Συνέχεια από: Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026
π. Ν. Λουδοβίκος: Πνευματικότητα και Σεξουαλικότητα 2https://www.youtube.com/watch?v=tbVWI0hN5yg&t=2123s
Είναι ερωτικός, λέει, διότι η επιθυμία — προσέξτε — είναι: μπορώ να κάνω αυτό τώρα. Είναι επιθυμία του απείρου. Έχει μυστηριώδη επιθυμία. Είναι τεράστιος. Και αυτό τον κάνει ερωτικό. Γιατί η επιθυμία, ο έρωτάς του, είναι έρωτας του ενός. Αυτό τον κάνει ερωτικό.
Ενώ την ίδια στιγμή είναι ένας ασκητής, αλλά φοβερά ερωτικός. Δηλαδή προξενεί ερωτισμό, ενώ ο ίδιος έχει φύγει από εκεί. Έτσι είναι. Και έχει φύγει και έχει πάει πού;
Το λέει ο Πλάτων. Είναι ένα βαθύ υπερούσιο. Ένα σώμα στα πολλά, στα χωριστά χαρακτηριστικά, στα μαθηματικά. Πες το έρωτα του ενός. Έρωτα του ενός. Κορυφή. Ο φιλοσοφικός έρωτας. Και εκεί τα έχει εγκαταλείψει όλα πίσω.
Όταν φτάνει στο «ἕν», γυμνός φτάνει τελείως. Ούτε καν τις επιστήμες. Όχι το σώμα. Τίποτα δεν έχει. Γιατί το «ἕν» μόνο υπάρχει. Το «ἕν» υπερούσιο. Άνθρωπος–Θεός. Τι να το κάνω το σώμα, που μου λέει ο Θεός; Πάει τίποτα με το σώμα;
Και ο Αριστοτέλης, σας είπα, θα το ανατρέψει αυτό το πράγμα. Είμαστε σε μεγάλη απορία σχετικά με το τι κάνει η ψυχή μετά τον θάνατο. Στο «Περί ψυχής» σε αφήνει ένα κομματάκι. Αλλά μετά, στα τελευταία του έργα, λέει ότι η ψυχή δεν τελειώνει όταν τελειώσει το σώμα.
Άρα όταν πεθάνει το σώμα, η ψυχή τι κάνει; Τι κάνει η ψυχή; Να υποχρεώσουμε ότι υπάρχει αφήνοντας έναν δεσμό με το κατάλληλο του πλάσμα. Έχει ενοχική σχέση αυτό με τον δάσκαλο. Και υπάρχει και το «ἕν». Δεν μπορεί να τα πετάξει όλο αυτό το πράγμα. Καταλαβαίνετε.
Στο δεύτερο σκέλος, την πνευματικότητα. Εκεί υπήρξε το μεγάλο πρόβλημα με αυτές τις συνθήκες. Διότι όλοι όσοι ήρθαν στο θέμα της πνευματικότητας εγκατέλειψαν το πραγματικό αυτό από πίσω.
Το λέει ξεκάθαρα ο Πλωτίνος. Ο αγαθός άνθρωπος, ο θεωρός, ο σωστός «ἐν τῷ θεωρεῖν τὸ εἶναι ἔχει». Το είναι του εξαντλείται στην πνευματική θεωρία. Και σβήνει όλα τα σωματικά και όλα τα άλλα.
Και όχι μόνο τα σωματικά. Ακόμη και το παθητικό μέρος της ψυχής. Τα συναισθήματα που μας έρχονται και οι επιθυμίες, όλα. Γι’ αυτό και είναι μισογύνης ο Πλωτίνος. Πολύ μισογύνης. Και ο Πλάτων επίσης.
Ο Πλάτων λέει ότι οι περιπέτειες της μετενσάρκωσης απορρέουν από τις αποτυχίες να πετάξουμε πέρα τα σωματικά μας δράματα. Και η πρώτη μετενσάρκωση την οποία υφιστάμεθα ως τιμωρία είναι να γίνουμε γυναίκες.
Ελπίζω ότι αν ο Πλάτων ερχόταν στην εποχή μας θα έβλεπε ότι η γυναίκα μπορεί να σκέπτεται. Η γυναίκα μπορεί να είναι πρόεδρος δημοκρατίας ή πρύτανης — όπως είναι στα Γιάννενα μια πάρα πολύ καλή πρύτανης — ή να γίνει φιλόσοφος.
Γι’ αυτό και η ομοφυλοφιλία, η ανδρική, συνδέεται με αυτό. Το έχει δείξει ο Συκουτρής στην εισαγωγή του στο «Συμπόσιο». Δηλαδή ότι οι γυναίκες δεν θεωρούνταν πνευματικές υπάρξεις.
Από τη στιγμή όμως που η γυναίκα βγαίνει έξω, αρχίζει να καταλαβαίνει, να σκέφτεται, να δείχνει ότι υπάρχει, τότε η ανδρική ομοφυλοφιλία αρχίζει να πέφτει κατακόρυφα και να καταδικάζεται. Διότι πλέον υπάρχει δίπλα σου μια ύπαρξη ικανή να αγαπά, να στέκεται και να αφιερώνεται.
Έτσι η σχέση γίνεται και πνευματική σχέση, κάτι που δεν ήταν μέχρι τότε.
Λοιπόν, η πνευματικότητα υπάρχει σαν τραύμα. Η σεξουαλικότητα είναι τραύμα κι αυτή.
Ο Χριστιανισμός έρχεται και όλο αυτό το πράγμα του δίνει μια άλλη διάσταση. Είναι το σώμα του ανθρώπου κάτι ξένο προς τον Θεό; Είναι ο άνθρωπος μόνο η ψυχή;
Όσο κτιστή είναι η ψυχή — και πλέον θεωρείται κτιστή — κτιστό είναι και το σώμα. Ο άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού και ως προς το σώμα.
Αυτό ξεκινά ήδη από τους Απολογητές, δεν είναι μεταγενέστερο. Ασχέτως αν ο πλατωνισμός συνυπάρχει και υπερβαίνεται σιγά σιγά, γιατί ήταν ένα πολύ ισχυρό ρεύμα.
Υπήρχε λοιπόν και αυτό το ρεύμα. Αλλά λέγαμε ότι ο Γρηγόριος μιλεί μέσα σε αυτό το ρεύμα.
Λέγαμε ότι δεν χρειάζεται ένα σωματικό εκμαγείο για να υπάρξει ανάσταση. Το εκμαγείο είναι η ψυχή. Και αμέσως οι Πατέρες θα πουν ότι η ψυχή είναι υλική.
Δεν είναι άυλη. Δεν είναι άυλη όπως μόνο της θεότητας. Είναι υλική, αλλά πολυλεπτότατα υλική.
Αυτή είναι η πατερική διδασκαλία. Κανένας δεν διαφώνησε με αυτό, έστω κι αν κάποια στιγμή επανέρχονται πλατωνικά στοιχεία, όπως φαίνεται σε ορισμένα σημεία στον Βασίλειο, στον Ιωάννη και στον Νύσσης ακόμη στα έργα τους.
Λοιπόν. Το σώμα, όπως λέει ο Ιουστίνος ο Μάρτυρας και ο Αθηναγόρας: ή δεν το έκανε ο Θεός, ή αν δεν σωθεί το σώμα δεν είναι αρκετά. Άρα ο Θεός είναι ο Θεός. Άρα, αφού το έκανε Αυτός και το θεώνει Αυτός και το προσλαμβάνει Αυτός καταρχήν, και στη συνέχεια ο άνθρωπος έχει ένα αιώνιο μέλλον — σωματικό μέλλον.
Άρα η πράξη του σώματος έχει σημασία πλέον. Η σεξουαλικότητα έχει σημασία πλέον. Έχει νόημα.
Μετά έρχεται ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής με τη θεολογία των Λόγων των Όντων, που είναι καταπληκτική και που δεν έχει αφομοιωθεί ακόμη σήμερα. Ασχολούμαι σαράντα χρόνια με αυτό, αλλά δεν ξέρω ακόμη αν μπόρεσα να το αποδώσω πλήρως.
«Λόγος» σημαίνει ότι ο Θεός των όντων είναι θέληση ενωμένη με την αγάπη. Σκέψη, θέληση και αγάπη είναι ένα. Δηλαδή, με έναν τρόπο, ο Θεός εκφέρει και δημιουργεί το κάθε ον ως λόγο, αλλά αγαπητικά. Δηλαδή σου προσφέρει τον εαυτό Του και σου προσφέρεται ταυτόχρονα.
Επομένως, οι ανθρώπινες φύσεις είναι μία δωρεά. Δεν είναι φορτίο αναγκαιότητας, όπως λέει ο νεότερος δυτικός στοχασμός. Πολλοί έλεγαν ότι η φύση είναι ένα βάρος. Εγώ έλεγα: όχι, δεν είναι έτσι.
Σήμερα αυτό έχει σχεδόν παγκοσμίως επιβληθεί. Αλλά δεν είναι έτσι καθόλου. Γιατί, καταλαβαίνετε, για τον κλασικό ιδεαλισμό — τον Πλάτωνα, τον Ντεκάρτ — το πνεύμα, το πρόσωπο, πετάει. Οι φύσεις είναι κάτι κατώτερο. Γι’ αυτό και οι πνευματικοί άνθρωποι προσπαθούσαν να τις υπερβούν.
Η φύση θεωρούνταν κάτι βαρύ. Και η υπέρβαση της φύσης και η συνάντηση με το πρόσωπο γινόταν στη σκέψη τους. Όμως δεν υπάρχει αυτό που σας είπα πριν: αυτό δημιούργησε απώθηση. Φοβούνται τη σεξουαλικότητα την ίδια στιγμή, γιατί φοβούνται μήπως τους κυριαρχήσει, και μιλούν για μια πνευματικότητα που είναι άσχετη από την πραγματικότητα.
Αυτό το διόρθωσε εν μέρει ο Φρόιντ. Είπε στον ελληνικό κόσμο ότι και το σωματικό είναι μέρος σου. Αλλά αυτό είναι μισή διδασκαλία. Το ότι η σωματικότητα είναι μέρος σου, ότι η επιθυμία είναι μέρος σου, ότι το συναίσθημα είναι μέρος ενός σχεδίου για τον εαυτό — αυτό είναι σωστό.
Δεν είναι απλώς μια παρέκκλιση ή ένας κακός εχθρός που πρέπει να τον πετάξεις στην άκρη.
Ενώ λοιπόν υπέφερε η ανθρωπότητα και από τη σεξουαλικότητα και από την πνευματικότητα στην αρχαιότητα, όταν εμφανίζεται ο Χριστιανισμός έρχεται μια κατάφαση στη σωματικότητα.
Και εδώ είναι το άλλο μεγάλο σημείο. Κατάφαση στη σωματικότητα σημαίνει και κατάφαση στη σεξουαλικότητα — αναγκαστικά. Ο γάμος είναι μυστήριο της Εκκλησίας.
Και δεν είναι μυστήριο της Εκκλησίας απλώς. Προσέξτε: μυστήριο είναι και η ίδια η σεξουαλική πράξη.
Έτσι λέει ο Παύλος: «ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω διὰ τὰς πορνείας». Αυτό το παρατηρεί ο Χρυσόστομος. «Διὰ τὰς πορνείας» λέει.
Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι υπάρχει μια πραγματικότητα που πρέπει να ληφθεί σοβαρά.
Δεν λέει, όπως θα έπρεπε να πει κάποιος αν ο μόνος σκοπός του γάμου ήταν η τεκνοποιία: αν η γυναίκα σου δεν κάνει παιδιά, πάρε άλλη ή χώρισε και πάρε παλλακίδα.
Αν ο σκοπός του γάμου ήταν μόνο η τεκνογονία, αυτό θα έπρεπε να πει ο Παύλος. Να πει: αν η γυναίκα δεν κάνει παιδιά, αφήστε την και πάρτε άλλη.
Δεν λέει όμως αυτό.
Αντίθετα λέει «διὰ τὰς πορνείας». Δηλαδή η ιδέα είναι κάτι άλλο. Δεν σημαίνει να αποφύγεις την πορνεία κάνοντας πορνεία. Δεν υπάρχει πορνεία στον γάμο.
Αυτό είναι άλλη εφεύρεση, των ανθρώπων που βασανίζονται οι ίδιοι και θέλουν να βασανίζουν και τους άλλους.
Δηλαδή ουσιαστικά λέει ότι η ίδια η σεξουαλικότητα έχει νόημα για την κοινωνία των προσώπων.
Όπως το έλεγε και ο Πορφύριος: το ζευγάρι, όταν έχει σεξουαλική ζωή, αυτό βοηθά την κατανόηση μεταξύ τους και δημιουργεί βαθύτερη σχέση.
Δεν είναι το ζευγάρι βαθύτερα ενωμένο όταν δημιουργείται μια βαθιά αίσθηση κοινωνίας; Έχει θετικό χαρακτήρα δηλαδή.
Μπορεί η σεξουαλικότητα να στρέφεται σε πολλά πρόσωπα; Εδώ είναι το ζήτημα.Εδώ πλέον συζητάμε με βάση την αρχή του προσώπου. Εδώ μπαίνει η προσωπική φύση.
Δεν θα συναντήσαμε ποτέ μια γυναίκα χωρίς πρόσωπο στον δρόμο ή έναν άντρα χωρίς πρόσωπο. Το ότι η φύση είναι προσωπική σημαίνει ότι είναι μια εκδοχή του φυσικού.
Το προσωπικό δεν είναι έξοδος από το φυσικό. Είναι η ολοκλήρωσή του.
Και αυτή η ολοκλήρωση απαιτεί την υποστατική φανέρωση του προσώπου και τα ιδιώματα αυτής της υποστατικής φανέρωσης.
Όταν υπάρχει πρόσωπο, ζητά σχέσεις αποκλειστικές. Αυτό είναι ο ορισμός του προσώπου.
Και η ίδια η προσωπική εντελότητα στην Αγία Τριάδα σημαίνει ότι το πρόσωπο — ο Θεός Πατήρ — γεννά τον Υιό.
Το πρόσωπο είναι πάντοτε εν σχέση. Δεν είναι αποσυνδεδεμένο από τη φύση.
Και αυτό είναι ένα λάθος που γίνεται συχνά στη νεότερη θεολογία: να νομίζουμε ότι το πρόσωπο υπάρχει χωρίς τη φύση.
Χωρίς το ομοούσιο δεν υπάρχει προσωπική κοινωνία προσώπων στην Αγία Τριάδα. Η ουσία είναι μία και κοινωνείται. Τα πρόσωπα είναι τρία, αλλά ένας είναι ο Θεός.
Ακριβώς επειδή ο άνθρωπος είναι προσωπική ουσία, υποστατική ύπαρξη, για τον λόγο αυτό όλες οι σχέσεις που δημιουργεί — και η σεξουαλική σχέση — έχουν αναγκαστικά τη σφραγίδα της αποκλειστικότητας.
Δηλαδή η αξία του ανθρώπινου προσώπου μέσα στη σεξουαλική σχέση είναι απαραβίαστη. Δεν είναι κοινωνία φύσεων απλώς. Είναι κοινωνία προσώπων.
Όπως είναι και η φιλία, σε ένα άλλο επίπεδο. Η φιλία επίσης δημιουργεί μια σχέση αποκλειστική. Έτσι δεν είναι; Έχει τον χαρακτήρα του ότι εισέρχεσαι σε αυτήν και παραμένεις και είσαι ασφαλής μέσα σε αυτήν.
Δεν θα μπορούσε λοιπόν η σεξουαλικότητα να έχει τον ίδιο χαρακτήρα; Δεν είναι παράξενο. Γιατί τα πάντα στον άνθρωπο λειτουργούν με βάση αυτή την αρχή — την προσωπική. Θα ήταν φοβερό να μην υπάρχει αυτό. Γι’ αυτό και η διαστροφή είναι η πορνογραφία.
Αλλά γιατί; Διότι δεν υπάρχει πλέον το πρόσωπο του ανθρώπου μέσα σε αυτή τη διαδικασία. Δεν έχει σημασία η γεωγραφία, δεν έχουν σημασία τα ονόματα, δεν έχουν σημασία οι προσωπικές ιστορίες, δεν έχουν σημασία τα προσωπικά τραύματα ή οι προσωπικές εμπειρίες. Όλα αυτά δεν μπορούν να μπουν μέσα.
Καταλαβαίνετε; Ολόκληρη η ζωή και το πρόσωπο του ενός, ολόκληρη η ζωή και το πρόσωπο του άλλου, αυτά μοιράζονται όταν προχωρούν σε σεξουαλική κοινωνία. Όλο αυτό συμμετέχει μέσα σε αυτή την κοινωνία.
Γι’ αυτό δεν μπορεί κανείς να πει απλώς ότι «αποφορτίζομαι με την παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού». Ναι, αποφορτίζονται κάποιοι, αλλά αποφορτίζονται με λάθος τρόπο.
Καταρχήν δεν υπάρχει πρόσωπο. Δεν μπορείς να σχετιστείς με κανένα από τα πρόσωπα εκεί μέσα, γιατί δεν είναι πρόσωπα αυτά.
Αν αποδεχτώ ότι είμαι ζώο, τότε θα ζούσα όπως τα ζώα. Αλλά τα ζώα δεν έχουν σεξουαλικότητα με την έννοια που την έχει ο άνθρωπος.
Ο έρωτας, επειδή είναι εικόνα της ελευθερίας του Θεού μέσα μας, είναι υπερβολή. Δεν είναι ανάγκη. Είναι υπερβολή, μια απίστευτη υπερβολή.
Συναντάς ένα πρόσωπο, μια γυναίκα, η οποία είναι ίδια με τέσσερα δισεκατομμύρια άλλες γυναίκες, και την βρίσκεις μοναδική. Και ό,τι κι αν σου πουν οι άλλοι, για σένα είναι μοναδική.
Και για αυτήν, παραδόξως, είσαι εξίσου μοναδικός.
Χωρίς αυτό δεν έχουμε ανθρώπινο έρωτα.
Ο καημένος ο σκύλος βρίσκει μια σκυλίτσα, κάνει το χρέος της φύσης και τελείωσε. Δεν θυμάται ποια είναι, ούτε αυτή θυμάται ποιος είναι. Ούτε πρέπει να τα θυμούνται.
Ο έρωτας είναι ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Είναι δημιουργικότητα. Είναι ομορφιά. Είναι ελευθερία.
Αλλά όταν συμβαίνει με αυτούς τους όρους. Αν αυτοί οι όροι καταρρεύσουν — είτε λόγω μιας κακής πνευματικότητας που θεωρεί ότι η πραγματικότητα δεν μπορεί να γίνει δεκτή, είτε λόγω μιας σεξουαλικότητας εκτονωτικής και φορτιστικής που παρεκτρέπει τον έρωτα από τον σκοπό του — τότε ο εραστής μένει μόνος του.
Και επειδή μένει μόνος του, συμβαίνει αυτό που βλέπουμε σήμερα: οι περισσότεροι πορνοστάρ καταφεύγουν σε ναρκωτικά. Εννέα στους δέκα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια τρομακτική μοναξιά.
Ο άνθρωπος, για έναν λόγο, οδηγείται εκεί: επειδή είναι μόνος του και δεν ξέρει τον τρόπο να μην είναι μόνος.
Και εδώ τίθεται το ερώτημα της εγκράτειας ή της ασκητικότητας.
Η εγκράτεια και η ασκητικότητα δεν είναι αντίθετες προς τον έρωτα. Αυτό το αναδεικνύει πολύ ωραία ο Χρυσόστομος.
Δηλαδή δεν σημαίνει ασκητικότητα να απαγορεύεις τη σχέση μέσα στον γάμο. Δεν υπάρχουν κανόνες από τους πρώτους αιώνες που να λένε ότι αν κάποιος κοινωνήσει ενώ έχει συζυγική σχέση πρέπει να αφοριστεί.
Η Γραφή μιλά για αιρετικούς που κατηγορούσαν τον γάμο και τον απαγόρευαν.
Η εγκράτεια είναι έρωτας του Θεού.
Ο ίδιος ο Άγιος Μάξιμος αντιμετωπίζει ακραίους ασκητές και τους λέει να καταλάβουν τι είναι πραγματικά η σχέση με τον Θεό.
Αυτές οι υπερβολές δεν υπήρχαν στην αρχική παράδοση.
Αν τα έλεγε αυτά κανείς στους Πατέρες, θα του έλεγαν: «Συγγνώμη, τι είναι αυτά που λες; Ο Θεός έφτιαξε τον γάμο». Ο γάμος είναι για τη ζωή αυτή. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και με έναν υπερβολικό εσχατολογισμό. Ο γάμος ανήκει στα σχήματα αυτής της ζωής. Αλλά και ο γάμος και η παρθενία έχουν τεράστια πνευματική σημασία.
Στα έσχατα δεν υπάρχει σεξουαλικότητα. Υπάρχει όμως το στοιχείο του έρωτα, της βαθιάς σχέσης. Τόσο βαθιά σχέση ώστε, όπως λέει ο Χριστός, «είμαστε αλλήλων μέλη». Αν χτυπήσεις τον άλλον, χτυπάς εμένα. Αυτό είναι η ουσία της Εκκλησίας.
Κάποτε ο πατήρ Πορφύριος μου το εξήγησε με έναν απλό τρόπο. Μου είπε: «Εγώ είμαι εσύ, αλλά δεν το ξέρεις».
Ας υποθέσουμε, είπε, ότι πεθαίνεις. Η σύζυγός σου μπορεί να πει στον ιερέα: «Ο πατήρ Νικόλαος δεν καταλαβαίνει, αλλά θέλω να κοινωνήσει».
Δεν ξέρουμε σε ποια κατάσταση βρίσκεται κάθε φορά η πνευματική συνείδηση του ανθρώπου.
Η ψυχή υπάρχει — και σήμερα ακόμη η επιστήμη αρχίζει να το δείχνει.
Η ψυχή έχει ένα ανεξάρτητο στοιχείο ζωής, είτε το πούμε νου είτε πρόσωπο. Δεν ξέρουμε ακριβώς σε ποια κατάσταση βρίσκεται. Γι’ αυτό η Εκκλησία λειτουργεί με διάκριση. Ο άνθρωπος είναι ένα ον με τρομακτικό βάθος. Έχει μέσα του έναν ολόκληρο κόσμο.
Ο πατήρ Πορφύριος μπορούσε να μιλά για πράγματα που συνέβαιναν σε βάθος χρόνου, να βλέπει καταστάσεις που θα εκπληρώνονταν χρόνια μετά. Ο άνθρωπος είναι ένα ον τεράστιο, ελεύθερο και χωρίς όρια.
Γι’ αυτό λέω: δεν υπάρχουν όρια στον άνθρωπο. Και θέλω να τονίσω κάτι πριν τελειώσω. Όταν αρχίζουμε να μιλάμε αφηρημένα για την «προτεραιότητα του προσώπου», κινδυνεύουμε να πέσουμε σε θεωρητικές υπερβολές.
Ένας φίλος θεολόγος μου είπε κάποτε: «Πάτερ, δεν πρέπει να υπάρχει προτεραιότητα του προσώπου έναντι της φύσεως;» Του απάντησα: αν ρωτήσεις μια γυναίκα γιατί σε αγαπά και σου πει «γιατί είσαι πρόσωπο», θα σε κοιτάξει περίεργα. Αν όμως σου πει «μου αρέσεις ως άνθρωπος, ως άντρας», τότε καταλαβαίνεις.
Η σχέση φύσεως και προσώπου είναι το μεγαλύτερο μυστήριο. Αυτό ακριβώς υπερβαίνει τον πλατωνισμό. Ο άνθρωπος είναι εικόνα Θεού στο σύνολό του. Γι’ αυτό και το σώμα έχει μέσα του εγγεγραμμένες πνευματικές δυνατότητες.
Λέω: ο Ιησούς, ο Θεός, ο Παλαμάς. Το σώμα τα κάνει μάλλον πνευματικά. Το σώμα θέλει σεξ πνευματικά. Το σώμα τρώει πνευματικά, κάνει σεξ πνευματικά. Καταλάβατε τι λέω; Πότε ακούσατε αυτά; Άντε, είμαι εγώ τώρα, καλό όνομα εκεί.
Λοιπόν, δεν είναι ότι «κάνω σεξ». Δεν υπάρχει αυτή η έκφραση. Σημαίνει ότι, ως ολόκληρος άνθρωπος, ως ύπαρξη που είναι κάτι περισσότερο από αυτά, υπάρχει σε όλα αυτά τα επίπεδα. Το ότι υπάρχει σε όλα αυτά τα επίπεδα είναι ευλογία Θεού, χάρισμα Θεού και ευλογία Θεού.
Έξω κι ο γάμος. Λέμε ότι ο γάμος δεν υπήρχε μέχρι τον δέκατο αιώνα. Τι, τι; Μάλλον από τα δυτικά αυτά, από τους βέβαια που τον πήγαιναν στον δέκατο αιώνα. Α, δεν υπήρχε; Εγώ το χωρώ εκεί μέχρι τον πρώτο αιώνα. Γιατί; Έφερες την κοπέλα και πήγαινες στον επίσκοπο. Τι άλλο;
«Πατέρα μου, έφερα…» και δεν έφυγε. Έτσι εξελίχθηκε ο γάμος με αυτά που έχουμε τα βίντεο σήμερα. Αλλά είναι ο γάμος όμως, ενώπιον και του Θεού. Γιατί είναι δώρο Θεού ο άλλος. Και η σχέση είναι δώρο και στους δύο. Και τα παιδιά που θα γεννηθούν επίσης. Είναι φυσικό. Και αυτό είναι γεγονός.
Πετάξαμε την ερωτική σχέση. Διαμαρτύρομαι. Τα παιδιά ξεκινούν από εκεί. Εντελώς. Μιλάμε σήμερα για τη σεξουαλικότητα. Και τα παιδιά; Πού είναι τα παιδιά;
Έχετε κάνει παιδιά και έχω κάνει παιδιά. Τι παιδιά! Έτσι δεν είναι; Και όλοι όσοι έχουν εδώ παιδιά ξέρουν τι φοβερό πράγμα είναι αυτό. Και καταλαβαίνεις πόσο σοβαρή υπόθεση είναι. Έτσι δεν είναι; Γιατί γεννιούνται ανθρώπινα όντα με ελεύθερη προαίρεση. Θεοί κατά χάριν, σωστικά μέλλοντες.
Λοιπόν, το ερώτημα είναι: μιλάμε για την εκστατική φύση του έρωτα. Εκστατική. Και εξίστασαι από πού; Δεν εξίστασαι μόνο εσύ. Η φύση εξίσταται. Άλλοι δεν φρόνιασαν έτσι· προσωπολόγοι ήταν αυτοί. Δεν εξίσταμαι μόνο εγώ. Η φύση είναι εκστατική.
Αυτό είναι η θεολογία των Πατέρων για τον έρωτα: το ότι η φύση εξίσταται. Ο Θεός ολόκληρος δηλαδή. Φαντάζεστε ο Θεός να λέει ότι η φύση μου είναι αναγκαιότητα, αλλά ως πρόσωπο, ρε παιδιά, παρ’ όλο που δεν μπορώ να φτάσω σε πραγματική επαφή μαζί σας, σας αγαπάω πάρα πολύ; Όχι. Η φύση είναι παρούσα. Αυτό θέλω να πω.
Γιατί τώρα αρχίζει να λέγεται ότι, εφόσον το πρόσωπο έχει αξία, η φύση μπορεί να αγνοηθεί. Και δεν το έχω βάλει αυτό στη ζωή γενικά. Δηλαδή να μου πείτε: και ο Χίτλερ; Ρε, δεν κατάλαβα. Ο Χίτλερ, ο τελευταίος βασανιστής και σφαγέας. Έτσι δεν είναι; Δεν είναι πρόσωπο;
Αν δεν έχει αξία, δεν είναι πρόσωπο; Ασχέτως του ότι λέμε ότι δεν εκπλήρωσε την ανθρώπινη φύση του. Να κάνει αυτό που έκανε ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης (Jack the Ripper). Δεν μπορεί να το κάνει; Πώς να μην μπορεί; Ναι ή όχι;
Δηλαδή η φύση υπάρχει, κύριε. Και είναι θεόπλαστη η φύση. Και η φύση, επομένως — εδώ είναι το μυστικό — το πρόσωπο εκπληρούται μέσα σε αυτήν, θεούται. Δεν αγνοείται, δεν μπαίνει σε παρένθεση. Και αυτό μας ενέχει όλους: και ετεροφυλόφιλους και ομοφυλόφιλους και straight.
Όλοι έχουμε λάθος προβλήματα στο θέμα αυτό. Καταλάβατε; Με ρωτάτε: πρέπει να σας πω κάτι; Αυτές είναι οι δυσκολίες. Εκπληρώνεις το σχέδιο του Θεού για τη σεξουαλικότητα; Όχι. Μακάρι να το εκπληρώσεις.
Πολύ λίγα ζευγάρια υπάρχουν που το ζουν αυτό, έστω σε ένα κομμάτι του σχεδίου τους. Δηλαδή ο άνθρωπος ούτε να το περιφρονεί πρέπει ούτε να το φαντασιώνεται. Να το ζει ακριβώς όπως είναι.
Λέω κάποια φορά στους φοιτητές μου: ο άνθρωπος είναι το μόνο ζώο που μαγειρεύει την τροφή του. Γιατί τη μαγειρεύει; Για να τη φάει; Δεν είναι αυτή η αιτία. Η αιτία είναι ότι επεμβαίνει πάνω στη φύση. Και επίσης έχει σχέσεις.
Και επειδή έχει σχέσεις, θέλει — επειδή αγαπά κάποιον άλλον — να του δώσει κάτι όμορφο, πολύ πιο ωραίο από ό,τι η φύση θα το έδινε. Δεν θα του δώσει το κρέας ωμό. Θα το ψήσει, θα το φτιάξει, θα το δροσίσει. Και λες: «πω πω, τι ωραίο πράγμα είναι αυτό».
Ο άνθρωπος δεν είναι δέσμιος της φύσης. Αλλά δεν μπορεί και να την αγνοήσει. Δηλαδή δεν μπορεί να πει ότι αφήνω τη φύση και παίρνω μόνο το πρόσωπο.
Και εντάξει, θα ζούμε με βάση τη συνταγή, ας πούμε. Στους αγαπημένους θα έχεις χοληστερίνη, τριγλυκερίδια, λάχανο, όλα αυτά μαζί. Μοιάζει, δεν είναι; Η φύση είναι εκεί. Καταλάβατε τι λέω.
Δηλαδή η σεξουαλικότητα. Η σεξουαλικότητα είναι το ανθρώπινο στοιχείο της ύπαρξης. Καταλάβατε. Ο σύντροφος δεν χρειάζεται απλώς τη σεξουαλικότητα. Το χρέος της φύσεως είναι τελείωση. Ο άνθρωπος, ακριβώς, κάνει και μια δημιουργία πάνω στις δοσμένες δυνατότητες.
Καταλάβατε; Και είναι φαντασία. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει απόρριψη της φαντασίας και τελεία έξοδος. Αυτό που περιγράψαμε σήμερα έχει τελικά καταργηθεί. Όπως έχει καταργηθεί σήμερα η σεξουαλικότητα. Και συναντάμε συνέχεια ασεξουαλικούς ανθρώπους παντού και αντιερωτικούς.
Λοιπόν. Αλλά η φύση πάλι είναι εκεί. Δηλαδή, εάν την αγνοήσεις, θα πάθεις στο ίδιο πλαίσιο. Θα την καταστρέψεις. Ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούμε μέσα στον Θεό είναι αυτή η φύση. Δηλαδή από το υλικό του διαλόγου. Τι είναι; Φύση προς φύση.
Πώς διαλεγόμαστε με τον Θεό; Διαλεγόμαστε μέσα από αυτό που μας έχει δώσει. Αυτό πρέπει να το δεχόμαστε. Και αυτό σχετικοποιείται στο τέλος.
Άρα θέλει μια προσοχή. Και εδώ βέβαια να μιλήσουμε και για τις αμαρτίες. Να βλέπουμε τον υλικό άνθρωπο. Να μην τον δουλεύουμε σαν κάτι άλλο. Είναι αποτυχία. Είναι στο χέρι μας.
Αποτυχία είναι να μη φανερωθεί αυτό που ο Θεός περιμένει από τη φύση. Με τον τρόπο αυτό αποκτούμε ένα πολύ ευρύ πνεύμα. Πολύ ευρύ πνεύμα, από ό,τι φαίνεται.
Δεν είναι πνεύμα δικαίωσης εξωτερικής. Καταλάβατε τι λέω; Δεν είναι ο στρέιτ που πολεμά ενάντια στον ομοφυλόφιλο. Δεν είναι αυτό πια.
Αλλά είναι η αίσθηση ότι αυτό που μας έχει δοθεί, σε κάθε περίπτωση, θα περάσει από την κρίση του Θεού. Και Αυτός θα αποφασίσει με βάση την πραγματικότητα αυτού που έδωσε.
Όχι ως δυνάστης που καταστρέφει, αλλά ως εκείνος που γνωρίζει την πραγματικότητα. Σας είπα: είναι κάποιος που δεν ξέρει να κολάζει. Προσπαθούμε να το μάθουμε εμείς, αλλά Εκείνος δεν ξέρει να κολάζει.
Και μέσα από όλα αυτά τα πράγματα — που θέλουν μεγάλη ανάπτυξη για να γίνουν κατανοητά — σταματώ κάπου εδώ, γιατί η εκπομπή έχει ήδη πάρει μάκρος.
Δεν πρέπει να σας κουράσω. Ευχαριστώ πολύ για την παρουσία σας εδώ. Είναι καλύτερο να διακόψουμε την τηλεοπτική μετάδοση κάπου εδώ, ευχαριστώντας τους αγαπητούς τηλεθεατές.
Και βεβαιώνοντας αυτούς που ακούν ότι όλα αυτά χρειάζονται πάντοτε περισσότερη επεξεργασία. Δηλαδή λέμε πάντοτε ένα μέρος από αυτά που θα μπορούσαμε να πούμε.
Το πολύ θετικό που κρατάμε είναι ότι μέσα στον κόσμο του Θεού τα πάντα είναι πεντακάθαρα. Εμείς τα κάνουμε ακαθόριστα. Αυτό έχει σημασία.
Και επίσης ότι η έννοια της πτώσεως — η οποία είναι οντολογική πτώση, το τονίζω αυτό — δεν είναι ηθικολογία, δεν είναι καλό–κακό. Είναι πτώση οντολογική.
Αυτό το πράγμα πρέπει να το αναθέσουμε στην αγάπη και στη στήριξη του Θεού, γιατί Αυτός μπορεί να κατευθύνει έναν δρόμο που δεν είναι πάντοτε εύκολα διαγνώσιμος, αλλά είναι πάντοτε θετικά σωτήριος.
Ευχαριστούμε πολύ. Ευχαριστούμε και εσάς, αγαπητοί τηλεθεατές. Ο Θεός να μας κάνει καλά. Καλή συνέχεια στη Μεγάλη Σαρακοστή. Ευχαριστώ.
Τέλος
Η SUMMA TOY ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ. ΆΞΙΑ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΕΝΟΣ ΤΡΑΜΠ, ΕΝΟΣ ΕΠΣΤΑΙΝ. ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΗ.
ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΡΑΤΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΥΣ ΔΙΟΤΙ Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΤΟΥ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΥΠΗΡΞΕ ΓΝΩΣΤΟΣ ΕΥΝΟΥΧΟΣ.
Ο ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΚΠΛΗΣΣΕΙ ΑΛΛΑ Ο ΤΣΙΜΟΥΡΗΣ ΜΑΣ........ ΜΠΡΑΒΟ ΤΟΥ. ΑΞΙΟΣ.
ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΡΠΟΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ. Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΠΟΥΛΗΣΟΥΜΕ ...ΜΟΥΡΗ ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΕΥΚΟΛΑ.
¨"Το κακό βρίσκεται σε αντίθεση με τη ζωή. Είναι εκείνο που αντιτίθεται στη δύναμη της ζωής. Με λίγα λόγια, έχει να κάνει με το να σκοτώνει κανείς. Πιο συγκεκριμένα, έχει να κάνει με τον φόνο — δηλαδή με το περιττό σκοτώνειν, με το να σκοτώνει κανείς χωρίς να είναι απαραίτητο για τη βιολογική επιβίωση.
Όταν λέω ότι το κακό έχει να κάνει με το να σκοτώνει κανείς, δεν εννοώ να περιοριστώ μόνο στον σωματικό φόνο. Το κακό είναι επίσης εκείνο που σκοτώνει το πνεύμα. Υπάρχουν διάφορα ουσιώδη χαρακτηριστικά της ζωής —ιδιαίτερα της ανθρώπινης ζωής— όπως η αίσθηση, η κίνηση, η επίγνωση, η ανάπτυξη, η αυτονομία και η βούληση. Είναι δυνατόν να σκοτώσει κανείς ή να επιχειρήσει να σκοτώσει ένα από αυτά τα χαρακτηριστικά χωρίς να καταστρέψει πραγματικά το σώμα. Έτσι μπορούμε να «σπάσουμε» ένα άλογο ή ακόμη και ένα παιδί χωρίς να πειράξουμε ούτε μία τρίχα από το κεφάλι του.¨"
