Ο Kant και το Πρόβλημα της Μεταφυσικής 12 Του Martin Heidegger

Συνέχεια από Παρασκευή 24. Ιουλίου 2026

Ο Kant και το Πρόβλημα της Μεταφυσικής 12

Του Martin Heidegger

Η αποσυναρμολόγηση της ιδέας μιας Θεμελιακής Οντολογίας μέσω της ερμηνευτικής ανάλυσης της Κριτικής του Καθαρού Λόγου ως θεμελίωσης της Μεταφυσικής

ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ
Η θεμελίωση της μεταφυσικής στην πραγμάτωσή της

Β. Τα στάδια της εκτέλεσης του σχεδίου της εσωτερικής δυνατότητας της Οντολογίας

β) Η καθαρή σκέψη μέσα στην πεπερασμένη γνώση

§ 17. Οι δύο οδοί της υπερβατολογικής παραγωγής
α) Η πρώτη οδός

Η αναγκαία εξάρτηση της καθαρής διανοίας από την καθαρή εποπτεία πρέπει να αποκαλυφθεί, ώστε η μεσολαβητική ενότητα και των δύο, η καθαρή σύνθεση, να φανερωθεί ως μεσολαβήτρια. Αυτό απαιτεί να διασαφηνιστεί η καθαρή διάνοια, ως αφετηρία της πρώτης οδού, σε τέτοιο βαθμό ώστε από τη δομή της να καταστεί ορατή η εξάρτησή της από μια καθαρή σύνθεση και, συνεπώς, από μια καθαρή εποπτεία.

Η «Παραγωγή» (Deduktion), επομένως, κάθε άλλο παρά είναι ένας παραγωγικο-λογικός συμπερασμός των προαναφερθεισών σχέσεων της διανοίας προς την καθαρή σύνθεση και προς την καθαρή εποπτεία. Αντιθέτως, η Παραγωγή έχει ήδη εξαρχής στο βλέμμα της το όλον της καθαρής πεπερασμένης γνώσεως. Διατηρώντας σταθερά ενώπιόν της αυτό που έτσι έχει ιδωθεί, προχωρεί στη ρητή ανάδειξη των δομικών σχέσεων που συναρθρώνουν το όλον, από το ένα στοιχείο στο άλλο. Χωρίς τη σταθερά διατηρούμενη εκ των προτέρων θέαση της περατότητας της υπερβάσεως, κάθε πρόταση της υπερβατολογικής Παραγωγής παραμένει ακατανόητη.

Ο χαρακτήρας του «απέναντι» (Dawider), ο οποίος καθιστά δυνατό το αντί-κείσθαι (Gegenstehen), φανερώνεται σε μια εκ των προτέρων συγκράτηση της ενότητας. Μέσα σε αυτή την παράσταση της ενότητας, το ίδιο το παριστάνειν αποκαλύπτεται ως εκείνο που δεσμεύεται στην ενότητα, και μάλιστα ως το ίδιο εκείνο που διατηρείται ταυτόσημο μέσα στην πράξη της καθαρής παραστάσεως της ενότητας¹⁰². Μόνο εφόσον είναι φανερό ότι αυτό, το οποίο παριστάνει την ενότητα ως τέτοιο, είναι εκείνο απέναντι στο οποίο η ενοποιούσα ενότητα συγκρατείται ως ρυθμιστική, μπορεί κάτι να έλθει να το συναντήσει. Μόνο μέσα σε μια τέτοια αυτοστροφή μπορεί ό,τι συναντάται «να μας αφορά»¹⁰³.

Η παράσταση της ενότητας, ως καθαρή νόηση, έχει αναγκαίως τον χαρακτήρα του «εγώ σκέπτομαι». Η καθαρή έννοια, ως συνείδηση της ενότητας εν γένει, είναι αναγκαίως καθαρή αυτοσυνείδηση. Αυτή η καθαρή συνείδηση της ενότητας δεν επιτελείται απλώς περιστασιακά και πραγματολογικά, αλλά πρέπει να είναι δυνατή κάθε στιγμή. Είναι ουσιωδώς ένα «εγώ δύναμαι».

«Αυτή την καθαρή, πρωταρχική, αμετάβλητη συνείδηση θέλω τώρα να την ονομάσω υπερβατολογική κατάληψη [ή αυτοσυνειδησία](Apperzeption)»¹⁰⁴. Η παράσταση της ενότητας, η οποία αφήνει κάτι να αντίκειται, θεμελιώνεται σε αυτή την κατάληψη «ως δύναμη»¹⁰⁵. Διότι μόνο ως το διαρκώς ελεύθερο «εγώ μπορώ» δύναται το «εγώ σκέπτομαι» να αφήσει να σταθεί απέναντί του το «απέναντι» της ενότητας, εφόσον η δέσμευση παραμένει δυνατή μόνο σε αναφορά προς μια ουσιωδώς ελεύθερη συμπεριφορά. Η καθαρή διάνοια ενεργεί, μέσα στην πρωταρχική εκ των προτέρων συγκράτηση της ενότητας, ως υπερβατολογική κατάληψη.

Τι παριστάνεται, λοιπόν, μέσα στην ενότητα που συγκρατείται εκ των προτέρων από αυτήν; Μήπως το σύνολο του όντος μονομιάς, με την έννοια του totum simul (το όλον συγχρόνως), το οποίο εποπτεύει ο intuitus originarius (πρωταρχική εποπτεία);

Αλλά αυτή η καθαρή νόηση είναι πεπερασμένη, και ως τέτοια δεν μπορεί καθόλου, από μόνη της, μέσω της παραστάσεώς της να θέσει απέναντί της το ον, πόσο μάλλον όλα τα όντα μονομιάς μέσα στην ενότητά τους. Η παρασταθείσα ενότητα αναμένει ακριβώς το ον που πρόκειται να συναντηθεί· και, ως τέτοια αναμένουσα ενότητα, καθιστά δυνατή τη συνάντηση αντικειμένων που εμφανίζονται το ένα μαζί με το άλλο.

Η ενότητα αυτή, ως μη οντική, φέρει μέσα της την ουσιώδη τάση προς την ενοποίηση εκείνου που κάθε φορά δεν έχει ακόμη ενοποιηθεί. Γι’ αυτό ο Kant, μετά τη διασάφηση της υπερβατολογικής κατάληψης, λέγει για την ενότητα που παριστάνεται μέσα σε αυτήν: αυτή «προϋποθέτει όμως μια σύνθεση ή την περικλείει»¹⁰⁶.

Ο Kant ταλαντεύεται εδώ, κατά χαρακτηριστικό τρόπο, ως προς τον μονοσήμαντο προσδιορισμό της δομικής σχέσεως της ενότητας προς την ενοποιούσα σύνθεση. Σε κάθε περίπτωση, η σύνθεση ανήκει κατά ουσιώδη αναγκαιότητα στην ενότητα. Η ενότητα είναι εξαρχής ενοποιούσα. Αυτό σημαίνει: η παράσταση της ενότητας επιτελείται ως ενοποίηση, και στη δομική ολότητα αυτής της ενοποιήσεως απαιτείται η εκ των προτέρων κατοχή της ενότητας. Ο Kant δεν διστάζει να πει ότι η υπερβατολογική κατάληψη «προϋποθέτει» τη σύνθεση.

Ήδη όμως στο δεύτερο στάδιο της θεμελιώσεως προέκυψε ότι κάθε σύνθεση επιτελείται από τη φαντασία. Κατά συνέπεια, η υπερβατολογική κατάληψη σχετίζεται ουσιωδώς με την καθαρή φαντασία. Η τελευταία, ως καθαρή, δεν μπορεί να παριστάνει κάτι εμπειρικά προδεδομένο, απέναντι στο οποίο θα ήταν απλώς αναπαραγωγική· αλλά, ως καθαρή φαντασία, είναι αναγκαίως a priori μορφοποιούσα, δηλαδή καθαρά παραγωγική.

Την καθαρή παραγωγική φαντασία ο Kant την αποκαλεί επίσης «υπερβατολογική».

«Επομένως, η αρχή της αναγκαίας ενότητας της καθαρής (παραγωγικής) συνθέσεως της φαντασίας, πριν από την κατάληψη [ή αυτοσυνειδησία](Apperzeption), είναι το θεμέλιο της δυνατότητας κάθε γνώσεως, και ιδίως της εμπειρίας»¹⁰⁷.

Τι σημαίνει εδώ το «πριν από την κατάληψη»; Θέλει ο Kant να πει ότι η καθαρή σύνθεση προηγείται της υπερβατολογικής κατάληψης (Apperzeption) μέσα στην τάξη της θεμελιώσεως της δυνατότητας μιας καθαρής γνώσεως;
Αυτή η ερμηνεία θα συμφωνούσε με την παραπάνω διατύπωση, σύμφωνα με την οποία η κατάληψη (Apperzeption) «προϋποθέτει» την καθαρή σύνθεση.

Ή μήπως το «πριν» (vor) σημαίνει εδώ κάτι ακόμη διαφορετικό; Πράγματι, ο Kant χρησιμοποιεί το vor με μια σημασία η οποία μόνον αυτή προσδίδει σε ολόκληρη την πρόταση το αποφασιστικό δομικό της νόημα, κατά τέτοιον μάλιστα τρόπο ώστε μέσα σε αυτό να συμπεριλαμβάνεται συγχρόνως και η ερμηνεία που επιχειρήθηκε προηγουμένως. Ο Kant μιλά κάπου «για ένα αντικείμενο ενώπιον μιας εντελώς διαφορετικής εποπτείας»¹⁰⁸. Είναι περιττό και συγχρόνως αποδυναμώνει το νόημα να μετατρέψει κανείς εδώ το vor σε «για» (für), ιδίως αν θυμηθεί τη λατινική έκφραση coram intuitu intellectuali (ενώπιον της νοητικής εποπτείας), την οποία επίσης χρησιμοποιεί ο Kant¹⁰⁹.

Εάν αντιληφθούμε το vor στην παραπάνω πρόταση με την έννοια του coram —«ενώπιον»—, τότε μόνο έρχεται στο φως ο χαρακτήρας της δομικής ενότητας της υπερβατολογικής κατάληψης (Apperzeption) και της καθαρής φαντασίας. Σύμφωνα με αυτό, η παράσταση της ενότητας έχει ουσιωδώς ενώπιόν της, στο βλέμμα της, μια ενοποιούσα ενότητα· δηλαδή το παριστάνειν είναι καθ’ εαυτό ενοποιούν.

Η καθαρή σύνθεση, όμως, πρέπει να ενοποιεί a priori. Εκείνο το οποίο ενοποιεί πρέπει να της είναι δεδομένο a priori. Η καθολική εποπτεία, όμως, η οποία δίνει εκ των προτέρων με τρόπο καθαρά δεκτικό, είναι ο χρόνος. Επομένως, η καθαρή φαντασία πρέπει να σχετίζεται ουσιωδώς προς αυτόν. Μόνο έτσι αποκαλύπτεται ως μεσολαβήτρια μεταξύ της υπερβατολογικής κατάληψης (Apperzeption) και του χρόνου.

Γι’ αυτό ο Kant προτάσσει σε όλες τις αναλύσεις της υπερβατολογικής Παραγωγής μια «γενική παρατήρηση», «την οποία πρέπει οπωσδήποτε να θέσουμε ως βάση για όσα ακολουθούν»¹¹⁰. Αυτή λέγει ότι όλες οι «τροποποιήσεις της ψυχής […] υπόκεινται στον χρόνο», «μέσα στον οποίο πρέπει όλες μαζί να διατάσσονται, να συνδέονται και να τίθενται σε σχέσεις»¹¹¹.

Αρχικά μπορεί να προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι ο Kant ούτε στην πρώτη ούτε στη δεύτερη οδό πραγματεύεται διεξοδικότερα και ρητώς την a priori ουσιώδη σχέση της καθαρής φαντασίας προς τον χρόνο. Αντιθέτως, ολόκληρη η ανάλυση επικεντρώνεται στο να καταστήσει ορατή την ουσιώδη σχέση της καθαρής διανοίας προς την καθαρή σύνθεση της φαντασίας. Διότι ακριβώς μέσα από αυτή τη σχέση εκφράζεται με τον σαφέστερο τρόπο η ιδιαίτερη φύση της, δηλαδή η περατότητά της. Είναι διάνοια μόνον εφόσον «προϋποθέτει ή περικλείει» την καθαρή φαντασία.

«Η ενότητα της κατάληψης (Apperzeption) σε σχέση προς τη σύνθεση της φαντασίας είναι η διάνοια, και αυτή ακριβώς η ίδια ενότητα, σε σχέση προς την υπερβατολογική σύνθεση της φαντασίας, είναι η καθαρή διάνοια»¹¹².

β) Η δεύτερη οδός

Η αναγκαία εξάρτηση της καθαρής εποπτείας από την καθαρή διάνοια, δηλαδή η μεσολαβητική ενότητα και των δύο, η καθαρή σύνθεση, πρέπει να αποκαλυφθεί ως μεσολαβήτρια. Γι’ αυτό η δεύτερη οδός αρχίζει με τα ακόλουθα λόγια:
«Τώρα θέλουμε να καταστήσουμε εποπτικά εμφανή την αναγκαία συνάφεια της διανοίας με τα φαινόμενα μέσω των κατηγοριών, αρχίζοντας από κάτω προς τα επάνω, δηλαδή από το εμπειρικό»¹¹³.

Ακόμη και εδώ, όπου θα ήταν εύλογο να αναδειχθεί ρητώς η καθαρή συνθήκη της δεκτικότητας της πεπερασμένης γνώσεως, ο Kant δεν παραμένει σε μια ανάλυση της καθαρής εποπτείας —του χρόνου— αλλά περνά αμέσως στην απόδειξη ότι «η αίσθηση» βέβαια δέχεται, ότι όμως μέσα στην ίδια δεν μπορεί να υπάρχει κάτι σαν τη συνάφεια εκείνου που συναντάται.

Μια τέτοια συνάφεια πρέπει, ωστόσο, να μπορεί να γίνει εμπειρικά προσιτή μέσα στην πεπερασμένη γνώση, επειδή το πεπερασμένο ον δεν έχει ποτέ το ον ως totum simul, αλλά, όπως λέγει ρητώς εδώ ο Kant, συναντά εκείνο που έρχεται προς αυτό «διασκορπισμένο και μεμονωμένο»¹¹⁴.

Για να μπορεί όμως αυτό που προσέρχεται να συναντάται ως κάτι που βρίσκεται μέσα σε συνάφεια, πρέπει εκ των προτέρων να έχει ήδη κατανοηθεί κάτι σαν τη «σύνδεση» (Verbindung).
Το να παριστάνει κανείς εκ των προτέρων τη σύνδεση σημαίνει: να μορφοποιεί πρωταρχικά, παριστάνοντας, κάτι όπως η σχέση εν γένει.
Η δύναμη, όμως, που πρωταρχικά «μορφοποιεί» αυτές τις σχέσεις είναι η καθαρή φαντασία.

Εκείνο μέσα στο οποίο μπορεί γενικά να πραγματοποιείται η σύνδεση και να σχηματίζεται συνάφεια είναι, σύμφωνα με τη «γενική παρατήρηση»¹¹⁵, ο χρόνος ως καθαρή καθολική εποπτεία. Το να αφήνεται το ον να συναντηθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί να εμφανιστεί μέσα στη δική του αντικείμενη συνάφεια, πρέπει να θεμελιώνεται στην καθαρή φαντασία, η οποία σχετίζεται ουσιωδώς προς τον χρόνο. Μέσα στην καθαρή μορφοποίηση ορισμένων σχέσεων, η φαντασία προδιαγράφει μια ρυθμιστική ενοποίηση και, με αυτόν τον τρόπο, κάτι που στέκεται εκ των προτέρων απέναντι στην τυχαία αποδοχή όσων συναντώνται. Αυτός ο ορίζοντας της ρυθμιστικής δεσμεύσεως περιέχει την καθαρή «συγγένεια» (Affinität) των φαινομένων. «Είναι, επομένως, πράγματι παράξενο, αλλά από όσα προηγήθηκαν καθίσταται εντούτοις φανερό ότι μόνο μέσω αυτής της υπερβατολογικής λειτουργίας της φαντασίας καθίσταται δυνατή ακόμη και η συγγένεια των φαινομένων…»¹¹⁶

Κάθε σύνδεση όμως, και πολύ περισσότερο η καθαρή μορφοποίηση ενοποιήσεως εν γένει, περικλείει δομικά μέσα της μια προηγούμενη παράσταση ενότητας. Αυτή, εφόσον η καθαρή σύνθεση πρόκειται να ενεργεί a priori, πρέπει και η ίδια να είναι a priori, κατά τέτοιον τρόπο ώστε αυτή η παράσταση της ενότητας να ανήκει διαρκώς σε κάθε μορφοποίηση ενοτήτων ως ένα αμετάβλητο Ένα και Ταυτόσημο. Αυτό όμως το «σταθερό και διαμένον» Εαυτό είναι το Εγώ της υπερβατολογικής κατάληψης.

Όπως σε κάθε εμπειρική εποπτεία ανήκει ο χρόνος, έτσι και στην ίδια αυτή εποπτεία, καθόσον αποτελεί άφημα του όντος να συναντηθεί μέσα στη δική του αυτοτελή τάξη, ανήκει η προηγούμενη μορφοποίηση της συγγένειας μέσα στην υπερβατολογική φαντασία. Σε αυτήν όμως πρέπει να προστεθεί η καθαρή κατάληψη, εάν η πρόσληψη πρόκειται να μπορεί να στηρίζεται σε μια καθαρή στροφή προς…, δηλαδή σε ένα άφημα να αντίκειται¹¹⁷.

Η πρώτη οδός, ωστόσο, έδειξε ότι η υπερβατολογική κατάληψη, η οποία μέσω της ουσιώδους μεσολαβήσεως της καθαρής φαντασίας πρέπει να προσέλθει προς την καθαρή εποπτεία, δεν υπάρχει η ίδια αυτοτελώς και απομονωμένα· και επομένως ούτε απλώς προστίθεται στην καθαρή φαντασία επειδή αυτή τη χρειάζεται περιστασιακά. Αντιθέτως, αυτή ακριβώς η υπερβατολογική κατάληψη, ως παράσταση ενότητας, πρέπει από τη δική της πλευρά να έχει ενώπιόν της μια ενότητα που μορφοποιείται μέσα στην ενοποίηση.

Έτσι, και στη δεύτερη οδό, τα πάντα ωθούν προς το να αναδειχθεί η υπερβατολογική φαντασία ως μεσολαβήτρια.

«Έχουμε, λοιπόν, μια καθαρή φαντασία ως θεμελιώδη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, η οποία βρίσκεται στη βάση κάθε γνώσεως a priori. Μέσω αυτής φέρνουμε σε σύνδεση, αφενός, το πολλαπλό της εποπτείας και, αφετέρου, [αυτό το πολλαπλό] με τη συνθήκη της αναγκαίας ενότητας της καθαρής κατάληψης»¹¹⁸.

Η τριάδα της καθαρής εποπτείας, της καθαρής φαντασίας και της καθαρής κατάληψης δεν αποτελεί πλέον απλή παράθεση τριών δυνάμεων. Η υπερβατολογική Παραγωγή, αποκαλύπτοντας τη μεσολαβητική μορφοποίηση της καθαρής συνθέσεως, κατέδειξε την εσωτερική δυνατότητα της ουσιώδους ενότητας της καθαρής γνώσεως.

Αυτή μορφοποιεί το καθαρό άφημα να αντίκειται κάτι ως… και, ως τέτοια μορφοποίηση, καθιστά για πρώτη φορά φανερό κάτι όπως έναν ορίζοντα αντικειμενικότητας εν γένει.

Και επειδή η καθαρή γνώση διανοίγει με αυτόν τον τρόπο για πρώτη φορά εκείνο το πεδίο ελευθερίας που είναι αναγκαίο για ένα πεπερασμένο ον, μέσα στο οποίο «λαμβάνει χώρα κάθε σχέση του είναι ή του μη είναι»¹¹⁹, πρέπει να ονομαστεί οντολογική.

Επειδή όμως η περατότητα χαρακτηρίζεται από τη διάνοια, αυτή διαδραματίζει ιδιαίτερο ρόλο στην Παραγωγή. Ακριβώς όμως μέσα στην παλινδρομική πορεία των δύο οδών εγκαταλείπει την προτεραιότητά της και, με αυτή ακριβώς την εγκατάλειψη, φανερώνει η ίδια την ουσία της, η οποία συνίσταται στο ότι πρέπει να θεμελιώνεται στην καθαρή σύνθεση της υπερβατολογικής φαντασίας, η οποία σχετίζεται προς τον χρόνο.

§ 18. Η εξωτερική μορφή της υπερβατολογικής Παραγωγής

Σημειώσεις:

Giovanni Reale - ΣΩΚΡΑΤΗΣ (60)

  Συνέχεια από: Παρασκευή 7 Αυγούστου 2026

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θ΄

Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΣΩΚΡΑΤΗ

Ο ΣΩΚΡΑΤΙΚΟΣ ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΤΟ «ΔΑΙΜΟΝΙΟΝ» ΩΣ «ΘΕΪΚΟΝ ΣΗΜΕΙΟΝ

Ὡρισμένες ἐνδιαφέρουσες παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὴν προβληματικὴ τῆς δημιουργίας τῶν πραγμάτων ἀπὸ τοὺς θεούς

Στὰ ἀποσπάσματα ποὺ παραθέσαμε γίνεται ἤδη λόγος περὶ τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητας τοῦ θεοῦ καὶ τῶν θεῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦν σὲ συνάρτηση μὲ τὴ νόηση. Ὀφείλουμε, ὅμως, νὰ παραθέσουμε ἕνα ἀκόμη ἀπόσπασμα, τὸ ὁποῖο ἀναφέρεται μὲ σαφήνεια στὸν θεῖο δημιουργό. Ὁ Ξενοφών διηγεῖται ἐν προκειμένῳ μιὰ συνομιλία, ἡ ὁποία ἔλαβε χώρα μεταξύ Σωκράτους καὶ Ἀριστοδήμου καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾶ στὴ νοητική δραστηριότητα καὶ στὴ θεία πρόνοια, καὶ ἀκριβέστερα στὰ ἔργα ποὺ παράγονται μέσῳ αὐτῆς. Ἀναφέρει, λοιπόν, συγκεκριμένα:
«Ὄχι, μὰ τὴν ἀλήθειαν», εἶπεν (ὁ Ἀριστόδημος), «ἀλλ᾽ ὅταν ἐξετάζω βέβαια κατ᾿ αὐτὸν τὸν τρόπον, πάρα πολὺ ὁμοιάζουν αὐτὰ μὲ ἔργα κάποιου σοφοῦ δημιουργοῦ καὶ φιλοζῴου. Τὸ ὅτι δὲ ἐνεφύτευσεν ἀφ᾿ ἑνὸς μὲν ἔρωτα τῆς τεκνοποιίας εἰς τὰς γυναῖκας, ἀφ᾿ ἑτέρου δὲ ἐνεφύτευσεν εἰς τὰς μητέρας ἔρωτα τοῦ νὰ ἀνατρέφουν τὰ τέκνα των, εἰς δὲ τὰ τέκνα ἀφ᾿ ἑνὸς μὲν μέγιστον πόθον τῆς ζωῆς, ἀφ᾿ ἑτέρου δὲ φόβον τοῦ θανάτου (πῶς τὸ νομίζεις;)». «Τῷ ὄντι καὶ αὐτὰ ὁμοιάζουν μὲ ἔργα κάποιου, ὁ ὁποῖος ἐσκέφθη νὰ ὑπάρχουν ζῷα» 28.

Θὰ μπορούσαμε νὰ ἰσχυρισθοῦμε ὅτι στὴν προκειμένη περίπτωση ὁ Σωκράτης ἀναφέρεται σὲ ἕναν «δημιουργισμό» κατὰ τρόπο σημαντικὸ καὶ συγχρόνως ἀσαφῆ.

Ὀρισμένοι ερμηνευτές, ὡστόσο, εἴτε ἀπέφυγαν τὴν ἀντιμετώπιση τοῦ προβλήματος εἴτε, πέφτοντας θύματα ἔντονων «προκαταλήψεων», τὸ ἀποσιώπησαν ἐντελῶς. Σχετικῶς, ὅμως, μὲ τὸ ἀπόσπασμα αὐτὸ τοῦ Ξενοφώντος, ὁ Wilamowitz-Moellendorff σημειώνει τὸ ἑξῆς: «Ἀπὸ το χωρίο αὐτὸ δὲν προκύπτει ἕνας Δίας δημιουργὸς τῶν ἀνθρώπων καὶ τῆς γῆς. Μόνον ἴσως ἀστειευόμενοι – καὶ σπανίως – οἱ Ἕλληνες ἔχουν ἰσχυρισθεῖ κάτι παρόμοιο. Ἡ χονδροειδής ἀναπαράσταση μιας δημιουργίας ἐκ τοῦ μηδενὸς ἐρχόταν σὲ σύγκρουση μὲ τὴν ἀρχαία παραδοσιακὴ εὐσέβεια, ἡ ὁποία – ἐνόσω οἱ Ἕλληνες παρέμεναν ἀληθινοί Ἕλληνες – δὲν ἀμφισβήτησε ποτὲ τὸ γεγονὸς ὅτι στὴ φύση ἀποκαλύπτεται τὸ ἄκτιστον τοῦ θεοῦ, δηλαδὴ ἡ ἴδια ἡ θεότητα» 29.

Συνοπτικὰ, καὶ ἔχοντας ὡς βάση τοὺς Ἕλληνες συγγραφεῖς, ὑπὸ καμμία ἔννοια δὲν θὰ μπορούσαμε νὰ μιλήσουμε γιὰ «δημιουργία» χωρὶς νὰ ἔρθουμε ἀντιμέτωποι μὲ τὸν τρόπο διανοήσεως τῶν ἴδιων τῶν Ἑλλήνων.

Τὸ ζήτημα, ὅμως, εἶναι ὅτι αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ ἐναντίωση πρὸς τὸν παραδοσιακό τρόπο διανοήσεως τῶν Ἑλλήνων συναντάται στὴ θεολογικὴ ἀντίληψη τοῦ Σωκράτους.

Βέβαια, τὰ ἴχνη μιᾶς ἐν σπέρματι ἔννοιας τῆς δημιουργίας ποὺ ἐντοπίζουμε ἐδῶ ἀπέχουν πολὺ ἀπὸ τὴ βιβλικὴ ἔννοια τῆς δημιουργίας· ὁπωσδήποτε ὅμως ὑφίστανται. Ὁ Πλάτων μόνον θὰ ἀντλήσει σχετικῶς καὶ θὰ ἀναπτύξει τὴν ἰδέα αὐτὴ στοὺς ὕστερους διαλόγους του, καὶ συγκεκριμένα στὸν Σοφιστή, στὸν Πολιτικό καὶ – κατ' ἐξοχήν – στὸν Τίμαιο 30. Ὁ Πλάτων ὁμιλεῖ γιὰ μία δημιουργική δραστηριότητα, καὶ μάλιστα ὑπὸ τὴν ἔννοια τῆς «πορείας ἀπὸ τὸ μή-εἶναι στὸ εἶναι» 31. Ἀσφαλῶς δὲν ἐκλαμβάνει τὸ μή-εἶναι ὡς βιβλικὴ κατηγορία (δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔννοια τοῦ μηδενός), ἀλλὰ ὡς ἀρχική κατάσταση σὲ ἐπίπεδο ὕλης, κατάσταση ἡ ὁποία μετουσιώνεται σὲ εἶναι. Ὁ Πλάτων ἀναφέρει ρητῶς ὅτι ὁ Δημιουργός δημιουργεῖ τὸ σύμπαν, τὰ ὄντα, τὰ φυτά, τὰ μέταλλα, μέχρι καὶ τὶς πρώτες ὕλες, τὸ νερό, τὸν ἀέρα, τὴ γῆ καὶ τὸ πῦρ32. Ὁ Δημιουργὸς ἐνεργεῖ ἐπὶ τῆς ὑλικῆς καὶ χαώδους ἀρχῆς (ἐπὶ τοῦ μή-εἶναι μὲ τὴν ἑλληνικὴ ἔννοια), προκειμένου νὰ δημιουργήσει τὸν ἰδανικό κόσμο σὲ συνάρτηση μὲ τὸ Καλό, χρησιμοποιώντας ὡς ὄργανο μεσολαβήσεως τὰ μαθηματικά, δηλαδὴ τοὺς ἀριθμούς, τὶς ἀριθμητικές σχέσεις καὶ τὶς γεωμετρικές δομές (τρίγωνα καὶ κανονικά γεωμετρικά σώματα) 33.

Ἀκόμη ὅμως καὶ τὸ πολυσύνθετο αὐτὸ ἔργο τοῦ Δημιουργού, ὅπως τὸ παρουσιάζει ὁ Πλάτων, ἀποτελεῖ μία «ἡμι-δημιουργία» ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀπόλυτο δημιουργισμό, τὸν ὁποῖο ἐκφράζει ὁ ἀντίστοιχος βιβλικός τύπος (ἐκ τοῦ μηδενός δημιουργία).

Παραπέμπουμε τὸν ἀναγνώστη ποὺ ἐνδιαφέρεται γιὰ περαιτέρω ἐμβάθυνση στὸ θέμα αὐτὸ στὸ βιβλίο μας Per una nuova interpretazione di Platone, τὸ ὁποῖο παρέχει μία εὐρεία πραγμάτευση καθὼς καὶ ὅλη τὴν ἀπαραίτητη βιβλιογραφική τεκμηρίωση 34. Ἀντιθέτως, στὸ παρὸν κείμενο φιλοδοξήσαμε μόνο νὰ ἀναδείξουμε ὁρισμένες ἀρχὲς τῆς σωκρατικῆς διανοήσεως, διαψεύδοντας σχετικῶς ἰσχυρισμοὺς διαφόρων μελετητῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ του Wilamowitz-Moellendorff.

Σημειώσεις

28. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ, Ἀπομνημονεύματα , I 4, 6.
29. WILAMOWITZ-MOELLENDORFF, Der Glaube der Hellenen, I, σ. 342.
30. G. REALE, Per una nuova interpretazione di Platone, σσ. 497-712.
31. Αὐτόθι, σσ. 526-698.
32. Αὐτόθι.
33. Αὐτόθι, σσ. 634 κ. εξ.
34. Αὐτόθι, σσ. 670-698.

«Η Μεταφορά Γνώσης (II)» Από Σύνταξη Inchiostronero

Όταν η γνώση μεταφέρθηκε στην Ευρώπη

                                                       «Η Μεταφορά Γνώσης (II) 

Επειδή η Βόρεια Ευρώπη έγινε το νέο εργαστήριο επιστήμης, οικονομίας και                   

σύγχρονης καινοτομίας.

                                                Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Συντακτικό σημείωμα

Στο πρώτο μέρος, παρακολουθήσαμε την προοδευτική μετατόπιση του κέντρου βάρους της γνώσης από την Ιταλία στη Βόρεια Ευρώπη. Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: γιατί συνέβη αυτό; Ήταν ο Προτεσταντισμός πραγματικά η κινητήρια δύναμη της νεωτερικότητας ή έπαιξαν ρόλο ακόμη πιο αποφασιστικοί οικονομικοί, πολιτικοί και θεσμικοί παράγοντες;

Αυτό το δεύτερο μέρος ασχολείται με την ιστοριογραφική συζήτηση και δείχνει πώς η νέα συμμαχία μεταξύ επιστήμης, εμπορίου και εξουσίας μετέτρεψε τη Βόρεια Ευρώπη στο κορυφαίο εργαστήριο σύγχρονης καινοτομίας, αφήνοντας στην Ιταλία ένα πολιτιστικό κύρος που δεν μεταφραζόταν πλέον σε επιστημονική ηγεσία. Το ταξίδι ολοκληρώνεται με έναν στοχασμό για το παρόν: πού γεννιέται το μέλλον σήμερα;

Πριν διαβάσετε αυτό το δεύτερο μέρος, σας συνιστούμε να διαβάσετε το Πρώτο Μέρος του δοκιμίου, που είναι αφιερωμένο στην πρωτοκαθεδρία της Ιταλίας της Αναγέννησης, στην υπόθεση Γαλιλαίου και στις απαρχές της μετατόπισης του κέντρου της γνώσης προς τη Βόρεια Ευρώπη.

Περιεχόμενο

Η διαμάχη Βέμπερ-Μέρτον-Σταρκ.
Η γέννηση του νέου οικονομικού συστήματος.
Η απώλεια της ιταλικής πρωτοκαθεδρίας.
Η τελική ενημέρωση

Εξηγούσε όντως τα πάντα ο Προτεσταντισμός;

Σε αυτό το σημείο του ταξιδιού μας, προκύπτει ένα αναπόφευκτο ερώτημα. Αν το κέντρο βάρους της γνώσης μετατοπίστηκε προς τη Βόρεια Ευρώπη, ήταν όντως ο Προτεσταντισμός η αιτία; Για πάνω από έναν αιώνα, πολλοί ιστορικοί απαντούν καταφατικά, θεωρώντας τη Μεταρρύθμιση ως την κύρια κινητήρια δύναμη της επιστημονικής νεωτερικότητας. Η πραγματικότητα, ωστόσο, φαίνεται πιο περίπλοκη. Οι σημαντικές ιστορικές αλλαγές σπάνια προέρχονται από μία μόνο αιτία, και η αναγωγή της επιστημονικής επανάστασης μόνο στην προτεσταντική πίστη θα ισοδυναμούσε με αντικατάσταση μιας απλοποίησης με μια άλλη.

Ο πρώτος που πρότεινε μια οργανική εξήγηση ήταν ο Μαξ Βέμπερ . Στο περίφημο έργο του «Η Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού » (1905), δεν αναφέρθηκε άμεσα στη γέννηση της σύγχρονης επιστήμης, αλλά προσπάθησε να κατανοήσει γιατί ο καπιταλισμός είχε βρει πρόσφορο έδαφος, ειδικά στις προτεσταντικές χώρες. Ο Βέμπερ παρατήρησε πώς ο Καλβινισμός είχε ευνοήσει μια νέα πειθαρχία στην εργασία, μια διαφορετική σχέση με τον χρόνο και μια αντίληψη του επαγγέλματος ως κλίσης. «Ο Πουριτανός ήθελε να είναι ένας άνθρωπος που ασκεί ένα επάγγελμα· αυτό πρέπει να είμαστε». Πολλοί μελετητές είδαν επίσης σε αυτή την ανάλυση μια πιθανή εξήγηση για την ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας.

Ο Ρόμπερτ Κ. Μέρτον ήταν αυτός που έκανε αυτό το βήμα. Στο βιβλίο του «Επιστήμη, Τεχνολογία και Κοινωνία στην Αγγλία του δέκατου έβδομου αιώνα » (1938), υποστήριξε ότι ο αγγλικός πουριτανισμός είχε δημιουργήσει ένα περιβάλλον ιδιαίτερα ευνοϊκό για την εμπειρική έρευνα. Σύμφωνα με τον Μέρτον, η μελέτη της φύσης θεωρούνταν μια μορφή υπηρεσίας προς τον Θεό και την κοινότητα: η διερεύνηση της δημιουργίας σήμαινε καλύτερη κατανόηση της τάξης της. Η επιστήμη, επομένως, δεν γεννήθηκε ενάντια στη θρησκεία, αλλά βρήκε ένα ισχυρό ηθικό κίνητρο ακριβώς σε μια συγκεκριμένη θρησκευτική κουλτούρα.

Μια διαφορετική ερμηνεία είναι αυτή που προτείνει ο Ρόντνεϊ Σταρκ . Στο βιβλίο του «Η Νίκη της Λογικής » ( 2005 ), ο Σταρκ ανατρέπει την παραδοσιακή οπτική. Κατά την άποψή του, η δυτική νεωτερικότητα δεν αναπτύχθηκε μέ ρήξη με τον Χριστιανισμό, αλλά χάρη σε ορισμένες υποθέσεις που αναπτύχθηκαν εντός της ίδιας της χριστιανικής παράδοσης. Η ιδέα ενός ορθολογικού σύμπαντος, που δημιουργήθηκε από έναν Θεό που οργανώνει την τάξη και επομένως είναι κατανοητό μέσω της λογικής, αποτελούσε το μακρινό θεμέλιο της επιστημονικής έρευνας. Από αυτή την οπτική γωνία, ο Προτεσταντισμός αντιπροσώπευε έναν επιταχυντή της διαδικασίας, όχι την προέλευσή της.[ΑΚΙΝΑΤΗΣ]

Τρεις μελετητές, επομένως, τρεις διαφορετικές ερμηνείες. Ο Βέμπερ προσδιορίζει έναν πολιτισμικό μετασχηματισμό· ο Μέρτον τονίζει τον ρόλο του Πουριτανισμού στην ανάπτυξη της επιστήμης· ο Σταρκ, ωστόσο, μας καλεί να εξετάσουμε περαιτέρω, εντοπίζοντας τις ρίζες της νεωτερικότητας σε ολόκληρο τον δυτικό χριστιανικό πολιτισμό. Καμία από αυτές τις αναγνώσεις δεν μπορεί να απορριφθεί εύκολα, αλλά καμία, από μόνη της, δεν μπορεί να εξηγήσει ένα τόσο περίπλοκο φαινόμενο.

Η μετατόπιση στην πνευματική ηγεσία πιθανότατα προέκυψε από τη διασταύρωση θρησκευτικών, πολιτικών, οικονομικών και θεσμικών παραγόντων. Ο κατακερματισμός των θρησκευτικών πεποιθήσεων εμπόδισε την εμφάνιση μιας ενιαίας πολιτιστικής αρχής. Οι αναδυόμενες μοναρχίες επένδυσαν στην έρευνα. Το διεθνές εμπόριο χρηματοδότησε νέες επιστημονικές προσπάθειες. Τα πανεπιστήμια και οι ακαδημίες δημιούργησαν μόνιμα δίκτυα συνεργασίας. Ο Προτεσταντισμός ήταν σίγουρα ένα στοιχείο αυτής της διαδικασίας, αλλά όχι η οριστική εξήγησή της.

Η ιστορία σπάνια προχωρά μέσα από μεμονωμένες αιτίες. Η αναζήτηση ενός μόνο ενόχου ή πρωταγωνιστή συχνά υποβαθμίζει την πραγματικότητα. Είναι πιο πειστικό να αναγνωρίσουμε ότι η ευρωπαϊκή νεωτερικότητα προέκυψε από την αλληλοσύνδεση πολλών διαφορετικών δυνάμεων, που άλλοτε συγκλίνουν, άλλοτε αντικρουόμενες. Και ακριβώς αυτή η πολυπλοκότητα μας επιτρέπει να κατανοήσουμε γιατί, μετά τον 17ο αιώνα, όχι μόνο ο τόπος της επιστημονικής έρευνας άλλαξε, αλλά ολόκληρη η ισορροπία οικονομικής, πολιτιστικής και πολιτικής εξουσίας στη Δύση. Για να κατανοήσουμε πώς συνέβη αυτό, πρέπει τώρα να στρέψουμε την προσοχή μας σε έναν άλλο βασικό παράγοντα της ιστορίας: την ολοένα και πιο στενή σχέση μεταξύ επιστήμης, εμπορίου και εξουσίας.

Η νέα συμμαχία μεταξύ επιστήμης, εμπορίου και εξουσίας

Η επιστημονική επανάσταση δεν εδραιώθηκε απλώς και μόνο επειδή εμφανίστηκαν νέες ιδέες. Επιτύχησε επειδή βρήκε την οικονομική και πολιτική βάση για να την υποστηρίξει. Αυτή είναι μια από τις πτυχές που παραβλέπονται συχνότερα κατά την περιγραφή της γέννησης της νεωτερικότητας: η γνώση από μόνη της δεν είναι αρκετή. Η μετατροπή μιας ανακάλυψης σε πρόοδο απαιτεί θεσμούς, κεφάλαιο, υποδομές και μια κοινωνία πρόθυμη να επενδύσει στην έρευνα. Μεταξύ του 17ου και του 18ου αιώνα, ήταν ακριβώς αυτή η συμμαχία μεταξύ επιστήμης, εμπορίου και εξουσίας που μετατόπισε οριστικά το κέντρο της καινοτομίας προς τη Βόρεια Ευρώπη.

Η θαλάσσια επέκταση ήταν ο κύριος μοχλός της. Οι μεγάλες ωκεάνιες οδοί απαιτούσαν όχι μόνο πιο ανθεκτικά πλοία, αλλά και πιο ακριβείς ναυτικούς χάρτες, αξιόπιστα αστρονομικά όργανα, νέες μεθόδους υπολογισμού και καλύτερη κατανόηση των φυσικών φαινομένων. Έτσι, η ναυσιπλοΐα έγινε ένα ισχυρό κίνητρο για την επιστημονική έρευνα. Η αστρονομία, τα μαθηματικά, η χαρτογραφία και η φυσική έπαψαν να είναι πρωτίστως θεωρητικοί κλάδοι και έγιναν απαραίτητα εργαλεία για το εμπόριο και την οικοδόμηση αποικιακών αυτοκρατοριών.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναδείχθηκε ο εξαιρετικός ρόλος της Ολλανδίας . Τον δέκατο έβδομο αιώνα, το Άμστερνταμ ήταν η κύρια χρηματοπιστωτική αγορά στην Ευρώπη. Η ίδρυση της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών (VOC) (1) το 1602, η οποία θεωρείται από πολλούς η πρώτη μεγάλη μετοχική εταιρεία στην ιστορία, εγκαινίασε έναν νέο τρόπο άντλησης κεφαλαίων και κατανομής του κινδύνου των εμπορικών επιχειρήσεων. Οι χρηματοοικονομικές καινοτομίες, το Χρηματιστήριο του Άμστερνταμ και το τραπεζικό σύστημα δημιούργησαν πόρους που μπορούσαν να επενδυθούν όχι μόνο στο εμπορικό εμπόριο, αλλά και στην κατασκευή αστεροσκοπείων, ναυπηγείων, εργαστηρίων και επιστημονικών οργάνων. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ιστορικός Φερνάν Μπροντέλ όρισε το Άμστερνταμ ως «το κέντρο της παγκόσμιας οικονομίας του δέκατου έβδομου αιώνα» .

Η Αγγλία , επίσης, κατάλαβε πολύ νωρίς ότι η γνώση θα μπορούσε να γίνει στρατηγικός πόρος για το κράτος. Η μοναρχία και το Κοινοβούλιο ενθάρρυναν την ανάπτυξη της μεταποίησης, της ναυπηγικής και των επιστημονικών δραστηριοτήτων. Η Βασιλική Εταιρεία δεν ήταν μια ακαδημία απομονωμένη από την υπόλοιπη κοινωνία, αλλά μέρος ενός δικτύου που συνέδεε μελετητές, επιχειρηματίες, τεχνίτες και δημόσιους αξιωματούχους. Τα εργαστηριακά πειράματα, οι τεχνικές καινοτομίες και οι βιομηχανικές εφαρμογές άρχισαν να τροφοδοτούνται μεταξύ τους. Έτσι, η γνώση έπαψε να είναι απλώς η ενατένιση της φύσης και έγινε μια πραγματικά παραγωγική δύναμη.

Από αυτή την οπτική γωνία, η δήλωση του Φράνσις Μπέικον αποκτά πλήρες νόημα : «Η ίδια η γνώση είναι δύναμη». Δεν επρόκειτο για μια απλή φιλοσοφική προτροπή, αλλά για το σχέδιο ενός νέου πολιτισμού στον οποίο η γνώση θα δημιουργούσε πλούτο, θα βελτίωνε την υλική ζωή και θα ενίσχυε τη δύναμη του κράτους. Από αυτή τη στιγμή, η γνώση έπαψε να είναι απλώς πολιτιστικό κύρος και έγινε και οικονομικό κεφάλαιο. Η καινοτομία δεν ήταν πλέον μια αποκλειστικά πνευματική άσκηση, αλλά μια επένδυση στο μέλλον.

Η Ιταλία εξακολουθούσε να διαθέτει πανεπιστήμια υψηλού κύρους, καλλιτέχνες με εξαιρετικό ταλέντο και μια απαράμιλλη πολιτιστική παράδοση. Αυτό που σταδιακά εξαφανίστηκε ήταν το σύστημα που ήταν ικανό να μετατρέψει την έρευνα σε οικονομική ανάπτυξη και πολιτική εξουσία. Το κέντρο της νεωτερικότητας μετατοπίστηκε όχι μόνο επειδή η Βόρεια Ευρώπη παρήγαγε εξαιρετικούς επιστήμονες, αλλά και επειδή κατάφερε να δημιουργήσει έναν ενάρετο κύκλο μεταξύ κεφαλαίου, θεσμών, εμπορίου και γνώσης. Έτσι, η επιστήμη εισήλθε στην καρδιά του σύγχρονου κράτους και του νεοσύστατου καπιταλισμού.

Εδώ πιθανότατα βρίσκεται το σημείο καμπής στην ευρωπαϊκή ιστορία. Η γνώση δεν άλλαξε απλώς τόπους επειδή άλλαξαν οι ιδέες. Άλλαξε τόπους επειδή βρήκε ένα περιβάλλον στο οποίο κάθε ανακάλυψη μπορούσε να μετατραπεί γρήγορα σε τεχνολογία, πλούτο και δύναμη. Από εκείνη τη στιγμή, η πολιτιστική και οικονομική υπεροχή άρχισε να κινείται προς την ίδια κατεύθυνση, εγκαινιάζοντας ένα μοντέλο που θα διαμόρφωνε τους αιώνες που θα ακολουθούσαν.

Η Ιταλία μετά την πρωτοκαθεδρία

Οι μεγάλοι πολιτισμοί σπάνια παρακμάζουν ξαφνικά. Πιο συχνά, συνεχίζουν να λάμπουν σε ορισμένους τομείς, ενώ, σχεδόν χωρίς να το συνειδητοποιούν, χάνουν τον ηγετικό τους ρόλο σε άλλους. Αυτό συνέβη στην Ιταλία μετά τον δέκατο έβδομο αιώνα. Θα ήταν βαθιά άδικο να περιγράψουμε αυτήν την περίοδο ως εποχή πολιτιστικής στειρότητας. Αντίθετα, η χερσόνησος συνέχισε να ασκεί εξαιρετική επιρροή στις τέχνες, τη μουσική, την αρχιτεκτονική και τη λογοτεχνία. Από τον Βιβάλντι μέχρι τον Αλμπινόνι, από τον Καναλέτο μέχρι τον Τιέπολο, μέχρι τον Γκολντόνι, η Ιταλία παρέμεινε ένα από τα μεγάλα εργαστήρια της ευρωπαϊκής δημιουργικότητας. Έχασε την επιστημονική της πρωτοκαθεδρία, όχι το πολιτιστικό της κύρος. Αυτή είναι μια θεμελιώδης διάκριση.

Ενώ ο Νεύτωνας ιδρύει την κλασική μηχανική στο Λονδίνο, τα χρηματοοικονομικά εργαλεία της νεωτερικότητας τελειοποιούνταν στην Ολλανδία και, λίγες δεκαετίες αργότερα, η Βιομηχανική Επανάσταση βρισκόταν σε εξέλιξη στην Αγγλία, η Ιταλία παρέμεινε πολιτικά κατακερματισμένη, οικονομικά αποδυναμωμένη και ολοένα και περισσότερο περιθωριοποιημένη στα μεγάλα ωκεάνια εμπορεύματα. Η απώλεια της επιστημονικής ηγεσίας δεν ήταν αποτέλεσμα μιας ξαφνικής πνευματικής παρακμής, αλλά αποτέλεσμα ενός μετασχηματισμού της ευρωπαϊκής ισορροπίας δυνάμεων, κατά την οποία η Μεσόγειος σταδιακά έπαψε να αποτελεί το κέντρο της παγκόσμιας οικονομίας.

Ο ιστορικός Φερνάν Μπροντέλ περιέγραψε αυτή τη διαδικασία με μια από τις πιο ισχυρές του ιδέες: «Η Μεσόγειος έπαψε να είναι το κέντρο του κόσμου». Η μετατόπιση των εμπορικών οδών προς τον Ατλαντικό μετέφερε πλούτο, κεφάλαιο και οικονομική πρωτοβουλία στις χώρες που βρέχονται από τη Βόρεια Θάλασσα. Και όπου συγκεντρώνονταν οι επενδύσεις, συγκεντρώνονταν και πανεπιστήμια, επιστημονικές ακαδημίες, μηχανουργεία και νέες τεχνολογίες. Η γεωγραφία της γνώσης ακολουθούσε, τουλάχιστον εν μέρει, τη γεωγραφία του πλούτου.

Το πολιτικό τοπίο έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο. Ενώ η Γαλλία και η Αγγλία εδραίωσαν μεγάλες εθνικές μοναρχίες και η Ολλανδία έχτισε μια ισχυρή εμπορική δημοκρατία, η ιταλική χερσόνησος παρέμεινε διαιρεμένη σε πολλά κράτη, συχνά υπό την επιρροή των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων. Αυτός ο κατακερματισμός δυσκόλευε την προώθηση κοινών οικονομικών και επιστημονικών αναπτυξιακών πολιτικών. Απουσίαζε ένα έργο ικανό να συνδέσει τα πανεπιστήμια, την κατασκευή, την έρευνα και την καινοτομία σε ένα κοινό όραμα.

Ωστόσο, θα ήταν λάθος να μιλήσουμε για μια πολιτισμικά εξαφανισμένη Ιταλία. Τον δέκατο όγδοο αιώνα, ο Ιταλικός Διαφωτισμός ανέδειξε προσωπικότητες όπως ο Cesare Beccaria , συγγραφέας του βιβλίου "Περί Εγκλημάτων και Τιμωριών" , και οι αδελφοί Pietro και Alessandro Verri , πρωταγωνιστές της εμπειρίας του Caffè . Αργότερα, ο Alessandro Volta θα εφεύρει την ηλεκτρική μπαταρία, αποδεικνύοντας ότι η ιταλική επιστημονική παράδοση δεν είχε εξαφανιστεί. Αυτά τα παραδείγματα μας υπενθυμίζουν ότι το ατομικό ταλέντο δεν μειώθηκε. Αυτό που ήταν λιγότερο ανταγωνιστικό ήταν το σύστημα στο σύνολό του.

Αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική διάκριση που πρέπει να κατανοήσουμε. Η Ιταλία δεν έπαψε να παράγει ιδιοφυΐες. Αντίθετα, έχασε την ικανότητα να είναι ο τόπος όπου η ιδιοφυΐα μπορούσε να μετατραπεί σε ένα συλλογικό και συνεχές φαινόμενο. Η πρωτοκαθεδρία δεν ανήκει σε χώρες που παράγουν έναν σπουδαίο επιστήμονα ή έναν σπουδαίο καλλιτέχνη, αλλά σε εκείνες που χτίζουν θεσμούς ικανούς να θρέψουν ολόκληρες γενιές καινοτόμων.

Ο ιστορικός Πάολο Ρόσι παρατήρησε ότι η σύγχρονη επιστήμη δεν είναι αποτέλεσμα μεμονωμένων γνώσεων, αλλά μιας κοινότητας που συζητά, επαληθεύει, διορθώνει και μεταδίδει γνώση. Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ μάθημα της ιταλικής εμπειρίας. Η πολιτιστική ηγεσία χάνεται όχι επειδή η νοημοσύνη ή η δημιουργικότητα μειώνονται, αλλά επειδή οι συνθήκες που επιτρέπουν σε αυτές τις ιδιότητες να μετατραπούν σε κοινή πρόοδο αποδυναμώνονται. Αυτή η σκέψη υπερβαίνει την ιταλική περίπτωση και συνεχίζει να προκαλεί κάθε κοινωνία που επιδιώκει να κατανοήσει όχι μόνο πώς προκύπτει η πρωτοκαθεδρία της γνώσης , αλλά και πώς αυτή διατηρείται .

Από πού προέρχεται το μέλλον;

Το ταξίδι που πραγματοποιείται σε αυτές τις σελίδες οδηγεί σε ένα συμπέρασμα που εκτείνεται πολύ πέρα ​​από την ιταλική εμπειρία. Η ιστορία της γνώσης δεν είναι ποτέ στατική. Στο πέρασμα των αιώνων, το κέντρο βάρους της έχει μετατοπιστεί πολλές φορές: από την Αθήνα του Περικλή στην Αυτοκρατορική Ρώμη· από το Βυζάντιο στον μεσαιωνικό ισλαμικό κόσμο· από τις ιταλικές πόλεις της Αναγέννησης στη Βόρεια Ευρώπη της Επιστημονικής Επανάστασης. Κάθε φορά, η γνώση έχει αναζητήσει περιβάλλοντα στα οποία θα μπορούσε να αναπτυχθεί, να συμμετάσχει σε διάλογο και να μετατραπεί σε καινοτομία. Οι ιδέες δεν γνωρίζουν σύνορα, αλλά απαιτούν θεσμούς, ελευθερία και πόρους για να γίνουν ιστορία.

Η ιταλική περίπτωση είναι ίσως το πιο εύγλωττο παράδειγμα αυτής της δυναμικής. Η χερσόνησος δεν έχασε ξαφνικά την πολιτιστική της κληρονομιά, ούτε έπαψε να παράγει ιδιοφυείς ανθρώπους. Αντίθετα, έχασε τον ρόλο της ως κινητήρια δύναμη ενός μεταβαλλόμενου ευρωπαϊκού συστήματος. Η γνώση μετανάστευσε όχι επειδή ένας λαός είχε γίνει λιγότερο έξυπνος από έναν άλλο, αλλά επειδή άλλαξαν οι συνθήκες που κατέστησαν δυνατή τη διασταύρωση της έρευνας, της οικονομίας, των θεσμών και της εξουσίας. Αυτό είναι το μάθημα που προκύπτει με τον πιο δυναμικό τρόπο από τα γεγονότα του δέκατου έβδομου αιώνα.

Ο ιστορικός Peter Burke , ο οποίος έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της έρευνάς του στην κοινωνική ιστορία της γνώσης, μας υπενθυμίζει ότι «η γνώση έχει μια γεωγραφία ». Αυτή η δήλωση μπορεί να φαίνεται εκπληκτική, αλλά αποτυπώνει ένα ουσιώδες σημείο: οι ιδέες δεν προκύπτουν στο κενό. Ανθίζουν όπου υπάρχουν δίκτυα ακαδημαϊκών, ανοιχτά πανεπιστήμια, ελευθερία συζήτησης, εργαλεία επικοινωνίας, οικονομική υποστήριξη και θεσμοί ικανοί να τις αξιοποιήσουν. Όταν αυτές οι συνθήκες αποδυναμώνονται, η γνώση δεν εξαφανίζεται: απλώς αναζητά ένα άλλο σπίτι.

Αυτή η αναστοχασμός καθιστά το ταξίδι μας εκπληκτικά επίκαιρο. Σήμερα, ο ανταγωνισμός δεν περιορίζεται πλέον στην Ευρώπη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ινδία και άλλες ασιατικές χώρες ανταγωνίζονται για να προσελκύσουν πανεπιστήμια, εργαστήρια, ερευνητές και επενδύσεις στις πιο προηγμένες τεχνολογίες. Η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική υπολογιστική, η βιοτεχνολογία και η εξερεύνηση του διαστήματος αντιπροσωπεύουν τους νέους τομείς όπου μετριέται η παγκόσμια ηγεσία. Για άλλη μια φορά, το μέλλον κρίνεται εκεί όπου η γνώση συναντά το κεφάλαιο, την ελευθερία της έρευνας και το πολιτικό όραμα.

Η δίκη του Γαλιλαίου συνεχίζει να ασκεί τεράστια συμβολική δύναμη ακριβώς επειδή εγείρει ένα ερώτημα που κάθε πολιτισμός πρέπει να θέσει: ποια σχέση σκοπεύει να δημιουργήσει με τη γνώση; Αλλά θα ήταν λάθος να περιορίσουμε ολόκληρη την ιστορία της νεωτερικότητας σε αυτό το επεισόδιο. Η ιστορία που έχουμε ανακατασκευάσει δείχνει πώς η μοίρα της έρευνας εξαρτάται από ένα πολύ ευρύτερο σύνολο παραγόντων: πολιτισμικό άνοιγμα, θεσμική σταθερότητα, οικονομική ικανότητα και πίστη στην αξία της καινοτομίας. Τα σημαντικά ιστορικά σημεία καμπής σχεδόν ποτέ δεν είναι προϊόν ενός μόνο γεγονότος, αλλά μάλλον αποτέλεσμα αργών, βαθιών μετασχηματισμών.

Ο Ρόντνεϊ Σταρκ γράφει ότι «η λογική ήταν η κύρια κληρονομιά του Χριστιανισμού προς τη Δύση », μια αμφιλεγόμενη θέση που μας υπενθυμίζει όμως ότι η ιστορία της γνώσης δεν προχωρά ποτέ μέσα από απόλυτες αντιφάσεις. Κάθε εποχή κληρονομεί κάτι από την προηγούμενη, το μετασχηματίζει και το μεταδίδει στην επόμενη. Η Αναγεννησιακή Ιταλία άνοιξε το δρόμο για τη Βόρεια Ευρώπη για να οικοδομήσει την επιστημονική επανάσταση. Η τελευταία έκανε δυνατή τη βιομηχανική επανάσταση. Από αυτήν γεννήθηκε ο σύγχρονος κόσμος.

Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα με το οποίο ξεκινήσαμε αυτό το δοκίμιο αξίζει μια διαφορετική απάντηση από αυτήν που περιμέναμε. Η γνώση δεν ανήκει ποτέ οριστικά σε ένα έθνος, μια θρησκεία ή έναν πολιτισμό. Ανήκει σε εκείνους που μπορούν να δημιουργήσουν τις συνθήκες ώστε η περιέργεια να γίνει έρευνα, η έρευνα να γίνει καινοτομία και η καινοτομία να γίνει κοινή κληρονομιά. Αυτή είναι η αληθινή γεωγραφία της γνώσης. Και, ίσως, και το πιο σημαντικό μάθημα που συνεχίζει να προσφέρει στην εποχή μας η μετάβαση από την Αναγεννησιακή Ιταλία στην Προτεσταντική Ευρώπη.

Το Συντακτικό Προσωπικό

«Η Μεταφορά Γνώσης (II)» - Inchiostronero

ΓΝΩΣΗ ΧΩΡΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΓΝΩΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΘΕΟ. Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΕΦΕΡΕ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΕ ΟΥΣΙΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΕΙΧΑΝ ΟΝΟΜΑΣΕΙ ΠΟΛΛΑΧΩΣ ΟΙ ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ. ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΑΡΕΙΣ ΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ; ΜΠΟΡΕΙΣ. ΑΥΤΟ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΕ Ο ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ ΑΝΘΡΩΠΟ ΧΩΡΙΣ ΟΥΣΙΑ, ΝΟΥ, DASEIN. O AΓΙΟΣ ΓΡ. ΠΑΛΑΜΑΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΗΚΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΟΧΙ ΤΗΝ ΟΥΡΑΝΙΑ ΙΕΡΑΡΧΙΑ. ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΣΩΖΕΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ. ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΔΙΑΛΥΕΙ ΜΕ ΠΑΘΟΣ Ο ΔΑΙΜΟΝΑΣ. ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΟ;

ΜΠΑΙΝΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ

 

Βόμβα - Ρωσικό ΥΠΕΞ προειδοποιεί Μαξίμου: «Η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο θα σας γονατίσει» - «Θα στενάξουν οι ελληνικές επιχειρήσεις»

Έφτασε στα Βαλκάνια ο πόλεμος - Ανατινάχθηκε βουλγαρικό εργοστάσιο που προμήθευε με όπλα τον ουκρανικό στρατό

Ασύλληπτο: Οι Ιρανοί κλείνουν το Hormuz ως τις 20 Ιανουαρίου 2029 - «Deal μόνο με παράδοση ΗΠΑ» - 20 πλοία στέλνει ο Trump

Τρόμος σε Ισραήλ για Συμφωνία Μέκκας: Η Τουρκία διέλυσε την υπεροχή του - Προσοχή, από απόγνωση αναζητά σωτηρία σε Ελλάδα και Ινδία

Ξεσπάει χάος: O Zelensky θα χτυπήσει Ρωσικά εργοστάσια, μετά το «φιάσκο των 40 ημερών» - Οι Ουκρανοί βρήκαν νέο… δυνατό όπλο

Αδιανόητο: Εκχωρούν την ενέργεια της χώρας στον Τούρκο επιχειρηματία Ράχμι Κοτς – «Παίρνει» όλη την Κρήτη! Προς πλήρη «φινλανδοποίηση»

Διόδοτος

Ο Σταύρος Γιαγκάζογλου για τον Στέλιο Ράμφο

                               

Του Σταύρου Γιαγκάζογλου
Θυμάμαι τον Στέλιο Ράμφο, όταν γράφοντας τη διατριβή μου διάβαζα το μόλις εκδοθέν έργο του «Ιλαρόν φως του κόσμου» (1991). Επρόκειτο για τριάντα μαθήματα που παρουσίασε στο Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν ένα χρόνο νωρίτερα με τίτλο «Αλήθεια: Από την θεωρία του Πλάτωνα στην Θεοπτία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά». Ήταν η γόνιμη περίοδος συνάντησης του με την Ορθόδοξη Παράδοση και το ρεύμα των διανοουμένων της στη δεκαετία του 1980. Είχα ήδη ακούσει για τον Στέλιο Ράμφο από συζητήσεις για το βιβλίο του «Η Πολιτεία του Νέου Θεολόγου» στο περιοδικό «Σύναξη» το 1983. Τότε αναζήτησα τις πρώτες πλατωνικές μελέτες και σπουδές του όπως, «Τόπος υπερουράνιος», «Το δαχτυλίδη του Γύγη», «Μελέτη θανάτου», αλλά και το βιβλίο του «Η παλινωδία του Παπαδιαμάντη». Μαζί με τον Ιωάννη Ζηζιούλα και τον Χρήστο Γιανναρά το έργο του Στέλιου Ράμφου έγινε μέρος του μικρού κανόνα των συγγραφέων που μελετούσα.

Τον συνάντησα στη Θεσσαλονίκη το 1995 στον μικρό «Δόμο» στη Γούναρη, όταν ήρθε για να μιλήσει με αισιοδοξία και ενθουσιασμό για το νέο περιοδικό «Ερουρέμ» μετέπειτα «Ίνδικτος» με κεντρικό θέμα το πρόβλημα και την ανάγκη «εξατομίκευσης» του Νεοέλληνα. Την ίδια περίοδο επικέντρωσε στο πρόβλημα της ελληνικής ταυτότητας σαρώνοντας κατά κάποιο τρόπο τα ερμηνευτικά κλειδιά της βυζαντινής και πατερικής ανθρωπολογίας. Ένα τέτοιο ερμηνευτικό κλειδί εντόπισε στη σημασία του «ενυποστάτου» στον Λεόντιο Βυζάντιο. Το 1996 ήρθε και πάλι στη Θεσσαλονίκη στο μεγάλο συνέδριο που έγινε για το πρόσωπο. Ήταν πάντα προσιτός αλλά και προσηλωμένος στη δική του ερμηνευτική γραμμή σκέψης. Λίγα χρόνια αργότερα το 2001 ανέλαβα την ευθύνη του περιοδικού «Ίνδικτος» που εκείνος είχε ξεκινήσει το 1995 ως «Ερουρέμ».

Μετά από ένα ταξίδι και πολύμηνη παραμονή στην Αμερική, ο Στέλιος Ράμφος πλησιάζει με γόνιμο και αισιόδοξο τρόπο τον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό και κυρίως την ψηφιακή τεχνολογία. Νομίζω ότι ήταν μια γόνιμη και αναμενομένη στροφή. Ακολούθησε η πλέον δημιουργική και συνθετική περίοδος του Στέλιου Ράμφου με τα μεγάλα και πρωτοποριακά έργα του και με τις γόνιμες και κριτικές παρεμβάσεις στην προσπάθειά μας να εισέλθουμε ως χώρα στον κόσμο των μεγάλων τεχνολογικών αλλαγών και ανακατατάξεων του 21ου αιώνα.

Ο Στέλιος Ράμφος υπήρξε ένας σημαντικά επιδραστικός και ρηξικέλευθος διανοούμενος που δεν κλείστηκε στην ιδεολογική αυταρέσκεια του ελληνοκεντρικού αντιδυτικισμού, αλλά άνοιξε νέους δρόμους διαλόγου και συνθέσεων στην πολιτική ως φιλοσοφία και ως καθημερινή πράξη. Για δε τη νεοελληνική θεολογία υπήρξε ο πλέον γόνιμος καταλύτης που με την κριτική του σκέψη και κυρίως με τις πλατωνικές και αριστοτελικές του μελέτες και σπουδές επανασύνδεσε δημιουργικά και πρωτότυπα τον σύγχρονο θεολογικό στοχασμό με την πατερική σκέψη αλλά και με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή φιλοσοφία. Κρατώ τη σοφία, τη χαρά και την ευρύτητα με την οποία συζητούσε μαζί μας, όταν επισκεπτόμασταν το φιλόξενο σπίτι του στην Πεντέλη, από όπου και η φωτογραφία.

ΠΗΓΗ: 

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΤΗΣ SOLA SCRIPTURA ΠΟΥ ΕΝΤΥΣΕ ΤΗΝ ΓΥΜΝΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΟΥ 68, ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΔΙΕΛΥΣΑΝ ΣΑΝ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ Woke ΚΟΥΛΤΟΎΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. ΔΕΝ ΕΙΧΑΝ ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΝΑ ΑΝΙΧΝΕΥΣΟΥΝ ΤΟΝ ΜΗΔΕΝΙΣΜΟ ΠΟΥ ΕΣΤΡΩΝΕ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΜΕΣΣΙΑΝΙΣΜΟ, ΠΑΡΟΤΙ Ο ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ ΕΙΧΕ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΙ ΤΗΝ ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΟΣΩΝ ΕΧΟΥΝ ΑΠΟΜΕΙΝΕΙ ΣΗΜΕΡΑ.

Ο Δημήτρης Τσίρκας για τον Στέλιο Ράμφο

                             

Ο Στέλιος Ράμφος υπήρξε ο αγαπημένος διανοούμενος των λεγόμενων εκσυγχρονιστικών ελίτ. Τις τίμησε και τον τίμησαν δεόντως.

Ο Ράμφος έβλεπε την ελληνική κοινωνία ως μια καθυστερημένη κοινωνία – οικονομικά, πολιτικά, πολιτισμικά - και τον Έλληνα ως μια ανώριμη προσωπικότητα, καθηλωμένο σε μια μόνιμη νηπιακότητα.
Αντί όμως να αναλύσει αυτή την υστέρηση με βάση οικονομικές και κοινωνικές δυναμικές, τους πολιτικούς θεσμούς, τη θέση της χώρας στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, ο Ράμφος την απέδιδε στην ημιτελή Αναγέννηση του Βυζαντίου και την Τουρκοκρατία που πάγωσε περαιτέρω την είσοδο της Ελλάδας στη νεωτερικότητα.

Αυτό με τη σειρά του παρήγαγε ανώριμους ανθρώπους, χωρίς στέρεη και επεξεργασμένη εσωτερικότητα.
Οι Έλληνες ουδέποτε έγιναν άτομα – με τη δυτική, φιλοσοφική έννοια – δηλαδή αυτόνομα, συνειδητά υποκείμενα. Η δε συλλογική συμπεριφορά τους παραμένει έρμαιο των συγκυριών, διακατεχόμενη από έντονη αστάθεια και συναισθηματική μεταβλητότητα.

Ο όποιος εκσυγχρονισμός υπήρξε επιφανειακός αφού οι Έλληνες υιοθέτησαν μεν τα δυτικά καταναλωτικά πρότυπα και την τεχνολογία, αλλά ουδέποτε εσωτερίκευσαν τη δυτική ορθολογική σκέψη και πειθαρχία.
Ο κύριος υπεύθυνος για αυτό το έλλειμμα ήταν, κατά τον Ράμφο, η ελληνική οικογένεια. Οι υπερπροστατευτικοί γονείς που λύνουν κάθε πρόβλημα του παιδικού, ακόμα και όταν μεγαλώνει, με αποτέλεσμα να εμποδίζουν την ενηλικίωσή του.
Το αποτέλεσμα είναι οι Έλληνες να μην αναλαμβάνουν ποτέ τις συνέπειες των πράξεων τους και αργότερα να περιμένουν από το κράτος - πατερούλη να τους λύσει όλα τους τα προβλήματα, ακριβώς όπως έκαναν οι γονείς τους.
Αυτή η αφήγηση ταιριάζει γάντι στις εκσυγχρονιστικές ελίτ που αντιμετωπίζουν την Ελλάδα ως μια απελπιστικά καθυστερημένη κοινωνία και εκείνους ως τους πεφωτισμένους ευγενείς που αναλαμβάνουν να την κάνουν Ευρώπη.
Παραφράζοντας τον Κίπλινγκ – το βάρος του εκσυγχρονιστή είναι να κάνει τον Έλληνα Ευρωπαίο.
Έτσι, ο Ράμφος δεν είχε κανένα πρόβλημα να συναναστρέφεται με τον Πέτρο Κωστόπουλο που «ξεβλάχεβε» την Ελλάδα την περίοδο που ο Σημίτης την εκσυγχρόνιζε.

Αν και οι κακές οι γλώσσες λένε ότι τον πλήρωνε αδρά για να τους «μυήσει» μαζί με την Μπαλατσινού στα μυστικά της φιλοσοφίας. Ή μάλλον, να τους "ξεβλαχέψει".
Το ότι ο Κωστόπουλος αντιπροσώπευε πολιτισμικά αυτόν τον επιφανειακό, μιμητικό, καταναλωτικό εκσυγχρονισμό που ο ίδιος στηλίτευε, ουδόλως ενοχλούσε τον «φιλόσοφο» ανατόμο των ελληνικών παθογενειών.
Εκεί όμως που ο Ράμφος έδωσε ρέστα ήταν μετά το ξέσπασμα της κρίσης το 2010.
Η «ανάλυσή¨του ότι η οικονομική κατάρρευση ήταν απλώς το σύμπτωμα μιας πνευματικά ανώριμης κοινωνίας που αρνείται να δει την πραγματικότητα, ταίριαζε γάντι με τις ελίτ που αναζητούσαν δικαιολογίες για φορτώσουν τη χρεοκοπία στον κόσμο.
Ήταν η «ανθρωπολογική» πλαισίωση του «μαζί τα φάγαμε» του Θ. Παγκάλου.
Η θέση του ότι ο Έλληνας αντιδρά με το άγχος του μαθητή που πιάνεται αδιάβαστος στις εξετάσεις και αντί να κάνει την αυτοκριτική του και να αναλάβει τις ευθύνες του, ψάχνει αποδιοπομπαίους τράγους (δανειστές, τρόικα κλπ.) ήταν η ψυχολογίστικη δικαιολόγηση όχι μόνο του αναπόφευκτου, αλλά και του ευεργετικού των μνημονίων.
Τα μνημόνια ήταν η επίπονη μεν, απαραίτητη και καθαρτική δε, υπέρβαση των πνευματικών και ψυχολογικών μας καθηλώσεων – η (ψυχαναλυτική) θεραπεία ενός ολόκληρου λαού.
Η συλλογική απαξίωση της ελληνικής κοινωνίας (πλην των ελίτ της) συνοδευόταν φυσικά, από την εξιδανίκευση της Ευρώπης, η οποία όχι μόνο δεν έφερε καμία ευθύνη για τη χρεοκοπία και τη μετέπειτα καταστροφική διαχείρισή της, αλλά ήταν εκείνη που ερχόταν να μας σώσει και ας μη όφειλε.
Πρέπει να μείνουμε στην Ευρώπη, ακόμη και αν αυτή διαλυθεί, φώναζε ο Ράμφος.
Πώς μετά να μη γίνει το ίνδαλμα των Μένουμε Ευρώπη, που το 2015 τρόμαξαν ότι οι λαϊκιστές θα τους υποβιβάσουν σε βαλκάνιους.
Εξίσου κοντά ήταν και στον Κυριάκο Μητσοτάκη που σήμερα θρηνεί γιατί έχασε έναν «φίλο» και «λαμπρό» Έλληνα.
Ο Μητσοτάκης, βέβαια - και η οικογένεια Μητσοτάκη εν γένει - είναι το πολιτικό ανάλογο του Πέτρου Κωστόπουλου.
Επιφανειακά σύγχρονοι και ευρωπαϊστές, αλλά στην πράξη οι πιο χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι των (προνεωτερικών) πελατειακών σχέσεων που τόσο στηλίτευε ο μακαρίτης.
Ο Ράμφος θεωρούσε τις πελατειακές σχέσεις όχι μια απλή συναλλαγή, αλλά ένα παθολογικό ψυχικό συμβόλαιο ανάμεσα στον πολιτικό και τον ψηφοφόρο.
Ο πολιτικός υπόσχεται προστασία, διορισμούς, ανοχή στην παρανομία, ενώ ο ψηφοφόρος του εκχωρεί όχι μόνο την ψήφο του, αλλά και την ατομική του ευθύνη.
Μήπως όμως αυτή δεν ήταν και η σχέση του Ράμφου με τις εκσυγχρονιστικές ελίτ;
Αυτές τον έραιναν με πλούτη και τιμές – εκείνος τους αφαιρούσε με σοφιστείες την ευθύνη τους για την οικονομική και πνευματική χρεοκοπία της χώρας.
Win win, που έλεγε και μια παρεξηγημένη εκσυγχρονιστική ψυχή.

ΠΗΓΗ:https://www.facebook.com/share/p/1LLZYmzQpj/

 Ανάρτηση από:geromorias.blogspot.com

ΝΕΟΚΑΝΤΙΑΝΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΥΣ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡΙΑΝΟΥΣ ΣΕ ΤΕΡΑΤΩΔΗ ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ  ΤΟΥ ΚΟΡΑΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ.ΤΕΛΙΚΑ ΔΥΟ ΓΑΙΔΑΡΟΙ ΠΑΛΕΥΑΝ ΣΕ ΞΕΝΟ ΑΧΥΡΩΝΑ. ΝΙΚΗΣΑΝ ΟΙ ΡΩΣΟΦΙΛΟΙ ΤΗΣ Β' ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ, ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΟΛΟΒΙΕΦ, ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΠΙΣΩ ΤΟΥΣ ΛΙΓΟ ΑΧΥΡΟ ΓΙΑ ΤΑ ΟΡΦΑΝΑ ΠΟΥ ΤΟ ΑΚΡΙΒΟΠΛΗΡΩΝΟΥΝ.

Ο Στέλιος Ράμφος ερμηνεύει το Μύθο του Σπηλαίου

Στέλιος Ράμφος

Ο Στέλιος Ράμφος ερμηνεύει το Μύθο του Σπηλαίου από την Πολιτεία του Πλάτωνος. Η διάλεξη έλαβε χώρα το 1998 στο Ίδρυμα Γουλανδρή Χόρν και οργανώθηκε από το Άλσος γραμμάτων και τεχνών. Το πιο φημισμένο φιλοσοφικό κείμενο. … αυτός που απελευθερώνεται δυστροπεί, σύρεται με το ζόρι στην έξοδο για να δει τον πραγματικό κόσμο. Αποφασίζει να γυρίσει πίσω δεν αντέχει η ψυχή του να χει δει την πραγματικότητα και να μην φωτίσει και τους άλλους. Αν τους πει αυτά τα οποία είδε θα τον θεωρήσουν τρελό και θα τον καταξεσχίσουν.

Πρόκειται για το Μύθο της Γνώσεως και της Παιδείας. Στο χώρο του σπηλαίου αντιστοιχεί ο αισθητός κόσμος. Στον δαυλό αντιστοιχεί ο ήλιος τον οποίο ξέρουμε ότι είναι η έσχατη μορφή της γνώσεως. Στην ανάβαση και τη θέα του δεσμώτου αντιστοιχεί η άνοδος της ψυχής από τον ορατό τόπο στον νοητό. Εκεί που ο Δ αντιλαμβάνεται τη διαφορά νύχτας και μέρας, εκεί ο ήλιος μόλις που φαίνεται, είναι Η ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΑΓΑΘΟΥ. Ο ήλιος είναι η καθολική αιτία κάθε καλού και κάθε ωραίου. Για να πολιτεύεται κανείς με σωφροσύνη πρέπει να γνωρίζει την ιδέα του αγαθού. Όσοι την έχουν γνωρίσει εδώ κάτω αρνούνται τα ανθρώπινα και θέλουν να μείνουν επάνω στο αγαθό και όταν πάλι γυρνάνε πίσω σ' αυτό τον κόσμο δείχνουν αδέξιοι και γελοίοι διότι τους παρακολουθούμε να κυνηγάνε τις σκιές του δικαίου και όχι αυτό το οποίο ξέρουν ποιο είναι πραγματικά.

Γιατί μπλέκεται ο θεωρός; Διότι στην άνοδο και την κάθοδο έχουμε συνεχείς επιταράξεις των οφθαλμών.

Αν όλα όσα είπαμε ισχύουν, τότε είναι σαφές ότι η γνώση δεν έρχεται σωρευτικά απέξω στον άνθρωπο, όπως διεκήρυσσαν οι σοφιστές , αλλά είναι εγκατεστημένοι στην ψυχή. Οπότε όλος ο σκοπός της παιδείας δεν είναι να μάθουμε καινούρια πράγματα αλλά να στρέψουμε την ψυχή από το σκοτάδι προς το φως. Η παιδεία είναι η περιαγωγή της ψυχής. Γι' αυτό το λόγο ο δεσμώτης υποχρεούται να στραφεί προς άλλη κατεύθυνση και να ανεβεί.

Το αίτημα είναι στρέψουμε τον άνθρωπο από πολύ νωρίς προς την αλήθεια, δεν είναι ακριβώς να αποκτήσουν ένα ορισμένο τύπο οράσεως , να στρέψουμε την όραση από τη λάθος κατεύθυνση στη σωστή κατεύθυνση. Αν έχουμε καθαρά μια σχέση λογιστικής μεταδόσεως είναι επιβλαβής ο ίδιος ο λογισμός, στην άλλη είναι ωφέλιμος. Το έργο των οικιστών της πολιτείας είναι να προσανατολίσουν προς τη θεωρία του αγαθού και επειδή ακριβώς προσανατολίζοντας τες προς τα εκεί θα αρνούνται να κατέβουν κάτω, εκεί ο ρόλος τους θα είναι να τους υποχρεώνουν να κυβερνήσουν, ώστε οι άλλοι συνδεσμώτες να δουν την αλήθεια.

Ο νόμος ο υπέρτατος της πολιτείας είναι η ευτυχία όλων και όχι μόνο μιας τάξεως.

Η γνώση είναι μια ευθεία, το πρώτο ήμισυ είναι η γνώση των ορατών πραγμάτων, το δεύτερο ήμισυ είναι η γνώση των νοητών αληθειών. Το πρώτο ήμισυ χωρίζεται χωρίζεται στα ορατά και τα πιο αισθητά ορατά. Το δεύτερο στις ιδέες της διανοίας και της υπεραισθητής πραγματικότητος που βρίσκεται και το ίδιο το αγαθό. Αυτή την κλιμάκωση της γνώσεως το σπήλαιο την κάνει μια ζωντανή ιστορία.

Το πάνω δεν είναι μόνο ο τόπος των ιδεών αλλά και ο τόπος του ήλιου και του αγαθού.

Εικασία, πίστη, διάνοια και η νόηση.

Η γνώση μας μπορεί να είναι είτε εικασία, είτε πίστη όταν βλέπουμε τον κόσμο ως σκιές. Τα βλέπουν λάθος λόγω της συγχίσεως των αισθήσεων.

Εικασία: είναι η φαντασίωση. Σ' αυτό που αντικρίζει ένας άνθρωπος βλέπει ό,τι του περνάει από το μυαλό. Ο άνθρωπος είναι δέσμιος των φαντασιώσεων του. Ένα μικρό παιδί έχει επί μονίμου βάσεως αυτή τη συνθήκη. … ο άνθρωπος δεν διαθέτει κριτήρια για να διακρίνει την κανονική πραγματικότητα από κείνη που θα 'θελε ο ίδιος να είναι. Δεν διακρίνει με σαφήνεια το πράγμα από την εικόνα του καιγι αυτό το λόγο θεωρεί εξίσου αληθινά τα πράγματα και τις εικόνες τους. Μπορεί να δέχεται ως αλήθεια το όνομα ή το χαρακτηρισμό ενός πράγματος να αγνοεί την πραγματικότητα καθεαυτήν, να βλέπει ένα αυτοκίνητο και να το ταυτίζει με τη διαφήμιση του αυτοκινήτου. Ο μηχανισμός της διαφήμισης ταυτίζεται με τον άνθρωπο της εικασίας. Π.χ. ένα τρίχρονο παιδί μπορεί να δοκιμάσει να δαγκώσει ένα ζωγραφιστό μήλο. Σε τέτοιου είδους σύγχιση η κρατούσα συνθήκη είναι το αίσθημα. Το βλέπουμε σε πολιτικές αντιδράσεις των ανθρώπων.

Πίστη: ξεπερνά τις φαντασιώσεις του με ένα μικρό κριτικό έλεγχο των δεδομένων που διαθέτει. Στη συνθήκη αυτή ο άνθρωπος μπορεί να διακρίνει τις εικόνες από τα πρωτότυπα. Μπορεί να διακρίνει τις σκιές από τις κούκλες. Στο ηθικό του κριτήριο δεν ταυτίζει το ένα με το άλλο και επομένως η ψυχική του αντίδραση δεν είναι η ίδια απέναντι στην εικόνα και την χειροπιαστή πραγματικότητα. … Όπου έχουμε ανεξέλεγκτη έκλυση συναισθήματος τότε έχουμε κλονισμό του πνεύματος. Και η ψυχανάλυση θέλει να ξεχωρίσουμε τις σκιές του ασυνειδήτου από την πραγματικότητα. Μαζί με αυτή τη διάκριση συνεισάγεται και το μέτρο. Δεν μπορεί να υπάρξει μέτρο χωρίς αυτή τη διάκριση, γι' αυτό η αμμετρία χαρακτηρίζει τους συναισθηματικούς ανθρώπους. Το μέτρο δεν καταργεί το αίσθημα αλλά το ορίζει μας δίνει το όριο του αισθήματος. Το έργο τέχνης είναι ένα ορισμένο αίσθημα το άισθημα έχει οριστεί έχει μπει σε κάποιο μέτρο. Από τη στιγμή που είναι αόριστο είναι από καταστροφικό έως αυτοκαταστροφικό. Η αοριστία αποκλείει το στόχο και ο στόχος αποκλείει την κίνηση. Η αοριστία καθηλώνει σε παιδικές ηλικίες ανθρώπους και λαούς.

Τα άστρα, μαθηματικής τάξεως του κόσμου / επιβεβαιώνετια ορθότης διακρίσεως εικόνων και πρωτοτύπων. σαφήνεια στην ύπαρξη των φυσικών πραγμάτων. μειονέκτημα: μολονότι αναγνωρίζει ο ανθ την πραγματικόττηα στην πιο αφηρημένη της μορφή, παρόλα αυτά η αφηρημένη μαθηματική γεωμετρική διατύπωση αυτής της πραγματικότητας κατά μια έννοια έχει ως άξονα ναφοράς τα ίδια τα πράγματα και επομένως δεν μπορεί να οδηγήσει αφ εαυτής σ' αυτό που λέμε κόσμο καθαρά νοητό των ιδεών και πολύ περισσότερο στον κόσμο του αγαθού που βρίσκεται επέκεινα των ιδεών. πρόκειται για μια γνώση πυο εξαντλείται σε περί τα πράγματα υποθέσεις. ο δεσμόςμε την κοσμική πραγματικότητα απαγορεύει την έξοδο προς την ανυπόθετη αρχή.

Χίλμπερτ συστηματοποίηση λογισμού, πρόβλεψη κάθε σκέψης του κόσμου. Παράδοξο του Ράσελ, αντιγραφή του Επιμενίδη. "Όλοι οι Κρήτες είναι ψεύτες, ο ίδιος της Κρητικός". Σε άμεμπτες λογικές προτάσεις υπάρχουν σοβαρά λογικά κενά.

Ο Πλάτων αναθέτει στον Ήλιο το τέταρτο στάδιο της ευθείας γραμμής και την τελευταία φάση της δύσκολης ανόδου του δεσμώτου. Ο λόγος για τον οποίο το κάνει αυτό είναι γιατί ο έσχατος αναβαθμός της γνώσεως είναι η γνω΄ση του αγαθού και εκείνη έχει ανάγκη από διαφορετικό τρόπο προσβάσεως και προσπελάσεως. Τέταρτο είδος "Η ΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΑΓΑΘΟΥ" είναι η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ.

Προσέθεσε στον προβληματισμό σκοπιμότητα. Δεν είναι μόνο διάφορα επίπεδα πρόκειται για αναβαθμούς γνώσεως που έχουν να κάνουν με την παιδεία του ανθρώπου. Η άνοδος του δεσμώτη από τη σπηλιά ως ψυχαγωγική προσπάθεια αγωγής ψυχής μεταβάλλει σε δραμτική πορεία την διάβαση των διαφόρων επιπέδων. Και ακριβώς γραμματική γιατί κάθενα τους αντιοστοιχεί σε μια ανθρώπινη συνθήκη ζωής δεν είναι κάιτ διαφορετικό. Αυτός ο δραματικός χαρακτήρας της παιδείας αποτελεί κλειδί το οποίο επιτρέπει μια ουσιαστικότερη κατανόηση του πλατωνικού μύθουδιότι γεφυρώνει τα συστατικά μέρη του μύθου με το νόημα του Μύθου.

Όταν μιλάμε για παιδεία το δεδομένο για μας είναι ότι έχουμε να κάνουμε για μια παιδεία ψυχικής μεταστροφής. Αν συνδέσουμε την εικόνα του σπηλαίου με την απελευθέρωση μιας ελεύθερης συνειδητής προσωπικότητας. [...] Η ευρύτερη παιδεία είναι μια πλατύτερη συνείδηση για τον Πλάτωνα. Και όχι η κατ ακρίβειαν γνώση ενός αντικειμένου. Έχει μεγάλη σημασία να ξέρουμε να αυτές τις μικρές λεπτομέρειες γιανα καταλάβουμε : έχει να κάνει με την Πλατωνική θεωρία της αναμνήσεως. Στην ιστορία του Σπηλαίου ο δεσμώτης ο οποίος απελευθερώνεται δεν κάνει τίποτε άλλο να σταθεί να σκεφτεί μόνος του ή να αναλογιστεί αλλά κάνει μια κίνηση η οποία τον βγάζει απ τον γνωστό μέχρι εκείνη τη στιγμή χρόνο. Ο χρόνος του παρόντος και του παρελθόντος ή των σκιών που πρόκειται να έρθουν. Δηλαδή έχει γυρίσει την πλάτη του στο μέλλον. Η πρώτη κίνηση που κάνει είναι να τον ελευθερώσει και να τον γυρίσει να ανέβει πάνω αυτή η κίνηση είναι εκείνη που εισάγει ένα νέο χαρακτήρα στον τύπο της γνώσεως. Δηλαδή έχουμε ένα τύπο γνώσεως με την προσπάθεια μας δημιουργούμε. Η γνώση συνδέεται με το μέλλον. Λέει μια έκφραση "τον μέλλοντα ενθρόνως πράξει" αυτόν που μέλλει να πράξει σωστά στο 517c. Αυτό το άνοιγμα της συνειδήσεως πυ είχαμε θέσει ως αίτημα το βλέπουμε να έχει ένα άλλο χαρακτήρα. Δεν είναι η σωκρατική ξερή ανάμνηση. Να αναλογιστεί αυτά που είχε δει κάποτε. Να αντλήσει την ταυτότητα του από τη μνήμη. Αλλά να αντλήσει την ταυτότητα του από ένα άνοιγμα στο μέλλον που έχει διαφορετικές προυποθέσεις στη σχέση του με το χρόνο. Συνδέεται πάντα με τη δημιορυγία. Το βίωμα του μέλλοντος είναι δημιουργία. Οι μνημονικού χαρακτήρα κοινωνίες οι απολιθωμένες σε ένα παρελθόν από τη μνήμη και μόνο εκεί υπάρχει βαρύς πνευματικός διχασμός παρελθόντος και παρόντος. Λαοί αγκυλωμένοι στο παρελθόν έχουν τέτοια προβλήματα. Δεν έχουμε βρει σαφή διέξοδο προς το μέλλον. Δεν δημιουργείται το μέλλον. Η εμβίωσης του μέλλοντος αργεί. Η εμβίωση του μέλλοντος είναι πλατύτερη αίσθηση ευθύνης. Η μνήμη έχει σοβαρή δόση ανευθυνότητας. Ειναι στερεοποιημένη σε πολύ στενά περιγράμματα. 103:04

Ο Στέλιος Ράμφος ερμηνεύει το Μύθο του Σπηλαίου - Αντίφωνο

Αλλαγή γλώσσας για τη δημιουργία υποβολής(υποταγής)

 από τον Antonio Catalano 

Πηγή: Αντόνιο Καταλάνο

Η εξάλειψη κάθε σύνδεσης με το παρελθόν είναι η αποστολή των παγκοσμιοποιητικών ελίτ, των ίδιων ελίτ που θεωρούν τα έθνη-κράτη «ξεπερασμένα», με τους λαούς τους ένοχους ότι εμποδίζουν την πρόοδο να θεωρούνται αξία από μόνες τους. Οποιαδήποτε σύνδεση με το παρελθόν, οποιαδήποτε υπεράσπιση της ιστορικής, πολιτιστικής, θρησκευτικής ή γλωσσικής τους ταυτότητας, θεωρείται από αυτούς εμπόδιο στην πλήρη επιβεβαίωση μιας ρευστής και ανοιχτής κοινωνίας.
Η κατανόηση αυτής της δυναμικής είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να σκεφτούμε σοβαρά μια γενικότερη μάχη για την υπεράσπιση των εργατικών τάξεων.
Ένας πολιτικός αγώνας, στην πραγματικότητα, που επικεντρώνεται σε ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά δεν έχει επίγνωση της ανάγκης διάλυσης του μηχανισμού κοινωνικού ελέγχου που περιλαμβάνει την επιβολή γλωσσικών και συμπεριφορικών κωδίκων που έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για να προσαρμόζουν πολιτισμικά τους λαούς στο παγκοσμιοποιητικό πρότυπο, δεν είναι μόνο αδύναμος, αλλά προσφέρεται και για μια συνενοχή με την εξουσία που τελικά υπονομεύει την ίδια τη μάχη για κοινωνική δικαιοσύνη.
Σκεφτείτε την λεγόμενη «ριζοσπαστική» αριστερά (μια Δύναμη στον Λαό, ας πούμε) που διακηρύσσει την υπεράσπιση των συμφερόντων των εργαζομένων και των «τελευταίων», όπως λένε σήμερα, αλλά στη συνέχεια σε πολιτισμικό επίπεδο αποδέχεται και συμμερίζεται τις ιδέες που διαμορφώθηκαν από την παγκοσμιοποιητική ελίτ σε θέματα όπως η μετανάστευση, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή, ο φυλετισμός, η εμπορευματοποίηση της γυναικείας μήτρας, η ποινικοποίηση του λευκού άνδρα, ο ιδεολογικός περιβαλλοντισμός, η διαγραφή και η φυλετικοποίηση της ιστορικής μνήμης, η ευθανασία...
Ήταν ακριβώς αυτή η αριστερά (η «νέα αριστερά», η «νέα αριστερά», σε πολεμική με την «παλιά» αριστερά, μια έκφραση της εργατικής τάξης, γεννήθηκε στις ΗΠΑ προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950, στη συνέχεια εξαπλώθηκε στην Ιταλία τη δεκαετία του 1960 και από εκεί σταδιακά ενημέρωσε ολόκληρη την «παλιά» αριστερά, συμπεριλαμβανομένου του PCI), συχνά τροτσκιστικής εκπαίδευσης, που αντιπροσώπευε τον καλύτερο Δούρειο Ίππο για τον επανασχεδιασμό της γλώσσας, τον καλύτερο υποστηρικτή των μαύρων λιστών στις οποίες μπορούσαν να εισαχθούν κακές λέξεις που μισούν οι υπερασπιστές της μετανθρωπιστικής παγκοσμιοποίησης. Ήταν αυτή που μετέφερε κυρίως τον επανασχεδιασμό της γλώσσας στον πολιτιστικό και κοινωνικό ιστό.
Δοκιμάστε, για παράδειγμα, να διαβάσετε ή να ακούσετε τη γλώσσα που χρησιμοποιείται σε εκείνες τις πραγματικές εστίες της παγκοσμιοποιητικής ιδεολογίας - τα λεγόμενα κοινωνικά κέντρα - όπου η λεγόμενη διαθεματικότητα βασιλεύει, μαζί με όλες τις συναφείς επιπτώσεις της. Δοκιμάστε, για παράδειγμα, να ακούσετε - όσο μπορείτε να το αντέξετε - ραδιοφωνικούς σταθμούς όπως το "Onda Rossa". Δοκιμάστε, για παράδειγμα, να ακούσετε τον λόγο της Schlein και των οπαδών της (ο Alfonsi, σύμβουλος γεωργίας της Ρώμης, παρουσιάζει έτσι τη νέα εφεύρεση της κυβέρνησης Gualtieri μετά την κοπή περισσότερων από 30.000 δέντρων: "Αυτό είναι ένα φυτοβιοκλιματικό καταφύγιο που χρησιμεύει ακριβώς για να παρέχει σκιά και να ενισχύει το έργο που ήδη κάνουν τα φυτά μέσω του νερού..."). Θα βρεθείτε αντιμέτωποι με έναν σουρεαλιστικό λόγο αντάξιο του καλύτερου Ionesco, ο οποίος, ωστόσο, δεν γνώριζε τις ομορφιές της "περιεκτικής" γλώσσας, που επινοήθηκε από το μηδέν στις "έγκριτες" ακαδημίες της αμερικανικής παγκοσμιοποιητικής σκέψης και στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε ευρωπαϊκές.
Αυτός ο αγώνας για τον έλεγχο της γλώσσας —που στοχεύει στην εξάλειψη οποιασδήποτε πιθανής αντίφασης με τις παγκοσμιοποιητικές δομές του διεθνούς υψηλού χρηματοπιστωτικού συστήματος— εκφράζεται ουσιαστικά με τη διαγραφή κάθε ουσιαστικής σύνδεσης με τις προηγούμενες γενιές, την καταστροφή οποιασδήποτε μνήμης που υποκρύπτεται στις εθνικές κοινότητες και την απροκάλυπτη κατηγορία του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Όταν εργαζόμαστε για να απονομιμοποιήσουμε λέξεις που πάντα είχαν βαθύ νόημα για τις προηγούμενες κοινότητες (μαμά, μπαμπάς, για παράδειγμα), δηλώνουμε την πρόθεσή μας να σβήσουμε τη μνήμη της κοινότητας. Όταν εργαζόμαστε για να μετασχηματίσουμε βίαια το λεξιλόγιο, προσπαθούμε να αμφισβητήσουμε τις πολιτισμικές αξίες που κάποτε εκφράζονταν από τις πλέον απονομιμοποιημένες λέξεις. Σκεφτείτε τη λέξη «γυναίκα», για την οποία δεν μπορούμε πλέον να βρούμε έναν συνεπή και λογικό ορισμό (για παράδειγμα, η λέξη «γυναίκα» έχει αντικατασταθεί από «άτομο που έχει έμμηνο ρύση»). Σκεφτείτε την πάντα σημαντική διάκριση μεταξύ άνδρα και γυναίκας, που τώρα θεωρείται ξεπερασμένη, αν όχι αντιδραστική. Η λέξη «θηλυκό» πρέπει να διαγραφεί. Πρέπει να αποδεχτούμε το δόγμα ότι «δεν είναι όλες οι γυναίκες βιολογικά γυναίκες», καθώς μπορεί να υπάρχουν άνθρωποι που «ταυτοποιούνται» ως γυναίκες.
Αυτός ο μετασχηματισμός δικαιολογείται από την ανάγκη προώθησης της «περιεκτικής» γλώσσας. «Συμπεριληπτικό» σημαίνει οτιδήποτε αποκλείει την κανονικότητα, η οποία θεωρείται το απόλυτο κακό. Η χρήση της λέξης «φυσιολογικό» είναι επικίνδυνη. Εκθέτει κάποιον σε κατηγορίες για φοβικές διακρίσεις. Ο διαχωρισμός της κοινωνίας από τη γλώσσα που ανέκαθεν χρησιμοποιούσε είναι ένας τρόπος διακοπής της σύνδεσής της με το παρελθόν, τον μεγάλο εχθρό.
Υπάρχει ένα συναρπαστικό ανέκδοτο για τον Άγιο Θωμά τον Ακινάτη (13ος αιώνας). Λέγεται ότι ο κληρικός, εκτός από ένας εξαιρετικός θεολόγος, έδειχνε στους φοιτητές του ένα μήλο στην αρχή των πανεπιστημιακών του μαθημάτων, λέγοντας: «Αυτό είναι ένα μήλο. Όποιος διαφωνεί μπορεί να φύγει». Σαν να έλεγε ότι δεν είναι η σκέψη που καθορίζει το είναι, αλλά το είναι που καθορίζει τη σκέψη. Ο σύγχρονος Τσέχος θεολόγος Τόμας Τυν, σχετικά με αυτό το θέμα, λέει: «Μόνο ο Θεός μπορεί να αντέξει οικονομικά την πολυτέλεια να είναι ιδεαλιστής, επειδή μόνο ο Θεός καθορίζει το είναι, επειδή το είναι Του είναι απροσδιόριστο». Μια ισχυρή δήλωση, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις.
Συμπέρασμα: Η σημασία της αμφισβήτησης της γλώσσας που σφυρηλατείται στους κύκλους των φιλελεύθερων και των ελίτ της ελεύθερης αγοράς δεν είναι μόνο ένα πολιτιστικό ζήτημα, αλλά και ένα κοινωνικό και πολιτικό. Αλλά είναι μια σκληρή μάχη που μπορεί να διεξαχθεί μόνο εάν κάποιος είναι εξοπλισμένος με ένα στέρεο, κυρίαρχο και δημοφιλές θεωρητικό-πολιτικό πλαίσιο. Όχι μόνο οι «περιεκτικοί» δεν ενδιαφέρονται, αλλά θεωρείται μια αντιδραστική μάχη με μια μυρωδιά φασισμού.

Alterare il linguaggio per creare sottomissione

ΣΤΕΛΙΟΣ ΡΑΜΦΟΣ — ΑΠΟ ΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

 

Γραφει ο Στυλιανός Καβάζης

Πριν από λίγες μόλις ώρες, έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, σε ηλικία 87 ετών, ο Στέλιος Ράμφος.
Ένας άνθρωπος που δεν αρκέστηκε ποτέ στις εύκολες απαντήσεις. Ένας διανοούμενος που πέρασε μέσα από τις μεγάλες ιδεολογικές συγκρούσεις του 20ού αιώνα και αφιέρωσε τελικά μεγάλο μέρος της ζωής του στην προσπάθεια να καταλάβει κάτι πολύ βαθύτερο..
Τον Έλληνα. Την Ελλάδα. Το Βυζάντιο. Την Ορθοδοξία.Η διαδρομή του είχε κάτι βαθιά συμβολικό.
Ξεκίνησε από τον μαρξισμό, από εκείνο το μεγάλο σκοτεινό ιδεολογικό ρεύμα που επιχείρησε να ερμηνεύσει τον άνθρωπο, την κοινωνία και την ιστορία χωρίς τον Θεό.Με τα χρόνια όμως απομακρύνθηκε από αυτόν τον κόσμο.Και άρχισε να κοιτάζει προς μια άλλη κατεύθυνση.
Προς την ελληνική πνευματική παράδοση.
Προς το Βυζάντιο.
Προς την Ορθοδοξία.
Προς όλα εκείνα που η νεότερη Ελλάδα, πολλές φορές, έμαθε να αντιμετωπίζει είτε ως μουσειακά κατάλοιπα είτε ως εμπόδια στον δρόμο προς τη νεωτερικότητα.
Ο Ράμφος προσπάθησε να καταλάβει ακριβώς αυτό που πολλοί αρνήθηκαν ακόμη και να εξετάσουν.
Μήπως ο σύγχρονος Έλληνας δεν μπορεί να καταλάβει τον εαυτό του εάν δεν καταλάβει πρώτα το Βυζάντιο;
Μήπως πίσω από τη σύγχυση της νεοελληνικής ταυτότητας βρίσκεται μια βαθύτερη ρήξη με την πνευματική παράδοση που διαμόρφωσε επί αιώνες τον ελληνικό κόσμο;
Μήπως ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης και η αρχαία ελληνική παιδεία δεν εξαφανίστηκαν μέσα στο Βυζάντιο, αλλά μεταμορφώθηκαν και συνέχισαν να ζουν μέσα από την πατερική σκέψη, την ελληνική γλώσσα, την παιδεία και την ορθόδοξη θεολογία;
Αυτά τα ερωτήματα τον απασχόλησαν βαθιά και εδώ συναντάμε και τον αείμνηστο Χρήστο Γιανναρά ο οποίος έφυγε από την ζωή περίπου τέτοιες μέρες πριν δύο χρόνια.Δύο σημαντικές μορφές της λεγόμενης "νεοορθοδοξίας", που προσπάθησαν να επαναφέρουν στο προσκήνιο έναν κόσμο τον οποίο η νεωτερική Ελλάδα είχε συχνά αφήσει στο περιθώριο.
Όμως εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αντίφαση ίσως και το μεγάλο όριο αυτής της γενιάς.
Ράμφος και ο Γιανναράς προσπάθησαν να προσεγγίσουν την Ορθοδοξία με τα εργαλεία του φιλοσοφικού και διανοητικού στοχασμού.
Προσπάθησαν να αγγίξουν την Ορθοδοξία με τον νου.Να την εξηγήσουν.Να την ερμηνεύσουν.
Να αναδείξουν τη διαφορά της από τη δυτική σκέψη.Να αποκαταστήσουν τη σχέση της με τον ελληνισμό και αυτή η προσπάθεια είχε τεράστια σημασία.Όμως η Ορθοδοξία δεν είναι φιλοσοφικό σύστημα.Δεν είναι ιδεολογία.Δεν είναι πολιτισμικό επίτευγμα.Δεν είναι ακόμη μία θεωρία για τον άνθρωπο.
Η Ορθοδοξία είναι ζωή.
Είναι μετάνοια.
Είναι άσκηση.
Είναι προσευχή.
Είναι Θεία Ευχαριστία.
Είναι σταυρός και Ανάσταση μαζί.
Είναι η μεταμόρφωση ολόκληρου του ανθρώπου.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστήριο της πνευματικής διαδρομής του Ράμφου.Μπορεί κανείς να μελετήσει τους Πατέρες και να μην έχει γίνει ακόμη πατερικός. Μπορεί να γράψει για το Βυζάντιο και να μην έχει ακόμη εισέλθει στο μυστήριο της βυζαντινής πνευματικότητας.
Μπορεί να μιλά ασταμάτητα για την Ορθοδοξία και να μην έχει ακόμη μάθει να γονατίζει μπροστά στον Χριστό.
Γιατί άλλο είναι να γνωρίζεις την Ορθοδοξία με τον νου και άλλο να την γνωρίζεις με την καρδιά και αυτό σαφώς δεν αποτελεί κατηγορία μόνο για τον Ράμφο.Αποτελεί ερώτημα για όλους μας.
Γιατί μπορεί να μιλάμε για ελληνισμό, για Βυζάντιο, για Πατέρες, για παράδοση, για ιστορία και τελικά να μην έχουμε καταλάβει το πιο απλό.
Ότι ο Χριστιανισμός δεν ζητά από τον άνθρωπο απλώς να αλλάξει ιδέες.
Ζητά να αλλάξει ζωή.
Γι' αυτό και η πορεία του Ράμφου έχει ιδιαίτερη σημασία.Γιατί ξεκίνησε από μια κοσμοθεωρία που αναζητούσε τον παράδεισο μέσα στην ιστορία και κατέληξε να αναμετράται με μια παράδοση που διδάσκει ότι ο αληθινός Παράδεισος δεν είναι πολιτικό πρόγραμμα αλλά Πρόσωπο,Ο ίδιος ο Χριστός.
Έχω την εντύπωση ότι αυτό μπορεί είναι το μεγαλύτερο μάθημα μιας ολόκληρης ζωής αναζήτησης.Ο άνθρωπος μπορεί να περάσει από τον Μαρξ, από τον Χέγκελ, από τον Χάιντεγκερ, από τη φιλοσοφία, από την ιστορία, από το Βυζάντιο, από χιλιάδες βιβλία και χιλιάδες λέξεις.Κάποια στιγμή όμως όλα αυτά σωπαίνουν.
Έρχεται ο θάνατος και τότε δεν μένει ούτε η ιδεολογία ούτε η φιλοσοφία ούτε η ακαδημαϊκή γνώση.
Μένει η ψυχή και απέναντί της ο Θεός.
Δεν γνωρίζουμε τι συνέβη μέσα στην τελευταία σιωπή της ψυχής του Στέλιου Ράμφου.
Δεν μας ανήκει αυτή η κρίση.
«Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε».
Μας ανήκει όμως η προσευχή και η ελπίδα.
Γι' αυτό σήμερα, πέρα από τις συμφωνίες και τις διαφωνίες μας μαζί του, μπορούμε να κρατήσουμε κάτι πολύ σημαντικό.Ότι ένας άνθρωπος που ξεκίνησε από τον μαρξισμό πέρασε τη ζωή του αναζητώντας.
Αναζητώντας τον άνθρωπο.
Αναζητώντας τον ελληνισμό.
Αναζητώντας το Βυζάντιο.
Αναζητώντας την Ορθοδοξία.
Ας ελπίσουμε ότι εκεί όπου πλέον σταματούν τα βιβλία, οι λέξεις και ο ανθρώπινος νους, η αναζήτησή του συνάντησε Εκείνον που τόσα χρόνια προσπαθούσε να κατανοήσει.
Εκείνον που δεν είναι απλώς ιδέα.
Δεν είναι φιλοσοφία.
Δεν είναι πολιτισμός.
Είναι η Αλήθεια.
«Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή.»

Καλό ταξίδι, Στέλιο Ράμφο.
Και ας ελπίσουμε πως στο τέλος της μεγάλης διαδρομής από τον νου προς την καρδιά, από την ιδεολογία προς την αναζήτηση, από την ιστορία προς την αιωνιότητα, βρήκες τελικά το Φως που αναζητούσες.
Αιωνία η μνήμη.

Φυλλάδιο με πληροφορίες για το άγνωστο

Lorenzo Merlo

Πηγή: Λορέντζο Μέρλο

Ένα ψεύτικο φύλλο που προκαλείται από τη συχνή παραμόρφωση της ταυτότητας ορισμένων εννοιών, παραμορφώνεται από τον ζυγό του κοινοτοπίου, του αγνώστου και, ουσιαστικά, από μια άμεση, λογοτεχνική, υλιστική και μηχανιστική ανάγνωση-ερμηνεία.

Εδώ και τώρα

Το εδώ και τώρα εκφράζει τη σχέση με την κοντινή και μακρινή πραγματικότητα, όχι στερούμενη προσωπικής ερμηνείας, αλλά και στερούμενης της δικής μας αναγνώρισης αυτής της ερμηνείας. Σηματοδοτεί επομένως την επίγνωση της ύπαρξης της πραγματικότητας ως ερμηνείας και προβολής του εαυτού μας, των φόβων μας και των αναγκών μας. Μια νοητική και ασυνείδητα φαντασιακή κατάσταση που περικλείει ολόκληρο τον ορίζοντά μας, στην οποία αντιδρούμε.

Στο εδώ και τώρα, ωστόσο, υπάρχει αποδοχή, παρατήρηση της συμπεριφοράς και των σκέψεών μας και, πάνω απ' όλα, η προέλευσή τους, λίγο πολύ εγωκεντρική και ιδιοτελής.

Φωτισμός

Η φώτιση είναι απλώς η φωταγώγηση ενός σκότους που υπήρχε μέσα μας. Αν και ο όρος χρησιμοποιείται συνήθως στο πλαίσιο της υπαρξιακής εξέλιξης, μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για να ορίσει την αναδημιουργία οποιασδήποτε έννοιας και την αντίστοιχη παρατήρηση της παρουσίας της στην πραγματικότητα. Μπορεί επομένως να χρησιμοποιηθεί όταν κατανοούμε τους λόγους πίσω από την πλευστότητα ενός σκάφους, καθώς και όταν χρησιμοποιούμε κατάλληλα την έννοια του συστήματος ή του Ενός.

Από τη στιγμή της φώτισης, τίποτα στην πραγματικότητα δεν είναι τυπικά διαφορετικό από πριν, αν και όλα δεν είναι πλέον τα ίδια. Σχέση, ερμηνεία, νόημα, συμβολισμός και αλλαγή εξουσίας. Ο φώτιση είναι επομένως και κυριαρχία. Στο εξελικτικό πλαίσιο παραπέμπει στην ελευθερία από το γνωστό (1), ή από την πίστη στα πολιτισμικά δόγματα και, πιο συγκεκριμένα, από την ιδέα ότι η ύπαρξη εξαντλείται σε αυτά.

Σύμφωνα με τη βουδιστική παράδοση, ο μποντισάτβα είναι κάποιος που έχει οριστικά απελευθερωθεί από τις επιβολές του εγώ, που έχει διακόψει τον κύκλο του κάρμα.

Άνευ όρων αγάπη

Η καλοσύνη είναι συνώνυμη με την άνευ όρων αγάπη. Είναι μια αγάπη που υπονοεί μια ψυχική κατάσταση απέναντι στην πραγματικότητα και τους άλλους, απαλλαγμένη από το προσωπικό συμφέρον και τις προσδοκίες. Περιέχει σεβασμό και αποδοχή, όπως ακριβώς η κτητικότητα και η απαίτηση είναι λανθάνουσες στην ιδιοτελή αγάπη. Η υπαρξιακή αξία που υπονοείται στην πραγματοποίηση της άνευ όρων αγάπης είναι η ταυτόχρονη πραγμοποίηση του σεβασμού και η χειραφέτηση από το εγώ κάποιου, η οποία δεν εξαφανίζεται, αλλά απλώς παύει να μας κυριαρχεί ή, ακόμα καλύτερα, μας επιτρέπει να βλέπουμε πότε συμβαίνει αυτό και πότε είμαστε πραγματικά ελεύθεροι.

Μοναστήρι ή άσραμ

Μοναστήρι, άσραμ, ησυχαστήριο, ερημητήριο και ούτω καθεξής αντιπροσωπεύουν τυπικά ένα εδαφικό και σχεσιακό πλαίσιο όπου κάποιος μπορεί να καλλιεργήσει καλύτερα την αναζήτησή του. Επομένως, αποτελούν ένα είδος αυγού ή πεδίου εκπαίδευσης. Η δυνατότητά τους για άνεση είναι ενεργειακά πανομοιότυπη με αυτήν που αναζητούμε ανάμεσα σε φίλους, γνωστούς, οικογένεια, μέρη, αναγνώσματα και ενδιαφέροντα. Ουσιαστικά, είναι ιδιωτικοί νοητικοί χώροι όπου μπορούμε να επιδιώξουμε τις φιλοδοξίες μας.

Αφύπνιση ή επιφοίτηση

Το εύρηκα που βιώνουμε ακόμη και με μια μικρή επίγνωση, όπως η διαίρεση στην αριθμητική, έχει την ίδια ποιότητα με οποιαδήποτε άλλη που μπορεί να μας συμβεί. Κάθε συνειδητοποίηση, κάθε αφαίρεση συνόλων, κάθε παρατήρηση της δράσης των δυνάμεων που δρουν πάνω μας και πάνω στους άλλους, κάθε επίγνωση της αυθαιρεσίας και της αυτοαναφορικότητας αυτού που μπερδεύουμε με την καθολική αλήθεια, που διαδίδεται μέσω σταυροφοριών διαφόρων ειδών.

εγώ

Ο εαυτός είναι μια ιστορική δομή με την οποία ταυτιζόμαστε. Παρατηρώντας τις τυπικές διαφορές των άλλων εαυτών, πιστεύουμε ότι είμαστε απολύτως ξεχωριστά άτομα, ξεχωριστά από τον υπόλοιπο κόσμο, τον κόσμο και την πραγματικότητα. Πιστεύοντας ότι είναι ο εαυτός μας, αγωνιζόμαστε γι' αυτόν και τον υπερασπιζόμαστε. Αφιερώνουμε σε αυτόν όλη μας τη διαθέσιμη ενέργεια. Ο εαυτός μπορεί, ακόμα καλύτερα, να απεικονιστεί ως ένας παρασιτικός τύραννος που τρέφεται από εμάς και μας επιβάλλει τη θέλησή του. Η συνειδητοποίηση όλων αυτών μπορεί να ονομαστεί αφύπνιση ή φώτιση.

Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν πρόκειται για το να μην έχουμε εγώ, αλλά για το να επιτύχουμε την απελευθέρωση από αυτό, ώστε να μπορέσουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι πίσω από τις μάσκες του κρύβεται ο αληθινός μας εαυτός.

Αν

Ο εαυτός είναι η αληθινή μας ταυτότητα, συχνά κρυμμένη από τη μόδα και το πνεύμα της εποχής, την οικογένεια, την ηθική και ούτω καθεξής. Ενώ στο εγώ επηρεαζόμαστε από τις διακυμάνσεις των εξωτερικών δυνάμεων, στον εαυτό έχουμε ένα πηδάλιο ικανό να κρατήσει την πορεία μας σε κάθε περίσταση. Η αναγνώριση του εαυτού μας, αυτό που ο Γιουνγκ αποκαλεί εξατομίκευση , είναι ίσως η αρχή μιας ικανότητας και ακρίβειας διάκρισης άγνωστης σε όσους πιστεύουν ότι είναι το εγώ τους. Ένα παράδειγμα προέρχεται από τη φωτογραφία. Όλοι οι φωτογράφοι ξεκινούν οδηγούμενοι από μια κρυφή γοητεία που τους οδηγεί να τραβήξουν φωτογραφίες. Όλοι παραμένουν λίγο πολύ δυσαρεστημένοι με τις δικές τους εικόνες μέχρι να αναγνωρίσουν τη δική τους φωτογραφία. Από εκείνη τη στιγμή, εγκαταλείπουν ορισμένες λήψεις για να αφοσιωθούν σε εκείνες που αντιστοιχούν στο ταλέντο τους, στον εαυτό τους.

ΕΝΑ

Η αναγνώριση του Ενός σε κάθε κομμάτι της πραγματικότητας που μας προσφέρει η συνείδηση ​​σημαίνει ότι νιώθουμε και είμαστε ο παγκόσμιος Εαυτός. Μια εμπειρία που καθιστά τις ιστορικές αδελφές του τόσο αμελητέες όσο και απαραίτητες για την εξέλιξη και τη φώτιση.

Εγκρέγκορ

Ένα egregore είναι μια μήτρα πραγματικότητας, η οποία δημιουργείται ασυνείδητα από εμάς. Η ταινία The Truman Show είναι χρήσιμη για την απεικόνιση της αρχιτεκτονικής της. Ο νεαρός Truman Burbank - όπως όλοι μας - μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον που θεωρεί αληθινή πραγματικότητα. Η ηθική, οι πεποιθήσεις, οι συνήθειες, οι φόβοι, τα καθήκοντα, οι εμμονές και η ανατροφή είναι όλα επίκτητα ή/και δημιουργημένα egregores που, σαν κλουβί, περιέχουν τη φαντασία του Truman, η οποία, αναγκαστικά, είναι κρυφά υποχρεωμένη να αναπαράγει και, έτσι, να διαιωνίζει αυτό που ήδη υπάρχει. Ωστόσο, σε ένα συγκεκριμένο σημείο, μέσα από γεγονότα, στοχασμό και πνεύμα, βρίσκει τον εαυτό του να συνδέει τις τελείες με έναν τρόπο ξένο και νέο σε σχέση με το καθιερωμένο, που θεωρείται δεδομένο, αληθινό, βέβαιο και αναμφισβήτητο. Νέες προοπτικές και ερμηνείες αναδύονται, οδηγώντας τον σε έρευνες που οδηγούν στην ανακάλυψη του egregore που είχε κατασκευαστεί γύρω του για ψυχαγωγία. Αυτή είναι η στιγμή που η πλώρη του σκάφους διαπερνά τον ουρανό, τον φανταστικό ορίζοντα της πραγματικότητάς του. Υπάρχει απόλυτη σιωπή. Καθώς η Τρούμαν, καμουφλαρισμένη στον ζωγραφισμένο ουρανό, βρίσκει την πόρτα για να βγει από τη σκαλωσιά της σκηνής, ακούει μια φωνή από ψηλά:
– Τρούμαν. Μίλα. Ακούω.
Γυρίζει και κοιτάζει ψηλά.
– Ποιος είσαι;
– Είμαι ο δημιουργός μιας τηλεοπτικής εκπομπής που ενθουσιάζει εκατομμύρια ανθρώπους.
– Και ποιος είμαι εγώ;
– Εσύ είσαι το αστέρι.
– Δεν ήταν τίποτα από αυτά αλήθεια;
– Ήσουν αληθινός, γι' αυτό ήταν τόσο όμορφο να σε κοιτάζω [...] στον κόσμο μου δεν έχεις τίποτα να φοβηθείς. Φοβάσαι, γι' αυτό δεν μπορείς να φύγεις. Παρακολούθησα κάθε στιγμή της ζωής σου. Παρακολούθησα όταν γεννήθηκες. Παρακολούθησα τα πρώτα σου βήματα, την πρώτη σου μέρα στο σχολείο, όταν έχασες το πρώτο σου δόντι. Πώς μπορείς να φύγεις; Η θέση σου είναι εδώ μαζί μου [...]. Τρούμαν, πες κάτι.
Το ξύπνημα του Τρούμαν ενθουσιάζει το κοινό, χωρίς να γνωρίζει ότι ζουν μέσα σε ένα έμφυτο μείγμα εξεγέρων, πανομοιότυπο με αυτό που βλέπουν στην τηλεόραση.
– Σε περίπτωση που δεν σας ξαναδώ, καλό απόγευμα, καλό βράδυ και καληνύχτα. [Είναι η ρήση του ρεφρέν που επαναλαμβάνεται σε όλη την ταινία, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, που προσδιορίζει τον Τρούμαν. Σημείωση του συντάκτη].

Σκεπτομορφή

Αν η δημιουργία ενός egregore μπορεί να είναι μια μόδα, η weltanshauung μιας ιστορικής στιγμής, και επομένως να αντιστοιχεί σε έναν κοινωνικό τομέα, σε κάθε περίπτωση ευρύτερο από το άτομο, η μορφή σκέψης θα μπορούσε να είναι συνώνυμη με την έννοια της εμμονής. Το να καθαρίζεις τα πάντα στο σπίτι ή στο αυτοκίνητο, εμποδίζοντας έστω και έναν κόκκο άμμου να περάσει από την παραλία στο πάτωμα ή στο χαλί, είναι ένα καθήκον που υπαγορεύεται από μια μορφή σκέψης. Το να αφοσιώνεται κανείς ολόψυχα στην καριέρα του, υποφέροντας από πιθανές αποτυχίες, είναι σαν να στριφογυρίζει μέσα σε μια μορφή σκέψης. Η πίστη ότι κάποιος είναι υπεύθυνος για την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε είναι μια μορφή σκέψης που, μεταξύ άλλων, αρνείται την πρόσβαση στη δημιουργικότητα -η οποία απαιτεί ελευθερία- στη λύση του προβλήματος, η οποία, συμπτωματικά, αντιστοιχεί πάντα σε μια υπαρξιακή εξέλιξη. Αυτό, με τη σειρά του, συνεπάγεται αποδοχή της κατάστασής του, τη δύναμη να την αλλάξει και την εγκατάλειψη της ευθύνης.

Μαγεία

Ο συνήθως χρησιμοποιούμενος ορισμός της έννοιας είναι μάλλον τρομακτικός σε σύγκριση με το βαθύτερο νόημά της, το οποίο δεν είναι άλλο από την εξουσία. Για να ασκήσει κανείς την εξουσία, πρέπει να δει τις ανεπαίσθητες ή ενεργητικές δυνάμεις που δρουν στις σχέσεις. Για παράδειγμα, κάποιος που διακρίνει τους λόγους πίσω από μια γοητεία, μια προσβολή, μια ταπείνωση ή μια χειρονομία αγάπης μπορεί να αναγνωρίσει διάφορες σημαντικές πτυχές του ατόμου ή των ανθρώπων που επηρεάζονται από αυτές ή που τις προκαλούν και τις προκαλούν. Τότε παρατηρεί κανείς την πανταχού παρούσα μαγεία, η οποία δεν ονομάζεται τυχαία η υπέρτατη επιστήμη από τους ερευνητές της υπαρξιακής κατάστασης.

Η αναγνώριση που αποδίδουμε σε ένα σύμβολο, ένα άτομο, ένα ειδησεογραφικό πρόγραμμα, ένα βιβλίο, ένα όραμα συνεπάγεται ένα κοινό που ακολουθεί, οι λόγοι για τους οποίους είναι ενεργητικοί, ανεπαίσθητοι, μαγικοί.

Η πραγματοποίηση ενός θαύματος έχει έναν μαγικό χαρακτήρα, ο οποίος περιλαμβάνει το να βγούμε έξω από τον κύκλο της κιμωλίας -εγκρέγκορ και σκεπτομορφή- στον οποίο υποβληθήκαμε και είχαμε σχεδιάσει γύρω μας. Στον κύκλο ενός μαντείου, περιλαμβάνει την κατεύθυνση της προσοχής-ενέργειας μας έτσι ώστε να μεγιστοποιηθεί ο κίνδυνος να επαληθευτεί η πρόβλεψη.

Κάρμα

Αυτό που μας επηρεάζει αρνητικά και αυτό που, αντίθετα, μας γεμίζει με ματαιοδοξία, κάνοντάς μας να πιστεύουμε ότι ήμασταν ανώτεροι, πιο πονηροί και πιο δυνατοί, αντιπροσωπεύει αυτό που ονομάζεται κάρμα, επειδή, λόγω της αλήθειας ότι όλα κινούνται , γεγονότα ίσης σημασίας θα γίνουν ξανά αντιληπτά και θα χτυπήσουν τον δράστη της πράξης ή της σκέψης που μας προσέβαλε ή μας εξύψωσε. Ένας κύκλος που θα επαναλαμβάνεται μέχρι να μετανοήσουμε για ό,τι έχουμε κάνει και να αναλάβουμε την ευθύνη για ό,τι έχουμε υποστεί. Χωρίς αυτήν την υπαρξιακή εξέλιξη, το κάρμα, δηλαδή το κακό, θα παραμείνει σε ύπαρξη και θα συνεχίσουμε να το αποκαλούμε κακή τύχη.

Συνείδηση

Παρόλο που η συνείδηση ​​φαίνεται να είναι και να περιέχει τα πάντα, είναι απλώς η κοσμική μας επιφάνεια. Όπως ακριβώς η θάλασσα κυματίζει, φουσκώνει και γίνεται θυελλώδης μόνο στην επιφάνεια, έτσι κάνει και η συνείδηση. Επομένως, εκλαμβάνοντάς την λανθασμένα ως την αλήθεια που πρέπει να ακολουθείται και να γίνεται σεβαστή, διαπράττουμε το εξελικτικό σφάλμα που μας εμποδίζει να δούμε πώς αυτές οι παραλλαγές είναι ταυτόχρονα αυθαίρετες και πανομοιότυπες με εκείνες όλων των άλλων.

Η ιστορική πραγματικότητα, που υπάρχει μόνο στη συνείδηση, εξαφανίζεται στον διαλογισμό, και η σημασία που της δίνουμε εξαφανίζεται στην αναγνώριση ότι είναι η ιδιοτροπία μας στην οποία αποτίουμε φόρο τιμής ως απόλυτη αλήθεια.

Αποδοχή

Η αποδοχή δεν έχει καμία σχέση με το να εγκαταλείψουμε τον αγώνα. Αντίθετα, έχει να κάνει με το να συνειδητοποιήσουμε ότι διατηρούμε την καλύτερη δυνατή κατάσταση ύπαρξής μας.

Στην αποδοχή όσων συμβαίνουν στη ζωή, πέρα ​​από την καλοσύνη, υπάρχει χώρος για ευγνωμοσύνη και επομένως για αυτό που οι Καθολικοί αποκαλούν πρόνοια. Αντίθετα, χωρίς την απαραίτητη επίγνωση για την αποδοχή, η πραγματικότητα είναι συχνά σκληρή , το βουνό δολοφονικό και η σκέψη φορτική .

Ελαστικότητα

Η ανθεκτικότητα αναφέρεται στη διατήρηση της αδιατάρακτης κατάστασης στην καλύτερη δυνατή μας κατάσταση και, ως εκ τούτου, στη διάθεση της μεγαλύτερης δύναμής μας. Η αυτοϊκανοποίηση, η τυπική επιθυμία να τα παρατήσουμε, που καθοδηγείται από το εγώ, δεν έχει θέση στην ανθεκτικότητα. Ο διαλογισμός και η περισυλλογή, δύο διαστάσεις που υπερβαίνουν το εγώ, είναι χρήσιμες για την επίτευξη ανθεκτικότητας.

Φυλλάδιο με πληροφορίες για το άγνωστο

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΚΑΝΟΥΝ ΓΙΟΓΚΑ ΓΙΑ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ, ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΝ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ (ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ).