Συνέχεια από Τρίτη 14. Απριλίου 2026
Όμηρος του Διαβόλου (Hostage to the Devil) 20
Κατοχή και Εξορκισμός στην Αμερική της δεκαετίας του 1990
MALACHI MARTIN
Father Bones και Mister Natch
Τότε μια συγκεκριμένη και παράξενη αγωνία κυρίευσε τον David. Δεν την είχε γνωρίσει ποτέ πριν. Πράγματι, αργότερα αναρωτήθηκε για πολύ καιρό πόσες πραγματικές επιλογές είχε κάνει ελεύθερα στη ζωή του πριν από εκείνη τη νύχτα. Διότι αυτή ήταν η αγωνία της ελεύθερης επιλογής — της απολύτως ελεύθερης επιλογής — που τώρα ήταν δική του. Απλώς για χάρη της επιλογής. Χωρίς καμία εξωτερική ώθηση. Χωρίς υπόβαθρο μνήμης. Χωρίς ώθηση από αποκτημένες προτιμήσεις ή πεποιθήσεις. Χωρίς λόγο ή αιτία ή κίνητρο να καθορίζει την απόφασή του. Χωρίς κανένα βάρος από την επιθυμία να ζήσει ή να πεθάνει — γιατί εκείνη τη στιγμή ήταν αδιάφορος και για τα δύο. Ήταν, κατά κάποιον τρόπο, σαν τον γάιδαρο που φαντάστηκαν οι μεσαιωνικοί φιλόσοφοι: ανήμπορος, ακίνητος και καταδικασμένος να πεθάνει από την πείνα, επειδή βρισκόταν σε ίση απόσταση από δύο όμοιες δεματιές σανού και δεν μπορούσε να αποφασίσει ποια να πλησιάσει και να φάει. Απόλυτα ελεύθερη επιλογή.
Ο ρυθμός του Mister Natch έγινε τώρα το γκροτέσκο συνοδευτικό μιας κακόβουλης και αρρωστημένης παρωδίας παραμόρφωσης. Ένα πρόσωπο και σώμα σάτυρου υψώθηκε στη φαντασία του David — τόσο πραγματικό που το έβλεπε με τα μάτια του. Γυμνό. Απλωμένο με χυδαίο τρόπο. Διογκωμένο. Η μύτη στραμμένη λοξά προς μία κατεύθυνση. Δύο μάτια στραβωμένα προς αντίθετες πλευρές. Στόμα που γελούσε στραβά, αφρίζοντας. Λαιμός που έβγαζε παράλογα γέλια. Βαριά γυναικεία στήθη γεμάτα κηλίδες και κρεμασμένες θηλές, κατακόκκινες, που έμοιαζαν με διπλά ανδρικά μόρια. Πόδια ανοιχτά, λεκιασμένα με αίμα και σπέρμα. Ένα δάχτυλο του ποδιού λυγισμένο προς τα πίσω, να ξύνει και να τρίβεται μανιασμένα. Στραβά, ακανόνιστα δάχτυλα με σπασμένα νύχια τραβούσαν τούφες μαλλιών και έκαναν χυδαίες χειρονομίες. Συσσωματώματα αποξηραμένων περιττωμάτων γύρω από τους γλουτούς.
Ο David ένιωσε τη μυρωδιά από στάβλους και υπαίθριες τουαλέτες. Θυμήθηκε τις μορφές διαβόλων των Ελλήνων και των Ασμάτ. Ένιωσε την αρχαιότερη έλξη που έχει καταγραφεί στην ιστορία της ανθρώπινης καρδιάς. Την ένιωσε ως έναν αρχαίο σπόρο κακού που είχε λάβει από όλους όσους προηγήθηκαν πριν από αυτόν — όχι ως φυσικό δώρο τρομερής σημασίας, αλλά ως συνέπεια του ότι γεννήθηκε από τη γενιά τους και, κατά κάποιον τρόπο, συγκέντρωσε όλο το κακό που του είχαν μεταδώσει. Όχι κακές πράξεις. Ούτε κακές παρορμήσεις. Ούτε ενοχές ή ντροπή. Τίποτα θετικό. Μάλλον μια απουσία που ισοδυναμούσε με θανατηφόρο ελάττωμα. Μια θανατερή έλλειψη. Μια ικανότητα για αυτομίσος, για αυτοκτονία — όχι επειδή δεν μπορούσε να ζήσει για πάντα, αλλά επειδή θα μπορούσε, αν μόνο… Εκείνο το βασανιστικό «αν μόνο» της θνητότητας, που επιθυμεί απεριόριστα χωρίς να είναι το ίδιο άπειρο. Το fames peccati των Λατίνων. Το yetzer ha-ra των Εβραίων. «Θα γίνετε σαν θεοί γνωρίζοντας το καλό και το κακό», είχε πει το Φίδι στον βιβλικό μύθο — χωρίς να προσθέσει «αλλά ικανοί μόνο για το κακό, αν αφεθείτε στον εαυτό σας».
Έπρεπε να επιλέξει. Η ελευθερία να δεχτεί ή να απορρίψει. Ένα προτεινόμενο βήμα μέσα στο σκοτάδι. Το τραγούδι από ψηλά είχε σωπάσει. Η βοή του Mister Natch είχε σιγήσει. Όλα φαίνονταν να περιμένουν την επόμενη κίνησή του. Τη δική του. Μόνο τη δική του.
Ακόμη και το να παραμείνει ουδέτερος ήταν μια απόφαση. Διότι το να είναι ουδέτερος τώρα σήμαινε να καταφύγει στον κυνισμό· να πει «δεν θέλω να ξέρω»· να αρνηθεί μια έκκληση για εμπιστοσύνη· να μείνει μόνος· απλώς να υπάρχει.
Για μια στιγμή του φάνηκε πως έπρεπε να γυρίσει πίσω και να ζητήσει την παρηγοριά του κακού — τουλάχιστον θα βρισκόταν υπό έναν απτό έλεγχο και θα κατεχόταν από κάτι που ανταποκρινόταν σε μια από τις βαθύτερες ορμές του. Αλλά αυτό κράτησε μόνο ένα δευτερόλεπτο, γιατί από πέρα από εκείνον τον βράχο της απόφασης άκουσε — ή νόμισε ότι άκουσε — μια μεγάλη κραυγή να έρχεται από άπειρη απόσταση· όχι κραυγή διαμαρτυρίας, ούτε υστερίας, ούτε απόγνωσης, αλλά κραυγή από μια ψυχή που είχε φτάσει στο έσχατο όριο αντοχής από πόνο, ατίμωση και εγκατάλειψη. Άκουσε εκείνη την κραυγή να παίρνει διάφορες μορφές: «Αββά, Πατέρα!» «Μητέρα, ιδού!» «Κύριε, μνήσθητί μου!» «Εν τούτω νίκα…»
Αυτό ήταν ό,τι χρειαζόταν για να τον σπρώξει — ακόμη και καταδιωκόμενο από τους φόβους του — πέρα από εκείνον τον βράχο. Άρχισε ξανά να σκέφτεται λέξεις, να ανοίγει τα χείλη του, να τις σχηματίζει σιωπηλά.
Τότε όμως ανέβηκε πανικός. Τι θα γινόταν αν όλα αυτά ήταν πλάνη, μια ειρωνική πλάνη; Ο πανικός έγινε πανδαιμόνιο μέσα στο μυαλό του. Αλλά τώρα αντισταθμιζόταν και ξεπερνιόταν από τη βίαιη επιθυμία του να μιλήσει, να βγάλει αυτές τις λέξεις σε ζωντανό ήχο. Με κάποιον τρόπο, ακόμη κι αν απαιτούσε την τελευταία του δύναμη, ακόμη κι αν του κόστιζε τη ζωή, έπρεπε να τις προφέρει ακουστά. Οι προθέσεις του δεν θα ήταν ανθρώπινα πραγματικές μέχρι να το κάνει… αν δεν το έκανε.
Μέσα στην αγωνία του, ακόμη γονατισμένος και στραμμένος προς το παράθυρο του δωματίου του, ο David ήταν τόσο απορροφημένος σε αυτή την τελευταία προσπάθεια ώστε δεν αντιλήφθηκε τη μορφή που στεκόταν έξω από το παράθυρο. Ο πατήρ Joseph είχε περιμένει στο σπίτι να κοπάσει η καταιγίδα και κατόπιν ξεκίνησε για το αγρόκτημα. Το μόνο φως στον χώρο προερχόταν από το παράθυρο του David. Τώρα στεκόταν έξω, προσπαθώντας να μαντέψει τι συνέβαινε στον φίλο του μέσα. «Βοήθησέ τον. Μητέρα του Ιησού. Στο όνομα του Ιησού, ζήτησε βοήθεια γι’ αυτόν, σε παρακαλώ.» Έβλεπε τα χείλη του David να κινούνται σιωπηλά και τα διάπλατα, άδεια από όραση μάτια του να κοιτούν τη νύχτα.
Ο Joseph ετοιμαζόταν να χτυπήσει το παράθυρο ή να ξυπνήσει τους άλλους στο σπίτι, όταν άκουσε τον David να φωνάζει δυνατά, αρχικά κοφτά, έπειτα σταθερά, ενωμένα και με ένταση: «Επιλέγω… θέλω… πιστεύω… Βοήθησε την απιστία μου… Ιησού!… Πιστεύω, πιστεύω, πιστεύω.» Ο Joseph έμεινε ακίνητος και άκουγε. Μπορούσε να δει μόνο το πρόσωπο του David και να ακούσει τα λόγια του. Δεν μπορούσε να εισέλθει στη συνείδησή του, εκεί όπου οι δύο ψαλμωδίες αντηχούσαν ξανά μέχρι τα βάθη της ψυχής του.
Για τον David όμως τώρα όλα ήταν διαφορετικά. Είχε επιλέξει, και το αποτέλεσμα ήταν άμεσο. Δεν βρήκε καταστροφή ούτε αδυναμία ούτε παιδική ανημποριά, ούτε τη μαύρη δουλεία του νου και της θέλησης που ο Mister Natch τον είχε απειλήσει ότι θα ήταν οι καρποί της πίστης. Αντίθετα, μια τεράστια και συγκλονιστική διάσταση γεμάτη ανακούφιση, απόσταση, ύψος και βάθος πλημμύρισε τον νου, τη θέληση και τη φαντασία του.
Σαν το σκοτάδι και η αγωνία πίσω του να ήταν απλώς μια μικρή, παροδική δοκιμασία, οι ορίζοντες της ζωής και της ύπαρξης έγιναν τώρα θαυμαστά καθαροί. Ο αέρας ήταν διαποτισμένος από γαλήνιο ηλιακό φως και μεγάλους, ήρεμους γαλάζιους χώρους.
Κάθε κλίμακα, κάθε μέτρο και κάθε έκταση της ζωής του ντύθηκε με τη χάρη και την ομορφιά μιας ελευθερίας που πάντοτε φοβόταν μήπως χάσει, αλλά ποτέ δεν ήταν βέβαιος ότι κατείχε. Κάθε πλαγιά που είχε ανέβει ως παιδί — οι πρώτες του προσπάθειες να σκεφτεί, να νιώσει, να κρίνει ηθικά, να εκφραστεί — ήταν τώρα σκεπασμένες με παρτέρια από ψηλά λουλούδια που μοσχοβολούσαν σαν βιολέτες, καμπανούλες και ακονιτόφυλλα. Κάθε ρωγμή και εσοχή όπου τα πόδια του είχαν πιαστεί και είχε σκοντάψει κατά τα πρώτα του βήματα στον διανοητισμό του στο πανεπιστήμιο ήταν τώρα γεμάτη με φρέσκο, ζωηρό πράσινο γρασίδι.
Και το μεγαλύτερο θαύμα του ήταν ο νέος του ουρανός, ο νέος του ορίζοντας. Με τα χρόνια, ο ανθρώπινος ουρανός του είχε γίνει ένα σιδερένιο πλέγμα — μπορούσε να στείλει κάποτε μια παράκληση να πετάξει μέσα από μικρές οπές. Αλλά ο ίδιος ο ορίζοντάς του είχε γίνει ένα ψηλό, αδιάβατο δίχτυ από ατσάλι· καλυμμένο με την ομίχλη της άγνοιας και του αγνωστικισμού: με το «δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς» του ψευδοδιανοούμενου, με το «ας κρατήσουμε ανοιχτό μυαλό» που ανοίγει κάθε επιχείρημα ενάντια στην πίστη.
Τώρα, ξαφνικά, με την απόφασή του ληφθείσα, ο ουρανός του David ήταν ένα καθαρό βάθος απέραντου χώρου. Ο ορίζοντάς του ήταν μια ανοιχτή απεραντοσύνη που απομακρυνόταν συνεχώς, χωρίς εμπόδιο, χωρίς όριο, χωρίς στίγμα ή στενότητα. Έβλεπε τον εαυτό του ασύλληπτα ψηλά, ελεύθερο από κάθε δεσμό, σε μια κορυφή επιθυμίας και βούλησης, απαλλαγμένο από κάθε επιστροφή στο παρελθόν, χωρίς βάρος από κολλώδεις μεταμέλειες ή από λεπτές «ποντικοουρές» μνήμης που ροκάνιζαν την ανεκπλήρωτη σεξουαλικότητά του και τις απρόσμενες ιδιοτροπίες του.
Ο David έβλεπε πλήρως όλα όσα σήμαινε ως άνθρωπος και όλα όσα σήμαινε για αυτόν το να είναι άνθρωπος, στο αρχαίο κέντρο της χιλιετούς αδυναμίας του ανθρώπου και στην κορυφή της δωρεάν δοσμένης δύναμης του ανθρώπου να είναι με τον Θεό, να είναι του Θεού και να ζει αιώνια.
Οι πολλές μορφές που είχαν κατοικήσει το παρελθόν του τώρα εμφανίζονταν μέσα στο αιώνιο φως — Νεάντερταλ, Κρο-Μανιόν, Σινάνθρωπος, Homo sapiens, συλλέκτες τροφής, γεωργοί, άνθρωποι της λίθινης, της χάλκινης, της σιδερένιας εποχής, Ιουδαίος, Σταυροφόρος, Μουσουλμάνος, Πάπας της Αναγέννησης, Ρώσος Πατριάρχης, Έλληνας ιερέας, καθολικός καρδινάλιος, ασιάτης Βούδας, αφρικανικός δαίμονας, Σατανάς, Charles Darwin, Sigmund Freud, Mao Zedong, Vladimir Lenin, οι φτωχοί της Σεκελίας, οι άνθρωποι που έτρεχαν και καίγονταν στους δρόμους της Hiroshima, τα ετοιμοθάνατα βρέφη της Mumbai, τα σπίτια στο Bel Air της Καλιφόρνιας, οι αίθουσες διδασκαλίας της Sorbonne, οι βίλες του Miami Beach, τα ορυχεία της West Virginia, η όστια στα ίδια του τα χέρια κατά τη Θεία Λειτουργία, το άψυχο πρόσωπο του Jonathan…
Ήταν έτοιμος να πέσει σε προσευχή όταν, για μια στιγμή, άκουσε ξανά τις δύο ψαλμωδίες. Τινάχτηκε έξω από την οραματική του κατάσταση πίσω στην πραγματικότητα της καρέκλας, του παραθύρου και της νύχτας. Η ουράνια ψαλμωδία ήταν τώρα απλώς ένας παρατεταμένος τόνος από λαούτο, επίμονος, διαυγής, καθαρός, όμορφος. Το τραχύ άσμα του Mister Natch είχε διαλυθεί και θρυμματιστεί.
Με έναν μυστηριώδη τρόπο, ο David ένιωσε τους πόνους μιας αγωνίας που δεν μετάνιωνε. Ήξερε πως γινόταν μάρτυρας της αναπόφευκτης δυστυχίας κάποιων ζωντανών όντων που δεν γνώριζε, που όφειλε να μισεί, αλλά των οποίων η μοίρα ήταν μια καταστροφή χωρίς καμία παρηγοριά ή οίκτο. Παρά την ειρήνη και το φως που πλημμύριζαν την ψυχή του, βρέθηκε να ακολουθεί την απελπισμένη υποχώρηση των πληγωμένων αντιπάλων του.
Οι άλλοτε δυνατές κραυγές του Mister Natch είχαν τώρα περιοριστεί σε έναν λεπτό, διαπεραστικό θρήνο, γεμάτο τρέμουλες τρόμου και άτακτα αρπέζ που έτρεχαν μέσα από κάθε νότα διαμαρτυρίας. Εκείνος ο επίμονος θρήνος έμοιαζε να στριφογυρίζει προς τα πάνω, να συστρέφεται και να συσπάται, σαν έντομο που τινάζει δηλητηριώδεις κεραίες καθώς υποχωρεί πανικόβλητο προς το καταφύγιό του στον υπόνομο, σαν φίδι του οποίου το σώμα είναι ένας παλλόμενος πόνος, που υψώνει το κεφάλι του ενώ απομακρύνεται από τη ρευστή λάβα εκείνου του άλλου αντηχούντος ήχου — αυτού που ο David αργότερα αποκαλούσε πάντοτε «η χορωδία του Σάλεμ».
Τότε άρχισε πάλι να αισθάνεται μεγάλες αποστάσεις. Ο θόρυβος του Mister Natch λιγόστευε, πάντοτε καταδιωκόμενος από εκείνη την ουράνια ψαλμωδία. Καθώς όλα εξασθενούσαν, ο David σηκώθηκε όρθιος και άκουγε προσεκτικά. Οι δύο ψαλμωδίες απομακρύνονταν από αυτόν. Άνοιξε διάπλατα τα διπλά παράθυρα και κοίταξε έξω, πέρα από τον ώμο του Joseph, προς τον κήπο και πιο πέρα, στην ύπαιθρο, στα βουνά, στον ορίζοντα. Καθώς οι ήχοι υποχωρούσαν, σαν να ρουφιούνταν σε ανεξερεύνητους χώρους ανάμεσα στα αστέρια, έψαχνε τον ουρανό. Το κέντρο της καταιγίδας είχε ήδη μετακινηθεί προς τις ανατολικές ακτές και ξεθυμαίνε πάνω από τον Ατλαντικό. Έκανε κρύο, ίσως παγωνιά. Ψηλά ανάμεσα στα αστέρια προσπαθούσε να ακολουθήσει την πορεία εκείνων των ήχων. Αλλά τα τελευταία αμυδρά ίχνη χάθηκαν. Όλα ήταν σιωπηλά. Άκουγε, κοιτώντας προς τα πάνω. Δεν υπήρχε κανένας ήχος.
Ένα αργό χαμόγελο αναγνώρισης σχηματίστηκε στα μάτια του και στις άκρες του στόματός του, καθώς άκουγε τις ήσυχες ενέργειες της γης να επανέρχονται μετά την καταιγίδα.
Το βλέμμα του στάθηκε τελικά στον πατέρα Joseph, και του έκανε νόημα να μπει μέσα. Το φεγγάρι είχε ήδη ανέβει ψηλά, φωτεινό, με μια ζεστή κιτρινωπή λάμψη. Η ίδια η σιωπή του ήταν χρυσή, απαλή και γεμάτη σιγουριά. Ήταν έτοιμοι να απομακρυνθούν από το παράθυρο, όταν ένα αηδόνι άρχισε να τραγουδά στο μικρό δάσος όπου ο γέρο-Έντουαρντ συνήθιζε να περπατά τα βράδια καπνίζοντας την πίπα του. Το τραγούδι αυτό έφτασε στον David σαν μήνυμα από έναν κόσμο χάριτος, σαν υπαινιγμός ζωής χωρίς τέλος· όχι όπως εκείνος και ο Jonathan είχαν κατανοήσει τέτοιους ήχους της φύσης — όχι ως απλές αναδιατάξεις μορίων — αλλά ως υπόσχεση αιώνιας ζωής για κάθε πρόσωπο και αγάπης χωρίς σκιά.
Ο David κάθισε στην καρέκλα του και άκουγε. Ο Joseph στεκόταν ακίνητος, φοβούμενος να τον ενοχλήσει. Κοίταξε αλλού, προς τον ουρανό και τα δέντρα. Όλη τη νύχτα, μέχρι που το φεγγάρι έδυσε και οι πρώτες ακτίνες του ήλιου φάνηκαν από την ανατολή — πρώτα μπλε και γκρι, έπειτα κόκκινες — οι δύο άνδρες έμειναν εκεί, ενώ μόνο το τραγούδι του πουλιού έσπαζε τη σιωπή.
Το τραγούδι έμοιαζε να παίρνει την ατάραχη γαλήνη της αιωνιότητας. Γέμιζε τα αυτιά και τα μυαλά τους. Ξεχυνόταν σε κάθε γωνιά του δωματίου. Ήταν απρόβλεπτο, γεμάτο ξαφνικές πτήσεις και μακρόσυρτες, κομψές νότες που έφταναν στα όρια της μελωδίας και έπειτα άλλαζαν πορεία για να ξεκινήσουν νέα μουσικά σχήματα. Δεν ήταν θριαμβευτικό. Ήταν μια γιορτή της γαλήνης, μια διακήρυξη συνέχειας, μια επιβεβαίωση της αξίας της ζωής, μια βεβαίωση της ομορφιάς για χάρη της ομορφιάς, μια υπόσχεση για το αύριο και ευλογία για όλα τα χθες. Ήταν σαν αγγελία, που γέμιζε τη νύχτα τους με χάρη.
Προς την αυγή, ο Joseph άκουσε έναν χαμηλό ψίθυρο και κοίταξε τον David. Εκείνος απήγγελλε το «Ave Maria» στα ελληνικά των Παύλου, Λουκά και Ιωάννη: «Χαῖρε Μαριάμ, κεχαριτωμένη», επαναλαμβάνοντας εκείνον τον υψηλό έπαινο του αγγέλου Γαβριήλ: «Κεχαριτωμένη! Κεχαριτωμένη! Κεχαριτωμένη!… Πλήρης χάριτος! Πλήρης χάριτος! Πλήρης χάριτος!» Αργά δάκρυα κυλούσαν στα μάγουλά του.
Ο Joseph ήξερε πως δεν υπήρχε λόγος να τον ενοχλήσει. Η ειρήνη της σιωπής και εκείνο το τραγούδι ήταν ό,τι χρειαζόταν — και ό,τι άξιζε.
Περίμεναν ώσπου να ξημερώσει πλήρως και το πουλί να σιγήσει. Το είδαν να πετά από τα δέντρα και να ανεβαίνει ψηλά, τραγουδώντας ξανά καθώς απομακρυνόταν, μέχρι που έγινε μια μικρή κουκκίδα στον φωτιζόμενο ουρανό και χάθηκε.
Ο David κουνήθηκε και ύγρανε τα χείλη του. Χωρίς να κοιτάξει τον Joseph, είπε:
«Ας φτιάξουμε λίγο καφέ, πάτερ Τζο. Και μετά να πάμε στον Jonathan, πριν να είναι αργά.»
Ο Joseph δεν κινήθηκε. Περίμενε. Τότε ο David γύρισε και χαμογέλασε:
«Τώρα ξέρω, Τζο. Τώρα ξέρω.»
Στάθηκε λίγο και κοίταξε ξανά έξω από το παράθυρο.
«Είναι το ίδιο πνεύμα. Η ίδια μέθοδος. Η ίδια δουλεία.»
Ο Joseph τον παρατηρούσε αργότερα στο αυτοκίνητο. Το πρόσωπο του David ήταν σκληρό, σχεδόν άκαμπτο, με μια πέτρινη αποφασιστικότητα. Τα μάτια του σταθερά. Έμοιαζε να κινείται από μια ισχυρή εσωτερική δύναμη που ο Joseph περισσότερο ένιωθε παρά καταλάβαινε. Κάτι σχεδόν αμείλικτο. Αυτό τον φόβιζε λίγο.
Ξαφνικά, ο Joseph γέλασε σιγανά.
«Τι έγινε, Τζο;» ρώτησε ο David.
Ο Joseph απάντησε αυθόρμητα:
«Ο Θεός να λυπηθεί τον καημένο τον Διάβολο.»
Ο David χαμογέλασε πλατιά.
«Ο Θεός να σε ευλογεί, πάτερ Τζο. Εσύ δεν κινδύνεψες ποτέ. Δεν πήρες ποτέ τον εαυτό σου τόσο σοβαρά.»
Γέλασαν και οι δύο.
Έφτασαν στο σπίτι του Jonathan λίγο μετά τη δύση του ήλιου. Ο David δεν θέλησε να περιμένει βοήθεια. Ήξερε πως θα είχε τον έλεγχο. Ήξερε ότι είχε ήδη νικήσει τον Mister Natch που είχε προχωρήσει τον Jonathan πιο βαθιά στην κατοχή.
Η πόρτα ήταν ανοιχτή. Η μητέρα του Jonathan, η Σύμπιλ, στεκόταν στο κατώφλι.
«Σας περιμέναμε, πάτερ David», είπε ήρεμα. «Μου είπαν ότι έρχεστε.»
Στα μάτια του David διάβασε την ερώτηση και εξήγησε:
«Μέχρι τα ξημερώματα ήταν σταθερός. Αλλά… όταν εσείς ελευθερωθήκατε, χειροτέρεψε απότομα.»
Ο Joseph πάγωσε. Αλλά ο David καταλάβαινε.
«Δεν ανησυχώ για το σώμα του», συνέχισε εκείνη. «Για την ψυχή του ανησυχώ.»
Ο David την κοίταξε για λίγα δευτερόλεπτα. Ο Joseph ένιωσε πως υπήρχε μεταξύ τους μια κατανόηση στην οποία δεν μπορούσε να συμμετάσχει — και ήξερε πως το τίμημα θα ήταν πολύ βαρύ.
Στο τραπέζι της εισόδου, δίπλα τους, δύο κεριά ήταν ήδη αναμμένα. Δίπλα τους βρίσκονταν ένας σταυρός, το λειτουργικό βιβλίο ανοιχτό, ένα φιαλίδιο με αγιασμό και το πετραχήλι.
«Δεν πρέπει να είναι πολύ αργά ακόμη», είπε ο David.
«Δεν πρέπει», απάντησε εκείνη. Έπειτα, με μια ήρεμη αλλά πικρή έκφραση: «Απλώς… δεν μου μένει πολύς χρόνος. Κι αν πρέπει να φύγει κι αυτός, θέλω να είμαστε όλοι μαζί.»
Ο David έγνεψε αργά, κοιτάζοντας την πόρτα πίσω της. Η διάθεσή του ήταν μισή επιφυλακή, μισή στοχασμός. Έπειτα την κοίταξε ξανά και είπε:
«Θα είστε, μητέρα. Μη φοβάστε. Θα είστε όλοι μαζί. Τα χειρότερα πέρασαν.»
Πέρασε το πετραχήλι στους ώμους του, πήρε το λειτουργικό βιβλίο και το φιαλίδιο με τον αγιασμό. Ο Joseph κρατούσε τα κηροπήγια. Ο David κοίταξε τις ανοιχτές σελίδες· η μητέρα του Jonathan είχε ήδη ανοίξει στο σημείο της κύριας προσευχής. Περνώντας δίπλα της, γύρισε το πόμολο και μπήκε στο δωμάτιο.
Το δωμάτιο ήταν σκοτεινό, με κλειστά παντζούρια. Μια αφύσικα έντονη και δύσοσμη μυρωδιά τον χτύπησε. Ο Jonathan καθόταν στο πάτωμα, στη γωνία, με τα πόδια διπλωμένα από κάτω του. Το φως από τον διάδρομο έπεφτε στο πρόσωπό του. Ο David διάβασε τον τρόμο στα μάτια του — αλλά ήταν ένας παγωμένος τρόμος. Και κατάλαβε αμέσως: ο Jonathan δεν θα αντιστεκόταν πια.
Το στόμα του ήταν ανοιχτό, αλλά δεν φαίνονταν ούτε γλώσσα ούτε δόντια. Ο Joseph τοποθέτησε τα κεριά στο κομοδίνο. Στο φως τους είδαν μια καμπύλη γραμμή από σταγόνες αγιασμού στο πάτωμα· η μητέρα του τον είχε «περικυκλώσει» πρόσφατα. Το ένα χέρι του ήταν στο πλάι, το άλλο — με τον λυγισμένο δείκτη — ακουμπούσε στο στήθος του με μια παράξενη χειρονομία. Ήταν ακίνητος σαν νεκρός· όμως τα μάτια του ήταν καρφωμένα στο πρόσωπο του David.
Καθώς ο David στάθηκε από πάνω του, τα μάτια του Jonathan ήταν μεγάλα, κατακόκκινα, με μικρές ημισελήνους ίριδας να γυαλίζουν.
Ο Joseph περίμενε να αρχίσει αμέσως η τελετή, αλλά ο David δεν μιλούσε. Σιωπή.
Ο λυγισμένος δείκτης του Jonathan κινήθηκε ελαφρά προς τον David — μια χειρονομία αδυναμίας. Το στόμα του άνοιγε και έκλεινε· προσπαθούσε να μιλήσει.
Ο David έμεινε ακίνητος.
Ο Jonathan γύρισε το κεφάλι, σαν να πάλευε να ελευθερωθεί από κάτι που τον κρατούσε δεμένο. Ένα ρίγος διαπέρασε το σώμα του. Γύρισε προς τον τοίχο. Ψιθύρισε, σχεδόν ακατάληπτα:
«Μίλησέ μου, αδελφέ…»
«Κανένας αδελφός, Σατανά! Κανένας αδελφός!» Η φωνή του David ήταν σαν μαχαίρι.
Σιωπή ξανά.
«Κι εμείς πρέπει να κατοικήσουμε…» άρχισε η φωνή.
«Η κατοικία σας είναι το εξώτερο σκοτάδι. Και ο πατέρας σας είναι ο Πατέρας του ψεύδους.»
Η φωνή απάντησε με απόγνωση:
«Άκουσε!… Άκουσε!»
«Εσύ θα ακούσεις και θα υπακούσεις!» είπε ο David, με φωνή γεμάτη δύναμη. «Θα φύγετε! Θα εγκαταλείψετε αυτό το πλάσμα! Στο όνομα του Θεού που τον δημιούργησε και του Ιησού που τον έσωσε! Τώρα! Φύγετε!»
Ύστερα η φωνή του άλλαξε. Έγινε γεμάτη τρυφερότητα:
«Jonathan! Σε ακούω… και εσύ ακούς τα λόγια του Ιησού.»
Το σώμα του Jonathan άρχισε να σπαράζει. Τεντώθηκε στο πάτωμα.
«Ξέρω τι πέρασες», συνέχισε ο David. «Ξέρω πού απέτυχες. Ο Χριστός πλήρωσε για τις αμαρτίες σου. Αλλά τώρα πρέπει κι εσύ να δεχτείς. Με τη θέλησή σου. Συναινείς; Συναινείς;»
Στον Joseph:
«Ράντισε με αγιασμό.»
Ο Joseph υπάκουσε. Ο David άρχισε τις προσευχές.
Από το στόμα του Jonathan βγήκε μια κραυγή αφύσικη. Ο David συνέχισε σταθερά, κρατώντας τον σταυρό. Οι κραυγές δυνάμωναν, γεμάτες λυγμούς και στεναγμούς.
Έπειτα όμως άκουσαν μια λεπτή φωνή να ψάλλει. Ερχόταν από τον διάδρομο έξω. Η μητέρα του Jonathan έψελνε έναν ύμνο προς την Παναγία — τον αρχαίο γρηγοριανό ύμνο Salve Regina. Καθώς οι μεσαιωνικές λατινικές συλλαβές έφταναν στα αυτιά τους μέσα από τη μικρή της φωνή, τα ουρλιαχτά και οι σπασμοί του Jonathan άρχισαν σιγά-σιγά να μειώνονται. Ο David σταμάτησε να διαβάζει τις προσευχές· έκλεισε το βιβλίο και άκουγε.
Η χροιά της φωνής της μητέρας ήταν τρεμάμενη, σαν καλαμένια. Κι όμως, για τον David και τον Joseph, έφτανε πέρα από τις συνειδητές τους αναμνήσεις, πέρα από κάθε φίλτρο της ενήλικης ζωής τους, πίσω στις ωμές ώρες και μέρες της παιδικής ευαλωτότητας — τότε που η αγάπη του σπιτιού και της οικογένειας ήταν το μοναδικό και επαρκές τους καταφύγιο.
Η μητέρα του Jonathan έβαζε κυριολεκτικά την ψυχή της μέσα σε εκείνη την προσευχή. Η καρδιά μιας μητέρας φώναζε προς μια άλλη μητέρα. Και, όπως ένιωθε ο Joseph, μόνο αυτές οι δύο μπορούσαν πραγματικά να καταλάβουν τι διακυβευόταν εκείνη τη στιγμή.
Δεν ήταν άνθρωπος ιδιαίτερα συναισθηματικός· κι όμως αναμνήσεις τον πλημμύρισαν, και μια απαλή νοσταλγία τον άγγιξε. Η δική του μητέρα είχε πεθάνει πριν εκείνος ωριμάσει — δεν είχε ποτέ μιλήσει μαζί της ως ενήλικος.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η γυναίκα προς την οποία προσευχόταν η μητέρα του Jonathan — η Παναγία — ήταν για τον πατέρα Joseph απλώς ένα φωτεινό, μακρινό αστέρι στο θρησκευτικό του σύμπαν: μια Γαλιλαία που, χωρίς δικό της κατόρθωμα, είχε λάβει μια μοναδική χάρη — να είναι από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής της απολύτως ευάρεστη στην αγιότητα του Θεού. Αυτό ήταν όλο.
Τώρα όμως, ακούγοντας εκείνον τον ύμνο, ένιωσε με μια σχεδόν βίαιη διαύγεια τι σημαίνει να είσαι μητέρα και τι σημαίνει να είσαι παιδί. Κατάλαβε εκείνη τη μυστηριώδη κοινωνία — τη βαθιά συνύπαρξη μητέρας και παιδιού. Μια σχέση που δεν μοιάζει με καμία άλλη: ούτε με εραστή προς ερωμένη, ούτε με φίλο προς φίλο, ούτε με άνθρωπο προς πατρίδα, ούτε καν με άνθρωπο προς Θεό.
Μια μητέρα τώρα προσευχόταν σε μια άλλη με πίστη και εμπιστοσύνη που κανένας άνδρας δεν μπορούσε να έχει. Ως μητέρες, είχαν ζήσει ενωμένες σε έναν ρυθμό καρδιάς με καρδιά, αναπνοής με αναπνοή, ύπνου και εγρήγορσης — στο ίδιο το κέντρο της ύπαρξης ενός παιδιού.
Η μητέρα ολοκλήρωσε το Salve Regina. Ακολούθησε σιωπή. Έπειτα πρόσθεσε μια τελευταία προσευχή:
«Ήσουν μητέρα του. Τον είδες να πεθαίνει. Τον είδες να ζει ξανά. Καταλαβαίνεις. Θα μπορούσες να πεθάνεις από τον πόνο και στις δύο στιγμές. Βοήθησέ με τώρα.»
Ο Joseph δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του.
Ξύπνησε από τη φωνή του David. Ο David ήταν γονατισμένος δίπλα στον Jonathan. Ο Jonathan είχε καθίσει και ακουμπούσε στον τοίχο. Τα χέρια του ήταν μέσα στα χέρια του David.
Ο Joseph γύρισε να φύγει. Δεν είχε καταλάβει τίποτα — ή έτσι νόμιζε. Ήταν ώρα για εξομολόγηση.
Το πρόσωπο του Jonathan είχε την όψη κάποιου που είχε περάσει μέσα από πόνο και δάκρυα — αλλά τώρα είχε μια σχεδόν αγγελική γαλήνη, μια φωτεινότητα, σχεδόν χαρά. Ήταν εκείνη η ειρήνη που ο Joseph είχε δει πολλές φορές στους ετοιμοθάνατους, όταν τελικά αποδέχονται και στρέφονται πλήρως στην πίστη και στην ελπίδα.
Ήταν μια αξιοζήλευτη ειρήνη.
Συνεχίζεται με:
Η Παρθένος και η «διορθώτρια» ψυχών
MALACHI MARTIN
Father Bones και Mister Natch
Τότε μια συγκεκριμένη και παράξενη αγωνία κυρίευσε τον David. Δεν την είχε γνωρίσει ποτέ πριν. Πράγματι, αργότερα αναρωτήθηκε για πολύ καιρό πόσες πραγματικές επιλογές είχε κάνει ελεύθερα στη ζωή του πριν από εκείνη τη νύχτα. Διότι αυτή ήταν η αγωνία της ελεύθερης επιλογής — της απολύτως ελεύθερης επιλογής — που τώρα ήταν δική του. Απλώς για χάρη της επιλογής. Χωρίς καμία εξωτερική ώθηση. Χωρίς υπόβαθρο μνήμης. Χωρίς ώθηση από αποκτημένες προτιμήσεις ή πεποιθήσεις. Χωρίς λόγο ή αιτία ή κίνητρο να καθορίζει την απόφασή του. Χωρίς κανένα βάρος από την επιθυμία να ζήσει ή να πεθάνει — γιατί εκείνη τη στιγμή ήταν αδιάφορος και για τα δύο. Ήταν, κατά κάποιον τρόπο, σαν τον γάιδαρο που φαντάστηκαν οι μεσαιωνικοί φιλόσοφοι: ανήμπορος, ακίνητος και καταδικασμένος να πεθάνει από την πείνα, επειδή βρισκόταν σε ίση απόσταση από δύο όμοιες δεματιές σανού και δεν μπορούσε να αποφασίσει ποια να πλησιάσει και να φάει. Απόλυτα ελεύθερη επιλογή.
Ο ρυθμός του Mister Natch έγινε τώρα το γκροτέσκο συνοδευτικό μιας κακόβουλης και αρρωστημένης παρωδίας παραμόρφωσης. Ένα πρόσωπο και σώμα σάτυρου υψώθηκε στη φαντασία του David — τόσο πραγματικό που το έβλεπε με τα μάτια του. Γυμνό. Απλωμένο με χυδαίο τρόπο. Διογκωμένο. Η μύτη στραμμένη λοξά προς μία κατεύθυνση. Δύο μάτια στραβωμένα προς αντίθετες πλευρές. Στόμα που γελούσε στραβά, αφρίζοντας. Λαιμός που έβγαζε παράλογα γέλια. Βαριά γυναικεία στήθη γεμάτα κηλίδες και κρεμασμένες θηλές, κατακόκκινες, που έμοιαζαν με διπλά ανδρικά μόρια. Πόδια ανοιχτά, λεκιασμένα με αίμα και σπέρμα. Ένα δάχτυλο του ποδιού λυγισμένο προς τα πίσω, να ξύνει και να τρίβεται μανιασμένα. Στραβά, ακανόνιστα δάχτυλα με σπασμένα νύχια τραβούσαν τούφες μαλλιών και έκαναν χυδαίες χειρονομίες. Συσσωματώματα αποξηραμένων περιττωμάτων γύρω από τους γλουτούς.
Ο David ένιωσε τη μυρωδιά από στάβλους και υπαίθριες τουαλέτες. Θυμήθηκε τις μορφές διαβόλων των Ελλήνων και των Ασμάτ. Ένιωσε την αρχαιότερη έλξη που έχει καταγραφεί στην ιστορία της ανθρώπινης καρδιάς. Την ένιωσε ως έναν αρχαίο σπόρο κακού που είχε λάβει από όλους όσους προηγήθηκαν πριν από αυτόν — όχι ως φυσικό δώρο τρομερής σημασίας, αλλά ως συνέπεια του ότι γεννήθηκε από τη γενιά τους και, κατά κάποιον τρόπο, συγκέντρωσε όλο το κακό που του είχαν μεταδώσει. Όχι κακές πράξεις. Ούτε κακές παρορμήσεις. Ούτε ενοχές ή ντροπή. Τίποτα θετικό. Μάλλον μια απουσία που ισοδυναμούσε με θανατηφόρο ελάττωμα. Μια θανατερή έλλειψη. Μια ικανότητα για αυτομίσος, για αυτοκτονία — όχι επειδή δεν μπορούσε να ζήσει για πάντα, αλλά επειδή θα μπορούσε, αν μόνο… Εκείνο το βασανιστικό «αν μόνο» της θνητότητας, που επιθυμεί απεριόριστα χωρίς να είναι το ίδιο άπειρο. Το fames peccati των Λατίνων. Το yetzer ha-ra των Εβραίων. «Θα γίνετε σαν θεοί γνωρίζοντας το καλό και το κακό», είχε πει το Φίδι στον βιβλικό μύθο — χωρίς να προσθέσει «αλλά ικανοί μόνο για το κακό, αν αφεθείτε στον εαυτό σας».
Έπρεπε να επιλέξει. Η ελευθερία να δεχτεί ή να απορρίψει. Ένα προτεινόμενο βήμα μέσα στο σκοτάδι. Το τραγούδι από ψηλά είχε σωπάσει. Η βοή του Mister Natch είχε σιγήσει. Όλα φαίνονταν να περιμένουν την επόμενη κίνησή του. Τη δική του. Μόνο τη δική του.
Ακόμη και το να παραμείνει ουδέτερος ήταν μια απόφαση. Διότι το να είναι ουδέτερος τώρα σήμαινε να καταφύγει στον κυνισμό· να πει «δεν θέλω να ξέρω»· να αρνηθεί μια έκκληση για εμπιστοσύνη· να μείνει μόνος· απλώς να υπάρχει.
Για μια στιγμή του φάνηκε πως έπρεπε να γυρίσει πίσω και να ζητήσει την παρηγοριά του κακού — τουλάχιστον θα βρισκόταν υπό έναν απτό έλεγχο και θα κατεχόταν από κάτι που ανταποκρινόταν σε μια από τις βαθύτερες ορμές του. Αλλά αυτό κράτησε μόνο ένα δευτερόλεπτο, γιατί από πέρα από εκείνον τον βράχο της απόφασης άκουσε — ή νόμισε ότι άκουσε — μια μεγάλη κραυγή να έρχεται από άπειρη απόσταση· όχι κραυγή διαμαρτυρίας, ούτε υστερίας, ούτε απόγνωσης, αλλά κραυγή από μια ψυχή που είχε φτάσει στο έσχατο όριο αντοχής από πόνο, ατίμωση και εγκατάλειψη. Άκουσε εκείνη την κραυγή να παίρνει διάφορες μορφές: «Αββά, Πατέρα!» «Μητέρα, ιδού!» «Κύριε, μνήσθητί μου!» «Εν τούτω νίκα…»
Αυτό ήταν ό,τι χρειαζόταν για να τον σπρώξει — ακόμη και καταδιωκόμενο από τους φόβους του — πέρα από εκείνον τον βράχο. Άρχισε ξανά να σκέφτεται λέξεις, να ανοίγει τα χείλη του, να τις σχηματίζει σιωπηλά.
Τότε όμως ανέβηκε πανικός. Τι θα γινόταν αν όλα αυτά ήταν πλάνη, μια ειρωνική πλάνη; Ο πανικός έγινε πανδαιμόνιο μέσα στο μυαλό του. Αλλά τώρα αντισταθμιζόταν και ξεπερνιόταν από τη βίαιη επιθυμία του να μιλήσει, να βγάλει αυτές τις λέξεις σε ζωντανό ήχο. Με κάποιον τρόπο, ακόμη κι αν απαιτούσε την τελευταία του δύναμη, ακόμη κι αν του κόστιζε τη ζωή, έπρεπε να τις προφέρει ακουστά. Οι προθέσεις του δεν θα ήταν ανθρώπινα πραγματικές μέχρι να το κάνει… αν δεν το έκανε.
Μέσα στην αγωνία του, ακόμη γονατισμένος και στραμμένος προς το παράθυρο του δωματίου του, ο David ήταν τόσο απορροφημένος σε αυτή την τελευταία προσπάθεια ώστε δεν αντιλήφθηκε τη μορφή που στεκόταν έξω από το παράθυρο. Ο πατήρ Joseph είχε περιμένει στο σπίτι να κοπάσει η καταιγίδα και κατόπιν ξεκίνησε για το αγρόκτημα. Το μόνο φως στον χώρο προερχόταν από το παράθυρο του David. Τώρα στεκόταν έξω, προσπαθώντας να μαντέψει τι συνέβαινε στον φίλο του μέσα. «Βοήθησέ τον. Μητέρα του Ιησού. Στο όνομα του Ιησού, ζήτησε βοήθεια γι’ αυτόν, σε παρακαλώ.» Έβλεπε τα χείλη του David να κινούνται σιωπηλά και τα διάπλατα, άδεια από όραση μάτια του να κοιτούν τη νύχτα.
Ο Joseph ετοιμαζόταν να χτυπήσει το παράθυρο ή να ξυπνήσει τους άλλους στο σπίτι, όταν άκουσε τον David να φωνάζει δυνατά, αρχικά κοφτά, έπειτα σταθερά, ενωμένα και με ένταση: «Επιλέγω… θέλω… πιστεύω… Βοήθησε την απιστία μου… Ιησού!… Πιστεύω, πιστεύω, πιστεύω.» Ο Joseph έμεινε ακίνητος και άκουγε. Μπορούσε να δει μόνο το πρόσωπο του David και να ακούσει τα λόγια του. Δεν μπορούσε να εισέλθει στη συνείδησή του, εκεί όπου οι δύο ψαλμωδίες αντηχούσαν ξανά μέχρι τα βάθη της ψυχής του.
Για τον David όμως τώρα όλα ήταν διαφορετικά. Είχε επιλέξει, και το αποτέλεσμα ήταν άμεσο. Δεν βρήκε καταστροφή ούτε αδυναμία ούτε παιδική ανημποριά, ούτε τη μαύρη δουλεία του νου και της θέλησης που ο Mister Natch τον είχε απειλήσει ότι θα ήταν οι καρποί της πίστης. Αντίθετα, μια τεράστια και συγκλονιστική διάσταση γεμάτη ανακούφιση, απόσταση, ύψος και βάθος πλημμύρισε τον νου, τη θέληση και τη φαντασία του.
Σαν το σκοτάδι και η αγωνία πίσω του να ήταν απλώς μια μικρή, παροδική δοκιμασία, οι ορίζοντες της ζωής και της ύπαρξης έγιναν τώρα θαυμαστά καθαροί. Ο αέρας ήταν διαποτισμένος από γαλήνιο ηλιακό φως και μεγάλους, ήρεμους γαλάζιους χώρους.
Κάθε κλίμακα, κάθε μέτρο και κάθε έκταση της ζωής του ντύθηκε με τη χάρη και την ομορφιά μιας ελευθερίας που πάντοτε φοβόταν μήπως χάσει, αλλά ποτέ δεν ήταν βέβαιος ότι κατείχε. Κάθε πλαγιά που είχε ανέβει ως παιδί — οι πρώτες του προσπάθειες να σκεφτεί, να νιώσει, να κρίνει ηθικά, να εκφραστεί — ήταν τώρα σκεπασμένες με παρτέρια από ψηλά λουλούδια που μοσχοβολούσαν σαν βιολέτες, καμπανούλες και ακονιτόφυλλα. Κάθε ρωγμή και εσοχή όπου τα πόδια του είχαν πιαστεί και είχε σκοντάψει κατά τα πρώτα του βήματα στον διανοητισμό του στο πανεπιστήμιο ήταν τώρα γεμάτη με φρέσκο, ζωηρό πράσινο γρασίδι.
Και το μεγαλύτερο θαύμα του ήταν ο νέος του ουρανός, ο νέος του ορίζοντας. Με τα χρόνια, ο ανθρώπινος ουρανός του είχε γίνει ένα σιδερένιο πλέγμα — μπορούσε να στείλει κάποτε μια παράκληση να πετάξει μέσα από μικρές οπές. Αλλά ο ίδιος ο ορίζοντάς του είχε γίνει ένα ψηλό, αδιάβατο δίχτυ από ατσάλι· καλυμμένο με την ομίχλη της άγνοιας και του αγνωστικισμού: με το «δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς» του ψευδοδιανοούμενου, με το «ας κρατήσουμε ανοιχτό μυαλό» που ανοίγει κάθε επιχείρημα ενάντια στην πίστη.
Τώρα, ξαφνικά, με την απόφασή του ληφθείσα, ο ουρανός του David ήταν ένα καθαρό βάθος απέραντου χώρου. Ο ορίζοντάς του ήταν μια ανοιχτή απεραντοσύνη που απομακρυνόταν συνεχώς, χωρίς εμπόδιο, χωρίς όριο, χωρίς στίγμα ή στενότητα. Έβλεπε τον εαυτό του ασύλληπτα ψηλά, ελεύθερο από κάθε δεσμό, σε μια κορυφή επιθυμίας και βούλησης, απαλλαγμένο από κάθε επιστροφή στο παρελθόν, χωρίς βάρος από κολλώδεις μεταμέλειες ή από λεπτές «ποντικοουρές» μνήμης που ροκάνιζαν την ανεκπλήρωτη σεξουαλικότητά του και τις απρόσμενες ιδιοτροπίες του.
Ο David έβλεπε πλήρως όλα όσα σήμαινε ως άνθρωπος και όλα όσα σήμαινε για αυτόν το να είναι άνθρωπος, στο αρχαίο κέντρο της χιλιετούς αδυναμίας του ανθρώπου και στην κορυφή της δωρεάν δοσμένης δύναμης του ανθρώπου να είναι με τον Θεό, να είναι του Θεού και να ζει αιώνια.
Οι πολλές μορφές που είχαν κατοικήσει το παρελθόν του τώρα εμφανίζονταν μέσα στο αιώνιο φως — Νεάντερταλ, Κρο-Μανιόν, Σινάνθρωπος, Homo sapiens, συλλέκτες τροφής, γεωργοί, άνθρωποι της λίθινης, της χάλκινης, της σιδερένιας εποχής, Ιουδαίος, Σταυροφόρος, Μουσουλμάνος, Πάπας της Αναγέννησης, Ρώσος Πατριάρχης, Έλληνας ιερέας, καθολικός καρδινάλιος, ασιάτης Βούδας, αφρικανικός δαίμονας, Σατανάς, Charles Darwin, Sigmund Freud, Mao Zedong, Vladimir Lenin, οι φτωχοί της Σεκελίας, οι άνθρωποι που έτρεχαν και καίγονταν στους δρόμους της Hiroshima, τα ετοιμοθάνατα βρέφη της Mumbai, τα σπίτια στο Bel Air της Καλιφόρνιας, οι αίθουσες διδασκαλίας της Sorbonne, οι βίλες του Miami Beach, τα ορυχεία της West Virginia, η όστια στα ίδια του τα χέρια κατά τη Θεία Λειτουργία, το άψυχο πρόσωπο του Jonathan…
Ήταν έτοιμος να πέσει σε προσευχή όταν, για μια στιγμή, άκουσε ξανά τις δύο ψαλμωδίες. Τινάχτηκε έξω από την οραματική του κατάσταση πίσω στην πραγματικότητα της καρέκλας, του παραθύρου και της νύχτας. Η ουράνια ψαλμωδία ήταν τώρα απλώς ένας παρατεταμένος τόνος από λαούτο, επίμονος, διαυγής, καθαρός, όμορφος. Το τραχύ άσμα του Mister Natch είχε διαλυθεί και θρυμματιστεί.
Με έναν μυστηριώδη τρόπο, ο David ένιωσε τους πόνους μιας αγωνίας που δεν μετάνιωνε. Ήξερε πως γινόταν μάρτυρας της αναπόφευκτης δυστυχίας κάποιων ζωντανών όντων που δεν γνώριζε, που όφειλε να μισεί, αλλά των οποίων η μοίρα ήταν μια καταστροφή χωρίς καμία παρηγοριά ή οίκτο. Παρά την ειρήνη και το φως που πλημμύριζαν την ψυχή του, βρέθηκε να ακολουθεί την απελπισμένη υποχώρηση των πληγωμένων αντιπάλων του.
Οι άλλοτε δυνατές κραυγές του Mister Natch είχαν τώρα περιοριστεί σε έναν λεπτό, διαπεραστικό θρήνο, γεμάτο τρέμουλες τρόμου και άτακτα αρπέζ που έτρεχαν μέσα από κάθε νότα διαμαρτυρίας. Εκείνος ο επίμονος θρήνος έμοιαζε να στριφογυρίζει προς τα πάνω, να συστρέφεται και να συσπάται, σαν έντομο που τινάζει δηλητηριώδεις κεραίες καθώς υποχωρεί πανικόβλητο προς το καταφύγιό του στον υπόνομο, σαν φίδι του οποίου το σώμα είναι ένας παλλόμενος πόνος, που υψώνει το κεφάλι του ενώ απομακρύνεται από τη ρευστή λάβα εκείνου του άλλου αντηχούντος ήχου — αυτού που ο David αργότερα αποκαλούσε πάντοτε «η χορωδία του Σάλεμ».
Τότε άρχισε πάλι να αισθάνεται μεγάλες αποστάσεις. Ο θόρυβος του Mister Natch λιγόστευε, πάντοτε καταδιωκόμενος από εκείνη την ουράνια ψαλμωδία. Καθώς όλα εξασθενούσαν, ο David σηκώθηκε όρθιος και άκουγε προσεκτικά. Οι δύο ψαλμωδίες απομακρύνονταν από αυτόν. Άνοιξε διάπλατα τα διπλά παράθυρα και κοίταξε έξω, πέρα από τον ώμο του Joseph, προς τον κήπο και πιο πέρα, στην ύπαιθρο, στα βουνά, στον ορίζοντα. Καθώς οι ήχοι υποχωρούσαν, σαν να ρουφιούνταν σε ανεξερεύνητους χώρους ανάμεσα στα αστέρια, έψαχνε τον ουρανό. Το κέντρο της καταιγίδας είχε ήδη μετακινηθεί προς τις ανατολικές ακτές και ξεθυμαίνε πάνω από τον Ατλαντικό. Έκανε κρύο, ίσως παγωνιά. Ψηλά ανάμεσα στα αστέρια προσπαθούσε να ακολουθήσει την πορεία εκείνων των ήχων. Αλλά τα τελευταία αμυδρά ίχνη χάθηκαν. Όλα ήταν σιωπηλά. Άκουγε, κοιτώντας προς τα πάνω. Δεν υπήρχε κανένας ήχος.
Ένα αργό χαμόγελο αναγνώρισης σχηματίστηκε στα μάτια του και στις άκρες του στόματός του, καθώς άκουγε τις ήσυχες ενέργειες της γης να επανέρχονται μετά την καταιγίδα.
Το βλέμμα του στάθηκε τελικά στον πατέρα Joseph, και του έκανε νόημα να μπει μέσα. Το φεγγάρι είχε ήδη ανέβει ψηλά, φωτεινό, με μια ζεστή κιτρινωπή λάμψη. Η ίδια η σιωπή του ήταν χρυσή, απαλή και γεμάτη σιγουριά. Ήταν έτοιμοι να απομακρυνθούν από το παράθυρο, όταν ένα αηδόνι άρχισε να τραγουδά στο μικρό δάσος όπου ο γέρο-Έντουαρντ συνήθιζε να περπατά τα βράδια καπνίζοντας την πίπα του. Το τραγούδι αυτό έφτασε στον David σαν μήνυμα από έναν κόσμο χάριτος, σαν υπαινιγμός ζωής χωρίς τέλος· όχι όπως εκείνος και ο Jonathan είχαν κατανοήσει τέτοιους ήχους της φύσης — όχι ως απλές αναδιατάξεις μορίων — αλλά ως υπόσχεση αιώνιας ζωής για κάθε πρόσωπο και αγάπης χωρίς σκιά.
Ο David κάθισε στην καρέκλα του και άκουγε. Ο Joseph στεκόταν ακίνητος, φοβούμενος να τον ενοχλήσει. Κοίταξε αλλού, προς τον ουρανό και τα δέντρα. Όλη τη νύχτα, μέχρι που το φεγγάρι έδυσε και οι πρώτες ακτίνες του ήλιου φάνηκαν από την ανατολή — πρώτα μπλε και γκρι, έπειτα κόκκινες — οι δύο άνδρες έμειναν εκεί, ενώ μόνο το τραγούδι του πουλιού έσπαζε τη σιωπή.
Το τραγούδι έμοιαζε να παίρνει την ατάραχη γαλήνη της αιωνιότητας. Γέμιζε τα αυτιά και τα μυαλά τους. Ξεχυνόταν σε κάθε γωνιά του δωματίου. Ήταν απρόβλεπτο, γεμάτο ξαφνικές πτήσεις και μακρόσυρτες, κομψές νότες που έφταναν στα όρια της μελωδίας και έπειτα άλλαζαν πορεία για να ξεκινήσουν νέα μουσικά σχήματα. Δεν ήταν θριαμβευτικό. Ήταν μια γιορτή της γαλήνης, μια διακήρυξη συνέχειας, μια επιβεβαίωση της αξίας της ζωής, μια βεβαίωση της ομορφιάς για χάρη της ομορφιάς, μια υπόσχεση για το αύριο και ευλογία για όλα τα χθες. Ήταν σαν αγγελία, που γέμιζε τη νύχτα τους με χάρη.
Προς την αυγή, ο Joseph άκουσε έναν χαμηλό ψίθυρο και κοίταξε τον David. Εκείνος απήγγελλε το «Ave Maria» στα ελληνικά των Παύλου, Λουκά και Ιωάννη: «Χαῖρε Μαριάμ, κεχαριτωμένη», επαναλαμβάνοντας εκείνον τον υψηλό έπαινο του αγγέλου Γαβριήλ: «Κεχαριτωμένη! Κεχαριτωμένη! Κεχαριτωμένη!… Πλήρης χάριτος! Πλήρης χάριτος! Πλήρης χάριτος!» Αργά δάκρυα κυλούσαν στα μάγουλά του.
Ο Joseph ήξερε πως δεν υπήρχε λόγος να τον ενοχλήσει. Η ειρήνη της σιωπής και εκείνο το τραγούδι ήταν ό,τι χρειαζόταν — και ό,τι άξιζε.
Περίμεναν ώσπου να ξημερώσει πλήρως και το πουλί να σιγήσει. Το είδαν να πετά από τα δέντρα και να ανεβαίνει ψηλά, τραγουδώντας ξανά καθώς απομακρυνόταν, μέχρι που έγινε μια μικρή κουκκίδα στον φωτιζόμενο ουρανό και χάθηκε.
Ο David κουνήθηκε και ύγρανε τα χείλη του. Χωρίς να κοιτάξει τον Joseph, είπε:
«Ας φτιάξουμε λίγο καφέ, πάτερ Τζο. Και μετά να πάμε στον Jonathan, πριν να είναι αργά.»
Ο Joseph δεν κινήθηκε. Περίμενε. Τότε ο David γύρισε και χαμογέλασε:
«Τώρα ξέρω, Τζο. Τώρα ξέρω.»
Στάθηκε λίγο και κοίταξε ξανά έξω από το παράθυρο.
«Είναι το ίδιο πνεύμα. Η ίδια μέθοδος. Η ίδια δουλεία.»
Ο Joseph τον παρατηρούσε αργότερα στο αυτοκίνητο. Το πρόσωπο του David ήταν σκληρό, σχεδόν άκαμπτο, με μια πέτρινη αποφασιστικότητα. Τα μάτια του σταθερά. Έμοιαζε να κινείται από μια ισχυρή εσωτερική δύναμη που ο Joseph περισσότερο ένιωθε παρά καταλάβαινε. Κάτι σχεδόν αμείλικτο. Αυτό τον φόβιζε λίγο.
Ξαφνικά, ο Joseph γέλασε σιγανά.
«Τι έγινε, Τζο;» ρώτησε ο David.
Ο Joseph απάντησε αυθόρμητα:
«Ο Θεός να λυπηθεί τον καημένο τον Διάβολο.»
Ο David χαμογέλασε πλατιά.
«Ο Θεός να σε ευλογεί, πάτερ Τζο. Εσύ δεν κινδύνεψες ποτέ. Δεν πήρες ποτέ τον εαυτό σου τόσο σοβαρά.»
Γέλασαν και οι δύο.
Έφτασαν στο σπίτι του Jonathan λίγο μετά τη δύση του ήλιου. Ο David δεν θέλησε να περιμένει βοήθεια. Ήξερε πως θα είχε τον έλεγχο. Ήξερε ότι είχε ήδη νικήσει τον Mister Natch που είχε προχωρήσει τον Jonathan πιο βαθιά στην κατοχή.
Η πόρτα ήταν ανοιχτή. Η μητέρα του Jonathan, η Σύμπιλ, στεκόταν στο κατώφλι.
«Σας περιμέναμε, πάτερ David», είπε ήρεμα. «Μου είπαν ότι έρχεστε.»
Στα μάτια του David διάβασε την ερώτηση και εξήγησε:
«Μέχρι τα ξημερώματα ήταν σταθερός. Αλλά… όταν εσείς ελευθερωθήκατε, χειροτέρεψε απότομα.»
Ο Joseph πάγωσε. Αλλά ο David καταλάβαινε.
«Δεν ανησυχώ για το σώμα του», συνέχισε εκείνη. «Για την ψυχή του ανησυχώ.»
Ο David την κοίταξε για λίγα δευτερόλεπτα. Ο Joseph ένιωσε πως υπήρχε μεταξύ τους μια κατανόηση στην οποία δεν μπορούσε να συμμετάσχει — και ήξερε πως το τίμημα θα ήταν πολύ βαρύ.
Στο τραπέζι της εισόδου, δίπλα τους, δύο κεριά ήταν ήδη αναμμένα. Δίπλα τους βρίσκονταν ένας σταυρός, το λειτουργικό βιβλίο ανοιχτό, ένα φιαλίδιο με αγιασμό και το πετραχήλι.
«Δεν πρέπει να είναι πολύ αργά ακόμη», είπε ο David.
«Δεν πρέπει», απάντησε εκείνη. Έπειτα, με μια ήρεμη αλλά πικρή έκφραση: «Απλώς… δεν μου μένει πολύς χρόνος. Κι αν πρέπει να φύγει κι αυτός, θέλω να είμαστε όλοι μαζί.»
Ο David έγνεψε αργά, κοιτάζοντας την πόρτα πίσω της. Η διάθεσή του ήταν μισή επιφυλακή, μισή στοχασμός. Έπειτα την κοίταξε ξανά και είπε:
«Θα είστε, μητέρα. Μη φοβάστε. Θα είστε όλοι μαζί. Τα χειρότερα πέρασαν.»
Πέρασε το πετραχήλι στους ώμους του, πήρε το λειτουργικό βιβλίο και το φιαλίδιο με τον αγιασμό. Ο Joseph κρατούσε τα κηροπήγια. Ο David κοίταξε τις ανοιχτές σελίδες· η μητέρα του Jonathan είχε ήδη ανοίξει στο σημείο της κύριας προσευχής. Περνώντας δίπλα της, γύρισε το πόμολο και μπήκε στο δωμάτιο.
Το δωμάτιο ήταν σκοτεινό, με κλειστά παντζούρια. Μια αφύσικα έντονη και δύσοσμη μυρωδιά τον χτύπησε. Ο Jonathan καθόταν στο πάτωμα, στη γωνία, με τα πόδια διπλωμένα από κάτω του. Το φως από τον διάδρομο έπεφτε στο πρόσωπό του. Ο David διάβασε τον τρόμο στα μάτια του — αλλά ήταν ένας παγωμένος τρόμος. Και κατάλαβε αμέσως: ο Jonathan δεν θα αντιστεκόταν πια.
Το στόμα του ήταν ανοιχτό, αλλά δεν φαίνονταν ούτε γλώσσα ούτε δόντια. Ο Joseph τοποθέτησε τα κεριά στο κομοδίνο. Στο φως τους είδαν μια καμπύλη γραμμή από σταγόνες αγιασμού στο πάτωμα· η μητέρα του τον είχε «περικυκλώσει» πρόσφατα. Το ένα χέρι του ήταν στο πλάι, το άλλο — με τον λυγισμένο δείκτη — ακουμπούσε στο στήθος του με μια παράξενη χειρονομία. Ήταν ακίνητος σαν νεκρός· όμως τα μάτια του ήταν καρφωμένα στο πρόσωπο του David.
Καθώς ο David στάθηκε από πάνω του, τα μάτια του Jonathan ήταν μεγάλα, κατακόκκινα, με μικρές ημισελήνους ίριδας να γυαλίζουν.
Ο Joseph περίμενε να αρχίσει αμέσως η τελετή, αλλά ο David δεν μιλούσε. Σιωπή.
Ο λυγισμένος δείκτης του Jonathan κινήθηκε ελαφρά προς τον David — μια χειρονομία αδυναμίας. Το στόμα του άνοιγε και έκλεινε· προσπαθούσε να μιλήσει.
Ο David έμεινε ακίνητος.
Ο Jonathan γύρισε το κεφάλι, σαν να πάλευε να ελευθερωθεί από κάτι που τον κρατούσε δεμένο. Ένα ρίγος διαπέρασε το σώμα του. Γύρισε προς τον τοίχο. Ψιθύρισε, σχεδόν ακατάληπτα:
«Μίλησέ μου, αδελφέ…»
«Κανένας αδελφός, Σατανά! Κανένας αδελφός!» Η φωνή του David ήταν σαν μαχαίρι.
Σιωπή ξανά.
«Κι εμείς πρέπει να κατοικήσουμε…» άρχισε η φωνή.
«Η κατοικία σας είναι το εξώτερο σκοτάδι. Και ο πατέρας σας είναι ο Πατέρας του ψεύδους.»
Η φωνή απάντησε με απόγνωση:
«Άκουσε!… Άκουσε!»
«Εσύ θα ακούσεις και θα υπακούσεις!» είπε ο David, με φωνή γεμάτη δύναμη. «Θα φύγετε! Θα εγκαταλείψετε αυτό το πλάσμα! Στο όνομα του Θεού που τον δημιούργησε και του Ιησού που τον έσωσε! Τώρα! Φύγετε!»
Ύστερα η φωνή του άλλαξε. Έγινε γεμάτη τρυφερότητα:
«Jonathan! Σε ακούω… και εσύ ακούς τα λόγια του Ιησού.»
Το σώμα του Jonathan άρχισε να σπαράζει. Τεντώθηκε στο πάτωμα.
«Ξέρω τι πέρασες», συνέχισε ο David. «Ξέρω πού απέτυχες. Ο Χριστός πλήρωσε για τις αμαρτίες σου. Αλλά τώρα πρέπει κι εσύ να δεχτείς. Με τη θέλησή σου. Συναινείς; Συναινείς;»
Στον Joseph:
«Ράντισε με αγιασμό.»
Ο Joseph υπάκουσε. Ο David άρχισε τις προσευχές.
Από το στόμα του Jonathan βγήκε μια κραυγή αφύσικη. Ο David συνέχισε σταθερά, κρατώντας τον σταυρό. Οι κραυγές δυνάμωναν, γεμάτες λυγμούς και στεναγμούς.
Έπειτα όμως άκουσαν μια λεπτή φωνή να ψάλλει. Ερχόταν από τον διάδρομο έξω. Η μητέρα του Jonathan έψελνε έναν ύμνο προς την Παναγία — τον αρχαίο γρηγοριανό ύμνο Salve Regina. Καθώς οι μεσαιωνικές λατινικές συλλαβές έφταναν στα αυτιά τους μέσα από τη μικρή της φωνή, τα ουρλιαχτά και οι σπασμοί του Jonathan άρχισαν σιγά-σιγά να μειώνονται. Ο David σταμάτησε να διαβάζει τις προσευχές· έκλεισε το βιβλίο και άκουγε.
Η χροιά της φωνής της μητέρας ήταν τρεμάμενη, σαν καλαμένια. Κι όμως, για τον David και τον Joseph, έφτανε πέρα από τις συνειδητές τους αναμνήσεις, πέρα από κάθε φίλτρο της ενήλικης ζωής τους, πίσω στις ωμές ώρες και μέρες της παιδικής ευαλωτότητας — τότε που η αγάπη του σπιτιού και της οικογένειας ήταν το μοναδικό και επαρκές τους καταφύγιο.
Η μητέρα του Jonathan έβαζε κυριολεκτικά την ψυχή της μέσα σε εκείνη την προσευχή. Η καρδιά μιας μητέρας φώναζε προς μια άλλη μητέρα. Και, όπως ένιωθε ο Joseph, μόνο αυτές οι δύο μπορούσαν πραγματικά να καταλάβουν τι διακυβευόταν εκείνη τη στιγμή.
Δεν ήταν άνθρωπος ιδιαίτερα συναισθηματικός· κι όμως αναμνήσεις τον πλημμύρισαν, και μια απαλή νοσταλγία τον άγγιξε. Η δική του μητέρα είχε πεθάνει πριν εκείνος ωριμάσει — δεν είχε ποτέ μιλήσει μαζί της ως ενήλικος.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η γυναίκα προς την οποία προσευχόταν η μητέρα του Jonathan — η Παναγία — ήταν για τον πατέρα Joseph απλώς ένα φωτεινό, μακρινό αστέρι στο θρησκευτικό του σύμπαν: μια Γαλιλαία που, χωρίς δικό της κατόρθωμα, είχε λάβει μια μοναδική χάρη — να είναι από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής της απολύτως ευάρεστη στην αγιότητα του Θεού. Αυτό ήταν όλο.
Τώρα όμως, ακούγοντας εκείνον τον ύμνο, ένιωσε με μια σχεδόν βίαιη διαύγεια τι σημαίνει να είσαι μητέρα και τι σημαίνει να είσαι παιδί. Κατάλαβε εκείνη τη μυστηριώδη κοινωνία — τη βαθιά συνύπαρξη μητέρας και παιδιού. Μια σχέση που δεν μοιάζει με καμία άλλη: ούτε με εραστή προς ερωμένη, ούτε με φίλο προς φίλο, ούτε με άνθρωπο προς πατρίδα, ούτε καν με άνθρωπο προς Θεό.
Μια μητέρα τώρα προσευχόταν σε μια άλλη με πίστη και εμπιστοσύνη που κανένας άνδρας δεν μπορούσε να έχει. Ως μητέρες, είχαν ζήσει ενωμένες σε έναν ρυθμό καρδιάς με καρδιά, αναπνοής με αναπνοή, ύπνου και εγρήγορσης — στο ίδιο το κέντρο της ύπαρξης ενός παιδιού.
Η μητέρα ολοκλήρωσε το Salve Regina. Ακολούθησε σιωπή. Έπειτα πρόσθεσε μια τελευταία προσευχή:
«Ήσουν μητέρα του. Τον είδες να πεθαίνει. Τον είδες να ζει ξανά. Καταλαβαίνεις. Θα μπορούσες να πεθάνεις από τον πόνο και στις δύο στιγμές. Βοήθησέ με τώρα.»
Ο Joseph δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του.
Ξύπνησε από τη φωνή του David. Ο David ήταν γονατισμένος δίπλα στον Jonathan. Ο Jonathan είχε καθίσει και ακουμπούσε στον τοίχο. Τα χέρια του ήταν μέσα στα χέρια του David.
Ο Joseph γύρισε να φύγει. Δεν είχε καταλάβει τίποτα — ή έτσι νόμιζε. Ήταν ώρα για εξομολόγηση.
Το πρόσωπο του Jonathan είχε την όψη κάποιου που είχε περάσει μέσα από πόνο και δάκρυα — αλλά τώρα είχε μια σχεδόν αγγελική γαλήνη, μια φωτεινότητα, σχεδόν χαρά. Ήταν εκείνη η ειρήνη που ο Joseph είχε δει πολλές φορές στους ετοιμοθάνατους, όταν τελικά αποδέχονται και στρέφονται πλήρως στην πίστη και στην ελπίδα.
Ήταν μια αξιοζήλευτη ειρήνη.
Συνεχίζεται με:
Η Παρθένος και η «διορθώτρια» ψυχών
