Ο Καρδινάλιος Κοχ ισχυρίζεται ψευδώς ότι το δόγμα: « Έξω από την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία » ισχύει μόνο για τους Καθολικούς.

Emily Mangiaracina

                        Ο Καρδινάλιος Κουρτ Κοχ στο Βατικανό, Οκτώβριος 2024


Ο Καρδινάλιος Κουρτ Κοχ ισχυρίστηκε λανθασμένα ότι το δόγμα « έξω από την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία » ισχύει μόνο για τους Καθολικούς που ήδη πιστεύουν ότι η Καθολική Εκκλησία «δείχνει τον δρόμο» προς τη σωτηρία.

Σε μια συνέντευξη με τον Κοχ, την επόμενη μέρα από τις επισκοπικές χειροτονίες της Εταιρείας του Αγίου Πίου Ι΄, ο Γερμανός θεολόγος Γιαν-Χάινερ Τουκ ρώτησε τον καρδινάλιο γιατί το δόγμα « extra Ecclesiam nulla salus » (έξω από την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία) έχει γίνει «δύσκολο» στις σύγχρονες συνθήκες.

Ο καρδινάλιος απάντησε:

«Πιστεύω ότι είναι δύσκολο ακόμη και από θεολογικής άποψης, επειδή αυτός ο τύπος: extra Ecclesia nulla salus ισχύει φυσικά για τους Καθολικούς που είναι πεπεισμένοι ότι η Καθολική Εκκλησία δείχνει τον δρόμο προς την αιώνια σωτηρία».

«Αλλά έχουμε ήδη την θεμελιώδη πεποίθηση, βασισμένη στην Αγία Γραφή και την Παράδοση, ότι ο Θεός επιθυμεί τη σωτηρία όλων των ανθρώπων (βλ. Α΄ Τιμόθεον 2:4) και ότι βρίσκει επίσης τρόπους να δώσει τη δυνατότητα σε όσους δεν γνώρισαν ποτέ το Ευαγγέλιο του Ιησού Χριστού να σωθούν».

Η δήλωση του Koch ουσιαστικά καθιστά το δόγμα άνευ νοήματος και έρχεται σε αντίθεση με τη σαφή διδασκαλία της Εκκλησίας, όπως εκφράζεται στην επιστολή του Ιερού Γραφείου, Suprema Haec Sacra , του 1949.

Ο Καρδινάλιος Francesco Marchetti-Selvaggiani γράφει , σε σαφή αντίθεση με την ιδέα του Koch ότι υπάρχουν «άλλοι τρόποι» σωτηρίας:

«Ο Σωτήρας μας όχι μόνο όρισε ότι όλοι οι λαοί πρέπει να εισέλθουν στην Εκκλησία, αλλά όρισε επίσης ότι η Εκκλησία είναι το μέσο σωτηρίας χωρίς το οποίο κανείς δεν μπορεί να εισέλθει στην αιώνια Βασιλεία της Δόξας».

Η Καθολική Εκκλησία παρατηρεί ότι είναι δυνατό για όσους παραμένουν εκτός Εκκλησίας «χωρίς σοβαρό σφάλμα» και που κατά κάποιο τρόπο δεν γνωρίζουν ότι η Εκκλησία είναι η αληθινή Εκκλησία, να σωθούν «χρησιμοποιώντας τις χάρες που τους χορηγεί ο Θεός». Ωστόσο, η σωτηρία σε αυτές τις περιπτώσεις «ακαταμάχητης άγνοιας» δεν βρίσκεται σε άλλες εκκλησίες, αλλά στην Καθολική Εκκλησία ως κανάλι χάριτος, όπως δίδαξε ο Άγιος Θωμάς ο Ακινάτης ( Summa Theologica III, ερώτηση 8, a 3, απάντηση 1).

Η επιστολή του Ιερού Γραφείου του 1949 το αναγνωρίζει αυτό, εξηγώντας ότι «για να αποκτήσει ένα άτομο σωτηρία, δεν απαιτείται πάντα να ενσωματωθεί de facto στην Εκκλησία ως μέλος, αλλά πρέπει να ενωθεί με την Εκκλησία μέσω επιθυμίας ή ελπίδας».

Και ο Καρδινάλιος Marchetti-Selvaggini γράφει: «Ωστόσο, δεν είναι πάντα απαραίτητο η ελπίδα να είναι ρητή, όπως στην περίπτωση των κατηχουμένων. Όταν κάποιος βρίσκεται σε κατάσταση ακατανίκητης άγνοιας, ο Θεός δέχεται μια έμμεση επιθυμία, που ονομάζεται έτσι επειδή είναι εγγενής στην καλή διάθεση της ψυχής, μέσω της οποίας επιθυμεί να συμμορφώσει τη θέλησή της με τη θέληση του Θεού.

Η Εταιρεία του Αγίου Πίου Ι΄ συμμορφώνεται με αυτήν την ερμηνεία του extra Ecclesia nulla salus , ακυρώνοντας τη δήλωση του Koch ότι η Εταιρεία «ουσιαστικά στέλνει στην Κόλαση όποιον δεν ανήκει στην Καθολική Εκκλησία».

Ο Koch, Έφορος της Δικαστηρίου για την Προώθηση της Χριστιανικής Ενότητας, είναι γνωστός για την αντίθεσή του στα θεμελιώδη δόγματα της Εκκλησίας και την υποστήριξή του στη νέα «συνοδική Εκκλησία».
Η Δικαστήριό του έχει εκδώσει έγγραφα που περιέχουν αιρέσεις, τόσο σχετικά με τη φύση της Εκκλησίας όσο και σχετικά με τον ευαγγελισμό των Εβραίων.

Ο Κοχ υποστηρίζει την αιρετική θέση ότι δεν υπάρχει ανάγκη για ιεραποστολή για τη σωτηρία του εβραϊκού λαού, αφού σώζεται δυνάμει της Παλαιάς Διαθήκης.

Ο Κοχ υπερασπίζεται την απόρριψη των θεμελιωδών δογμάτων της Καθολικής Εκκλησίας απευθυνόμενος στη Δεύτερη Βατικανή Σύνοδο .

Il cardinale Koch afferma falsamente che il dogma: “Fuori dalla Chiesa non c’è salvezza” si applica solo ai cattolici - Articolo di Emily Mangiaracina

Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΞΕΠΟΥΛΗΣΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΓΝΩΣΤΗ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΑΛΛΑ ΤΕΛΙΚΑ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΜΟΙΡΑ ΤΟΥ ΠΡΟΔΟΤΗ. ΔΕΝ ΤΟΝ ΘΥΜΑΤΑΙ ΚΑΝΕΙΣ.

Μεταμόρφωση της συνεχιζόμενης σύγκρουσης

Daniele Lanza

Πηγή: Ίδρυμα Στρατηγικού Πολιτισμού

Η μεταφορά της ουκρανικής πολεμικής παραγωγής στην Ευρώπη ανατρέπει την πολιτικοστρατιωτική δυναμική, φέρνοντας τις Βρυξέλλες και τη Μόσχα πιο κοντά σε μια άμεση σύγκρουση.
Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα μόλις ολοκληρώθηκε, συγκεντρώνοντας ολόκληρο τον ευρωαμερικανικό άξονα, επικεφαλής της παγκόσμιας Δύσης. Με λίγα λόγια, μια πολύ μακροσκελή ομιλία, μπορεί να ειπωθεί ότι η συνάντηση απλώς επισημοποίησε ορισμένα από τα βασικά ζητήματα που έχουν ανακύψει από την έναρξη της κυβέρνησης Τραμπ: μια λανθάνουσα ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού (δυσπιστία μεταξύ της Ουάσιγκτον και των Ευρωπαίων συμμάχων της), ισχυρές θέσεις απέναντι στο Ιράν και τη Ρωσία και μια ανεπίλυτη διαμάχη για τις στρατιωτικές δαπάνες. Επισήμως, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν τολμούν να πουν όχι στην αμερικανική ισχύ, ενώ από την άλλη πλευρά, βρίσκονται να πρέπει να διαχειριστούν κάτι που δεν είναι σε θέση να εξηγήσουν στο δικό τους κοινό, έχοντας συνηθίσει για μια γενιά να ξεχνούν τις στρατιωτικές δαπάνες και το ζήτημα της ασφάλειας, το οποίο θεωρείται δεδομένο. Παρά τις τριβές, ωστόσο - και παρά τις συνεχείς διαβεβαιώσεις των ηγετών προς το αντίστοιχο κοινό τους - το γεγονός παραμένει ότι η γηραιά ήπειρος έχει ήδη εμπλακεί στην ουκρανική/ρωσική γεωπολιτική κρίση πέρα ​​από την ασφάλεια. Η αντίσταση των Βρυξελλών στην άμεση αντιπαράθεση με τη Μόσχα είναι ενοχλητική και σε πλήρη αντίθεση με μια ολοένα και πιο σοβαρή (αν και έμμεση) δέσμευση προς την κυβέρνηση του Κιέβου. Στην πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ήδη αναγκασμένη να επωμιστεί το οικονομικό βάρος όλων των αμερικανικών όπλων που προορίζονται για την Ουκρανία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει συνδέσει την παράδοσή τους με την Ευρώπη. Στην πράξη, η στρατιωτική βοήθεια δεν παραδίδεται απευθείας στην Ουκρανία (ο πρόεδρος των ΗΠΑ γνωρίζει την αδυναμία της Ουκρανίας να την πληρώσει), αλλά στις Βρυξέλλες, οι οποίες είναι υπεύθυνες για την αγορά τους και στη συνέχεια, σε μεταγενέστερη ημερομηνία, για την παροχή προμηθειών στο μέτωπο.

Η εμπλοκή, ωστόσο, υπερβαίνει την απλή οικονομική συνεισφορά, όσο εκτεταμένη κι αν είναι: το υποκείμενο πρόβλημα είναι ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν σταδιακά αποδεχτεί την ευθύνη για την ίδια την παραγωγή, δεδομένης της αδυναμίας του ουκρανικού βιομηχανικού συστήματος να καλύψει ανεξάρτητα τις δικές του ανάγκες. Η αλήθεια -παρά τις διακηρύξεις του Βλαντιμίρ Ζελένσκι ότι το εγχώριο σύστημα παραγωγής παράγει την πλειονότητα των απαραίτητων drones και πυραύλων- είναι ότι ολόκληρο το ουκρανικό σύστημα παραγωγής βρίσκεται τώρα στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Βασικές ενεργειακές και βιομηχανικές υποδομές έχουν υποστεί τόσο σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 2025/26 που, αντικειμενικά, η ανεξάρτητη μαζική παραγωγή αυτών των όπλων δεν είναι πλέον δυνατή. Η επίγνωση της ουκρανικής κυβέρνησης ότι κανένα μέρος εντός των συνόρων της εθνικής της επικράτειας δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές την οδήγησε να παρακάμψει αυτήν την ευπάθεια απλώς μεταφέροντας την παραγωγή πέρα ​​από την εμβέλεια του εχθρού: εν ολίγοις, αναθέτοντας την στρατιωτική της παραγωγή σε εργοστάσια στο εξωτερικό, βασιζόμενη στο απαραβίαστο του ευρωπαϊκού εδάφους. Αυτό το φαινόμενο δίνει στη σύγκρουση μια μοναδική δυναμική: μια μαζική μετεγκατάσταση της πολεμικής παραγωγής στο εξωτερικό, εκμεταλλευόμενη το γεγονός ότι η τελευταία, μη όντας σε πόλεμο, δεν μπορεί να επηρεαστεί. Όχι μόνο οι όμορες χώρες όπως η Πολωνία, η Ρουμανία και οι χώρες της Βαλτικής, αλλά και, πάνω απ' όλα, οι σημαντικοί παράγοντες της ευρωπαϊκής κοινότητας, όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Γερμανία: καθεμία από αυτές έχει συμμετάσχει σταδιακά στη διαδικασία «μετατόπισης» του παραγωγικού βάρους της Ουκρανίας στο εξωτερικό, φιλοξενώντας τελικά σχεδόν το σύνολο του. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, πρόκειται για μια εξαιρετικά μοναδική, αν όχι εντελώς πρωτοφανή, κατάσταση: μια χώρα (Ουκρανία) αναθέτει ολόκληρη την πολεμική της προσπάθεια σε γειτονικές χώρες, χρησιμοποιώντας έτσι ξένο έδαφος προς όφελός της σε περιόδους πολέμου. Χάρη σε αυτό το απλό στρατηγικό σχέδιο, το Κίεβο απολαμβάνει το de facto πλεονέκτημα μιας περιοχής πολύ μεγαλύτερης από τη δική του, αλλά πάνω απ' όλα, απρόσβλητης από οποιαδήποτε αντίποινα (διασφαλισμένη ότι η Μόσχα δεν θα τολμούσε ποτέ να αναλάβει δράση κατά του εδάφους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας). Με άλλα λόγια, έναν τεράστιο, ελεύθερο και απαραβίαστο χώρο πίσω από την πλάτη του, από τον οποίο μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει προμήθειες επ' αόριστον, αφού ο ευρωαμερικανικός άξονας μπορεί ουσιαστικά να συνεχίσει να στέλνει την υλική του υποστήριξη επ' αόριστον. Αυτή είναι μια διαστρέβλωση της κλασικής γεωγραφίας του πολέμου, σύμφωνα με την οποία ένας από τους αντιπάλους θα είχε στη διάθεσή του μόνο το δικό του έδαφος. Είναι αλήθεια ότι αυτή η σύμβαση είναι ανακριβής (καθώς έχει συμβεί συχνά στην ιστορία ένα αδύναμο έθνος να λαμβάνει οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη από έξω), αλλά σε αυτή την περίπτωση ξεπερνά ένα κρίσιμο όριο που θα μπορούσε με τη σειρά του να οδηγήσει σε ένα ανεπανόρθωτο σημείο ρήξης. Οι ανακοινώσεις στη σύνοδο κορυφής της Άγκυρας μιλούν ξεκάθαρα: V.Ο Ζελένσκι ισχυρίζεται ότι έχει υπογράψει συμφωνίες για την παραγωγή drones με τρεις άλλες χώρες (Ολλανδία, Δανία και Εσθονία), γεγονός που επιβεβαιώνει μόνο αυτό που έχει ήδη αναφέρει το Ινστιτούτο του Κιέλου, σύμφωνα με το οποίο η παραγωγή drones τριπλασιάστηκε μεταξύ 2022 και 2026, αντιπροσωπεύοντας πλέον το 12% της συνολικής ευρωπαϊκής στρατιωτικής βοήθειας. Ένας βασικός παράγοντας σε όλα αυτά είναι το γεγονός ότι οι ουκρανικές εταιρείες συχνά μετεγκαθίστανται σε ξένες χώρες, ξεκινώντας την παραγωγή απευθείας εκεί, όπως η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο (120.000 drones έχουν φτάσει μόνο από το τελευταίο). Όπως επισημαίνει ο Christophe Trebesch, διευθυντής έρευνας στο Ινστιτούτο του Κιέλου: «Οι Ευρωπαίοι χρηματοδότες εισέρχονται τώρα σε μια φάση […] μεγάλης κλίμακας παραγωγής. Ως αποτέλεσμα, η υποστήριξη προς την Ουκρανία γίνεται ολοένα και περισσότερο αμφίδρομη: η οικονομική υποστήριξη πηγαίνει επίσημα στην Ουκρανία, ενώ τα τεχνολογικά παράγωγα επιστρέφουν στην Ευρώπη».  Σε αυτό προστίθεται ένα πολύ σοβαρό ζήτημα που έχει ανακύψει τους τελευταίους μήνες: οι χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία στα ανατολικά σύνορά της (οι χώρες της Βαλτικής και η Πολωνία) έχουν συστηματικά παραχωρήσει τον εναέριο χώρο τους ως άτυπο διάδρομο μέσω του οποίου τα αεροσκάφη τους -πύραυλοι ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη- μπορούν να διέρχονται και να προσεγγίζουν συγκεκριμένους στόχους χωρίς να ειδοποιούν τις ρωσικές άμυνες (έτσι καταφέρνουν να χτυπήσουν μια περιοχή όπως η Αγία Πετρούπολη). Αυτό το γεγονός έρχεται σε αμήχανη ανακούφιση κάθε φορά που μια από αυτές τις συσκευές πέφτει στο έδαφος μιας από αυτές τις χώρες, η οποία σαφώς δεν μπορεί καν να υποβάλει επίσημη διαμαρτυρία.

Εν ολίγοις, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εξαιρετικά περίπλοκη και επικίνδυνη: μια πολιτική Ευρώπη που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε μια κατάσταση που αγγίζει τα όρια του ακήρυχτου πολέμου. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά επικίνδυνο κενό, δεδομένης της απρόβλεπτης φύσης της σύγκρουσης, αλλά πάνω απ' όλα της μη αναστρέψιμης διαδικασίας, η οποία φαίνεται να μην έχει σαφές όριο: οι Βρυξέλλες θα συνεχίσουν να παράγουν όλο και περισσότερα για λογαριασμό του Κιέβου, βέβαιες ότι αυτό δεν θα έχει συνέπειες, στο βαθμό που το Κρεμλίνο δεν θα τολμήσει ποτέ να προβεί σε αντίποινα κατά του εδάφους των ευρωπαϊκών χωρών, που προστατεύονται από την ασπίδα του ΝΑΤΟ. Μια πολιτική Ευρώπη που, δυστυχώς, σε αυτή την περίπλοκη κατάσταση, προδίδει την περιορισμένη κατανόησή της για τις τρέχουσες δυναμικές και τις συνέπειές τους: η ευρωπαϊκή πολιτική τάξη, κλειδωμένη σε έναν πύργο από φιλντισένιο δέρμα και δέσμια των δικών της βεβαιοτήτων, βέβαιη ότι είναι ανέγγιχτη, κινδυνεύει ξαφνικά να γίνει «νόμιμος στόχος», όπως λένε στην πολεμική ορολογία. Αυτό το ενδεχόμενο θα μπορούσε να προκύψει ανά πάσα στιγμή, πολύ πριν το συνειδητοποιήσει η ευρωπαϊκή ελίτ, ίσως πεπεισμένη ότι μια τέτοια στιγμή της αλήθειας δεν θα έρθει ποτέ. Τα επανειλημμένα ρεπορτάζ για ουκρανικές βόμβες και μη επανδρωμένα οχήματα που συντρίβονται ή συντρίβονται σε έδαφος της ΕΕ (χωρικά ύδατα χωρίς να εξαιρούνται, δεδομένου ότι έχουν ανακτηθεί και θαλάσσια drones από ελληνικά νησιά) υποδηλώνουν, ωστόσο, ότι η φυσική βία της σύγκρουσης έχει αντικειμενικά προσεγγίσει την όαση ειρήνης που οι Βρυξέλλες ισχυρίζονται ότι είναι απαραβίαστη. Ο ασύμμετρος και ανεπίσημος πόλεμος που διεξάγει το ευρωατλαντικό μπλοκ παρουσιάζει ακριβώς αυτό το πρόβλημα: η απροσδιόριστη φύση του, η τάση του να επεκτείνεται χωρίς ακριβή όρια, η εκθετική του ανάπτυξη μπορεί δυστυχώς να οδηγήσει στο λογικό συμπέρασμα ότι όχι μόνο οι Βρυξέλλες είναι εμπόλεμος στη συνεχιζόμενη σύγκρουση, αλλά ο ρόλος της ξεπερνά ακόμη και αυτόν του Κιέβου. Πράγματι, αν αναγνωρίσουμε ότι η Ουκρανία είναι από καιρό ανίκανη να πολεμήσει και ότι όλα όσα μπορούν να αναπτυχθούν προέρχονται απευθείας από τη Δύση, τότε πρέπει να συμπεράνουμε ότι η σύγκρουση σε αυτό το σημείο δεν είναι μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, αλλά μεταξύ Μόσχας και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (της οποίας το ουκρανικό έδαφος είναι απλώς ένας πληρεξούσιος, όπως έχουν τονίσει πολλοί αναλυτές όλα αυτά τα χρόνια, που θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά εναντίον της Ρωσίας: τόσο οι υλικοί όσο και οι ανθρώπινοι πόροι της). Ένα απείρως μεγάλο στοίχημα που πρέπει να ληφθεί.

Metamorfosi del conflitto in corso

Ευρώπη και Ευρωπαϊκή Ένωση: η μεγάλη μυστικοποίηση

Antonello Cresti - 14/07/2026

Πηγή: Αντονέλο Κρέστι

Η μεγαλύτερη αμηχανία των τελευταίων δεκαετιών είναι ότι μας έπεισε ότι η Ευρώπη και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το ίδιο πράγμα.
Δεν είναι.
Η Ευρώπη είναι ένας πολιτισμός. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας μηχανισμός.
Η Ευρώπη γεννήθηκε από τη συνάντηση διαφορετικών λαών, διαφορετικών γλωσσών, διαφορετικών παραδόσεων. Οι Βρυξέλλες, ωστόσο, κυβερνούν σαν κάθε διαφορά να ήταν ένα πρόβλημα που πρέπει να τυποποιηθεί.
Και ακριβώς εδώ η Ιταλία γίνεται μια υποδειγματική περίπτωση.
Η δύναμή της δεν προέρχεται από την τυποποίηση. Προέρχεται από την εξαίρεση.
Κάθε περιοχή κατέχει γνώση, κάθε κοινότητα μια μνήμη, κάθε εμπόριο μια ιστορία. Όταν η γεωργία, η βιοτεχνία, η αλιεία και οι μικρές επιχειρήσεις αντιμετωπίζονται ως απλά στοιχεία του προϋπολογισμού, όχι μόνο χάνεται η οικονομία.
Χάνουμε έναν πολιτισμό.
Και μετά υπάρχει το μεγαλύτερο παράδοξο.
Συνεχίζουμε να επικαλούμαστε τον Καρλομάγνο, την Ευρώπη, τις ρίζες μας, την ιστορία μας... αλλά όλο και περισσότερο αυτά τα σύμβολα χρησιμοποιούνται για να πουν το αντίθετό τους.
Είναι σαν να διατηρούμε τα πορτρέτα των προγόνων μας ενώ πουλάμε, δωμάτιο με δωμάτιο, το σπίτι που έχτισαν.
Η προσπάθεια να σώσουμε τη χώρα μας είναι επίσης απαραίτητη για την Ευρώπη στο σύνολό της.
...Για να της υπενθυμίσουμε ποια είναι.

L'Europa e Unione Europea: la grande mistificazione

Είμαστε μάρτυρες του τέλους του κόσμου του Κίσινγκερ

από τον Michel Foucher - 15/07/2026

Πηγή: Le Grand Continent

Όπως λέτε στα απομνημονεύματά σας, έχετε «διαδώσει τον κόσμο» κατά μήκος και έξω από τις αναταραχές των τελευταίων δεκαετιών. 1. . Ωστόσο, παρά αυτή τη θεωρητική και πρακτική εμπειρία, είστε πεπεισμένοι ότι γινόμαστε μάρτυρες μιας άνευ προηγουμένου ιστορικής ρήξης. Την αποκαλείτε «τη μεγάλη διχόνοια». 2. Τι είναι και γιατί αυτός ο όρος αντί για « γεωπολιτική μετάβαση »;

Επειδή δεν πρόκειται πλέον για μετάβαση.
Μια πραγματική γεωπολιτική, κοσμοϊστορική μετατόπιση συντελείται μπροστά στα μάτια μας: η ριζική μετατόπιση από ένα διεθνές σύστημα βασισμένο σε κανόνες, που δημιουργήθηκε μετά το 1945, σε έναν κόσμο που καθοδηγείται από φιλοδοξίες για αναγνώριση από ανερχόμενες δυνάμεις και όνειρα για αποκατάσταση του καθεστώτος των αυτοκρατοριών που βρίσκονται σε δύσκολη θέση.

Μέχρι τότε, η διεθνής ζωή χαρακτηριζόταν από μια συνεχή συζήτηση μεταξύ κυρίαρχων κρατών, στην οποία η ισχύς δεν ήταν αυτοσκοπός, επειδή υπήρχαν συγκεκριμένοι στόχοι και κοινά πλαίσια. Αυτή η συζήτηση ονομαζόταν «διπλωματία» και αναρωτιέμαι αν η εποχή αυτής της «διπλωματίας» έχει τελειώσει.

Αλλά διαπραγματευόμαστε πολύ αυτή τη στιγμή...

Με εξαιρετικά ανάμεικτη επιτυχία.
Οι μόνες διαπραγματεύσεις σχετικά με διεθνή ζητήματα και μεγάλες δυνάμεις διεξάγονται, όσον αφορά το Ιράν, από το Κατάρ και το Πακιστάν, τα οποία παρεμβαίνουν για οικονομικούς λόγους - το πρώτο ανοίγοντας ξανά τα Στενά του Ορμούζ - και για οικονομικούς λόγους - ο δεύτερος επειδή χρειάζονται επειγόντως βοήθεια. Με την υποστήριξη της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, η οποία εκπροσωπεί τα αμερικανικά συμφέροντα στην Τεχεράνη, οι συναντήσεις πραγματοποιούνται σε ξενοδοχείο στο Μπούργκενστοκ, το οποίο ανήκει στο κρατικό επενδυτικό ταμείο του Εμιράτου του Κατάρ.

Η προσέγγιση των ΗΠΑ μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ είναι επίσης πολύ περιορισμένη.

Όταν ο Τραμπ απειλεί τους Ευρωπαίους ότι θα αποσύρει τα αμερικανικά στρατεύματα από την Ευρώπη, εκτός αν του πουλήσουν τη Γροιλανδία, η σύνδεση μεταξύ των δύο φακέλων είναι πλασματική. Πρόκειται απλώς για παιδιά, χωρίς κανένα αποτέλεσμα.Μισέλ Φουσέ

Οι Ευρωπαίοι δεν συμμετέχουν σε καμία από τις τρέχουσες ή πιθανές διαπραγματεύσεις, όπως στην Ουκρανία. Έχουν περιθωριοποιηθεί από το Ισραήλ, το οποίο διαιωνίζει το περιφερειακό χάος και επιδιώκει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον αδύναμων καθεστώτων, όταν το αντίθετο είναι απαραίτητο, όπως αποδεικνύεται από την πρωτοποριακή επίσκεψη του Γάλλου προέδρου στη Δαμασκό.

Ωστόσο, η αμερικανική εμπλοκή φαίνεται να αντιβαίνει στην κοινωνική και πολιτική συναίνεση. Κανένας μελλοντικός Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δεν θα πραγματοποιήσει τόσες επισκέψεις στο εξωτερικό όσες ο Άντονι Μπλίνκεν, υπό τον Τζο Μπάιντεν: 424 ημέρες ταξιδιού, σε 89 χώρες.

Το περιθώριο ελιγμών των Ηνωμένων Πολιτειών έχει μειωθεί σταθερά και μετά τον Τραμπ, η κοινωνία δεν θα διατηρεί πλέον μια δέσμευση στις διεθνείς υποθέσεις. Ο προστατευτισμός, η μονομερής προσέγγιση, η απόσυρση της διεθνούς βοήθειας και η υποστήριξη των δημοκρατικών καθεστώτων αποτελούν την κυρίαρχη άποψη.

Προκαλείται αυτή η ρήξη ή απλώς επιταχύνεται από την άσκηση εξουσίας από την κυβέρνηση Τραμπ;

Ο απόλυτος εγγυητής αυτής της τάξης, οι Ηνωμένες Πολιτείες, άρχισαν να την αρνούνται από μόνες τους με την καταστροφική εισβολή στο Ιράκ το 2003. Στη συνέχεια, ακολούθησαν και άλλοι: η ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας και η απόσχιση του ουκρανικού Ντονμπάς το 2014.

Το περιθώριο ελιγμών των Ηνωμένων Πολιτειών έχει συρρικνωθεί και μετά τον Τραμπ, η κοινωνία δεν θα υποστηρίξει μια επανασύνδεση στις διεθνείς υποθέσεις.Μισέλ Φουσέ

Από εκεί και πέρα, η διπλωματική σκηνή μετατρέπεται σε δόλωμα που καλύπτει την πολιτική των τετελεσμένων - από τη Βενεζουέλα μέχρι το Σουδάν, από τη Μέση Ανατολή μέχρι τη Νότια Ασία - όπου ένας αυξανόμενος αριθμός περιφερειακών δυνάμεων δεύτερης και τρίτης κατηγορίας εισέρχονται στη μάχη. Η αναδιατύπωση ιστορικών αφηγήσεων, είτε μεσσιανικών είτε ακόμη και πολιτισμικών, καταλήγει να νομιμοποιεί τον αναθεωρητισμό.

Αυτό που περιγράφει δεν είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που είχε χτίσει ο Μέτερνιχ στη Βιέννη, και το οποίο θαύμαζε ο Κίσινγκερ: ένα σύστημα όπου τα θέματα και οι κλίμακες ήταν συνδεδεμένα μεταξύ τους, ο περίφημος « σύνδεσμος ». 3 Ποια ήταν η κοινή γραμματική της διπλωματίας;

Όταν ο Τραμπ απειλεί τους Ευρωπαίους με απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη, εκτός αν του πουλήσουν τη Γροιλανδία, η σύνδεση μεταξύ των δύο είναι πλασματική. Πρόκειται απλώς για παιδιά, χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Η διπλωματική στρατηγική «συνδέσμου» των Κίσινγκερ και Μπρεζίνσκι είναι το πιο προφανές χαρακτηριστικό της «ρεαλπολιτικής». Σε αυτήν την περίπτωση, στόχευε στη σύνδεση πολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου: να εξασφαλίσει από τη Σοβιετική Ένωση λιγότερη υποστήριξη για επαναστατικά κινήματα στον Τρίτο Κόσμο (Αγκόλα, Μοζαμβίκη, Αιθιοπία, Κεντρική Αμερική) με αντάλλαγμα παραχωρήσεις στον έλεγχο των πυρηνικών όπλων.

Έτσι, το 1978, ο Μπρεζίνσκι είχε δημιουργήσει μια σύνδεση μεταξύ των διαπραγματεύσεων για τον περιορισμό των στρατηγικών όπλων (SALT II) και της σοβιετικής εμπλοκής στο Κέρας της Αφρικής.

Πιο κοντά στην πατρίδα, η ένθερμη υποστήριξη του Κίσινγκερ προς τη χούντα Πινοσέτ στη Χιλή, με την ανατροπή του καθεστώτος του Αλιέντε το 1973, είχε ως στόχο να στείλει ένα μήνυμα στους ευρωκομμουνιστές της Νότιας Ευρώπης, λιγότερο από δύο χρόνια πριν από την Πορτογαλική Επανάσταση των Κουμπότρυπων και τον θάνατο του Φράνκο λίγο περισσότερο από δύο χρόνια αργότερα. Φοβόταν μια αντιληπτή επέκταση της σοβιετικής επιρροής στη Νότια Ευρώπη, ένα κλειδί για την πρόσβαση στο θέατρο της Μέσης Ανατολής, χωρίς να προβλέπει ότι ένας Βερλινέζος θα έφευγε από το Κρεμλίνο το 1976.

Η σύνδεση προϋποθέτει λίγους κεντρικούς παράγοντες που μερικές φορές συμφωνούν να υποτάξουν τα άμεσα κέρδη τους στη συνολική σταθερότητα του συστήματος. Γιατί οι μεγάλες δυνάμεις έχουν παραιτηθεί από τη διατήρηση της σταθερότητας του συστήματος και ποιος είναι ο ρόλος που παίζουν τώρα οι ενδιάμεσες δυνάμεις σε αυτή τη διαταραχή;

Ας επικεντρωθούμε σε μία από τις προκλήσεις της διπλωματίας των συνδέσμων: επιβάλλει έναν ζουρλομανδύα στην στρατιωτική πυρηνική ενέργεια. Η τελευταία συνθήκη που εξακολουθεί να ισχύει, η συνθήκη New Start για τα διηπειρωτικά όπλα, έληξε στις 5 Φεβρουαρίου 2026. Για πρώτη φορά από το 1972, καμία συμφωνία δεν ρυθμίζει, ελέγχει ή περιορίζει την πρόοδό της. Οι προικισμένες χώρες βρίσκονται στη διαδικασία ενίσχυσης των οπλοστασίων τους, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας. Η Κίνα χρησιμοποιεί την υστέρησή της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες ως πρόσχημα για να αρνηθεί οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις. Η Ρωσία σκοπεύει να συμπεριλάβει τις γαλλικές και βρετανικές δυνατότητες στην αύξηση του ορίου πριν από οποιεσδήποτε συζητήσεις με την Ουάσινγκτον.

Το τέλος της αμερικανικής ειρήνης αποτελεί πρόκληση για τις μεσαίες δυνάμεις.

Για παράδειγμα, η Σαουδική Αραβία έχει συνειδητοποιήσει ότι οι στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή προορίζονται για την προστασία του Ισραήλ, όχι των χωρών της Αραβικής Χερσονήσου. Εξ ου και μια νέα αμυντική συμφωνία με το Πακιστάν, η οποία έχει πυρηνική διάσταση. Η Τουρκία είναι πιθανώς ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ , αλλά τα συμφέροντά της βρίσκονται στη Συρία, το Ιράκ και το Κέρας της Αφρικής. Πρώτα και κύρια, στη Σομαλία, όπου βρίσκεται υπό κατασκευή μια αεροδιαστημική βάση, ενώ η Ουάσιγκτον μόλις αποφάσισε να μειώσει τη χρηματοδότηση για τη Δύναμη Παρέμβασης της Αφρικανικής Ένωσης (AUSSOM).

Η σύνδεση του Κισινγκεριανού ήταν να ενσωματωθεί ο αντίπαλος στο σύστημα για να τον περιορίσει, αλλά -τουλάχιστον αυτό πιστεύουμε για τον Λευκό Οίκο- ενσωματώνοντάς τον, επιτρέψαμε στην Κίνα να ευημερήσει σε σημείο που να μπορεί να αντιστρέψει τα δεδομένα. Η ασφαλιστική εταιρεία θα αποσυρθεί επειδή το δικό της επιχειρηματικό μοντέλο έχει δημιουργήσει τον αντίπαλό της.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η διπλωματία των διασυνδέσμων αρχικά επικεντρώθηκε αποκλειστικά στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των δύο μεγάλων δυνάμεων. Ωστόσο, είχε δύο αντιφατικά αποτελέσματα. Η αναγνώριση της Κίνας από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1979, η οποία άνοιξε το δρόμο για την παρουσία του Κίσινγκερ το 1971, ήδη μέσω της Διώρυγας του Πακιστάν, είχε ως στόχο να διαλύσει ένα ήδη αποδυναμωμένο κομμουνιστικό μπλοκ. Ωστόσο, ενθάρρυνε επίσης την ανάκαμψη της Κίνας, κάτι που επιβεβαιώθηκε από την υποστήριξη του Κλίντον στον ΠΟΕ, με την ελπίδα ότι μια πιο ανεπτυγμένη Κίνα θα δημιουργούσε μια καταθλιπτική μεσαία τάξη.

Ξέρουμε τι θα συμβεί στη συνέχεια. Η ανάπτυξη της Κίνας ήταν θεαματική. Μια μοναδική ανακάλυψη στην ιστορία της εξόδου από την υπανάπτυξη, σε ένα τέταρτο του αιώνα, και βρίσκεται στην υπηρεσία της εξουσίας, υπό την ηγεσία του κόμματος, το οποίο πιστεύει ότι το κράτος πρόνοιας είναι φτιαγμένο για τους «τεμπέληδες», σύμφωνα με τη φόρμουλα του Xi Jinping. Οι κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις αυτού του άλματος προς τα εμπρός θα επηρεάσουν επίσης την πορεία της χώρας.

Αυτό είναι που τροφοδοτεί την αμερικανική αντιστροφή: η κοινωνία καθώς και οι πολιτικοί φορείς βάζουν τέλος στον 80ετή κύκλο της «Pax Americana», της οποίας τα εργαλεία - το ελεύθερο εμπόριο και οι ανοιχτές θάλασσες, η συλλογική ασφάλεια και οι διεθνείς θεσμοί - δεν διασφαλίζουν πλέον την αμερικανική υπεροχή. Θεωρείται πλέον ως μια κακή συμφωνία την οποία εκμεταλλεύτηκαν οι αντίπαλοι, κυρίως η Κίνα.

Η συγκράτηση του Μπρεζίνσκι στην σοβιετική επέκταση, αντίθετα, παρήγαγε το επιθυμητό αποτέλεσμα: η αποτυχία του Αφγανιστάν οδήγησε στην κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Η συμμαχία κατέστρεψε τον έναν αντίπαλο και παρήγαγε τον άλλον.

Αυτό το απόφθεγμα του Τζο Μπάιντεν, που ειπώθηκε το 2023, αναφέρεται συχνά: «Κάθε έξι ή οκτώ γενιές, ο κόσμος αλλάζει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Ζούμε μήπως σε μια από αυτές τις στιγμές αιφνιδιασμού;»

Τα σχόλια του Μπάιντεν μας προσκαλούν να θυμηθούμε ορισμένα προηγούμενα. Οι τραγωδίες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου οδήγησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαθιδρύσουν τους θεσμούς μιας φιλελεύθερης διεθνούς τάξης και, στη Δυτική Ευρώπη, να καλλιεργήσουν μια δημοκρατική κοινότητα συμφιλιωμένων χωρών.

Η ήττα της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου στο Σουέζ το 1956 σφράγισε το τέλος της παγκόσμιας κυριαρχίας τους. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 πρόσφερε στις Ηνωμένες Πολιτείες μια στιγμή μονοπολικότητας, με τις τάσεις της να οδηγούν στο Ιράκ και σε ατελείωτους πολέμους στη Μέση Ανατολή.

Από αυτές τις τρεις δομικές ρήξεις, πρέπει κάθε φορά να αναρωτιόμαστε τι απομένει. Αυτές είναι οι εποχές κατά τις οποίες η τάξη αναδιαμορφώνεται. Το ανοιχτό ερώτημα σήμερα είναι αν θα αναδυθεί τάξη ή απλώς αταξία.

Αν, όπως πιστεύει ο Άνταμ Πόζεν , οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μετατραπεί από «παγκόσμια ασφαλιστική εταιρεία» σε «απατεώνα», μπορούμε να περιμένουμε ότι η Κίνα θα γίνει η νέα «ασφαλιστική εταιρεία» ή μήπως θα μπορούσε να γίνει μία;

Η άνοδος της Κίνας είναι θεαματική: το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της έχει πολλαπλασιαστεί πάνω από δεκαπενταπλάσια από την είσοδό της στον ΠΟΕ το 2001, υπό την αμερικανική πίεση. Είναι ένα κράτος μηχανικής — τα μισά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Χου Τζιντάο είχαν υπόβαθρο στη μηχανική — και ένας σχεδιαστής, τα σχέδια του οποίου εφαρμόζονται.

Αλλά είναι πρόωρο να διαγνώσουμε μια μετάφραση της imperii , μια μεταβίβαση εξουσίας: Η Κίνα δεν διαθέτει διεθνές αποθεματικό νόμισμα, ιστορικό ηγεμονίας της διεθνούς τάξης και ισχυρή κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική απήχηση.

Με ποια έννοια;

Η Κίνα δεν προσπαθεί να εξάγει το μοντέλο της ή να υπερασπιστεί τις παγκόσμιες αξίες. Παρουσιάζεται ως κόμβος σταθερότητας και εκμεταλλεύεται τις περιπλανήσεις του Λευκού Οίκου. Υπό τον Τραμπ, έχει πετύχει αυτό που επιθυμούσε: το καθεστώς μιας δύναμης ισότιμης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με τον Μέτερνιχ και τον Κίσινγκερ, η διεθνής τάξη βασίζεται στη νομιμότητα, δηλαδή σε μια ελάχιστη συμφωνία μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων σχετικά με τους κανόνες του παιχνιδιού. Θα μπορούσε μια Κίνα που αρνείται να υποταχθεί σε ένα καθολικό πλαίσιο, για παράδειγμα ορίζοντας τον εαυτό της ως πολιτισμικό κράτος, να αποτελέσει μέρος μιας τέτοιας συμφωνίας νομιμότητας ή θα μπορούσε απλώς να διεκδικήσει μια ισορροπία δυνάμεων;

Οι Κινέζοι, κάπως μεσσιανικοί, δεν είναι ιεραπόστολοι. Απλώς εξάγουν το μοντέλο κατευθυνόμενης και σχεδιασμένης ανάπτυξης στις αναδυόμενες χώρες. Ταυτόχρονα, ανταγωνίζονται τη Δύση, επιδιώκοντας μίμηση και έτσι ξεπερνώντας την σε καλύτερες επιδόσεις. Η γοητεία της Κίνας με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι αξιοσημείωτη: πώς, ρωτούν, γίνεται μια χώρα τόσο πρόσφατη στην παγκόσμια ιστορία τόσο ισχυρή; Η Κίνα θέλει να δείξει ότι μπορεί να εκσυγχρονιστεί χωρίς να γίνει Δυτική. Σε αυτό, ακολουθούν την πορεία της Ιαπωνίας από την εποχή Meiji και αυτήν της Σιγκαπούρης υπό την ηγεσία του Lee Kuan Yew, του μεγάλου εμπνευστή του Deng Xiaoping. Απορρίπτουν την ιδέα των παγκόσμιων αξιών (δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, διάκριση εξουσιών, ελευθερία σκέψης, λόγου και γραφής).

Το ζήτημα της σύνδεσης μεταξύ της επιδίωξης μιας μορφής οικουμενισμού και της πολλαπλότητας της ανθρώπινης εμπειρίας είναι τόσο παλιό όσο και η φιλοσοφία. Όλοι οι πολιτισμοί και τα πολιτικά συστήματα φέρουν το σήμα κατατεθέν μιας επιδίωξης και έμπνευσης προς το οικουμενικό. Μπορούμε να προχωρήσουμε, ακολουθώντας τον Pierre Hassner. 4 , η ιδέα ενός πλουραλιστικού οικουμενισμού και να θυμόμαστε ότι κάθε πολιτισμικός χώρος έχει τις δικές του αναλλοίωτες παραμέτρους (στην Ευρώπη, η κληρονομιά της Ελλάδας, της Ρώμης, ο Χριστιανισμός, οι επαναστάσεις, οι αστικοί κώδικες, η διάκριση των εξουσιών κ.λπ.).

Στην Κίνα, επικαλούμαστε την εξουσία, την αξία μέσω της εκπαίδευσης (τον Κομφούκιο και τους διαγωνισμούς για την πρόσληψη αυτοκρατορικών πρακτόρων), την πρωτοκαθεδρία του συλλογικού (τον παλιό ασιατικό τρόπο παραγωγής των υδραυλικών εταιρειών) και στη συνέχεια την υπακοή. Η διαφορά της Ταϊβάν είναι επομένως αφόρητη για το καθεστώς του ΚΚΚ, το οποίο το ίδιο δεν είναι μονολιθικό. Ο οικονομολόγος Γκάο Σανγουέν, ο οποίος πέθανε πρόσφατα από καρκίνο σε ηλικία 55 ετών, αμφισβήτησε με ένα περούκα το επίσημο ποσοστό ανάπτυξης του 5%, επισημαίνοντας, σε συνέδριο στο Ινστιτούτο Πίτερσον στην Ουάσιγκτον, ότι δεν είχε ξεπεράσει το 2%, ένα ποσοστό που επιβεβαιώθηκε από τους πιο ενημερωμένους ειδικούς. Το 2024, είχε αυτόν τον τύπο: «Οι αρχαίοι είναι γεμάτοι ζωντάνια, οι νέοι δεν είναι ζωντανοί και οι μεσήλικες έχουν κουραστεί από τη ζωή», που σημαίνει ότι οι ηλικιωμένοι είχαν επωφεληθεί από την οικονομική άνθηση, ενώ οι επόμενες γενιές πλήρωσαν το τίμημα. 5. Θα ήταν συνετό να προβλεφθούν οι εσωτερικές πολιτικές εντάσεις μεσοπρόθεσμα.

Ας προχωρήσουμε σε ένα από τα κεντρικά ζητήματα του έργου σας: τα σύνορα. Πώς τα απειλεί άμεσα αυτή η διακλάδωση;

Είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα της περιόδου: η κριτική, από τις τρεις κατηγορίες δυνάμεων - καθιερωμένη, παρακμάζουσα και ανερχόμενη - της βεστφαλιανής αντίληψης για τα γραμμικά σύνορα, υπέρ ενός νεοϊμπεριαλιστικού οράματος ενός «απεριόριστου» κράτους.

«Η αυτοκρατορία δεν έχει όρια», λένε στη Μόσχα: ένα κέντρο εξουσίας που περιβάλλεται από χώρες με υποτελή πεπρωμένο, όπως ήταν στο παρελθόν. Σαν να επανενεργοποιήθηκε η παλιά αγγλοαμερικανική διάκριση μεταξύ συνόρων , γραμμών και συνόρων , η περιοχή, μέσω πολιτισμικών, θρησκευτικών και πολιτισμικών επιχειρημάτων. Στην Κίνα , το jiang (το οριοθετικό σύνορο) και το yu (ο χώρος στον οποίο ασκείται η εξουσία) διαφοροποιούνται έτσι. Η Ταϊλάνδη ανέκαθεν απέρριπτε τις δυτικές μεθόδους οριοθέτησης.

Το ανοιχτό ερώτημα σήμερα είναι αν από αυτό θα προκύψει τάξη ή απλώς αταξία.Μισέλ Φουσέ

Καθώς η κυριαρχία άλλων κρατών γίνεται σχετικός κανόνας, τα σύνορα γίνονται εμπόδια που πρέπει να παραβιάζονται. Όταν ο Πρόεδρος Τραμπ υποσχέθηκε στον Καναδό Πρωθυπουργό την τύχη ενός κυβερνήτη ενός προσαρτημένου κράτους, αυτό ήταν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ρητορικής του «όλα επιτρέπονται». Και αυτή η ρητορική εξαπλώνεται: υιοθετείται από δυνάμεις δεύτερης και τρίτης βαθμίδας με ισχυρές περιφερειακές φιλοδοξίες - τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Υεμένη, το Σουδάν και το Κέρας της Αφρικής. Το ταμπού του απαραβίαστου των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο και οι ιστορικές διαμάχες επανεμφανίζονται ελλείψει ενός δεσμευτικού πλαισίου.

Αντιμέτωποι με αντιπαραθέσεις όπως αυτές της Ταϊλάνδης και της Καμπότζης , υποστηρίζετε μια «τεχνική» αναεδαφικοποίηση του προβλήματος.

Η μόνη διέξοδος, για δύο χώρες που μάχονται για μια διαδρομή, είναι να θεωρήσουν τα συνοριακά ζητήματα ως τεχνικά ζητήματα - οριοθετήσεις, χαρτογράφηση αναφορών, προηγούμενες συμφωνίες, βέλτιστες πρακτικές, προηγούμενοι οικισμοί - και να τα αντιμετωπίσουν ως τέτοια, με την υποστήριξη ειδικών. Αυτό ακριβώς δυσκολεύει η διχόνοια: όταν η αφήγηση του πολιτισμού υπερισχύει της συνθήκης, δεν διαπραγματεύεται πλέον μια γραμμή, αλλά διεκδικεί μια σφαίρα.

Όταν αντιμετωπίζουμε συνοριακές διαφορές, δύο στάσεις είναι πιθανές: είτε η πολιτική εργαλειοποίηση (μπορεί να χάσουμε εκλογές ή εξουσία πάνω σε αυτά τα θέματα που ευνοούν τις εθνικιστικές παρορμήσεις), είτε η αντιμετώπισή τους ως νομικά (οριοθέτηση) και πρακτικά (οριοθέτηση) επιχειρήματα.

Μήπως βιώνουμε επίσης μια κρίση της διεθνούς τάξης που φαίνεται να μας στέλνει πίσω στο λυκόφως του βεστφαλικού συστήματος ;

Ναι, και αυτή η κρίση φωτίζεται ακριβώς υπό το φως μιας αρχαίας διάκρισης εντός του βεστφαλικού συστήματος: αυτής των τάξεων εξουσίας, που εισήγαγε ο Μοντεσκιέ και ανέλυσε ο Λουίτζι Μασίλι Μιλιορίνι στην αξιοσημείωτη μελέτη του για τον Μέτερνιχ.

Αυτό που μας διδάσκει αυτή η παράδοση είναι ότι μια διεθνής ισορροπία δεν οικοδομείται ποτέ αποκλειστικά στην αμοιβαία σχέση μεταξύ των μεγάλων, λεγόμενων «πρώτης τάξεως» δυνάμεων, αλλά απαιτεί την ενσωμάτωση δυνάμεων δεύτερης και τρίτης τάξεως.

Αλλά αυτό ακριβώς έχει πάψει να κάνει η σημερινή τάξη: περιθωριοποιώντας τις δευτερεύουσες δυνάμεις, έχει σπάσει αυτή τη λογική της παγκόσμιας ισορροπίας. Μια ισορροπία που αγνοεί τις δευτερεύουσες δυνάμεις δεν μπορεί να επιτύχει ισορροπία, και αυτή η αστάθεια χαρακτηρίζει την κρίση που βιώνουμε, όπως στο λυκόφως του βεστφαλικού συστήματος.

Ίσως εδώ βρίσκουμε την απάντηση σε ένα ερώτημα που τέθηκε νωρίτερα. Μήπως η σύνδεση εξαφανίστηκε επειδή οι μεγάλοι δεν μπορούν πλέον να τη ρυθμίσουν ή επειδή οι ίδιοι έχουν υιοθετήσει τις δικές τους μεθόδους τετελεσμένων γεγονότων;

Η απάντηση μου φαίνεται να είναι, εκτός αν εφεύρουμε έναν τρίτο ευρωπαϊκό δρόμο, βασισμένο στη συνεργασία, τη συναπόφαση και τη δημιουργία ενός συλλογικού πλαισίου.

Τι μπορούν να κάνουν η Γαλλία και η Ευρώπη σε αυτό το πλαίσιο;

«Σε περιόδους κρίσης, προσπαθούμε να επιστρέψουμε στον κόσμο του χθες. Σε περιόδους σοκ, πρέπει να κινηθούμε προς έναν νέο κόσμο.» 6. . Στην περίπτωση της καθιερωμένης Ευρώπης, το ζήτημα των εδαφικών της συνόρων και της οργάνωσης της ασφάλειάς της έχει επανενεργοποιηθεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία και το αναμενόμενο τέλος της αμερικανικής στρατηγικής υποστήριξης. Είναι επομένως απαραίτητο να δοθούν νέες απαντήσεις σε αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία της μεγάλης διχάλας που βρίσκεται σε εξέλιξη. Πρόκειται για ζήτημα οργάνωσης της καθιερωμένης Ευρώπης -με τη μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης- απέναντι στον αναθεωρητισμό.

Για να αντικατασταθεί με βιώσιμο τρόπο ο αποδυναμωμένος διατλαντικός δεσμός, θα ήταν συνετό να οικοδομηθεί μια ευρωπαϊκή συμμαχία ασφάλειας και άμυνας γύρω από ένα μικρό υποσύνολο χωρών με πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες. Από την εποχή του Σαρλ ντε Γκωλ, διαδοχικοί Γάλλοι πρόεδροι έχουν αναφερθεί σταθερά στην «ευρωπαϊκή διάσταση» των «ζωτικών συμφερόντων» της Γαλλίας, που προστατεύονται από την ανεξάρτητη δύναμη κρούσης της. Κατά τη γνώμη του, επρόκειτο για ένα σιδερένιο σύνορο, έναν μακρινό κληρονόμο των οχυρώσεων του Βωμπάν. Αυτό καταδεικνύει πώς έχει αλλάξει ο κόσμος από το 2020. Αυτή η αμυντική συμμαχία δεν θα καθοδηγείται από έναν μόνο ηγέτη στην Ουάσιγκτον, αλλά από ένα διοικητικό συμβούλιο. Η συμφιλίωση των εθνικών φιλοδοξιών που είναι όλα θραύσματα της Ευρώπης και ο σχηματισμός μιας πραγματικής συμμαχίας με τους εταίρους της για να επηρεάσει τις παγκόσμιες υποθέσεις είναι η πραγματική πρόκληση της εξελισσόμενης περιόδου.

Από αυτή την άποψη, είναι απαραίτητο να ρυθμιστούν οι εθνικές προσπάθειες για την ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων. Όπως ακριβώς η γερμανική ενοποίηση ήταν μέρος ενός ευρωπαϊκού πλαισίου (άμεση ένταξη των πρώην ανατολικών ομόσπονδων κρατών, η αποκήρυξη του γερμανικού μάρκου από τον Κολ υπέρ του ευρώ, αλλά με κεντρική τράπεζα που εδρεύει στη Φρανκφούρτη), είναι σημαντικό η «Zeitenwende» («Έποχή του Χρόνου») να δηλωθεί σαφώς από τον πρώην καγκελάριο Όλαφ Σολτς τρεις ημέρες μετά την μοιραία 24η Φεβρουαρίου 2022, την ημέρα της γενικής επιθετικότητας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Ωστόσο, οι κυρίαρχοι υπήκοοι αποτελούν πρωτίστως ευθύνη της εθνικής κυβέρνησης. Ο κίνδυνος μιας «ειδικής πορείας » είναι πραγματικός, με τη μορφή ηγεσίας, σύμφωνα με τον Johann Wadephul. 7. .

Ένας από τους λόγους για αυτήν την πρόθεση πρωτοκαθεδρίας είναι η αυξανόμενη ανησυχία των Γερμανών φίλων μας για την πολιτική και οικονομική κατάσταση της Γαλλίας, την αδυναμία της να μεταρρυθμιστεί και την αποδυνάμωση της γεωοικονομικής της θέσης στον κόσμο, την οποία ο ισχυρός διπλωματικός δυναμισμός του Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί να αντισταθμίσει. 8. Πώς μπορείς να έχεις βάρος στην Ευρώπη αν δεν είσαι δυνατός εντός έδρας;

Πηγές

1.Michel Foucher, Επισκοπώντας τον κόσμο: Αναμνήσεις ενός πολιτικού γεωγράφου , L'Aube, 2η έκδοση, 2025.
2.Εισαγωγή στο βιβλίο « Η Πρόκληση των Συνόρων » από τις εκδόσεις CNRS, το οποίο θα εκδοθεί τον Σεπτέμβριο του 2026.
3.Η « σύνδεση », την οποία διατύπωσε ο Κίσινγκερ το 1969, βασίζεται στην πεποίθηση ότι «τα κύρια ζητήματα είναι θεμελιωδώς συνδεδεμένα». Στα απομνημονεύματά του, ο Κίσινγκερ τονίζει ότι αυτή η προσέγγιση είναι έντονα εμπνευσμένη από την ευρωπαϊκή διπλωματική κουλτούρα, η οποία υποτάσσει κάθε διαπραγμάτευση σε ένα στρατηγικό όραμα ολόκληρου του αμερικανικού πολιτισμού, με τάση να αντιμετωπίζει κάθε πρόβλημα μεμονωμένα, σύμφωνα με τα δικά του πλεονεκτήματα.
4.Προς έναν πλουραλιστικό οικουμενισμό; "", Spirito , σημ. 187, Δεκέμβριος 1992.
5.Τζο Λίχι, « Ο Κινέζος οικονομολόγος που αμφέβαλλε για τα επίσημα στοιχεία του ΑΕΠ πεθαίνει ανοιχτά », The Financial Times , 8 Ιουλίου 2026.
6.Βλέπε τη δήλωση του Ναυάρχου Pierre Vandier, Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή Μετασχηματισμού του ΝΑΤΟ.
7.Δήλωση της 21ης ​​Μαΐου 2026 στη Σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ στο Χέλσινγκμποργκ
8.Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ιταλία θα μετακινηθεί από την έβδομη στην τέταρτη μεγαλύτερη παγκόσμια εξαγωγέα αγαθών το 2025, ξεπερνώντας στη συνέχεια τη Γαλλία, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία (περίπου 623 δισεκατομμύρια ευρώ σε εξαγωγές αγαθών και εμπορικό πλεόνασμα 54,9 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2024). Η Γαλλία βρίσκεται στην έβδομη θέση, με χρόνιο εμπορικό έλλειμμα από το 2003.

Το '68 ήταν η αυτομεταρρύθμιση του κεφαλαίου

 από τον Francesco Petrone - 15 Ιουλίου 2026

Πηγή: Φραντσέσκο Πετρόνε

Ο Κοστάνζο Πρέβε, ένας εξέχων φιλόσοφος, δοκιμιογράφος και πολιτικός επιστήμονας, ανέπτυξε τη θέση του υποστηρίζοντας ότι το '68 ήταν ένα «αντι-αστικό, όχι αντι-καπιταλιστικό» κίνημα. Έφτασε στο σημείο να υποστηρίξει ότι το '68 ήταν η μεγαλύτερη εξέγερση της κατώτερης μεσαίας τάξης στην ιστορία. Για τον Πρέβε, η διαμαρτυρία στρεφόταν ενάντια στην παραδοσιακή αστική τάξη, της οποίας οι κατευθυντήριες αρχές ήταν η οικογένεια, η Εκκλησία, τα καθήκοντα, οι αποταμιεύσεις και η εξουσία του πατέρα. Κατακεραύνωσε τον γάμο, την καριέρα, την ηθική και τη «μόνιμη εργασία». Με αυτή την έννοια, ήταν βαθιά αντι-αστική. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο, το κίνημα ευνοούσε τον προηγμένο καπιταλισμό. Αυτό συνέβαινε επειδή το '68 απαιτούσε περισσότερη αγορά, περισσότερη κινητικότητα, περισσότερη κατανάλωση, περισσότερο ατομικισμό, περισσότερη «αυτοπραγμάτωση». Όλα όσα χρειαζόταν ο καπιταλισμός για να μετακινηθεί από το «φορντιστικό» μοντέλο - εργοστάσιο, εργάτης, συνδικάτο, συλλογικότητα - στο «μετα-φορντιστικό» μοντέλο: επισφαλές, δημιουργικό, ευέλικτο και ναρκισσιστικό. Ο καπιταλισμός της δεκαετίας του 1970 έπρεπε να καταστρέψει τις παλιές ιεραρχίες για να πουλήσει καλύτερα. Ενώ οι φοιτητές κατείχαν πανεπιστήμια στο όνομα της «απελευθέρωσης», το κεφάλαιο μετέφερε και διέλυσε εργοστάσια. Όταν η παραδοσιακή αστική τάξη κατέρρευσε, δεν ήρθε ο κομμουνισμός. Ήρθε η ολοκληρωτική αγορά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Πρεβ αποκαλεί το κίνημα «την επανάσταση που εξαπέλυσε το κεφάλαιο εναντίον του εαυτού του». «Το '68 ήταν το μόνο μαζικό κίνημα που εξυπηρετούσε τα αντικειμενικά συμφέροντα του κεφαλαίου, πιστεύοντας ότι το πολεμούσε». Για τον Πρεβ, το '68 ήταν μηδενισμός συν την αγορά. Δεν ήταν επανάσταση, αλλά καπιταλιστικός εκσυγχρονισμός μεταμφιεσμένος σε επανάσταση. Ήταν η κηδεία του αγροτικού/αστικού κόσμου και τα εγκαίνια ενός νέου καπιταλισμού. Ο Παζολίνι είχε την ίδια διορατικότητα και έγραψε ότι οι φοιτητές ήταν παιδιά της αστικής τάξης, σε αντίθεση με τους αστυνομικούς, που ήταν παιδιά αγροτών και εργατών από τον Νότο. Με αυτά τα πολεμικά λόγια, εννοούσε ότι το '68 ήταν ένας εμφύλιος πόλεμος εντός της αστικής τάξης, όχι μια ταξική πάλη. Ο Παζολίνι απεχθανόταν την «αστική τάξη», αλλά μισούσε ακόμη περισσότερο τη νέα δύναμη του καταναλωτισμού, της τηλεόρασης, της «τυποποίησης». Ο Παζολίνι είπε ότι από το 1961 έως το 1975, η Ιταλία άλλαξε φυλή. Χάσαμε τους αγρότες μας, τους εργάτες μας, τις διαλέκτους μας, τα σώματά μας, τις τελετουργίες μας. Στη θέση τους ήρθε το «ragazzi di vita» της ευημερίας: όλοι το ίδιο, όλοι μιλούσαν ιταλικά στην τηλεόραση. Ο Παζολίνι είπε το 1975: «Η ευημερία σκότωσε την Ιταλία περισσότερο από όσο θα σκότωνε ένας πόλεμος». Ο Πρέβε είπε το 2000: «Το '68 ήταν η αυτομεταρρύθμιση του κεφαλαίου». Και οι δύο είπαν ότι το '68 δεν ανέτρεψε το κεφάλαιο. Του έκανε τη χάρη να ανατρέψει όλα όσα το κεφάλαιο δεν μπορούσε να ανατρέψει: την οικογένεια, την ντροπή, την παράδοση.

Il '68 è stato l'auto-riforma del capitale

Σχετικά με την παρακμή του δυτικού πολιτισμού

Pierluigi Fagan - 14 Ιουλίου 2026

Πηγή: Πιερλουίτζι Φάγκαν

Ο Arlacchi, στο Il Fatto, έγραψε ένα αναλυτικό άρθρο σχετικά με τη σχέση μεταξύ του παρακμάζοντος δυτικού πολιτισμού και της ανερχόμενης ομάδας πολιτισμών που τώρα ονομάζεται «Παγκόσμιος Νότος», παρόλο που κάποιοι βρίσκονται στην Ανατολή και όχι στον Νότο.
Ανέφερε τον Arnold Toynbee, έναν ιστορικό του οποίου το όνομα συνδέεται ιδιαίτερα με τον κλάδο των ιστορικών σπουδών που ασχολείται με τους πολιτισμούς. Ο Toynbee επεσήμανε ότι οι πολιτισμοί πεθαίνουν από αυτοκτονία και όχι από φόνο, αλλά θα μπορούσε επίσης να πει από προοδευτική δυσπροσαρμογή.
Ο κύκλος του πολιτισμού περιλαμβάνει τη γέννηση και την επιβεβαίωση, την επέκταση, την έναρξη των προσαρμοστικών αντιφάσεων που συνοδεύουν την παρακμή και το τέλος του πολιτισμού, ο οποίος είτε διαλύεται σε άλλα συστήματα και μεταρρυθμίζεται μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, αλλά με τρόπο που είναι δύσκολο να εντοπιστεί στην πορεία της προηγούμενης ιστορίας. Η κορυφή της προσαρμοστικής καμπύλης, όπου τελειώνουν οι «χρυσές εποχές» και αρχίζει η παρακμή, σηματοδοτείται από το απλό γεγονός ότι ο χρόνος περνάει και τροποποιεί το πλαίσιο στο οποίο άκμασε ο πολιτισμός. Οι πολιτισμοί φαίνονται τυφλοί σε αυτή την αλλαγή στο πλαίσιό τους, αγνοώντας την ή, πιο συχνά, απορρίπτοντάς την, και έτσι γίνονται ολοένα και πιο δυσπροσαρμοστικοί επειδή δεν αλλάζουμε όταν αλλάζουν όλα γύρω μας. Όλα τα ζωντανά όντα υπόκεινται σε προσαρμοστικούς κανόνες, αλλά οι πολιτισμοί είναι μόνο μεταφορικά υποκείμενοι. Είναι ακέφαλα και ασυνείδητα συστήματα χωρίς ένα ενιαίο βιολογικό σώμα.
Λαμβάνοντας υπόψη τις ελίτ του συστήματος που κυβερνούν ή διαχειρίζονται την πορεία ενός πολιτισμού στην παρακμή του, παρατηρούμε μια κακή παραγωγή ηγετών, έλλειψη νέων ιδεών και μια πεισματική και ολοένα και πιο επίμονη επιμονή στην εφαρμογή των μεθόδων που έκαναν αυτόν τον πολιτισμό σπουδαίο, σαν το πρόβλημα να ήταν ποσοτικό και όχι ποιοτικό.
Πρέπει να ειπωθεί ότι οι ελίτ του συστήματος βρίσκονται σε μια οντολογική σύγκρουση συμφερόντων. Οι αλλαγές που απαιτούνται από τις νέες προσαρμογές είναι δομικές, δηλαδή απαιτούν αλλαγή των τρόπων με τους οποίους οι ίδιες οι ελίτ γίνονται τέτοιες. Προφανώς, σίγουρα δεν θα είναι αυτές που θα αναδιατυπώσουν το σύστημα. Επιπλέον, το να είσαι «ελίτ» δεν υποδηλώνει καμία άλλη αξία εκτός από το να είσαι καλά προσαρμοσμένος σε ένα σύστημα. Δεν συνεπάγεται μια πλήρη κατανόηση αυτού του συστήματος, του πλαισίου του και, εάν είναι απαραίτητο, του πώς και προς ποια κατεύθυνση να αλλάξει.
Καθώς οι κοινωνίες παρακμάζουν, συσσωρεύονται δυσλειτουργίες και αντιφάσεις, φόβοι και ανησυχία, τα οποία εκμεταλλεύονται περιστασιακά επίδοξοι ηγέτες για να ανέλθουν στις σφαίρες εξουσίας. Ακόμα και εκείνοι που ξεκινούν με ειλικρινείς, αλλά αόριστες και στυλιζαρισμένες, προθέσεις για αλλαγή καταλήγουν να παρασύρονται στην αδράνεια των καθιερωμένων τρόπων, προδίδοντας τις αρχικές τους προθέσεις.
Πρέπει επίσης να ειπωθεί ότι η ίδια η κοινωνία έχει τη δική της αδράνεια. Στη μελέτη του του 2020, ο κοινωνικός ψυχολόγος John T. Jost ανέλυσε τους μηχανισμούς αυτής της αδράνειας στο βιβλίο του "A Theory of Systematic Justifying". Εν ολίγοις, εκτός από τις ελίτ που βρίσκονται σε σύγκρουση συμφερόντων με την αλλαγή, συχνά οι κατώτερες τάξεις της κοινωνίας υποστηρίζουν τις ελίτ του συστήματος από φόβο για την αλλαγή. Όσο άσχημα κι αν είναι τα πράγματα, συχνά βρίσκουν πολλαπλούς τρόπους να προσαρμοστούν, και αυτή η κατάσταση, όσο άβολη κι αν είναι, προτιμάται από τα άγνωστα της ριζικής αλλαγής που αυτές οι κοινωνικές ομάδες δεν είναι σε θέση καν να σκεφτούν και στη συνέχεια να κατακτήσουν.
Αλλά η σκέψη για τέτοια σύνθετα ζητήματα είναι επίπονη για όλους. Οι διανοούμενοι βρίσκονται δομικά συνδεδεμένοι με την επιτυχία θεωριών, ιδεών, βιβλίων και άρθρων, που οδηγούν σε καθηγητικές έδρες και αναγνώριση, και τα οποία πρέπει να βρουν ένα κοινό. Δεδομένου ότι το κοινό επικεντρώνεται στο ενδεχόμενο, αφιερώνει λίγη και περιορισμένη προσοχή σε αυτές τις μελέτες.
Επιπλέον, η πειθαρχική εκπαίδευση οδηγεί σε «ειδικούς» στην οικονομία, τη γεωπολιτική, την κοινωνιολογία, την ιστορία, τη φιλοσοφία, την οικολογία και ούτω καθεξής, οι οποίοι συστηματικά δεν έχουν μια ολοκληρωμένη άποψη για τα πράγματα που, εκ φύσεως, είναι «συνυφασμένα» (cum-plexus).
Τέλος, οι ελίτ του συστήματος (οι οποίες δεν είναι τόσο περιορισμένες σε αριθμό· οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι σε διάφορα επίπεδα στη λειτουργία ενός τρέχοντος συστήματος φτάνουν έως και το ένα τέταρτο της κοινωνίας· το 1% είναι μια δημοσιογραφική απλοποίηση, όχι ο μελετημένος καρπός σοβαρής κοινωνικής ανάλυσης) εξοστρακίζουν με πολλούς τρόπους κάθε μη συμμορφούμενη σκέψη. Όσο χειρότερα πάνε τα πράγματα, τόσο περισσότερο περιορίζεται η ελευθερία των ιδεών και προκύπτουν αφορισμοί και εξοστρακισμοί. Η Ιερά Εξέταση εμφανίστηκε το «φθινόπωρο του Μεσαίωνα».
Ο διανοούμενος εργάζεται με το μυαλό του, αλλά πέρα ​​από αυτή την ιδιαιτερότητα, κερδίζει εισόδημα και επιδιώκει κοινωνική θέση όπως όλοι οι άλλοι. Όσοι μπορούν να αντέξουν οικονομικά την πραγματική ελευθερία σκέψης είναι πολύ λίγοι και σίγουρα δεν ευνοούνται. Τέλος, ακόμη και ο πιο ελεύθερος ή θαρραλέος διανοούμενος πρέπει να συντονιστεί με το πολιτιστικό, ψυχολογικό, συναισθηματικό-ορθολογικό επίπεδο του κοινού του, διαφορετικά κηρύττει στην ερημιά μόνο και μόνο για να «ανακαλυφθεί ξανά» μερικές δεκαετίες ή αιώνες αργότερα.
Η ενημέρωση της ανάλυσης, ο καθορισμός του πότε ξεκίνησε η καθοδική πορεία του πολιτισμού μας, είναι περίπλοκη. Κάθε γεγονός, ειδικά ένα αυτού του μεγέθους, είναι μια συμβολή διαφορετικών γραμμών αιτιότητας, και η αιτιότητα είναι πάντα πληθυντική. Μόνο οι διανοούμενοι που είναι δεσμευμένοι στον κλάδο τους και δεν γνωρίζουν άλλες προοπτικές για άλλα αντικείμενα του πολύπλοκου συστήματος - τις μορφές της συσχετισμένης ζωής - εστιάζουν στο γεγονός x ή στην αιτία y λόγω του θέματος z, στο οποίο είναι ειδικοί.
Ωστόσο, η σαφής έναρξη της παρακμής μπορεί να εντοπιστεί στη δεκαετία του 1980. Λίγο πριν και λίγο αργότερα, άρχισαν τα οικολογικά προβλήματα και η δημογραφική παρακμή, και ο τυπικός ρυθμός αναπαραγωγής (τουλάχιστον 2,1 παιδιά ανά ζευγάρι) άρχισε επίσης να μειώνεται, ενώ το μερίδιο του μη δυτικού πληθυσμού αυξήθηκε δραματικά. Αντιπροσωπεύαμε το ένα τρίτο του κόσμου στις αρχές του εικοστού αιώνα. Σήμερα, αντιπροσωπεύουμε μόλις το ένα έκτο, και στο μέλλον, ακόμη λιγότερο.
Τα κοινωνικά και πολιτιστικά κινήματα των τελών της δεκαετίας του 1960 και του 1970 τρόμαξαν τις ελίτ, οι οποίες, γνωρίζοντας ότι οι καιροί ήταν δύσκολοι, άρχισαν να σαμποτάρουν την προηγούμενη, στοιχειώδη μορφή δημοκρατίας, καταπολεμώντας με διάφορους τρόπους κάθε ενεργή πολιτική συμμετοχή και ανάγοντας τον πλουραλισμό σε διπολισμό που συγκλίνει στο κέντρο.
Η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία άρχισε να επιβάλλεται (ομολογουμένως γεννήθηκε περισσότερα από πενήντα χρόνια νωρίτερα, αλλά καλλιεργήθηκε αθόρυβα με αυτή τη «στρατηγική υπομονή» που μερικές φορές επιδεικνύουν οι ελίτ, αλλά ο απλός λαός όχι), και αμέσως μετά ξεκίνησε η «παγκοσμιοποίηση» για ολόκληρο τον κόσμο και η «χρηματιστικοποίηση» για όσους έχουν δυτικό κεφάλαιο, δημιουργώντας έτσι πρωτοφανείς καμπύλες προοδευτικής ανισότητας.
Ο άλλος κόσμος εκμεταλλεύτηκε αυτή την ξαφνική εξωστρέφεια του κεφαλαίου και την μετεγκατάσταση και, οικειοποιούμενος τις βασικές αρχές της σύγχρονης οικονομίας, ανέπτυξε στη συνέχεια τη δική του αναπτυξιακή πορεία, σχηματίζοντας πρωτοφανείς μη δυτικές «δυνάμεις» και «περιοχές αγοράς». Αυτά τα συστήματα έχουν μπροστά τους δεκαετίες φυσικής ανάπτυξης, ενώ η Δύση έχει ήδη το μοιραίο «λαμπρό μέλλον πίσω της».
Αξίζει να σημειωθεί, όπως σημειώσαμε πριν από μερικές αναρτήσεις, ότι αυτή η σαρωτική αναδιαμόρφωση της δυτικής οικονομίας χαρακτηρίζεται από ολοένα και πιο υποτονικούς συνολικούς ρυθμούς ανάπτυξης, με δύο χτυπήματα, το ένα το 2008-09 και το άλλο κατά τη διάρκεια της Covid, καθώς και τον επαναλαμβανόμενο σχηματισμό και έκρηξη ψηφιακών φούσκες. Η ολοένα και πιο απελπισμένη μορφή οικονομικού ολοκληρωτισμού του νεοφιλελευθερισμού μπορεί να συγχρονιστεί ακριβώς με το γεγονός ότι η παραγωγική οικονομία λειτουργούσε ολοένα και χειρότερα, ενώ η χρηματοπιστωτική οικονομία έπλεε ελεύθερα και ευτυχισμένα στη νέα παγκόσμια αγορά.
Παράλληλα με αυτές τις δεκαετιών δυναμικές, βλέπουμε την προοδευτική εξαθλίωση της μεσαίας τάξης, που ωθείται στα χαμηλότερα επίπεδα, μαζί με φαινόμενα αγωνιώδους εργασιακής ανασφάλειας, υποαπασχόλησης και μείωσης της αγοραστικής δύναμης.
Από τότε και μετά, μετά από μερικούς πολέμους εδώ κι εκεί, προκλήσεις εναντίον της Ρωσίας, η οποία αντέδρασε ανατρέποντας το ουκρανικό τραπέζι και, ως εκ τούτου, την εύθραυστη ισορροπία μεταξύ των προσπαθειών διεθνούς δικαίου, των περιβαλλοντικών και κλιματικών κρίσεων, μιας δυσανάλογης απάντησης στο SARS-Covid (σαν να μην είχε ανακοινωθεί και προβλεφθεί ευρέως το πρόβλημα από τα τέλη της δεκαετίας του 1990), πραξικοπήματα στη Συρία, τη Γάζα, το Χορμούζ και το Ιράν, μέχρι την πρόσφατη έναρξη της «Αμυντικής Βιομηχανικής Επανάστασης» για την οποία οι ηλικιωμένοι Ευρωπαίοι πρέπει να αφιερώσουν μέρος του πλούτου τους σε ό,τι δεν μπορούν να κατανοήσουν ορθολογικά.
Σε επίπεδο ηγεσίας, η ακολουθία του Μπους του πρεσβύτερου, του Κλίντον, του Μπους του νεότερου, του Ομπάμα και του Τραμπ μιλάει ξεκάθαρα για την παρακμή της Αμερικής, η οποία είναι επίσης πολιτισμική, εγγενής στην αμερικανική κοινωνία. Στην Ευρώπη, η τελευταία ηγέτιδα ήταν η Μέρκελ (όσο κι αν δεν μας αρέσει ιδεολογικά), οι Βρετανοί έχουν συνθέσει μια συμπτωματική ακολουθία απίθανων γεγονότων αφού σκέφτηκαν να αποσχιστούν από την ΕΕ για να πουλήσουν «υπηρεσίες» στον υπόλοιπο αναπτυσσόμενο κόσμο, κάνοντας δραματικά λάθος υπολογισμούς. Ο Μακρόν παρακολουθούσε την τελευταία γαλλική τάφρο πριν από την έλευση μιας δεξιάς της οποίας η πραγματική ατζέντα είναι άγνωστη - πόσο μάλλον την Ιταλία.
Από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ το 1991, η σοσιαλδημοκρατική, σοσιαλιστική και κομμουνιστική «αριστερά» είτε έχει μετατραπεί σε προοδευτικό φιλελευθερισμό που επικεντρώνεται αποκλειστικά στα πολιτικά δικαιώματα, καθώς τα κοινωνικά δικαιώματα αντιβαίνουν στον φιλελευθερισμό, είτε έχει κυριολεκτικά εξαφανιστεί λόγω έλλειψης μιας αρθρωμένης ιδεολογίας που δεν προερχόταν από συστήματα σκέψης που χρονολογούνται από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.
Αντίθετα, η δεξιά έχει ακμάσει ξανά σε διάφορες εκδοχές και τώρα είναι ολοένα και πιο ισχυρή, τροφοδοτούμενη από φόβο, και σήμερα υπάρχει αφθονία φόβου. Μια σύντομη και εφήμερη περίοδος αυτού που έχει χαρακτηριστεί «λαϊκισμός» χρησίμευσε ως φαινομενική διαφωνία, στερούμενη οποιασδήποτε ουσίας, σπαταλώντας κοινωνική ενέργεια.
Οι επικριτές συνήθως επιλέγουν εύκολους στόχους όπως αυτός ή εκείνος ο ηγέτης, είτε ξεπουλημένος, ακατάλληλος, ψυχικά ανισόρροπος είτε όχι, αλλά οι ηγέτες είναι μόνο η έκφραση ενός μέρους του πληθυσμού. Οι Δυτικοί είναι η κινητήρια δύναμη της παρακμής. ένας πολιτισμός παρακμάζει σε κάθε πτυχή ταυτόχρονα επειδή είναι ένα «σύστημα», διαφορετικά θα υπήρχε ένα ρήγμα και μια εξέγερση, ή τουλάχιστον τριβή. Αλλά αν υπάρχει ένα πράγμα που χαρακτηρίζει αυτές τις τελευταίες δεκαετίες, αυτό είναι η απόλυτη κοινωνική ησυχία.
Επιπλέον, ελλείψει μιας αριστερής πολιτικής λειτουργίας ιστορικά εναλλακτικής στο τρέχον σύστημα, δεδομένου ότι η δεξιά δεν ήταν ποτέ αυτή που διατύπωσε κάτι περισσότερο από συντηρητισμό, παράδοση, τάξη και ιεραρχία, λίγο μίσος με κόστος και μια σιωπηλή συναίνεση στον καπιταλισμό, το χαοτικό κέντρο πέρασε εύκολα.
Η πολιτιστική παρακμή ήταν παράλληλη και αξίζει μια αφιερωμένη ανάρτηση. Η μόνη πολιτιστική μορφή που φαίνεται σχετικά υγιής είναι η τεχνική και, σε κάποιο βαθμό, η επιστημονική σκέψη (περισσότερο τεχνοεπιστημονική παρά αυστηρά επιστημονική), αλλά η μόνη αληθινή «καινοτομία» του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα είναι η πληροφορική-ψηφιακή, της οποίας ο οικονομικός αντίκτυπος δεν έχει ακόμη μετρηθεί πλήρως (πολύ λιγότερος από ό,τι υποσχέθηκε για καθαρά διαφημιστικούς λόγους που τροφοδοτούν τις χρηματοοικονομικές φούσκες), ο αντίκτυπός της στην απασχόληση είναι σαφώς αρνητικός και ο πολιτιστικός της αντίκτυπος αγγίζει τα όρια της δυστοπίας. Επιπλέον, για τη Δύση, συγκεντρωμένη σε λίγα μονοπωλιακά αμερικανικά χέρια, ο ίδιος ο Άνταμ Σμιθ θα είχε τρομοκρατηθεί.
Οδεύουμε έτσι προς ένα θλιβερό «τελικό παιχνίδι» στο οποίο οι ηλικιωμένοι Ευρωπαίοι θέλουν να επανεξοπλιστούν (;), η δημοκρατία, ακόμη και η σχετική, βρίσκεται σε βαθύ κώμα, ολόκληρη η Δύση περιορίζεται σε στενά και στρατηγικά διαχειριζόμενα οικονομικά συμφέροντα, η χειρότερη κοινωνικοπολιτισμική διαμόρφωση των Αμερικανών στην ιστορία, ο γενικός «πολιτισμός» έχει σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει και κανείς δεν ξέρει πώς να αναβιώσει τις οικονομικές τάσεις.
Όπως γνωρίζουν πολλοί, η ιστορία δεν δημιουργεί νόμους και πέντε χιλιάδες χρόνια πολιτισμού δεν είναι τίποτα σε σύγκριση με τα τρία εκατομμύρια χρόνια της ανθρώπινης φυλής. Αν οι πολιτισμοί έχουν αναδυθεί, έχουν αναπτυχθεί και στη συνέχεια έχουν αρχίσει λίγο-πολύ απότομα να παρακμάζουν μέχρι να καταρρεύσουν ή να εξαφανιστούν αργά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να βρούμε έναν τρόπο να αλλάξουμε ριζικά και να αποφύγουμε την καταστροφική κακή προσαρμογή.
Ωστόσο, όσοι πιστεύουν ότι η ιστορία μπορεί να συμπιεστεί σε μιάμιση ώρα αμερικανικής ταινίας όπου τρώμε ποπ κορν ενώ παρακολουθούμε καταστροφές, πρέπει να καθίσουν αναπαυτικά. Η παρακμή μπορεί να διαρκέσει για καταστροφικές δεκαετίες και ο θεατής δεν βρίσκεται έξω από την ταινία. Αυτοί είναι η ταινία. Η
προσπάθεια να σώσουμε τον πολιτισμό μας απαιτεί χρόνο, υπομονή, ευρεία εξειδίκευση, ρεαλιστική φαντασία και έναν κύκλο ιδεών και πρακτικών - δοκιμή, λάθος και ξανά προσπάθεια. Λιγότερη τεχνητή «νοημοσύνη», πιο εκτεταμένη ανθρώπινη νοημοσύνη.

Sul declino della civiltà occidentale

Όποιος τήν Ουκρανία πληγώνει από τήν Ουκρανία χάνεται.

Σήμερα εστιάζω σε μια σειρά από μικρές ειδήσεις, μικρά κουδούνια κινδύνου, φαινομενικά αμελητέα συμπτώματα που ανοίγουν τον δρόμο για καρδιακή προσβολή για το status quo. Το πρώτο σημάδι αναταραχής αφορά τους εορτασμούς της 14ης Ιουλίου, που αμαυρώθηκαν από την ήττα από την Ισπανία στο Παγκόσμιο Κύπελλο, η οποία θα αναγκάσει τον Εμανουέλ και την Μπριζίτ να αδειάσουν τις βαλίτσες τους έτοιμες να παρακολουθήσουν τον τελικό. Αυτή η περίσταση καθιστά ακόμη πιο απαράδεκτο το γεγονός ότι, μαζί με στρατιωτικά αποσπάσματα από άλλα έθνη, ένα απόσπασμα Ουκρανών Ναζί συμμετείχε επίσης στην παραδοσιακή παρέλαση στα Ηλύσια Πεδία, εκτελώντας τις κινήσεις τους με το βήμα της χήνας. Μπορείτε να τους δείτε στο τέλος του παρακάτω βίντεο:

                      

Εν ολίγοις, ενώ η Ουκρανία βυθίζεται, ο Μακρόν δεν βρήκε τίποτα καλύτερο να κάνει από το να παρελάσει ναζιστικά στρατεύματα, παρουσία του περιπλανώμενου Εβραίου Ζελένσκι, που τώρα είναι μια μακάβρια μάσκα που υποτίθεται ότι δίνει ανθρώπινο πρόσωπο στην απανθρωπιά των δυτικών ολιγαρχιών. Άλλωστε, ο πρόεδρος ήταν στέλεχος τράπεζας των Ρότσιλντ, και είναι γνωστό ότι οι Ρότσιλντ ήταν αυτοί που χρηματοδότησαν την εκστρατεία του Ναπολέοντα στη Ρωσία. Επομένως, η Ρωσοφοβία δεν είναι μόνο εθνικό καθήκον, αλλά και εταιρικό καθήκον για τον ένοικο του Μεγάρου των Ηλυσίων.

Σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στη Γαλλία, η αφίσα που βλέπετε παρακάτω εμφανίστηκε στην Πολωνία:

Το κείμενο αναφέρει: Η Ρωσία πολεμά για εμάς ενάντια στους ληστές του Μπαντέρα , δηλαδή ενάντια στους Ναζί. Αυτό δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη, αφού ο Μπαντέρα, ο οποίος αναδείχθηκε ως ο ιδρυτικός θρύλος του καθεστώτος του Κιέβου, σκότωσε χιλιάδες Πολωνούς. Και καθώς η εγκληματική περιπέτεια του Ζελένσκι και της Σίας του πλησιάζει στο τέλος της, η Πολωνία ετοιμάζεται να διεκδικήσει εδαφικές διεκδικήσεις στη βορειοδυτική Ουκρανία. Θα δούμε μερικά συναρπαστικά πράγματα κατά τη διάρκεια της τελευταίας καρδιακής προσβολής της Ευρώπης.

Τέλος, το μυστήριο του ξαφνικού θανάτου του Ρεπουμπλικάνου γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, επί χρόνια ενός από τους κορυφαίους πολεμοκάπηλους της Αμερικής και κύριου έρανου του σιωνιστικού λόμπι. Λέγεται ότι πέθανε στο σπίτι του, αλλά στην πραγματικότητα πέθανε στο Κίεβο. Ακολουθεί η ακολουθία των γεγονότων που αναφέρει ο Λάρι Τζόνσον:

Ο Λίντσεϊ αναχώρησε από το Διεθνές Αεροδρόμιο Ντάλες γύρω στις 7:00 π.μ. τοπική ώρα στις 9 Ιουλίου. Η πτήση από Ντάλες προς Βαρσοβία διαρκεί εννέα ώρες. Πήρε το νυχτερινό τρένο από τη Βαρσοβία στις 6:15 μ.μ. τοπική ώρα στις 9 Ιουλίου και έφτασε στο Κίεβο μεταξύ 9:45 και 10:45 π.μ. τοπική ώρα στις 10 Ιουλίου. Ο Λίντσεϊ Γκράχαμ έφτασε στη συνέχεια στο Κίεβο στις 11 π.μ. την Παρασκευή. Συναντήθηκε με τον Ζελένσκι και επισκέφθηκε ένα εργοστάσιο κατασκευής drones.

Το πρώτο τρένο για τη Βαρσοβία αναχωρεί από το Κίεβο-Πασαζίρσκι μεταξύ 7:40 και 8:00 στις 11 και φτάνει στο Πρζέμισλ Γκλόουνι το απόγευμα (γύρω στις 5:00-6:00 μ.μ. ). Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται τουλάχιστον εννέα ώρες. Αυτό θα σήμαινε ότι στην Ουάσινγκτον θα ήταν περίπου στις 11:00 π.μ. Ας υποθέσουμε ότι έχει μία ώρα για να φτάσει στο αεροδρόμιο και ότι το αεροπλάνο απογειώνεται στις 7:00 μ.μ. τοπική ώρα από την Πολωνία, που είναι 12:00 μ.μ. στην Ουάσινγκτον. Η πτήση προς τα δυτικά διαρκεί 10 ώρες... Αυτό σημαίνει ότι το αεροπλάνο δεν θα μπορούσε να είχε προσγειωθεί στο Ντάλες πριν από τις 10:00 μ.μ. στις 11. Αυτό σημαίνει 2,5 ώρες μετά τον υποτιθέμενο θάνατο του Γκράχαμ στο σπίτι.

Οι συνθήκες και οι πραγματικές αιτίες του θανάτου του γερουσιαστή πολέμου είναι άγνωστες, αλλά σε κάθε περίπτωση ο νόμος των αντιποίνων λειτούργησε πολύ καλά: όποιος τραυματίζει την Ουκρανία, χάνεται από την Ουκρανία.

Chi di Ucraina ferisce, di Ucraina perisce | il Simplicissimus

Ησυχασμός και Προσευχή 3

Συνέχεια από Δευτέρα 13. Ιουλίου 2026

Ησυχασμός και Προσευχή 3

ORIENTALIA CHRISTIANA ANALECTA 176

IRÉNÉE HAUSHERR S.I.

Καθηγητής στο Institut Pontifical d’Études Orientales

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΑΓΙΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΗ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ ΤΟΥ ΦΙΛΟΞΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΑΒΒΟΥΓ († 523)

Μια θεολογική γνωμοδότηση σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ θεωρίας και αγιότητας δεν είναι ασφαλώς κάτι συνηθισμένο στην αρχαιότητα. Διαφορετικά, οι σύγχρονοι θεολόγοι θα κατέληγαν αναμφίβολα ευκολότερα σε συμφωνία ως προς το επιχείρημα της παραδόσεως σχετικά με αυτό το πρόβλημα. Φαίνεται, επομένως, ότι το έγγραφο για το οποίο πρόκειται να μιλήσουμε δεν μπορεί παρά να παρουσιάζει ενδιαφέρον, αφού πραγματεύεται ρητώς το θέμα αυτό γύρω στο έτος 500.

Δεν είναι εντελώς άγνωστο, μολονότι το πρωτότυπο συριακό κείμενό του παραμένει ακόμη ανέκδοτο. Μια παλαιά ελληνική μετάφρασή του έχει τυπωθεί τρεις φορές, χωρίς ωστόσο να κατορθώσει να επιβληθεί στην προσοχή των μελετητών. Ο καρδινάλιος Mai, στον όγδοο τόμο της Nova Patrum Bibliotheca, μέρος III, σ. 156, γράφει:
«Στον ελληνικό Βατικανό κώδικα 391, φφ. 166-346, σώζονται ογδόντα εννέα ασκητικοί λόγοι του Ισαάκ του Σύρου, ο οποίος υπήρξε αρχικά ασκητής και αναχωρητής και κατόπιν επίσκοπος Νινευή· αμέσως έπειτα, στη θέση του ενενηκοστού λόγου, υπάρχει μια εκτενής επιστολή του ίδιου προς τον Συμεών τον Κιονίτη. Τους προαναφερθέντες λόγους, μαζί με τέσσερις επιστολές του ίδιου, εξέδωσε στα ελληνικά —διότι ο συγγραφέας είχε γράψει στα συριακά, γι’ αυτό και στο ελληνικό κείμενο παραμένουν ίχνη συριασμών— ο Νικηφόρος Θεοτόκης, αφού είχαν μεταφραστεί από τους ηγουμένους Πατρίκιο και Αβράμιο, στη Λειψία, το έτος 1770. Ο Θεοτόκης υπήρξε προηγουμένως μοναχός και κατόπιν αρχιεπίσκοπος Σλαβινίου και Χερσώνος, με έδρα το Αστραχάν...
»Ωστόσο, αγνοώ τι απέγινε κατόπιν το βιβλίο των προαναφερθέντων λόγων· μολονότι αναζητήθηκε σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη, δεν κατέστη ακόμη δυνατόν να βρεθεί. Υποθέτω ότι ο εκδότης πήρε μαζί του σχεδόν όλα τα αντίτυπα στην Ελλάδα και στη Μόσχα. Θα αφήσω, λοιπόν, κατά μέρος αυτούς τους λόγους· δεν μπορώ όμως να παραβλέψω την επιστολή, η οποία είναι εκτενής και εξαίρετη, παρόλο που μπορεί κανείς να υποθέσει ότι πρόκειται για μία από εκείνες τις επιστολές τις οποίες ο Θεοτόκης δημοσίευσε στα ελληνικά, ποτέ όμως στα λατινικά, όπως πράττουμε εμείς.

»Η πρώτη χρησιμότητα αυτής της επιστολής έγκειται στο γεγονός ότι αποκαλύπτει την εποχή του ίδιου του Ισαάκ, δηλαδή τον έκτο αιώνα μετά Χριστόν... Ιδού, λοιπόν, πόσο αρχαίους συγγραφείς φέρνουμε στο φως· συγγραφείς οι οποίοι φανερώνουν τόσο τη συμφωνία των χριστιανικών δογμάτων όσο και τη σταθερότητα της πίστεως, την ύψιστη κορυφή της αρετής και, επιπλέον, τις υψηλές θεωρίες της θεωρητικής γνώσεως».

Από το έργο του Θεοτόκη, το οποίο ο καρδινάλιος Mai αναζήτησε μάταια σε ολόκληρη την Ευρώπη, το Ποντιφικό Ανατολικό Ινστιτούτο διαθέτει δύο εκδόσεις: εκείνη της Λειψίας του 1770 και εκείνη των Αθηνών του 1895. Στη δεύτερη έχει αλλάξει μόνο η σελιδαρίθμηση· ο εξαιρετικός όμως «Πίνακας αξιομνημόνευτων πραγμάτων» διατήρησε τις παραπομπές στις σελίδες της πρώτης εκδόσεως.

Η σύγκριση των δύο κειμένων αποδεικνύει την ανωτερότητα του κειμένου του Mai. Ο Θεοτόκης —ή ο συγγραφέας του χειρογράφου του— θεωρώντας τη γλώσσα υπερβολικά ακαλλιέργητη, την εξωράισε, περισσότερες από μία φορές εις βάρος του νοήματος. Ο Mai, αντιθέτως, διατήρησε πιστά τους «συριασμούς». Για παράδειγμα, στον αριθμό 20:

«τὴν θείαν ἀγάπην, ἣν μυστικῶς ἐν ἀναχωρήσει τρέχεις ὀπίσω αὐτῆς»
ενώ ο Θεοτόκης, σ. 560, γράφει:
«ἧς ὀπίσω ἐν ἀναχωρήσει μυστικῶς τρέχεις».
Σε κάποιο άλλο σημείο νομίζει κανείς ότι διακρίνει στο κείμενο του Mai το πρόχειρο σχέδιο του μεταφραστή. Στον αριθμό 19 διαβάζουμε:
«ὑπερηφανίαν ἐκτήσαντο καὶ πτῶσιν. καὶ τῇ πτώσει ἐγένοντο».

Το συριακό κείμενο περιέχει τη λέξη «πτώση» μόνο μία φορά, μαζί με την πρόθεση «λ», η οποία μπορεί να δηλώνει είτε δοτική είτε αιτιατική. Ο μεταφραστής, ο οποίος μεταφράζει κατά λέξη, αρχίζει γράφοντας «καὶ πτῶσιν», συμφωνώντας τη λέξη με το «ἐκτήσαντο»· έπειτα αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει ένα άλλο ρήμα που απαιτεί δοτική, διορθώνεται αμέσως και γράφει «καὶ τῇ πτώσει ἐγένοντο». Ο Θεοτόκης απλώς παραλείπει αυτές τις τελευταίες λέξεις και με τον τρόπο αυτό απομακρύνεται από το συριακό πρωτότυπο.

Υπάρχει κάθε λόγος να πιστεύουμε ότι ο μεταφραστής εργαζόταν επάνω σε ένα κείμενο απολύτως όμοιο με εκείνο του Vaticanus, διότι η μετάφρασή του συμφωνεί με τις γραφές του τελευταίου όταν άλλα χειρόγραφα αποκλίνουν από αυτές. Εκείνο όμως που πρέπει κυρίως να επισημανθεί είναι, στο σύνολό της, η πιστότητα και η ακρίβεια του λεξιλογίου της ελληνικής μεταφράσεως. Θα υποδείξουμε ορισμένες αστοχίες που εξηγούνται εύκολα· συνολικά, όμως, είναι ελάχιστες.
Ο Mai πίστευε, βασιζόμενος στον τίτλο, ότι το κείμενό μας ήταν έργο του «Αγίου Ισαάκ» της Νινευή, απευθυνόμενο στον άγιο Συμεών τον Στυλίτη, και ότι ανήκε επομένως στον έκτο αιώνα. Εδώ υπάρχουν πολλά σφάλματα.
Καταρχάς, θα έπρεπε να αποκατασταθεί στον Ισαάκ η ιδιότητά του ως Νεστοριανού· έπειτα, επειδή έζησε στα τέλη του έβδομου αιώνα, θα έπρεπε να συναχθεί ότι δεν ήταν δυνατόν να έχει αλληλογραφήσει με τον άγιο Συμεών τον Στυλίτη.
Ο J. B. Chabot απέδειξε (1) ότι η επιστολή δεν είναι του Ισαάκ της Νινευή, αλλά του Φιλοξένου της Μαββούγ. Μόνο οι αριθμοί 8-15 της εκδόσεως του Mai αποτελούν παρεμβολή προερχόμενη από τον Ισαάκ της Νινευή.
Η λέξη «παρεμβολή» δεν είναι, ωστόσο, απολύτως ακριβής. Ο Chabot δεν παρατήρησε ότι ένα μέρος του συριακού κειμένου είχε παραλειφθεί. Θα έπρεπε, επομένως, να γίνεται λόγος για «αντικατάσταση». Με αυτή την επιφύλαξη, ο Chabot έχει δίκιο, όπως είναι εύκολο να διαπιστωθεί από τον μεγάλο αριθμό συριακών χειρογράφων που περιέχουν το κείμενο και το αποδίδουν ομόφωνα στον Φιλόξενο (2).

Η εσωτερική κριτική δεν μπορεί παρά να επιβεβαιώσει, αν αυτό ήταν ακόμη αναγκαίο, τη μαρτυρία αυτή, η οποία φαίνεται ακαταμάχητη.

Δεν έχουμε, λοιπόν, να κάνουμε με έναν καθολικό του έβδομου αιώνα, αλλά με έναν Μονοφυσίτη, ο οποίος πέθανε το 523. Αν ο καρδινάλιος Mai το γνώριζε αυτό, θα είχε άραγε γράψει και πάλι τη θαυμαστική του φράση για «τη συμφωνία των χριστιανικών δογμάτων, τη σταθερότητα της πίστεως, την κορυφή της αρετής και τις υψηλές θεωρίες της θεωρητικής γνώσεως»; Ας χαιρόμαστε για το σφάλμα του, το οποίο μας επιτρέπει να αποδώσουμε απερίσπαστα δικαιοσύνη στην ομορφιά του κειμένου μας. Έπειτα, ας θυμηθούμε σε ποιον βαθμό αυτοί οι Μονοφυσίτες είναι αιρετικοί. Ο J. Lebon το εξέθεσε σε ένα κλασικό έργο για τον Σεβηριανό Μονοφυσιτισμό· και ίσως επανέλθει στο ζήτημα αυτό με τη δεξιοτεχνία του ειδικού, όταν ολοκληρώσει τις εκδόσεις των σχετικών θεολογικών κειμένων.
Από την πνευματική μας άποψη, ένα μόνο πράγμα μπορούμε να πούμε: ότι αυτοί οι Μονοφυσίτες διαθέτουν μια απολύτως ορθόδοξη διδασκαλία. Η χριστολογική τους πλάνη και οι απαράδεκτες χριστολογικές τους διατυπώσεις δεν ασκούν καμία επίδραση στην ασκητική και μυστική τους διδασκαλία. Είναι λιγότερο αιρετικοί από τους Νεστοριανούς. Η πλάνη των τελευταίων προερχόταν από μια ορισμένη ροπή προς τον ορθολογισμό· οι Μονοφυσίτες, αντιθέτως, θα έκλιναν μάλλον προς έναν ορισμένο φιντεϊσμό ή προς μια υπερβολικά άκαμπτη προσήλωση στις διατυπώσεις της πίστεως.

Τηρουμένων των αναλογιών, υπάρχει μεταξύ τους μια διαφορά συγκρίσιμη με εκείνη που χωρίζει τους «ορθοδόξους» από τους Προτεστάντες. Όπως και αν έχει, ο αναγνώστης θα διαπιστώσει ότι την επιστολή μας προς τον Πατρίκιο θα μπορούσε να την έχει υπογράψει και ο πλέον απαιτητικός καθολικός θεολόγος.
Δεν χρειάζεται να παρουσιάσουμε τον Φιλόξενο της Μαββούγ. Αρκεί να παραπέμψουμε είτε στον WALLIS BUDGE, ό.π., II, The Life of Philoxenus, σσ. XVII-XXXI· για την πίστη του, σσ. XXXI-XLVIII: the creed of Ph.· για τα έργα του, σσ. XLVIII-LXVI· είτε ακόμη στον BAUMSTARK, Geschichte der Syrischen Literatur, Βόννη, 1923, σσ. 141-145· ή επίσης στον BARDENHEWER, Geschichte der altkirchlichen Literatur, IV, Φράιμπουργκ, 1924, σσ. 417-421.

Ορισμένες παρατηρήσεις είναι αναγκαίες για να εκτιμηθεί η αξία του Φιλοξένου ως πνευματικού συγγραφέα. Μολονότι τα περισσότερα έργα του, και κυρίως τα ασκητικά ή μυστικά του έργα, παραμένουν ακόμη ανέκδοτα, μπορούμε να διακρίνουμε τις τάσεις του χάρη στις δημοσιεύσεις του Wallis Budge, του Vaschalde (3) και του κανονικού Lebon (4). Ο επίσκοπος της Μαββούγ έχει την ιδιοσυγκρασία ενός ακατάβλητου μαχητή· πολεμά ακατάπαυστα εναντίον των «αιρετικών», είτε Νεστοριανών είτε οπαδών της Συνόδου της Χαλκηδόνος· ακόμη και εναντίον των ομοπίστων του Μονοφυσιτών, όπως ίσως ο πράος Ιάκωβος του Σαρούγ, οι οποίοι υποστηρίζουν «ότι πρέπει να αναθεματίζονται τα κακά μέρη της διδασκαλίας των αιρετικών, χωρίς ωστόσο να απορρίπτονται οι ίδιοι μαζί με ολόκληρη τη διδασκαλία τους» (5).
Πρέπει να αναγνωρίσουμε σε αυτόν ένα ισχυρό πνεύμα, το οποίο καταδιώκει τους αντιπάλους του έως και τα τελευταία τους οχυρά. Εξάλλου, ως άνθρωπος μεγάλης παιδείας, είχε διαβάσει και αφομοιώσει ή κρίνει τόσο τα έργα των μεγάλων θεολόγων της Αλεξάνδρειας όσο και εκείνα των Σύρων συγγραφέων.

Από πού προέρχεται η πνευματική του διδασκαλία; Θα έπρεπε να έχουμε στη διάθεσή μας τα συγγράμματά του για την προσευχή, την παρθενία, την ταπείνωση, την ησυχία του μοναστικού βίου, τους τρεις βαθμούς της μοναστικής πορείας κ.λπ. Αναμένοντας να καταστούν όλα αυτά προσιτά, ας σημειώσουμε τουλάχιστον ότι γνωρίζει πολύ καλά τον Ευάγριο τον Ποντικό.
Γράφοντας στους μοναχούς Αβραάμ και Ορέστη εναντίον του Στεφάνου Bar-Sudaili (6), υποστηρίζει ότι ο τελευταίος έλαβε από τον Ευάγριο τη θεωρία της κινήσεως, η οποία είναι ουσιώδης για το σύστημά του. Ο πρόλογος του μεγάλου έργου για την Τριάδα και την Ενανθρώπηση αποτελεί ένα πλέγμα ευαγριανών αναμνήσεων: συναντούμε εκεί την άσκηση ως οδό για την άφιξη στη γνώση· την πρᾶξιν, η οποία αποκαλείται οδός των εντολών· την πνευματική ανακαίνιση μέσω της γνώσεως, αφού θανατωθεί ο παλαιός άνθρωπος —πρβλ. Ευάγριος, Κεφάλαια, συμπλ. 25—· τη γνώση των φύσεων, η οποία δεν αποκτάται μέσω της μελέτης· και, διακριτή από τη θέαση των αντικειμένων, τη γνώση των «λόγων» τους· τη θεωρία, μέσω του νου, της ίδιας του της φύσεως —ο Ευάγριος λέει: της ίδιας του της καταστάσεως—· την αγάπη που προηγείται της γνώσεως —Ευάγριος, Επιστολή προς Ανατόλιον, PG 40.1221 C· Πρακτικός, I, 56—· την πράξη, η οποία αρχίζει από την πίστη —πρβλ. Wallis Budge, Discours, II, III— και ολοκληρώνεται στην αγάπη· τη γνώση, η οποία αρχίζει από τη γνώση των φύσεων και ολοκληρώνεται στη θεολογία, ακριβώς όπως στον Ευάγριο.

Και ακόμη: «Όποιος δεν είδε τον Θεό δεν μπορεί να μιλήσει γι’ Αυτόν», λέει ο Ευάγριος (Κεφάλαια, V, 26), πράγμα που θα απαγόρευε στον Φιλόξενο να γράψει για την Τριάδα… αν η χάρη δεν ήταν ελεύθερη να οδηγήσει στη θέαση της αλήθειας μέσω μιας άλλης οδού από εκείνη της γνώσεως.
Πρέπει να παραθέσουμε αυτές τις λίγες γραμμές, διότι πρόκειται να βρουν την εφαρμογή τους τόσο στην πνευματική ζωή όσο και στη δογματική θεολογία (Vaschalde, σ. 4· σ. 10 της μεταφράσεως):

«Μόνον, λοιπόν, σε εκείνον που έφθασε σε αυτόν τον βαθμό αρμόζει να πραγματεύεται το ζήτημα της θεότητας. Εγώ όμως παρακλήθηκα από εσάς, μολονότι δεν άρχισα ακόμη ούτε καν να βαδίζω σε αυτή την οδό, να μιλήσω για όσα βρίσκονται στο τέλος της οδού, για εκείνη την πόλη προς την οποία οδηγεί η οδός —δηλαδή την Ιερουσαλήμ, πρβλ. Ευάγριος, Κεφάλαια, V, 88—, για όλα τα αγαθά της, καθώς και για τον Βασιλέα που κατοικεί σε αυτή την πόλη. Επειδή όμως η χάρη μπορεί να οδηγήσει τον νου από οποιοδήποτε μονοπάτι θέλει, και χωρίς την οδό του μόχθου, μέσω ενός άλλου μονοπατιού, εκείνου της πίστεως, στη θέαση της αλήθειας, θα πραγματευθούμε με πίστη όσα λάβαμε διά της χάριτος. Διότι δεν θα μιλήσουμε τώρα μέσω της γνώσεως, η οποία συνήθως γεννάται μόνο από την πνευματική αγάπη, αλλά μέσω των κινήσεων της πίστεως, η οποία είναι η αρχή της οδού των ηθών».
Χάρη σε αυτή τη γνώση των θεωριών του Ευαγρίου —και αναμφίβολα του Ωριγένη— ο Φιλόξενος κατέχει στην ιστορία της πνευματικής θεολογίας των Σύρων μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα θέση: βρίσκεται στο σταυροδρόμι όπου η αρχαία πνευματικότητα του Αφραάτη και του αγίου Εφραίμ, η οποία περιοριζόταν αποκλειστικά στην ευαγγελική παράδοση, συναντά τη φιλοσοφία.

Ο Ιάκωβος του Σαρούγ, την ίδια εποχή, περνά δίπλα από αυτήν χωρίς να της δίνει την παραμικρή προσοχή. Τουλάχιστον, δεν παραμένει κανένα ίχνος φιλοσοφικής επιδράσεως στα δημοσιευμένα έργα του, από τα οποία μόνο ο π. Bedjan εξέδωσε «περισσότερες από τέσσερις χιλιάδες διακόσιες σελίδες» (7). Και όταν και αυτός, όπως ο Φιλόξενος, γράφει εναντίον του Bar-Sudaili, εκείνο που τον ενδιαφέρει και τον ανησυχεί δεν είναι οι θεωρητικές εικασίες του αιρετικού, αλλά αποκλειστικά οι πλάνες του σχετικά με την αιωνιότητα των μεταθανάτιων τιμωριών (8). Ο Φιλόξενος, αντιθέτως, επιτίθεται «στην πανθεϊστική διδασκαλία περί ομοουσιότητας του Θεού και του υλικού σύμπαντος, καθώς και περί λυτρώσεως όλων των υπαρκτών μέσω της εξομοιώσεώς τους με τη θεία αρχή».

Θα ήταν πολύ χρήσιμο να γνωρίζαμε τη χρονολογία των συγγραμμάτων του Φιλοξένου. Η επιστολή εναντίον του Sudaili πρέπει να είναι μεταγενέστερη από εκείνη που μας απασχολεί εδώ (9). Και οι δύο όμως μαρτυρούν την ίδια μετριοπαθή μέριμνα. Η μία αντιτίθεται στις υπερβολές της θεωρητικής εικασίας, η άλλη στην ασυλλόγιστη επιθυμία της θεωρίας. Τόσο στο δογματικό όσο και στο μυστικό πεδίο έχουμε να κάνουμε με ένα ισορροπημένο πνεύμα, το οποίο, μολονότι αποδέχεται τα ουσιώδη δεδομένα της ωριγενιστικής γνώσεως, επιδιώκει να μην τους επιτρέψει να υπερβούν τα όρια της ορθοδοξίας και της παραδόσεως.

Ο A. L. Frotingham θεωρεί ανεξήγητη την αυστηρότητά του απέναντι στον Bar-Sudaili (10):
«Μολονότι οι διδασκαλίες του Bar-Sudaili διατυπώθηκαν με τολμηρή γλώσσα, δεν συμφωνούσαν μόνο με το κυρίαρχο πνεύμα του ανατολοσυριακού και αιγυπτιακού μοναχισμού· πόσοι περίφημοι διδάσκαλοι και Πατέρες της Εκκλησίας δεν είχαν υποστηρίξει την ίδια διδασκαλία; […] Την υποστηρίζει ολόκληρη η αλεξανδρινή σχολή, ο Κλήμης, ο Ωριγένης και ο Δίδυμος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και ο Γρηγόριος Νύσσης, ο Νεμέσιος, ο Συνέσιος και άλλοι· και αργότερα η σχολή της Αντιοχείας, με επικεφαλής τον Διόδωρο Ταρσού και τον Θεόδωρο Μοψουεστίας. Μεταξύ των Ανατολοσύρων, ακόμη και ο άγιος Εφραίμ δύσκολα μπορεί να απαλλαγεί από το στίγμα ενός μετριοπαθούς πανθεϊσμού…».

Είναι περιττό να επισημάνουμε όλες τις συγχύσεις αυτών των φράσεων· η παρατήρηση για τον άγιο Εφραίμ είναι ιδιαιτέρως απολαυστική. Αποτελεί ωραίο παράδειγμα της συνήθειας, κοινής σε πολλούς από όσους ασχολούνται με τον μυστικισμό, να θέτουν ως πρώτη αρχή ότι «κάθε μυστικισμός είναι κατ’ ουσίαν πανθεϊστής» (11).

Αντιθέτως, φαίνεται προφανές ότι, αν πρέπει να αναζητηθεί κάποια εξωτερική επίδραση για να εξηγηθεί η στάση του Φιλοξένου, στη διδασκαλία του Εφραίμ περί πίστεως θα βρεθεί η αιτία της αντιθέσεώς του τόσο προς τις δογματικές όσο και προς τις πρακτικές υπερβολές του μυστικισμού. Και ότι ο Στέφανος Bar-Sudaili υπερέβη περισσότερο από κάθε άλλον όλα τα όρια, μπορεί πλέον να το διαπιστώσει ο καθένας μετά τη δημοσίευση του Βιβλίου του Ιεροθέου (12).

Αυτή είναι, λοιπόν, η θεολογική νοοτροπία του Φιλοξένου: είναι σταθερά προσκολλημένος στη συριακή παράδοση, η οποία δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην πίστη από κάθε άλλη· διαθέτει, ωστόσο, αρκετά ανοικτό πνεύμα ώστε να δέχεται τις αλεξανδρινές θεωρητικές αναζητήσεις, υπό τον όρο ότι αυτές δεν θα βλάπτουν την απλότητα, η οποία είναι η μητέρα όλων των αρετών και της ίδιας της πίστεως (13).
Στο πρακτικό πεδίο, εκείνο της χριστιανικής ζωής και τελειότητας, αν διαθέταμε μόνο τους δεκατρείς λόγους περί «του τρόπου με τον οποίο μπορεί κανείς να φθάσει στην πνευματική αγάπη, από την οποία γεννάται η τελειότητα», θα μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι αυτή συνίσταται εξ ολοκλήρου στον αγώνα εναντίον των παθών.
Η τάση προς την πράξη είναι τόσο σαφής σε αυτή τη «συστηματική πραγματεία» —Πρόλογος—, ώστε ο Wallis Budge φαντάστηκε ότι ο Φιλόξενος ήθελε απλώς να επαναλάβει, με πιο σύγχρονη μορφή, το παλαιό έργο του Αφραάτη (σ. LXXIV). Ο Bardenhewer όμως έχει δίκιο να απορρίπτει αυτή την ιδέα (14).
Είδαμε ότι ο συγγραφέας μας γνωρίζει τον Ευάγριο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση εχθρός της θεωρίας· ούτε εκείνης που διδάσκεται στα Αποφθέγματα, της μνήμης Θεοῦ (15), διότι «ο μαθητής του Θεού πρέπει να προσπαθεί να έχει τη μνήμη του Διδασκάλου του, του Ιησού Χριστού, εμφυτευμένη μέσα στην ψυχή του και να μελετά Αυτόν ημέρα και νύχτα»· ούτε της περισσότερο φιλοσοφικής θεωρίας, η οποία αρχίζει από τη «φυσική θεωρία» και ολοκληρώνεται στην «επιστήμη της Αγίας Τριάδος».

Ας δούμε όμως πώς θα συμφιλιώσει όλα αυτά.

Σημειώσεις:

(1) De Sancti Isaaci Ninivitae vita, scriptis et doctrina, Λουβαίν, 1892, σσ. 12-15
(2) Βλ. WALLIS BUDGE, Discourses of Philoxenus, II, Λονδίνο, 1894, σ. LIX, αρ. XLVI, όπου υποδεικνύονται τα χειρόγραφα του Βρετανικού Μουσείου· να προστεθούν ο Vaticanus Syr. 125 και ο κώδικας του Βερολίνου, Sachau 199
(3) Philoxeni Mabbugensis Tractatus de Trinitate et Incarnatione, Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium, σειρά δεύτερη, τόμος XXVII, Ρώμη, 1907
(4) «Ανέκδοτα κείμενα του Φιλοξένου της Μαββούγ», Muséon, 1930
(5) Wallis Budge, σ. LIV, αρ. XIX
(6) Συριακό κείμενο και αγγλική μετάφραση στο A. L. FROTHINGHAM, Stephen Bar Sudaili the Syrian Mystic and the Book of Hierotheos, Λέιντεν, 1886
(7) Βλ. τον πρόλογο του πέμπτου τόμου των Homiliae Selectae Mar-Jacobi Sarugensis
(8) FROTHINGHAM, ό.π., σσ. 10-27
(9) Βλ. το άρθρο μας: «Η επίδραση του “Βιβλίου του αγίου Ιεροθέου”», υπό δημοσίευση στο Orientalia Christiana, Ιούνιος 1933
(10) Ό.π., σ. 54
(11) WENSINCK, Mystic Treatises by Isaac of Niniveh, Άμστερνταμ, 1923, σ. XXVI
(12) F. S. MARSH, The Book of the Holy Hierotheos, Λονδίνο–Οξφόρδη, 1927
(13) Wallis Budge, Λόγος V
(14) Geschichte, IV, σ. 419
(15) Λόγος I, σ. 6· σ. 4 της μεταφράσεως