεύω να σε έχω.» Αν και δεν θα μπορούσε να είναι πιο κραυγαλέα για το τι ήθελε από μένα, εξακολουθούσα να θεωρώ τις προτάσεις της Σαρλίν ως εγγενώς ανέντιμες. Προσπαθούσε να θηλάσει με το πρόσχημα του σεξ. Αναζητούσε παιδική φροντίδα με το πρόσχημα της ενήλικης σεξουαλικότητας - κάτι που δεν είναι από μόνο του τόσο ασυνήθιστο φαινόμενο, εκτός από το ότι η Σαρλίν αρνούνταν πεισματικά να αφήσει τη μεταμφίεση να διαπεραστεί. Ξανά και ξανά της έλεγα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο: «Πραγματικά θέλεις να σε κάνω μητέρα. Δεν πειράζει. Είναι ωραίο. Θα ήθελα να το κάνω αυτό. Είναι κάτι που χρειάζεσαι. Στην πραγματικότητα, το αξίζεις. Σε απάτησαν στο παρελθόν και σου αξίζει να το επανορθώσεις. Ξέχνα αυτά τα περί σεξ. Δεν είσαι έτοιμη γι' αυτό. Είσαι πολύ μικρή. Χαλάρωσε. Ξάπλωσε αναπαυτικά και απόλαυσε τη ζεστασιά που μπορώ να σου δώσω. Άσε με να σε φροντίσω». Αλλά δεν το έκανε. Σε κάποιο βαθμό, αυτό οφειλόταν στο ότι θεωρούσε την προσφορά μου παγίδα - όπως θα μπορούσε, αφού το είδος της μητρικής φροντίδας που είχε λάβει ως μικρό παιδί ήταν παγίδα. Αν αυτός ο φόβος ήταν μόνο η πηγή της αντίστασής της, ωστόσο, πιθανότατα θα μπορούσε να είχε ξεπεραστεί και να είχε ξεπεραστεί. Αλλά το ζήτημα της καθαρής δύναμης ήταν πιο σημαντικό. Δεν ήταν απλώς ότι φοβόταν να μου δώσει μια μητρική δύναμη πάνω της. Αντίθετα, ήταν ότι δεν ήθελε να εγκαταλείψει καμία δύναμη για κανέναν λόγο. Ήθελε θεραπεία, αλλά δεν ήταν διατεθειμένη να χάσει τίποτα, να εγκαταλείψει τίποτα, στη διαδικασία. Ήταν σαν να μου ζητούσε: «Θεράπευσέ με, αλλά μην με αλλάξεις». Ήθελε όχι μόνο να την φροντίζουν, αλλά να είναι και το αφεντικό αυτού που την τροφοδοτούσε. 2 Όταν η Σαρλίν με επέπληττε για την έλλειψη ζεστασιάς και επιθυμίας μου να την αγκαλιάσω, συνέχιζε να λέει: «Θέλω απλώς να με επιβεβαιώσεις». Πώς μπορώ να θεραπευτώ από έναν θεραπευτή που δεν θα με επιβεβαιώσει καν;» Αυτή ήταν μια σημαντική λέξη. Η ουσία της μητρικής αγάπης για το βρέφος είναι η επιβεβαίωση. Η συνηθισμένη, υγιής μητέρα αγαπά το βρέφος της χωρίς κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο για το γεγονός ότι είναι εδώ. Το βρέφος δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα για να κερδίσει την αγάπη του. Δεν υπάρχουν δεσμεύσεις που να την συνοδεύουν. Η αγάπη είναι άνευ όρων. Αγαπά το βρέφος για τον εαυτό του, όπως είναι. Αυτή η αγάπη είναι μια δήλωση επιβεβαίωσης. Λέει: «Έχεις μεγάλη αξία απλώς και μόνο επειδή υπάρχεις».
Κατά τη διάρκεια του δεύτερου και τρίτου έτους της ζωής του, η μητέρα αρχίζει να περιμένει όλο και περισσότερο ορισμένα πράγματα, όπως την εκπαίδευση στην τουαλέτα, από το παιδί της. Και όταν συμβαίνει αυτό, η αγάπη της αναπόφευκτα γίνεται, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό, υπό όρους. Τώρα λέει: «Σ' αγαπώ, αλλά...» «Αλλά εύχομαι να σταματούσες να σκίζεις τα βιβλία».
«Αλλά μακάρι να σταματούσες να τραβάς το φωτιστικό από το τραπέζι». «Αλλά μακάρι να με βοηθούσες πηγαίνοντας στην τουαλέτα για να μην χρειάζεται να πλένω πια αυτές τις πάνες». Το παιδί μαθαίνει τις λέξεις «καλό» και «κακό». Και μαθαίνει ότι μπορεί να συνεχίσει να επιβεβαιώνεται πλήρως μόνο αν είναι καλό παιδί. Τώρα πρέπει να κερδίσει την επιβεβαίωσή του. Και έτσι είναι για πάντα μετά. Η περίοδος της άνευ όρων επιβεβαίωσης διαρκεί μόνο όσο η βρεφική ηλικία. Ως ψυχολογικοί ενήλικες έχουμε μάθει όλοι, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, ότι για να αγαπηθούμε, είναι ευθύνη μας να κάνουμε τον εαυτό μας αξιαγάπητο. Ένα βασικό στοιχείο στη συμπεριφορά της Charlene ήταν το αίτημά της - όχι, η απαίτησή της - να την αγαπώ ανεξάρτητα από το πώς συμπεριφερόταν, να την επιβεβαιώνω όχι μόνο για αυτό που μπορεί να γίνει αλλά για αυτό που ήταν, με την ασθένεια και όλα τα σχετικά. Με αυτόν τον τρόπο, θα της έδινα αυτό που επιθυμούσε από εμένα: την αγάπη μιας μητέρας για το βρέφος της, τη σταθερά άνευ όρων αγάπη που μπορεί να βιωθεί μόνο στη βρεφική ηλικία. Δεν είναι περίεργο που συνέβαινε αυτό, επειδή είχαμε στοιχεία ότι δεν είχε λάβει από τη μητέρα της την άνευ όρων επιβεβαιωτική αγάπη κατά τη βρεφική της ηλικία, η οποία θα έπρεπε να είναι η κληρονομιά κάθε παιδιού. Από αυτή την κληρονομιά είχε εξαπατηθεί. Αλλά ήταν αδύνατο για μένα να της το αναπληρώσω. Γιατί απαιτούσε να την αγαπώ άνευ όρων ως άρρωστη ενήλικη. Επέμενε ότι την αγαπώ όπως μια μητέρα θα αγαπούσε ένα βρέφος, αλλά επέμενε επίσης να της φερθώ ως ενήλικη συνομήλικη. Αν και όχι για άλλο λόγο, το αίτημά της ήταν αδύνατο να εκπληρωθεί επειδή ήταν ένα αίτημα να επιβεβαιωθεί η ασθένειά της.3 Η Σαρλίν δεν ήθελε να θεραπευτεί. Ήθελε να αγαπηθεί, όχι να αλλάξει. Ήθελε να αγαπηθεί για τον εαυτό της, με όλα τα προβλήματα νεύρωσης. Αν και δεν θα το έλεγε ποτέ, σταδιακά έγινε σαφές ότι η Σαρλίν παρέμενε στη θεραπεία με την πρόθεση να αποκτήσει την αγάπη μου χωρίς θεραπεία - δηλαδή, να έχει και την αγάπη μου και τη νεύρωσή της: να φάει και το κέικ της.
Συνεχίζεται
«Αλλά μακάρι να σταματούσες να τραβάς το φωτιστικό από το τραπέζι». «Αλλά μακάρι να με βοηθούσες πηγαίνοντας στην τουαλέτα για να μην χρειάζεται να πλένω πια αυτές τις πάνες». Το παιδί μαθαίνει τις λέξεις «καλό» και «κακό». Και μαθαίνει ότι μπορεί να συνεχίσει να επιβεβαιώνεται πλήρως μόνο αν είναι καλό παιδί. Τώρα πρέπει να κερδίσει την επιβεβαίωσή του. Και έτσι είναι για πάντα μετά. Η περίοδος της άνευ όρων επιβεβαίωσης διαρκεί μόνο όσο η βρεφική ηλικία. Ως ψυχολογικοί ενήλικες έχουμε μάθει όλοι, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, ότι για να αγαπηθούμε, είναι ευθύνη μας να κάνουμε τον εαυτό μας αξιαγάπητο. Ένα βασικό στοιχείο στη συμπεριφορά της Charlene ήταν το αίτημά της - όχι, η απαίτησή της - να την αγαπώ ανεξάρτητα από το πώς συμπεριφερόταν, να την επιβεβαιώνω όχι μόνο για αυτό που μπορεί να γίνει αλλά για αυτό που ήταν, με την ασθένεια και όλα τα σχετικά. Με αυτόν τον τρόπο, θα της έδινα αυτό που επιθυμούσε από εμένα: την αγάπη μιας μητέρας για το βρέφος της, τη σταθερά άνευ όρων αγάπη που μπορεί να βιωθεί μόνο στη βρεφική ηλικία. Δεν είναι περίεργο που συνέβαινε αυτό, επειδή είχαμε στοιχεία ότι δεν είχε λάβει από τη μητέρα της την άνευ όρων επιβεβαιωτική αγάπη κατά τη βρεφική της ηλικία, η οποία θα έπρεπε να είναι η κληρονομιά κάθε παιδιού. Από αυτή την κληρονομιά είχε εξαπατηθεί. Αλλά ήταν αδύνατο για μένα να της το αναπληρώσω. Γιατί απαιτούσε να την αγαπώ άνευ όρων ως άρρωστη ενήλικη. Επέμενε ότι την αγαπώ όπως μια μητέρα θα αγαπούσε ένα βρέφος, αλλά επέμενε επίσης να της φερθώ ως ενήλικη συνομήλικη. Αν και όχι για άλλο λόγο, το αίτημά της ήταν αδύνατο να εκπληρωθεί επειδή ήταν ένα αίτημα να επιβεβαιωθεί η ασθένειά της.3 Η Σαρλίν δεν ήθελε να θεραπευτεί. Ήθελε να αγαπηθεί, όχι να αλλάξει. Ήθελε να αγαπηθεί για τον εαυτό της, με όλα τα προβλήματα νεύρωσης. Αν και δεν θα το έλεγε ποτέ, σταδιακά έγινε σαφές ότι η Σαρλίν παρέμενε στη θεραπεία με την πρόθεση να αποκτήσει την αγάπη μου χωρίς θεραπεία - δηλαδή, να έχει και την αγάπη μου και τη νεύρωσή της: να φάει και το κέικ της.
Συνεχίζεται
