Πηγή: Ίδρυμα Στρατηγικού Πολιτισμού
Στις 24 Ιουνίου, οι Financial Times δημοσίευσαν ένα κύριο άρθρο του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ και του Λουξεμβουργιανού ομολόγου του Λυκ Φρίντεν, στα οποία προτείνεται η δημιουργία της λεγόμενης Τράπεζας Άμυνας, Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας (DSRB). Αυτή θα ήταν ένα πλήρως ανεπτυγμένο πιστωτικό ίδρυμα που θα είχε ως αποστολή, σε απάντηση στην «παράνομη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία», να επιτρέψει στην Ατλαντική Συμμαχία να εδραιώσει την αποτρεπτική της ικανότητα, η οποία απαιτεί «ένα ισχυρό χρηματοπιστωτικό και οικονομικό θεμέλιο».
Οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ, τονίζουν οι Κάρνεϊ και Φρίντεν, έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν τους αμυντικούς τους προϋπολογισμούς, στο πλαίσιο μιας οικονομικής προσπάθειας που εκτιμάται σε «πάνω από 850 δισεκατομμύρια ευρώ σε πρόσθετες ετήσιες δαπάνες σε ολόκληρη τη Συμμαχία» και η οποία «δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί εις βάρος άλλων εθνικών επενδυτικών προτεραιοτήτων».
Το μοντέλο από το οποίο εμπνέονται οι πρωθυπουργοί του Καναδά και του Λουξεμβούργου είναι αυτό της Παγκόσμιας Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, που διέπεται από έναν μηχανισμό λειτουργίας που απαιτεί από τα κράτη μέλη να παρέχουν τόσο καταβεβλημένο όσο και καταβλητέο κεφάλαιο. Το πρώτο θα εκταμιευόταν κατά την ένταξη και θα λογιζόταν στο δημόσιο χρέος αλλά όχι στο έλλειμμα του προϋπολογισμού, διευκολύνοντας έτσι τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ να επιτύχουν τον στόχο των αμυντικών δαπανών του 5% του ΑΕΠ. Το καταβλητέο κεφάλαιο, από την άλλη πλευρά, θα είχε τη μορφή εγγυήσεων που απαιτούνται για την επίτευξη βέλτιστων αξιολογήσεων.
Ωστόσο, η αυξημένη δαπάνη αντιπροσωπεύει μόνο «μέρος της εξίσωσης». Η βιομηχανική βάση των χωρών που έχουν ενταχθεί στην Ατλαντική Συμμαχία είναι ανεπαρκής για το έργο, καθώς οι εταιρείες, ιδίως οι μικρές και μεσαίες που δραστηριοποιούνται στη μηχανική ακριβείας, την κυβερνοασφάλεια και άλλους τομείς που αποτελούν ουσιώδεις κρίκους στις αλυσίδες εφοδιασμού στον τομέα της άμυνας, παλεύουν καθημερινά με «διαρθρωτικές αστοχίες της αγοράς που περιορίζουν την πρόσβαση σε κρίσιμα κεφάλαια», λόγω κανονισμών που «εμποδίζουν το αμυντικό οικοσύστημα να λάβει επαρκή χρηματοδότηση από ιδιωτικές τράπεζες. Η αυξημένη ζήτηση ενόψει της περιορισμένης προσφοράς οδηγεί σε υψηλότερες τιμές, υπονομεύοντας όλες τις προσπάθειές μας».
Αυτός είναι ένας εξαιρετικά τιμωρητικός περιορισμός, επειδή εμποδίζει τις εταιρείες που βρίσκονται στην διατλαντική περιοχή να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή και να επιταχύνουν τον ρυθμό της καινοτομίας.
Η DSRB, υποστηρίζουν οι Carney και Frieden, θα συμβάλει ουσιαστικά στην επίλυση του προβλήματος εκδίδοντας εγγυήσεις δανείων που θα μειώσουν τους κινδύνους για τον ιδιωτικό τομέα και θα προωθήσουν την αποτελεσματική κατανομή πρόσθετων κεφαλαίων στον στρατιωτικό τομέα χωρίς να μειώσουν τον δημοσιονομικό χώρο των χωρών μελών της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Οι δύο πρωθυπουργοί ολοκληρώνουν το κύριο άρθρο τους με μια ελπίδα: «Η ένταξη στην τράπεζα κατά την ίδρυσή της αντιπροσωπεύει ένα αδιαμφισβήτητο σημάδι συνοχής μεταξύ των συμμάχων που στοχεύουν στην ενίσχυση της συλλογικής οικονομικής τους ισχύος. Τα ιδρυτικά μέλη θα έχουν την ευκαιρία να διαμορφώσουν τη διακυβέρνηση και τους κανόνες της τράπεζας, καθώς και να καθορίσουν τις αρχικές διαδικασίες λειτουργίας της. Αυτό θα βοηθήσει στη διαμόρφωση του μέλλοντος της συλλογικής μας άμυνας για τα επόμενα χρόνια».
Οι Κάρνεϊ και Φρίντεν εξέφρασαν την ακράδαντη πεποίθησή τους ότι η δημιουργία μιας ευρείας συναίνεσης γύρω από τη δημιουργία της DSRB αντιπροσωπεύει «ένα ακόμη ορόσημο στη συνεργασία του ΝΑΤΟ, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στις διατλαντικές σχέσεις».
Μαζί, «θα μετατρέψουμε τις οικονομικές εγγυήσεις σε εγγυήσεις ασφάλειας και τα χρηματοοικονομικά σε αποτροπή».
Σύμφωνα με το Reuters, ο Carney σχεδιάζει να δημοσιοποιήσει τον κατάλογο των χωρών (περίπου δέκα, σύμφωνα με δημοσιεύματα) που είναι πρόθυμες να υποστηρίξουν την ίδρυση της DSRB στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής, ο πρέσβης των ΗΠΑ Matthew Whitaker διένειμε «κάρτες αναφοράς» σε όλα τα κράτη μέλη της Ατλαντικής Συμμαχίας, «προωθώντας» όσες επιτυγχάνουν ή πρόκειται να επιτύχουν τους στόχους δαπανών τους και «αποτυγχάνοντας» όσες δεν καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες ευθυγράμμισης. Το μήνυμα επανέλαβε και ο ίδιος ο Πρόεδρος Τραμπ σε μια ανάρτηση στο προφίλ του Truth, τονίζοντας το αβυσσαλέο χάσμα μεταξύ των στρατιωτικών δαπανών των ΗΠΑ και εκείνων άλλων συνεισφερόντων στο ΝΑΤΟ.
Η πρόταση που υπέβαλαν οι Κάρνεϊ και Φρίντεν αποτελεί μέρος ενός προϋπάρχοντος έργου που σχεδιάστηκε το 2021 από το Κέντρο για την Αμερικανική Πρόοδο, ένα από τα πιο σημαντικά think tanks στην Ουάσινγκτον, με ισχυρές διασυνδέσεις με το Δημοκρατικό Κόμμα.
Η ιδέα ήταν να ιδρυθεί ένα πιστωτικό ίδρυμα υπό τον έλεγχο του ΝΑΤΟ και εξοπλισμένο με αρχικό κεφάλαιο που θα παρείχαν οι κύριοι συνεισφέροντες στη Συμμαχία, απαραίτητο για την επίτευξη υψηλών επιπέδων αξιολόγησης .
Όπως και το σχέδιο που σκιαγράφησαν οι δύο πρωθυπουργοί, έτσι και το σχέδιο που καταρτίστηκε από το αμερικανικό think tank γεννήθηκε από την ανάγκη «υπεράσπισης της Ευρώπης από τη ρωσική επιθετικότητα» και στόχευε στην «αύξηση της ικανότητας της Ατλαντικής Συμμαχίας να αντιμετωπίσει τις οικονομικές προκλήσεις της σύγκρουσης», καθώς «κάθε σημαντική στρατιωτική προσπάθεια εξαρτάται από την οικονομική και χρηματοοικονομική ικανότητα για τη διατήρησή της».
Όλα αυτά στο πλαίσιο μιας πιο δίκαιης κατανομής των βαρών εντός του ΝΑΤΟ. Σε αυτό το σημείο, η μελέτη τόνισε ότι «πολλά κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη επενδύσει επαρκώς στις ένοπλες δυνάμεις τους, γεγονός που έχει οδηγήσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα επιχειρησιακής ετοιμότητας και επιχειρησιακές εντάσεις. Η έλλειψη προόδου προς τον στόχο των ελάχιστων δαπανών του 2% του ΑΕΠ έχει επίσης προκαλέσει έντονες διπλωματικές εντάσεις εντός της Συμμαχίας μεταξύ των χωρών που τηρούν τις δεσμεύσεις τους και εκείνων που δεν τις τηρούν».
Κατά την άποψη των συντακτών της έκθεσης, ήταν «πλέον σαφές ότι η προεπιλεγμένη προσέγγιση του ΝΑΤΟ, που επικεντρώνεται στις δεσμεύσεις δαπανών των επιμέρους εθνών-κρατών, δεν έχει συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της Συμμαχίας. Συλλογικά, τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ δαπανούν για την άμυνα όσο και η Ρωσία, ωστόσο οι αναλυτικές και κακώς συντονισμένες δαπάνες ανά κράτος σημαίνουν ότι η μαχητική ισχύς της Συμμαχίας είναι πολύ κάτω από τις δυνατότητές της, αφήνοντας κρίσιμα κενά στις δυνατότητές της».
Μέσω μιας τράπεζας του ΝΑΤΟ, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να συντονίζουν τις οικονομικές τους προσπάθειες και να «χρηματοδοτούν πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην κάλυψη κρίσιμων κενών που ενδέχεται να διαφύγουν της προσοχής της Συμμαχίας, όπως ο εκσυγχρονισμός των υποδομών διπλής χρήσης».
Μια τράπεζα του ΝΑΤΟ θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει «μια εναλλακτική λύση για τα έθνη και τις περιοχές που στρέφονται σε τράπεζες και δανειστικά ιδρύματα που συνδέονται με ανταγωνιστές του ΝΑΤΟ, όπως η Κίνα και η Ρωσία».
