ΠΟΥΤΙΝ & ΣΟΛZΕΝΙΤΣΙΝ: ΜΙΑ ΑΝΟΙΧΤΗ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΕ ΠΕΝΤΕ ΚΕΦΑΛΑΙΑ.

από τον Ντον Κούρτσιο Νίτογλια

                                   Αλεξάντερ Σολζενίτσιν και Βλαντιμίρ Πούτιν

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III

Εβραϊκός αποικισμός ρωσικών εδαφών τη δεκαετία του 1920

Δεδομένου ότι οι Μπολσεβίκοι πίστευαν ότι ο Τσαρισμός είχε στερήσει στους Εβραίους τη δυνατότητα να καλλιεργούν τη γη και έτσι είχαν καταδικαστεί να ασκούν τοκογλυφία, ήταν απαραίτητο να βοηθηθούν οι Εβραίοι να «αποικίσουν τα εδάφη της Ρωσίας» (A. Solgenitsin, Δύο Αιώνες Μαζί, II τόμος, Εβραίοι και Ρώσοι κατά τη Σοβιετική Περίοδο, Νάπολη, Controcorrente, σελ. 289)· δηλαδή, να την καταλάβουν, όπως έχει συμβεί με την Παλαιστίνη από το 1948 μέχρι σήμερα (με τη Γάζα να έχει μετατραπεί σε... «πολυτελή παραλία» - κατασκευασμένη εξ ολοκλήρου από τον κατασκευαστή ακινήτων Τραμπ αλλά με έξοδα της Ευρώπης - και στη Δυτική Όχθη, όπου οι Εβραίοι έποικοι «βοηθούν» τους Παλαιστίνιους αγρότες όσο μπορούν να «παραχωρήσουν ελεύθερα» τη γη τους σε αυτούς) και δεν έχει τελειώσει ακόμα... είναι απαραίτητο να φτάσουμε στο «Μεγάλο Ισραήλ» (το οποίο περιλαμβάνει όχι μόνο την Εγγύς Ανατολή αλλά ολόκληρο τον κόσμο, που κατέχεται παράνομα - προς το παρόν - από τους Γκογίμ). Ο λόγος γι' αυτό έγκειται επίσης στην επιθυμία των Μπολσεβίκων να αποκτήσουν ένα τεράστιο ρεύμα συμπάθειας και πάνω απ' όλα χρηματοδότησης από φιλοεβραίους Δυτικούς (ibid.). Η Κριμαία (η οποία είναι ένα νησί στην Ουκρανία) τη δεκαετία του 1920 χαρακτηρίστηκε ως η «νέα εβραϊκή Αγία Γη» ή «νέα Παλαιστίνη», όπως είχε συμβεί με τη Βόρεια Αμερική από τη δεκαετία του 1620. Αυτό έγινε επίσης σε μια προσπάθεια να «δέσουν οι Εβραίοι με την κομμουνιστική εξουσία» (cit., σ. 290). Η Γερμανία, η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν θετικά και συγκεκριμένα (cit., σ. 291). Οι Εβραίοι συμμετείχαν σε αυτό το σχέδιο επειδή το είδαν ως μια ευκαιρία για την αυτονομία τους, «καταλαμβάνοντας» την Ουκρανία και το νησί της: την Κριμαία, για να «δημιουργήσουν αυτόνομες εβραϊκές περιοχές εκεί, αλλά αυτό δεν ικανοποίησε τους Αμερικανούς Σιωνιστές, οι οποίοι είδαν σε αυτό το σχέδιο μια εναλλακτική λύση στον βορειοαμερικανικό σιωνισμό που θα μπορούσε ενδεχομένως να φτάσει μέχρι την Παλαιστίνη» (cit., σ. 292). Εν ολίγοις, η Βόρεια Αμερική δεν ήθελε ο σιωνισμός να σταματήσει στη Ρωσία και όχι στη Βόρεια Αμερική να φτάσει στην Παλαιστίνη. «Ωστόσο, αυτό το σχέδιο για τη μεταστροφή των Εβραίων στη γεωργία απέτυχε. Τίποτα δεν ενθάρρυνε τους εποίκους να παραμείνουν. […] Νέες ευκαιρίες τους προσφέρθηκαν από τη βιομηχανία καθώς και από τη διοίκηση, κάτι που δεν συνέβη τον 19ο αιώνα. […] Επιπλέον, οι Εβραίοι δεν καλλιεργούσαν τις εκτάσεις που τους είχαν ανατεθεί, αλλά τις νοίκιαζαν ή τις καλλιεργούσαν άλλοι» (αναφ., σελ. 295 και 294). Αν και ο αμερικανικός και ενδεχομένως παλαιστινιακός σιωνισμός δεν έβλεπε ευνοϊκά αυτή την αφομοίωση των Εβραίων στη μπολσεβίκικη Ρωσία, από την πλευρά του, ο μπολσεβικισμός δεν συμπαθούσε τον αμερικανικό/παλαιστινιακό σιωνισμό για την επιθυμία του να μην αφομοιωθεί σε άλλες χώρες εκτός από την Αμερική, την Παλαιστίνη ή το μελλοντικό Μεγάλο Ισραήλ (1948). Έτσι, στην ΕΣΣΔ, «τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο του 1924 ένα κύμα συλλήψεων έπληξε τους σιωνιστικούς/παλαιστινιακούς κύκλους» (αναφ., σελ. 309).
Πενήντα χρόνια αργότερα, πολλοί Ισραηλινοί συγγραφείς έχουν αναγνωρίσει ότι «οι ατυχίες που έπληξαν τους Εβραίους εξαιτίας της επανάστασης εξηγούνται σε μεγάλο βαθμό από το γεγονός ότι η εβραϊκή νεολαία είχε απομακρυνθεί από τη θρησκεία και τον πολιτισμό της υπό την επίδραση της κομμουνιστικής ιδεολογίας» (cit., σ. 311), ενώ οι πρεσβύτεροι παρέμειναν προσκολλημένοι στις παραδόσεις τους. «Η μαζική διείσδυση των Εβραίων σε όλες τις σφαίρες της ρωσικής δημόσιας ζωής και στη σοβιετική ηγεσία τη δεκαετία του 1920 αποδείχθηκε μη εποικοδομητική και ακόμη και επιβλαβής γι' αυτούς» (cit., σ. 312). Ωστόσο, «μετά από αρκετές δεκαετίες, το μέλλον έδειξε ότι κάτι από την εθνική τους συνείδηση ​​είχε παρόλα αυτά παραμείνει μέσα τους, αντιστεκόμενοι στον πλήρη ξεριζωμό» (cit., σ. 313). Τα αίτια του αντισημιτισμού.
Το 1903, ένας Ισραηλίτης μελετητής, ο Bernard Lazare, έγραψε: «Όπου κι αν εγκαταστάθηκαν Εβραίοι, αναπτύχθηκε ο αντισημιτισμός, ή ακόμα καλύτερα, ο αντιιουδαϊσμός, γιατί ο αντισημιτισμός είναι μια ανακριβής λέξη... Ο εβραϊκός λαός έχει μισηθεί από όλους τους λαούς ανάμεσα στους οποίους εγκαταστάθηκε... Οι Εβραίοι, τουλάχιστον εν μέρει, προκάλεσαν τις δικές τους δυστυχίες, γιατί ο Εβραίος είναι αφόρητος» (B. Lazare, L'antisemitisme son historice et ses causes, Documents et témoignages, Βιέννη, 1969, σελ. 13-14· ιταλική μετάφραση, Verrua Savoia, CLS, 2000). Σύμφωνα με τον Lazare, οι γενικές αιτίες του αντισημιτισμού βρίσκονται στον Ιουδαϊσμό και όχι στους λαούς που τον πολέμησαν. Διότι αν οι κατακτημένοι λαοί κατέληξαν να υποταχθούν στους νικητές, διατηρώντας —αν χρειαστεί— τη δική τους πίστη, οι Εβραίοι, από την άλλη πλευρά, δεν ήθελαν ποτέ να υποταχθούν στα έθιμα των λαών ανάμεσα στους οποίους κλήθηκαν να ζήσουν. Ήθελαν να παραμείνουν Εβραίοι παντού, ως λαός και κράτος, ιδρύοντας έτσι ένα κράτος εν κράτει, στο οποίο εισήλθαν όχι ως πολίτες, αλλά ως προνομιούχα ή μη αφομοιωμένα άτομα, γίνοντας κύριοι των κυρίων τους. Επιπλέον, ο Προτεσταντισμός, η Γαλλική Επανάσταση και ο Φιλελευθερισμός απελευθέρωσαν τους Εβραίους, τους χειραφέτησαν και τους επέτρεψαν να γίνουν κύριοι των χριστιανικών εθνών, πυροδοτώντας βίαια το εβραϊκό πρόβλημα. Το ίδιο συνέβη και στη Ρωσική Επανάσταση. Δεδομένου των όσων συνέβησαν στη Ρωσία από το 1917 έως το 1919, η La Civiltà Cattolica έγραψε ορθώς περίπου 30 χρόνια νωρίτερα, λίγο μετά την «παραβίαση της Πόρτα Πία»: «Αν οι Εβραίοι δεν επιστρέψουν στη θέση τους, με ανθρώπινους και χριστιανικούς νόμους, ναι, αλλά εξαιρετικούς, που τους αφαιρούν την πολιτική ισότητα στην οποία δεν έχουν κανένα δικαίωμα, τίποτα ή πολύ λίγα θα γίνουν, δεδομένης της φύσης τους ως ξένων σε κάθε χώρα και δεδομένου του θεμελιώδους δόγματος της θρησκείας τους, που τους ωθεί να κατακτήσουν, με κάθε μέσο, ​​το καλό όλων των λαών. Δεδομένου ότι η εμπειρία δείχνει ότι τα ίσα δικαιώματα με τους Χριστιανούς έχουν ως αποτέλεσμα είτε την καταστολή των τελευταίων είτε τη σφαγή των Εβραίων από τους Χριστιανούς, συνάγεται ότι ο μόνος τρόπος για να παραχωρηθεί η διαμονή των Εβραίων στα δικαιώματα των Χριστιανών είναι να ρυθμιστεί με ειδικούς νόμους, οι οποίοι ταυτόχρονα εμποδίζουν τους Εβραίους να προσβάλλουν το καλό των Χριστιανών και τους Χριστιανούς να προσβάλλουν το καλό των Εβραίων» (La Civiltà Cattolica, 1890, σειρά XIV, τόμος 8). Αντιχριστιανικό και φιλοεβραϊκό Μπολσεβικισμός «Η μπολσεβίκικη εξουσία, εχθρική προς κάθε μορφή θρησκείας, ενώ χτυπούσε ανελέητα τη Χριστιανική Εκκλησία, αρχικά έδειξε μια μάλλον ανεκτική στάση απέναντι στη θρησκευτική πρακτική των Εβραίων» (αναφ., σελ. 313). Ωστόσο, τα πρώτα σύννεφα σύντομα άρχισαν να μαζεύονται (1927) ως προάγγελος μελλοντικών διωγμών (1934). Στην πραγματικότητα, «το 1926 ο Ζινόβιεφ και ο Κάμενεφ συμμάχησαν με τον Τρότσκι εναντίον του Στάλιν. Με άλλα λόγια, τρεις εξέχοντες Εβραίοι ηγέτες βρέθηκαν στο ίδιο μέτωπο. […] Ο Τρότσκι φοβόταν ότι ο Στάλιν θα χρησιμοποιούσε το όπλο του αντισημιτισμού εναντίον του.Κάτι που εν μέρει συνέβη μόνο λίγα χρόνια αργότερα. Στην πραγματικότητα, ο Στάλιν (ο οποίος ανέλαβε την εξουσία το 1927) κατάλαβε ότι εκείνη την εποχή υπήρχαν πάρα πολλοί Εβραίοι στο Κόμμα και ότι αν εντασσόντουσαν σε αυτόν θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια πραγματική δύναμη» (αναφ., σελ. 322). Συμπέρασμα Ο Σολζενίτσιν ολοκληρώνει το κεφάλαιο για τη δεκαετία του 1920 ως εξής: «Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920, υπήρχαν πολλοί Εβραίοι που έσπευσαν στην υπηρεσία του Σοβιετικού Μολώχ, χωρίς να σκεφτούν την άτυχη χώρα που θα γινόταν το πεδίο των εμπειριών τους και χωρίς καν να σκεφτούν τις συνέπειες που θα προέκυπταν για τους ίδιους. Υπήρχαν πολλοί Εβραίοι που, προσεγγίζοντας τις υψηλότερες θέσεις εξουσίας, άρχισαν να χάνουν την αίσθηση του μέτρου μέχρι που έφτασαν σε ένα επίπεδο που δεν πρέπει να ξεπεραστεί» (αναφ., σελ. 330). Όπως ακριβώς είχε συμβεί με την αρχαία Ρώμη το 66/70 μ.Χ. και τώρα στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο και το Ιράν.

δ. Κούρτσιο Νίτογλια

Τέλος του «Κεφαλαίου 3» του «Μέρους 2»

Συνεχίζει

1 Ο Μονσινιόρ Αντονίνο Ρομέο γράφει: «Το να μιλάμε για τους κινδύνους του Ιουδαϊσμού δεν είναι αντισημιτισμός. Στην πραγματικότητα, η δικαιοσύνη και η φιλανθρωπία δεν αποκλείουν μια συνετή και μετριοπαθή άμυνα. Μόνο σε αυτές τις βάσεις, αποκλείοντας κάθε προσωπικό μίσος, επιτρέπεται ένας θεολογικός αντιιουδαϊσμός στον τομέα των ιδεών, με στόχο την άγρυπνη προστασία της κοινωνικής, θρησκευτικής και ηθικής κληρονομιάς του Χριστιανισμού» (στην Καθολική Εγκυκλοπαίδεια, Πόλη του Βατικανού, 1949, τόμος Ι, στήλη 1502, λήμμα για τον Αντισημιτισμό).

Πούτιν και Σολζενίτσιν: Μια Ανόμοια Ομοιότητα, Μέρος Δεύτερο σε Πέντε Κεφάλαια | Ντον Κούρτσιο Νίτογλια

Κυριακή Β’ Ματθαίου: Η κλήση των αποστόλων (Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς)

(Ματθ. δ’ 18-23)

Γιατί οι άνθρωποι είναι πάντα τόσο βιαστικοί σήμερα; Για να δουν όσο γίνεται πιο γρήγορα την επιτυχία των προσπαθειών τους. Κι η επιτυχία έρχεται και παρέρχεται, αφήνοντας πίσω της κάποια ίχνη λύπης.

Γιατί οι γιοι των ανθρώπων είναι τόσο βιαστικοί σήμερα; Για να δρέψουν τους καρπούς των αγώνων τους το συντομότερο δυνατό. Κι οι καρποί έρχονται και παρέρχονται, αφήνοντας πίσω τους τα ίχνη κάποιας πικρίας.

Όταν έρχεται ο θάνατος, οι σημερινοί άνθρωποι πεθαίνουν βλέποντας τον εαυτό τους στο παρελθόν. Βλέπουν τις επιτυχίες τους που έχουν ξεχαστεί, τους θερισμένους καρπούς που έχουν σαπίσει. Με το δικό τους θάνατο, χάνονται και τα τελευταία ίχνη των προσπαθειών και των καρπών τους. Εκείνοι που έρχονται μετά απ’ αυτούς σπέρνουν με την ίδια βιασύνη, θερίζουν τους καρπούς, τους τρώνε κι έπειτα φεύγουν γυμνοί και άδειοι απ’ αυτόν τον κόσμο.

Οι άνθρωποι έτσι εξελίσσονται. Δε γίνεται το ίδιο όμως με το Θεό. Οι άνθρωποι παρατηρούν πώς αντιμετωπίζουν τα πράγματα οι ίδιοι και πώς τ’ αντιμετωπίζει ο Θεός και λένε: Οι μύλοι του Θεού αλέθουν αργά, αλλ’ αλέθουν πολύ καλά.

Ο Θεός ίσως αργεί στη μια γενιά, αλλά δεν αργεί σ’ όλο το φάσμα των γενεών. Συχνά σπείρει στη μια γενιά και θερίζει στην άλλη. Έτσι η πρώτη γενιά (τότε που σπέρνει ο Θεός) λέει πως ο Θεός είναι αργός. Η άλλη γενιά, τότε που θερίζει ο Θεός, λέει πως είναι ταχύς. Στις δικές μας, τις ανθρώπινες ενασχολήσεις, κάθε θερισμός δεν είναι πιο γρήγορος από το όργωμα, τη σπορά, το ξεχορτάριασμα και την ανιαρή περίοδο αναμονής της ωρίμανσης του καρπού; Ο Θεός όμως δεν είναι ούτε αργός ούτε γρήγορος. Έχει το ρυθμό Του και δεν τον εγκαταλείπει. Το μυρμήγκι βλέπει μόνο τη μυρμηγκοφωλιά του. Ο αγρότης όμως παρατηρεί όλον τον αγρό.

Αν ο Χριστός ενεργούσε σύμφωνα με τον τρόπο των ανθρώπων, δε θα είχε διαλέξει για αποστόλους Του δώδεκα ψαράδες, αλλά μάλλον δώδεκα βασιλιάδες της γης. Αν ήθελε νά ‘χει άμεση επιτυχία στο έργο Του και να δρέψει τους καρπούς των αγώνων Του, με την ακατανίκητη δύναμή Του θα είχε διαλέξει δώδεκα από τους πιο δυνατούς βασιλιάδες του κόσμου για να τους κάνει οπαδούς και αποστόλους Του. Σκέψου απλά πώς θα μπορούσε αμέσως ο Χριστός, σε μια στιγμή, να γίνει γνωστός σ’ ολόκληρο τον κόσμο· πόσο γρήγορα θα διαδίδονταν τότε η διδασκαλία Του! Πώς θα εξαφανίζονταν τα είδωλα εν ριπή οφθαλμού μ’ ένα αυτοκρατορικό διάταγμα! Πώς θα μετατρέπονταν όλοι οι ειδωλολατρικοί ναοί σε χριστιανικούς! Πώς θα σταματούσαν αμέσως οι θυσίες ζώων στους θεούς και τους καπνούς από τις θυσίες θ’ αντικαθιστούσαν τα θυμιάματα! Σκέψου πόσο εύκολα η Εκκλησία του ενός Θεού θα είχε ιδρυθεί, για την εξυπηρέτηση ολόκληρης της ανθρωπότητας! Ο Χριστός, χωρίς να χρειαζόταν να υποφέρει και να πάθει, θα καταλάμβανε τον πρώτο και μοναδικό αυτοκρατορικό θρόνο κι από κει θα κυβερνούσε όλους τους λαούς της γης, ολόκληρο τον κόσμο από ανατολή σε δύση κι από βορρά ως το νότο, με αντιπροσώπους Του τους δώδεκα υποτελείς βασιλιάδες. Χωρίς να χρειαστεί να πάθει, οι σκληροτράχηλοι Ιουδαίοι θα αναγνώριζαν το Χριστό ως βασιλιά και τον αναμενόμενο Μεσσία και θα τον προσκυνούσαν.

Στοχάσου τελικά πόσα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν από έναν τέτοιο επίγειο βασιλιά και μάλιστα σύντομα, με τη δύναμη και την ευφυΐα ενός μόνο ανθρώπου! Τ’ αποτελέσματα θα ήταν τα ίδια με όσα είχαν πραγματοποιήσει όλες μαζί οι βασιλείες, πριν αλλά και μετά το Χριστό. Θά ‘χαν φτάσει κι αυτά σ’ ένα τέλος, μαζί με τους ιδρυτές τους. Ο κόσμος θα ξαναγύριζε εκεί που ήταν και πριν. Πιο γραφικά ακόμα, θα ήταν σα νά ’χε ξεριζώσει κάποιος γίγαντας μια πανύψηλη δρυ από το δάσος και την είχε ξαναφυτέψει σε μια πεδιάδα. Όσο διάστημα ο γίγαντας στεκόταν δίπλα στο δέντρο και το κρατούσε όρθιο με το δυνατό του χέρι, η δρυς θα στεκόταν όρθια. Με το που θ’ απομακρυνόταν ο γίγαντας όμως, ο άνεμος που θα φυσούσε θα την ξερίζωνε και θα την έριχνε κάτω. Οι άνθρωποι θα μαζεύονταν γύρω από την πεσμένη δρυ και θα θαύμαζαν πώς ένα τόσο δυνατό δέντρο έπεσε με το πρώτο φύσημα του ανέμου, ενώ οι αργοανάπτυκτες φουντουκιές δίπλα τους αντιστέκονταν στον άνεμο και στέκονταν όρθιες. Οι άνθρωποι θα κουνούσαν το κεφάλι τους και θά ‘λεγαν: «Είναι αλήθεια πως οι χαμηλές φουντουκιές φυτεύονται με σπόρο κι αναπτύσσονται αργά, αλλ’ αντιστέκονται σθεναρά κι αντιμετωπίζουν πιο εύκολα τον άνεμο από την πανύψηλη δρυ που τη μεταφύτεψε ένας γίγαντας κι έπειτα την εγκατέλειψε. Όσο πιο βαθιά βρίσκονται στο έδαφος οι ρίζες του δέντρου, τόσο πιο δυνατό και πιο ανθεκτικό θα γίνει.

Πόσο σοφό ήταν το να ξεκινήσει από τα χαμηλά ο Κύριος κι όχι από την κορυφή. Πόσο σοφό ήταν ν’ αρχίσει την οικοδομή της βασιλείας Του όχι με βασιλείς, αλλά με ψαράδες. Πόσο καλό, πόσο σωτήριο ήταν για μας, που ζούμε δυο χιλιάδες χρόνια από τη γέννησή Του, το ότι δεν απέβλεψε στην τελική επιτυχία του έργου Του, ούτε και στο να θερίσει τους καρπούς των αγώνων Του όσο ζούσε. Δεν ήθελε, όπως ο γίγαντας, να μεταφυτέψει μεμιάς το τεράστιο δέντρο, αλλά σαν απλός αγρότης να θάψει το σπόρο του δέντρου βαθιά μέσα στη γη κι έπειτα να πάει στο σπίτι του. Κι αυτό έκανε. Ο Κύριος έθαψε το σπόρο του Δέντρου της Ζωής όχι μόνο στο βάθος της καρδιάς των απλών Γαλιλαίων ψαράδων, αλλά και στο βάθος της ίδιας της κόλασης. Έπειτα συνέχισε την πορεία Του. Και το δέντρο αναπτυσσόταν αργά, πολύ αργά. Άνεμοι ισχυροί φύσηξαν πάνω του σε μια προσπάθεια να το ξεριζώσουν, μα δεν το κατόρθωσαν. Οι εχθροί έκοψαν το δέντρο, το έριξαν κάτω, μα οι ρίζες του πέταξαν πολλούς καινούργιους βλαστούς. Όσο εκείνοι το πελέκιζαν, τόσο πιο γρήγορα αναπτυσσόταν. Οι ορδές του εχθρού έσκαψαν στη γη, πιο βαθιά κι από τις κατακόμβες για να το ξεριζώσουν. Όσο όμως εκείνοι προσπαθούσαν, τόσο οι ρίζες αντιστέκονταν, τόσο οι καινούργιοι βλαστοί μεγάλωναν κι άλλοι φύτρωναν από την αρχή και πύκνωναν. Έτσι το δέντρο του Χριστού, που φυτεύτηκε με του Θεού τον τρόπο κι όχι του ανθρώπου, εξακολουθεί ν’ ανθίζει ως σήμερα, δυο χιλιάδες χρόνια αργότερα, παράγει καρπούς γλυκούς για ανθρώπους και αγγέλους και λάμπει από φρεσκάδα και κάλλος, σα νά ‘χε φυτευτεί μια γενιά νωρίτερα.

Αν ο Κύριος είχε ενεργήσει όπως οι άνθρωποι, είναι αλήθεια πως θα τον είχαν δοξάσει πολύ νωρίτερα οι άνθρωποι, εμείς όμως δε θα είχαμε σωθεί. Δεν τον ενδιέφερε η δόξα των ανθρώπων, ο ήχος των ποιμενικών αυλών, που σήμερα ακούγονται κι αύριο ρίχνονται στη φωτιά. Εκείνο που τον ενδιέφερε ήταν η σωτηρία των ανθρώπων. Δεν ήρθε στους ανθρώπους όπως κάνει κάποιος γίγαντας σε τσίρκο, για να δείξει τη δύναμη και τις ικανότητές του, ν’ απολαύσει το χειροκρότημα των θεατών. Ήρθε σαν φίλος σ’ εμάς, σαν γιατρός σε θεραπευτήριο για να μας επισκεφτεί, να συνομιλήσει με τον καθένα μας και να μας προσφέρει συμβουλές και θεραπεία. Είναι επομένως πολύ καλό για όλη την ανθρωπότητα, από τότε που ξεκίνησε ο κόσμος ως τη συντέλεια, το γεγονός ότι ο Κύριος ενήργησε με θεϊκό τρόπο. Διάλεξε για αποστόλους Του όχι δώδεκα τρανούς βασιλιάδες, μα δώδεκα άσημους ψαράδες. Στο σημερινό ευαγγέλιο μαθαίνουμε με ποιό τρόπο τους διάλεξε.

***
«Περιπατών δε (ο Ιησούς) παρά την θάλασσαν της Γαλιλαίας είδε δύο αδελφούς, Σίμωνα τον λεγόμενον Πέτρον και Ανδρέαν τον αδελφόν αυτού, βάλλοντας αμφίβληστρον εις την θάλασσαν· ήσαν γαρ αλιείς» (Ματθ. δ’ 4). Από πού ήρθε ο Ιησούς στη θάλασσα της Γαλιλαίας; Αυτό ο ευαγγελιστής μας το λέει στην προηγούμενη ευαγγελική περικοπή. Όταν ακούσε πως φυλάκισαν τον Ιωάννη το Βαπτιστή, έφυγε από την Ιουδαία και πήγε στη Γαλιλαία, στην περιφρονημένη αυτή περιοχή της Ισραηλιτικής γης. Προέβλεπε το μαρτυρικό θάνατο του μεγάλου στρατιώτη Του, του Προδρόμου. Έτσι φάνηκε σα να υποχώρησε, στην ουσία όμως πήγε να προετοιμαστεί για να νικήσει τους εχθρούς Του.

Όσο διάστημα βρισκόταν στη Γαλιλαία τώρα, δεν ήταν φυσικό να μείνει στη Ναζαρέτ, όπου είχε περάσει το μεγαλύτερο μέρος της επίγειας ζωής Του; Μα ποιος προφήτης είναι αποδεκτός στη δική του πατρίδα; Στη Ναζαρέτ βρισκόταν, όταν οι συμπατριώτες Του θέλησαν να τον γκρεμίσουν από το χείλος κάποιου βράχου. Για ν’ αποφύγει άλλη μια φορά την προσωρινή κακία των ανθρώπων, εγκαταστάθηκε τελικά δίπλα στη θάλασσα της Γαλιλαίας, στα όρια των φυλών Ζαβουλών και Νεφθαλείμ. Εκεί ζούσαν οι πιο περιθωριακοί και περιφρονημένοι άνθρωποι, «εν σκότει, εν χώρα και σκιά θανάτου» (βλ. Ησ. θ’ 2). Σ’ αυτό το πυκνό σκοτάδι έμελλε να θάψει το σπόρο του καρποφόρου δέντρου του ευαγγελίου Του.

Ο ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει πως ο πρώτος που κάλεσε ο Κύριος ήταν ο Ανδρέας, στην Ιουδαία. Ο Ανδρέας ήταν πριν μαθητής του Ιωάννη του Βαπτιστή. Όταν όμως ο Ιωάννης έδειξε το Χριστό και είπε πως Εκείνος ήταν ανώτερός του, ο Ανδρέας άφησε το δάσκαλό του και ακολούθησε το Χριστό. Αμέσως μετά απ’ αυτό ο Ανδρέας βρήκε τον αδερφό του Σίμωνα και του είπε: «ευρήκαμεν τον Μεσσίαν· ο έστι μεθερμηνευόμενον Χριστός· και ήγαγεν αυτόν προς τον Ιησούν» (Ιωάν, α’ 42-43). Τότε ήταν που ο Χριστός έδωσε στο Σίμωνα το όνομα «Πέτρος», που σημαίνει τη σταθερή πέτρα της πίστης.

Δεν υπάρχει κάποια αντίφαση ανάμεσα σ’ αυτά που γράφει ο ευαγγελιστής Ιωάννης εδώ καί σ’ εκείνα που αναφέρει ο Ματθαίος στο σημερινό ευαγγέλιο, ότι ο Κύριος κάλεσε τα δυο αδέρφια στη θάλασσα της Γαλιλαίας; Σύμφωνα με το ευαγγέλιο του Ιωάννη, πρώτος ακολούθησε το Χριστό ο Ανδρέας κι έπειτα ο Πέτρος. Στο ευαγγέλιο του Ματθαίου βλέπουμε πως ο Χριστός τους βρήκε και τους κάλεσε μαζί. Αναφέρει μάλιστα πρώτα τον Πέτρο κι έπειτα τον Ανδρέα. Αυτή δεν είναι μια φανερή αντίφαση; Όχι, καθόλου. Όπως γράφει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, εδώ περιγράφονται δυο χωριστά γεγονότα. Το ένα έλαβε χώρα στην Ιουδαία, όταν ο Βαπτιστής ήταν ακόμα ελεύθερος, και το άλλο στη Γαλιλαία, αργότερα, όταν ο Βαπτιστής είχε ήδη φυλακιστεί κι ο Κύριος ζούσε πια στην Καπερναούμ, στα παράλια της θάλασσας της Γαλιλαίας. Ο Ιωάννης περιγράφει την προηγούμενη συνάντηση του Χριστού με τον Πέτρο και τον Ανδρέα, ο Ματθαίος τη μεταγενέστερη. Αυτό φαίνεται καθαρά από το γεγονός ότι ο Ματθαίος μιλάει για το «Σίμωνα τον λεγόμενον Πέτρον», που σημαίνει πως ο Σίμων είχε πάρει ήδη το όνομα «Πέτρος» από τον Κύριο. Η προηγούμενη συνάντηση, η πρώτη που είχε ο Πέτρος με το Χριστό, έγινε στην Ιουδαία, τότε που ο Ανδρέας τον έφερε στο Χριστό. Την πρώτη συνάντηση την περιγράφει ο Ιωάννης: «Και ήγαγεν αυτόν (ο Ανδρέας) προς τον Ιησούν. εμβλέψας αυτώ ο Ιησούς είπε· συ ει Σίμων ο υιός Ιωνά, συ κληθήση Κηφάς, ο ερμηνεύεται Πέτρος» (Ιωάν. α 43).

Ο ευαγγελιστής Ματθαίος το γνώριζε αυτό και τώρα περιγράφει την επόμενη συνάντηση που είχαν τα παιδιά του Ιωνά με τον Κύριο, γι’ αυτό και μιλάει για «Σίμωνα τον λεγόμενον Πέτρον». Αναφέρει πρώτα τον Πέτρο κι υστέρα τον Ανδρέα, επειδή ο Πέτρος ήταν πιο ζωηρός χαρακτήρας από τον αδερφό του κι έκανε από την αρχή μεγαλύτερη εντύπωση. Το ότι ο Ιωάννης κι ο Ματθαίος περιγράφουν δύο περιστατικά, είναι πεντακάθαρο σ’ όποιον διαβάσει και τα δύο ευαγγέλια. Ενώ ο Ματθαίος περιγράφει την οριστική κλήση του Πέτρου και του Ανδρέα να γίνουν μαθητές, ο Ιωάννης περιγράφει ένα άλλο περιστατικό, όταν τα δυο αδέρφια συνάντησαν το Χριστό τότε που ο Πρόδρομος είπε: «Ίδε ο αμνός του Θεού!». Συνάγεται καθαρά πως μετά την πρώτη αυτή συνάντηση χωρίστηκαν από το Χριστό κι αργότερα πήγαν στη Γαλιλαία, όπου ο Κύριος τους συνάντησε την ώρα που επιδίδονταν στο έργο τους, του ψαρά.

«Και λέγει αυτοίς· δεύτε οπίσω μου και ποιήσω υμάς αλιείς ανθρώπων. οι δε ευθέως αφέντες τα δίκτυα ηκολούθησαν αυτώ» (Ματθ. δ’ 19-20). Ο Κύριος γνώριζε την καρδιά τους. Οι ψαράδες αυτοί είχαν μια παιδιάστικη πίστη στο Θεό, υπάκουγαν στο λόγο Του. Δεν είχαν συνηθίσει να εξουσιάζουν και να δίνουν εντολές, μα να εργάζονται απλά και να υπακούν. Η ταπείνωση κι η υπακοή στο θέλημα του Θεού γέμιζε την καρδιά τους. Μπορεί να ήταν απλοϊκοί ψαράδες, αλλά οι ψυχές τους διψούσαν και πεινούσαν για αλήθεια και δικαιοσύνη. Ο Ανδρέας είχε ήδη εγκαταλείψει μια φορά τα δίχτυα του, για ν’ ακολουθήσει ως μαθητής τον Ιωάννη τον Πρόδρομο. Μόλις ο Ιωάννης έδειξε τον Ιησού και είπε πως Εκείνος ήταν ανώτερός του, ο Ανδρέας άφησε τον Ιωάννη κι ακολούθησε το Χριστό. Ήταν κι οι δυο τους φλογερές ψυχές, που αναζητούσαν με αγωνία τη δικαιοσύνη του Θεού και τη βασιλεία Του. Γι’ αυτό κι ο Χριστός απευθύνθηκε σ’ αυτούς αυθεντικά, με εξουσία: «Ακολούθει μοι!»

Έτσι ενεργεί με όλους μας ο Θεός. Δε θα μας πιέσει ν’ ακολουθήσουμε το δρόμο Του. Μας αφήνει να διαλέξουμε το δρόμο της σωτηρίας ή της απώλειάς μας ελεύθερα, σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη. Όταν όμως ο καρδιογνώστης Θεός μεριμνά για να βάλει τις καρδιές μας στο σωστό δρόμο, στο δρόμο της σωτηρίας, τότε μας έλκει σταθερά προς αυτόν το δρόμο. Όταν βλέπει πως η καρδιά μας έχει στραφεί ολότελα προς το δρόμο της κακίας και της απώλειας, τότε μας αφήνει ο Θεός και πέφτουμε στη δυναστεία του σατανά. Αυτό έγινε στην περίπτωση του προδότη Ιούδα. Όταν η καρδιά του στράφηκε εξ ολοκλήρου προς το πονηρό και διάλεξε ν’ ακολουθήσει το σκοτεινό δρόμο της απώλειας, ο Χριστός δεν προσπάθησε περισσότερο να τον γυρίσει πίσω. Αντίθετα, σαν είδε πως ο σατανάς είχε μπει πια στον Ιούδα, του είπε: «Ο ποιείς, ποίησον τάχιον» (Ιωάν, ιγ’ 27). Ούτε στην περίπτωση του Πέτρου και του Ανδρέα λοιπόν, ούτε σε κείνην του Ιούδα δεν παραβίασε την ελευθερία της επιλογής τους. Μιλάει απλά στις καρδιές που έχουν ήδη διαλέξει το καλό ή το κακό και λέει αποφασιστικά στον Πέτρο, «ακολούθει μοι» και στον Ιούδα, «ο ποιείς, ποίησον τάχιον».

Ποιήσω υμάς αλιείς ανθρώπων. Τι σημαίνει αυτό; Πως όπως μέχρι τώρα πιάνετε ψάρια στα δίχτυα σας από τα σκοτεινά βάθη της θάλασσας, έτσι από τώρα, μαζί μου και με το ευαγγέλιό μου, θα αλιεύετε ανθρώπους από τα σκοτεινά βάθη της κακίας αυτού του κόσμου.

Ο Πέτρος κι ο Ανδρέας άκουσαν την κλήση του Χριστού και ευθέως αφέντες τα δίκτυα ηκολούθησαν αυτώ. Βλέπεις πως οι καρδιές των δύο αυτών ανθρώπων είχαν ήδη διαλέξει ν’ ακολουθήσουν το καλό; Δε ρώτησαν: «Από που μας καλείς; Τι θα τρώμε; Ποιος θα φροντίσει τις οικογένειές μας;» Θαρρείς πως ήταν σα να περίμεναν σ’ όλη τους τη ζωή αυτήν την κλήση. Άφησαν σαν παιδιά όλες τις φροντίδες τους στον Κύριο, τα εγκατέλειψαν όλα κι ανταποκρίθηκαν στην κλήση Του.

«Και προβάς εκείθεν είδεν άλλους δύο αδελφούς, Ιάκωβον τον του Ζεβεδαίου και Ιωάννην τον αδελφόν αυτού, εν τω πλοίω μετά Ζεβεδαίου του πατρός αυτών καταρτίζοντας τα δίκτυα αυτών, και εκάλεσεν αυτούς, οι δε ευθέως αφέντες το πλοίον και τον πατέρα αυτών ηκολούθησαν αυτώ» (Ματθ. δ’ 21, 22). Και πάλι εδώ έχουμε την κλήση δυο ψαράδων, όχι δυο βασιλιάδων. Δε φορούσαν στέμματα στο κεφάλι τους, στο στήθος τους όμως είχαν βασιλικές καρδιές. Ο Κύριος μαζεύει μαργαριτάρια στο σκοτάδι. Διαλέγει τους ταπεινούς κι αγράμματους, για να κατατροπώσει τους ισχυρούς και τους σοφούς. Διαλέγει τους φτωχούς, για να ντροπιάσει τους πλούσιους.

Ο Ιάκωβος κι ο Ιωάννης ήταν πολύ φτωχοί. Οι ίδιοι επισκεύαζαν τα δίχτυα, μαζί με τον πατέρα τους. Οι ψυχές τους όμως ήταν πλούσιες. Πεινούσαν και διψούσαν για το Θεό. Οι καρδιές τους είχαν στραφεί προς το καλό. Και περίμεναν. Και μόλις τους κάλεσε ο Κύριος, άφησαν την ίδια στιγμή τη δουλειά τους, τη βάρκα, τον πατέρα τους και τα δίχτυα και ηκολούθησαν αυτώ.

Η βαθύτερη έννοια είναι η εξής: αλιείς, ψαράδες, είναι εκείνοι που αναζητούν πνευματικές ευλογίες· τα δίκτυα υποδηλώνουν την ψυχή· θάλασσα είναι ο κόσμος και πλοίο το σώμα. Το βάλλοντας αμφίβληστρον εις την θάλασσαν δείχνει πως οι ψαράδες αναζητούσαν πνευματικές ευλογίες, πνευματική τροφή, τη βασιλεία του Θεού. Άπλωναν και βύθιζαν την ψυχή τους στα πλάτη και τα βάθη αυτού του κόσμου, για να βρουν τις ευλογίες αυτές, όπου και να ήταν. Καταρτίζοντας τα δίκτυα σημαίνει τις προσπάθειες που έκαναν για να καταρτίσουν τις ψυχές τους. Για τους δύο πρώτους, το αφέντες τα δίκτυα, ηκολούθησαν αυτώ, σημαίνει πως άφησαν την παλιά κι αμαρτωλή ψυχή τους κι άρχισαν ν’ ανακαινίζονται από το Χριστό, για ν’ αναγεννηθούν, να μορφώσουν καινούργια ψυχή και καινούργιο πνεύμα. Σημαίνει επίσης πως από τώρα δε θ’ αναζητούν πια ν’ αποκτήσουν πνευματικές ευλογίες με τις δικές τους προσπάθειες και δυνάμεις, αλλά με το Χριστό. Δε θα στηριχθούν στη δική τους δύναμη, αλλά στη δύναμη του Θεού. Δε θα βασιστούν στο δικό τους νου, αλλά στην αποκάλυψη του Θεού. Στους άλλους δύο μαθητές, το αφέντες το πλοίον και τον πατέρα αυτών σημαίνει πως άφησαν τ’ αμαρτωλά σώματα και τον επίγειο πατέρα τους για ν’ ασχοληθούν με τη σωτηρία της ψυχής τους, να βαδίσουν προς συνάντηση του ουράνιου Πατέρα τους, ως παιδιά κατ’ υιοθεσία με τη χάρη του Θεού.

«Και περιήγεν όλην την Γαλιλαίαν ο Ιησούς διδάσκων εν ταις συναγωγαίς αυτών και κηρύσσων το ευαγγέλιον της βασιλείας και θεραπεύων πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν εν τω λαώ» (Ματθ. δ’ 23). Μετά από τριάντα χρόνια που είχε περάσει στην αφάνεια, τώρα ο Κύριος Ιησούς ξεκινάει τη θεϊκή αποστολή Του με ζήλο κι αποφασιστικότητα. Αυτό εκφράζεται με τα λόγια περιήγεν όλην την Γαλιλαίαν ο Ιησούς. Αποστολή και διακονία Του ήταν να εξηγήσει το παλιό και να κηρύξει το νέο. Να επιβεβαιώσει και τα δυο με θαύματα και θεραπείες. Ο Νόμος είχε δοθεί από το Μωυσή και τους προφήτες και μαρτυρήθηκε με πολλά θαύματα, για να πιστέψουν οι άνθρωποι πως ο Νόμος αυτός ήταν θεϊκός. Οι ερμηνευτές του Νόμου όμως είχαν σκοτισμένες ψυχές και διέστρεψαν το πνεύμα του. Ο παλιός Νόμος επομένως είχε καταστεί νεκρός, ήταν σα να μην υπήρξε ποτέ.

***

Τώρα ο πάναγνος κι αναμάρτητος Κύριος Ιησούς εμφανίζεται ως ο μοναδικός που αντιλαμβάνεται και μπορεί να ερμηνεύσει αληθινά τον πρώτο αυτό Νόμο. Ερμηνεύει το νόημά του κι αποκαλύπτει το πνεύμα του για τους αμαρτωλούς. Είναι τώρα ο ερμηνευτής του Πνεύματος, όπως αργότερα το Πνεύμα θα επιβεβαιώσει τον ίδιο. Δεν απορρίπτει τον παλιό Νόμο του Θεού. Πώς θα μπορούσε να τον απορρίψει, αφού Εκείνος τον είχε δώσει; Από άποψη όμως πραγματικής πνευματικής και προφητικής σημασίας, τώρα δίνει το νόμο της σωτηρίας, κηρύττει το ευαγγέλιο της Βασιλείας.

Ο παλιός Νόμος είναι σαν μια καλή και εύφορη γη. Μια γη όμως που καλύφθηκε ολόκληρη από αγκάθια και ζιζάνια, παραμελημένη από τους ανθρώπους, δηλαδή από ασύνετους ερμηνευτές. Έτσι τα μάτια όλων στρέφονται μακριά από την εγκαταλειμμένη αυτή γη. Τώρα ο Κύριος την οργώνει ολόκληρη, σπέρνει καινούργιο σπόρο κι οι άνθρωποι τον παρακολουθούν με φόβο και δέος. Κι όπως ο παλιός Νόμος πιστοποιήθηκε με πολλά θαύματα, έτσι και τώρα ο Κύριος Ιησούς, ως Νομοθέτης, πιστοποιεί τον καινούργιο Νόμο με πολλά θαύματα. Τα θαύματα αυτά δε γίνονται για να κάνει μια κενόδοξη και μάταιη επίδειξη της δύναμής Του, αλλά για να προσφέρει αληθινή υπηρεσία στους ανθρώπους. Τα θαύματα αυτά ήταν θεραπείες ασθενειών του σώματος, του νου και των ανθρώπινων αδυναμιών. Ο Κύριος μας επισκέφτηκε όχι σαν κάποιος μάγος, αλλά σαν φίλος και θεραπευτής.

Όλοι εμείς που πεινούμε και διψούμε για τη δικαιοσύνη και την αγάπη Του, εμείς που ψαρεύουμε μάταια με την ψυχή μας, σαν δίχτυα, στη θάλασσα αυτού του κόσμου, ας ακούσουμε τη φωνή του Κυρίου Ιησού. Μας καλεί τώρα, όπως τότε τους ψαράδες στη θάλασσα της Γαλιλαίας: «Ακολούθει μοι!» Μόλις ακούσουμε τη φωνή αυτή, ας μη διστάσουμε ούτε στιγμή. Ας παρατήσουμε όλες τις παλιές δουλειές και τις παλιές αγάπες κι ας τον ακολουθήσουμε. Ο Χριστός είναι ο αληθινός μας Φίλος και Θεραπευτής. Όλοι οι άλλοι είναι είτε ανόητοι είτε απατεώνες.

Προσέξτε! Δε μας καλεί ως βασιλιάδες ή ποιμένες, ως πλούσιους ή φτωχούς, ως σοφούς ή αμαθείς, αλλ’ ως άντρες και γυναίκες άρρωστους, αδύναμους. Οι αρρώστιες κι οι αδυναμίες μας προέρχονται από την αμαρτία. Γι’ αυτό ας προσκυνήσουμε τον Κύριο Ιησού κι ας κραυγάσουμε σ’ Εκείνον, όπως έκαναν τόσοι άρρωστοι κι αδύναμοι άνθρωποι εκείνο τον καιρό: «Κύριε Ιησού, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλό! Συγχώρεσέ με, Κύριε, συγχώρεσε τις αμέτρητες αμαρτίες μου. Καθάρισέ με με τη δύναμή Σου, ζωοποίησέ με με τον ζωοποιό άρτο Σου, είσελθε στα εσώτατα βάθη της ψυχής μου ως καθαρός και ζωογόνος αέρας σε σκοτεινό δωμάτιο. Κι εγώ τότε θα γιατρευτώ· θα γιατρευτώ και θα γίνω καλά, θα ζήσω!»

Είθε ο Κύριος να δοξαστεί έτσι με τη δύναμη της ψυχής μας και την αγνότητα του σώματός μας, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, την ομοούσια και αδιαίρετη Τριάδα, τώρα και πάντα και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

(Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Ομιλίες Δ’ – Κυριακοδρόμιο, Εκδ. Πέτρου Μπότση, 2012)
https://alopsis.gr

Πατερικός: Κυριακή Β’ Ματθαίου: Η κλήση των αποστόλων (Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς)

ΦΙΛΑΥΤΙΑ 1

ΦΙΛΑΥΤΙΑ 1
Από την τρυφερότητα προς τον εαυτό έως την αγάπη κατά τον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή

«Αλίμονο σε μένα, επειδή γράφω αυτά...»

IRÉNÉE HAUSHERR S. I.
Καθηγητής στο Ποντιφικό Ινστιτούτο Ανατολικών Σπουδών

ORIENTALIA CHRISTIANA ANALECTA, 137

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

I. — Προσωρινή δικαιολόγηση της λέξης

Philautia. Σχεδόν καθόλου ξένη λέξη. Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που τα δύο συστατικά της στοιχεία μεταφυτεύθηκαν από τον κήπο των ελληνικών ριζών στο παγκόσμιο λεξιλόγιο: phil-autie, όπως phil-atélie και όπως autonomie.

Αλλά είναι μια παράξενη λέξη. Ή μάλλον θα φανεί παράξενο να αναζητεί κανείς ένα νέο όνομα για κάτι τόσο παλαιό όσο η φιλαυτία ή ο εγωισμός.

Εγωισμός; Όχι ακριβώς. Αυτός ο όρος, όπως και όλα τα ξαδέλφια του σε -ισμός, πρόσφατης πολιτογράφησης, έχει ένα μικρό ύφος σχολαστικισμού, μια οσμή συστήματος που τον συγγενεύει με τον σεκταρισμό ή τον υπαρξισμό. Υπάρχουν λίγοι εγωιστές· επειδή χρειάζεται να στερείται κανείς εκπληκτικά νοημοσύνης και κρίσης ή ευγένειας —δηλαδή και πάλι νοημοσύνης, νοημοσύνης ψυχής!— για να αναγάγει σε συνειδητό σύστημα την αφελή αυθορμησία της φιλαυτίας. Ο εγωισμός αντιπροσωπεύει μια τερατολογική περίπτωση της φιλαυτία.

Γιατί να μη λέμε απλούστατα amour-propre, αγάπη προς τον εαυτό; Πρώτα απ’ όλα επειδή ο τροχός γυρίζει:

Multa renascentur quae nunc cecidere cadentque
Quae nunc sunt in honore vocabula, si volet usus
Πολλές λέξεις που τώρα έχουν πέσει θα ξαναγεννηθούν, και θα πέσουν εκείνες που τώρα βρίσκονται σε τιμή, αν το θελήσει η χρήση.

Η μόδα γερνά και ξανανιώνει τα ενδύματα και τα έθιμα. Από το πολύ γέλιο για τα καπέλα του παρελθόντος, η φιλαρέσκεια καταλήγει να ονειρεύεται έναν «δημιουργό» που θα εμπνευστεί από αυτά για να φτιάξει κάτι νέο. Έτσι και με τις λέξεις.

Διότι είναι πολύ παλαιά αυτή η νέα λέξη, φιλαυτία. Ο Αριστοτέλης και πλήθος αρχαίων συγγραφέων τη χρησιμοποιούν ως όρο κοινής χρήσης στη γλώσσα τους. Ο Κικέρων τη χρησιμοποιεί στην οικειότητα με τον φίλο του Atticus· και είναι εμφανώς ευτυχής που βρίσκει αυτή την εξωτική ονομασία για να δηλώσει μια καθολική ιδιότητα, και πάντως κικερώνεια. «Τα Ακαδημαϊκά μου έχουν βγει τόσο ωραία —εκτός αν με απατά η κοινή φιλαυτία— ώστε ακόμη και στους Έλληνες δεν υπάρχει τίποτε παρόμοιο»¹. Μήπως ένα coryza (συνάχι) δεν έχει κάτι πιο διακεκριμένο από ένα κρυολόγημα του κεφαλιού; Μήπως το Taraxacum dens leonis δεν ηχεί καλύτερα από το pissenlit; Αν η παθολογία αναζητεί το λεξιλόγιό της στη γλώσσα του Γαληνού και του Ιπποκράτη, δεν είναι μόνο από αγάπη προς τα ελληνικά —τα οποία συχνά βγαίνουν από εκεί τόσο κακοποιημένα όσο ένας ασθενής από την αίθουσα χειρουργείου—· είναι επίσης κάπως για να εντυπωσιάζει λιγότερο ή καλύτερα τους ασθενείς. Η φιλαυτία, λοιπόν, είναι μια συγγενής παθολογική πάθηση, απελπιστικά δύσκολη στη θεραπεία. Και όλοι μας έχουμε προσβληθεί από αυτήν, ακόμη κι αν είχαμε τη μετριοφροσύνη του Κικέρωνα. Ας δώσουμε λοιπόν, όπως αυτός ο λεπτός άνθρωπος, στην αγάπη μας προς τον εαυτό ένα ωραίο ελληνικό όνομα, ολοκαίνουργιο χάρη στην αρχαιότητά του. Όπως ο συγγραφέας των Ακαδημαϊκών, έτσι θα δυσκολευθούμε λιγότερο να το ομολογήσουμε.
Αν όμως η υπερηφάνειά σας —η αγάπη προς τον εαυτό;— αντιδρά στην πρόταση να καμουφλάρουμε κάτω από μια ωραία ετικέτα ένα άσχημο εμπόρευμα, θα έχετε σε λίγο με τι να κατευνάσετε την αγανάκτησή σας, όταν θα έχετε συλλάβει τη διαφορά ανάμεσα στο amour-propre και τη φιλαυτία.

II. Προσωρινός ορισμός του πράγματος

Ας αρχίσουμε από τον ονομαστικό ορισμό. Ένας μαθητής της πέμπτης τάξης λατινικών-ελληνικών θα σας τον δώσει σε μια στιγμή. Philautos είναι ο φίλος του εαυτού του· φιλαυτία είναι αγάπη του εαυτού.

Αλλά αγάπες υπάρχουν περισσότερες από ένα είδη, χωρίς να υπολογίσουμε τους απείρως μεταβλητούς βαθμούς μέσα σε κάθε είδος και τους διάφορους συνδυασμούς των ειδών μεταξύ τους. Όμως «οι ειδικοί του λεξιλογίου λένε ότι πρέπει —και αυτή είναι η δόξα τους— να γνωρίζουν την ακριβή σημασία των λέξεων και να αποδίδουν σε κάθε πράγμα ένα κατάλληλο όνομα, που να εκφράζει την ιδιότητά του χωρίς δυνατή σύγχυση με οτιδήποτε διαφορετικό» (*). Εκείνος που μιλά έτσι, ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, είναι ακριβώς ο μεγάλος διδάσκαλος της φιλαυτία: διδάσκαλος και με τις δύο έννοιες, του καθηγητή και του θεραπευτή. Πρέπει να πιστέψουμε ότι εφαρμόζει αυτό που λέει. Άλλωστε ο «φιλόσοφος λαός» —βάζω εισαγωγικά για να σας θυμίσω ότι ο Πλάτων έτσι ονομάζει τους Έλληνες— είχε εργαστεί για περισσότερα από χίλια χρόνια για να διασαφηνίσει τις έννοιες, να ορίσει τους όρους και να αποχρώσει τις εκφράσεις. Ιδίως πάνω στην αγάπη, από τον Σωκράτη έως τον Διονύσιο, τον δάσκαλο του Μαξίμου, είχαν ασκήσει την ακρίβειά τους. Την ονομάζουν Έρωτα και τη διακρίνουν προσεκτικά από τη φιλία. Ο philautos δεν είναι ένας Νάρκισσος ερωτευμένος με τον εαυτό του, ούτε λοιπόν η φιλαυτία είναι amour-propre.

Η φιλία! Κανένα θέμα δεν προσέλκυσε τόσο πολύ την προσοχή των Ελλήνων και Ρωμαίων στοχαστών· εκτός από τη Vita Beata, επειδή η φιλία αντιπροσώπευε γι’ αυτούς το πιο εκλεκτό στοιχείο της ευτυχισμένης ζωής. Ο φίλος είναι για τον Αριστοτέλη ἄλλος αὐτός, ένας άλλος εαυτός.² Επειδή κατευθύνεται προς τον άλλον, η φιλία κατέχει την ευγένεια της ανιδιοτέλειας· και επειδή αυτός ο άλλος είναι ωστόσο ο εαυτός, παραμένει ταπεινά ανθρώπινη, μακριά από τις τρέλες της «καθαρής αγάπης». Αυτή η αντίληψη της φιλίας είχε τη μεγάλη τιμή να προσφέρει στον άγιο Θωμά το εγγύτερο γένος για τον ορισμό του της Αγάπης —δεν πρόκειται για ορισμό με την αυστηρή έννοια, επειδή η αγάπη δεν μπορεί να οριστεί, όπως ούτε και ο Θεός—: Charitas est quaedam amicitia. Ο άγιος Αυγουστίνος προχώρησε ακόμη περισσότερο, εφαρμόζοντας αυτές τις έννοιες της ετερότητας και της ταυτότητας, εξίσου αναγκαίες για την αγάπη της φιλίας, στην ίδια την Αγία Τριάδα.

Αν η καρδιά πολλών αδελφών είναι μία χάρη στην αγάπη, αν η ψυχή πολλών αδελφών είναι μία χάρη στην αγάπη, για τον Θεό Πατέρα και τον Θεό Υιό θα πεις ότι είναι δύο; Αν είναι δύο θεοί, εκεί δεν υπάρχει η ύψιστη Αγάπη... Από αυτό ακριβώς πρέπει να κατανοήσετε πόσο εξέχουσα είναι αυτή η Αγάπη. Πολλές είναι οι ψυχές πολλών ανθρώπων· και αν αγαπιούνται, είναι μία μόνη ψυχή· αλλά μπορούν επίσης να ονομαστούν πολλές ψυχές. Μπορούν να ονομαστούν έτσι όταν πρόκειται για ανθρώπους, επειδή εκεί η ένωση δεν είναι τόσο μεγάλη. Εκεί, αντίθετα, σου επιτρέπεται να μιλάς για έναν μόνο Θεό· να μιλάς για δύο ή για τρεις θεούς δεν σου επιτρέπεται.

Ιδού από πού επιβάλλεται σε σένα μια υπεροχή και ένα ύψος αγάπης τέτοια, ώστε να μην μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερη».¹

Και ακόμη: «Γιατί, μου λένε, δεν μιλάτε για δύο θεούς ίσους μεταξύ τους; Όχι, δεν μιλώ έτσι· διότι αυτή την ισότητα την εννοώ με τέτοιον τρόπο, ώστε να κατανοώ μέσα της και μια Αδιαίρετη Αγάπη, τέλεια Ενότητα. Πράγματι, αν η Αγάπη που ο Θεός έστειλε στους ανθρώπους κάνει πολλές ανθρώπινες καρδιές μία μόνη καρδιά, και πολλές ανθρώπινες ψυχές μία μόνη ψυχή, όπως είναι γραμμένο στις Πράξεις των Αποστόλων για τους πιστούς που αγαπούσαν ο ένας τον άλλον (Πράξ. 4, 32)· αν λοιπόν η ψυχή μου και η ψυχή σου, όταν έχουμε το ίδιο φρόνημα και αγαπιόμαστε, γίνονται μία ψυχή, πόσο περισσότερο ο Θεός-Πατέρας και ο Θεός-Υιός, στην ίδια την πηγή της αγάπης, είναι ένας μόνο Θεός;»⁵

Σε αυτά τα θεία ύψη παίρνει η φιλία την πηγή της και βρίσκει το πρότυπό της· και μολονότι βρίσκεται στο άλλο άκρο, η φιλαυτία διατηρεί ένα στοιχείο αυτής της φιλίας. Μόνο που, από την όμορφη αριστοτελική διατύπωση ἕτερος ἐγώ (*), ο άλλος μπορεί να εξαφανιστεί, και μαζί του η ευγένεια του αισθήματος. Ή μάλλον, μπορεί να εγκαθιδρυθεί ένας διχασμός της προσωπικότητας: ενώ η φιλία προχωρεί με διεύρυνση, με διαστολή —dilatentur spatia caritatis— για να συμπεριλάβει στην ευμένεια που αναγκαστικά έχει κανείς για τον εαυτό του κάποιον άλλον από τον εαυτό του, η φιλαυτία προχωρεί με διαίρεση, με απόσχιση, με συστολή: επειδή δεν αγαπά έξω από τον εαυτό του, ο philautos συγκροτεί τον εαυτό του ταυτόχρονα ως υποκείμενο και αντικείμενο της τρυφερότητάς του.

Έχετε συναντήσει και παρατηρήσει νευρασθενικούς; Δεν ξέρω τι λένε γι’ αυτούς οι ψυχίατροι· αλλά δεν πιστεύετε ότι η νευρασθένεια θα μπορούσε να οριστεί, ή τουλάχιστον να χαρακτηριστεί καλά, ως εξής: η ανικανότητα να ενδιαφέρεται κανείς για οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό του; Η νευρασθένεια είναι μια φιλαυτική ασθένεια. Ο μικρόκοσμος αναδιπλώνεται στον εαυτό του —οδυνηρά, είναι αλήθεια—, αλλά σύντομα θα ακούσουμε το μυστικό αυτού του πόνου, διεκδικώντας ταυτόχρονα να αρκεί στον εαυτό του και να συγκροτεί τον έσχατο σκοπό του μακρόκοσμου. Η φιλαυτία-νευρασθένεια είναι, θα μπορούσε ακόμη να πει κανείς, η ασθένεια της θεοποίησης, μια νοσηρή θεοποίηση.

Ωστόσο, όλοι οι φιλαυτικοί δεν είναι νευρασθενικοί. Όχι ακόμη· ή όχι ακόμη φανερά, εκτός ίσως για το αργό βλέμμα του νευρολόγου. Όπως υπάρχουν νευρασθενικοί που καμαρώνουν, επιβάλλονται, κυριαρχούν —είδαμε διάσημους τέτοιους στις μέρες μας!—, υπάρχουν και φιλαυτικοί που δραστηριοποιούνται, απλώνονται, προσφέρονται αφειδώς. Συχνά είναι οι ίδιοι. Ένα κοινό γνώρισμα τους χαρακτηρίζει: ο εγωκεντρισμός. Άλλος ένας βάρβαρος όρος που ισχυρίζεται πως είναι ελληνικός. Τουλάχιστον λέει καλά αυτό που του ζητούμε να πει: την επιθυμία να βλέπει κανείς τα πάντα να περιστρέφονται γύρω από τον εαυτό του. Μερικές φορές αυτή η επιθυμία παραμένει, περισσότερο ή λιγότερο εκούσια, αναποτελεσματική: τότε δεν είναι παρά μια καχεξία της επιθυμητικής όρεξης. Αλλά μπορεί επίσης να εξοξυνθεί μέχρι του σημείου να θέσει τα πάντα σε κίνηση για να κατορθώσει να κυβερνήσει τον κόσμο, ή τουλάχιστον κάποιο ελβετικό χωριό. Και υπάρχουν τόσα ελβετικά χωριά, ιδίως έξω από την Ελβετία!

Ο εγωκεντρισμός, ωστόσο, δεν συμπίπτει ακριβώς με τη φιλαυτία. Αφαιρεί υπερβολικά το συναισθηματικό στοιχείο· είναι τυραννικός —θα ξαναμιλήσουμε για τον τύραννο—· θα έλεγε πάρα πολύ πρόθυμα oderint dum metuant (Ας με μισούν, αρκεί να με φοβούνται)· του λείπει η αφέλεια, η λεπτότητα, το μέτρο. Ενώ η φιλαυτία συμβιβάζεται με όλα αυτά. Θα καταλήξει να μας φανεί συμπαθητική, αυτή η καλή παλιά και πάντα νέα φιλαυτία, επειδή, μπροστά σε όλα τα τραχιά σύγχρονα παρώνυμά της, διατηρεί τουλάχιστον στο όνομά της κάτι από το άρωμα του Υμηττού και από τις γλυκύτητες της φιλίας προς τον εαυτό.

III. Προσωρινή δικαιολόγηση ενός «λόγου περί φιλαυτίας».

Όλες αυτές οι σκέψεις για να δικαιολογηθεί η επαναφορά της λέξης φιλαυτία. Η philia που αυτή βεβαιώνει της προσδίδει αποχρώσεις που τη διακρίνουν από τα ψευδή σύγχρονα ισοδύναμά της. Έχουμε χάσει τον ενδοιασμό της ακρίβειας στα πράγματα της ψυχής. Το σωκρατικό «γνώθι σαυτόν» έδωσε τη θέση του στη φρενίτιδα να γνωρίσουμε τον εξωτερικό κόσμο, για να τον εκμεταλλευτούμε προς όφελός μας. Υπόθεση φιλαυτία και πάλι. Και αυτή μας επανέφερε, όχι —ο Θεός να με φυλάξει από αυτή τη βλασφημία!— στο στάδιο των Ιώνων φυσιολόγων, αλλά στη νοητική τους κατάσταση. Από το πολύ να προσκολλώμαστε στη φυσική, όπως εκείνοι στη Physis, σχεδόν αποκλειστικό τίτλο όλων των έργων τους, φτάσαμε στο σημείο να πρέπει να ακούμε να μας λένε: «Ο άνθρωπος, αυτός ο άγνωστος». Η ίδια η ψυχολογία στράφηκε προς τη φυσική. Οι ηθικολόγοι μάς κουράζουν. Όλα οργανώνονται για να εμποδίσουν τη «σκέψη»· για να διευκολύνουν τη φυγή, με εντελώς άλλη έννοια από εκείνη του Πλάτωνα. Η φυγή δεν συνίσταται πλέον στην «ομοίωση με τον Θεό όσο είναι δυνατόν στον άνθρωπο»: φυγή του σοφού με σκοπό μια ευτυχέστερη επιστροφή. Είναι το άτακτο «ο σώζων εαυτόν σωθήτω», η φτηνή απόδραση, η ορμή προς τη φιλμαρισμένη ψευδαίσθηση. Ύστερα από αυτό: ύπνος, και πάλι από την αρχή.

Ως προς το όπιο του λαού, τίποτε δεν αξίζει όσο η «κατάργηση» του Θεού: ύστερα από έναν χρόνο ευφορίας, όπου ο καθένας εγκαταλείπεται στην αίσθηση ότι επιτέλους απολαμβάνει την ανεξαρτησία του, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι αυτό το αίσθημα προσωπικής ελευθερίας είναι ένα απλό κατάλοιπο της παλαιάς πίστης στον προσωπικό Θεό, σύντομα αναδύονται «ιδεολογίες», δηλαδή λατρείες συλλογικών «εγώ» που ενσαρκώνονται γρήγορα σε κάποιο μεμονωμένο εγώ· και ο άνθρωπος, απαλλαγμένος από τη χαρά να υμνεί τον Θεό, τον Κυρίαρχο που τον έπλασε κατ’ εικόνα Του, γίνεται σε έναν νέο παράδεισο το «υμνολογικό ζώο»¹ ενός Αυγούστου Συντρόφου.

Βρεθήκαμε μακριά από τη φιλαυτία; Σύμφωνα με τις διδασκαλίες του αγίου Μαξίμου του Ομολογητή, βρισκόμαστε ακριβώς μέσα της. Αυτή η ψεύτικη απελευθέρωση και αυτή η αυθεντική δουλεία είναι έργο της. Από την πρώτη στη δεύτερη πηγαίνει η καμπύλη της εξέλιξής της. Εξέλιξη με την ετυμολογική έννοια: η φιλαυτία περιέχει εν σπέρματι όλες τις τυραννίες, όπως το βελανίδι τη βελανιδιά. Ο τυραννικός άνθρωπος, σύμφωνα με την ανελέητη ψυχολογία του Πλάτωνα, είναι πρώτα και κατ’ ουσίαν ένας άνθρωπος τυραννισμένος, εσωτερικά, από τη φιλαυτία και την πολυάριθμη απογονή της, τα πάθη.

Υποστήκαμε μεγάλη απώλεια χάνοντας τις διδασκαλίες των δασκάλων πάνω σε αυτό το θέμα. Κανείς δεν συναινεί να χαρακτηριστεί εγωιστής ή εγωκεντρικός. Και, στηριζόμενοι σε αυτή την καταδίκη του εγωισμού, έχουμε τη συνείδησή μας ήσυχη. Η «αγάπη προς τον εαυτό»; «Σεβασμός προς τον εαυτό, αίσθημα που έχει κανείς για την αξιοπρέπειά του, για την ίδια του την αξία», λέει το Petit Larousse. Έτσι εξαλείφεται κάθε αναγκαιότητα να δυσπιστεί κανείς απέναντι στον εαυτό του, επειδή δεν απομένει κανένα ελάττωμα να ομολογηθεί. Απομένει η φιλαυτία. Όμως, η αρχή της σωτηρίας είναι να κατηγορεί κανείς τον εαυτό του, λέει ένας σοφός. Ίσως να έχει άδικο· αλλά δεν πιστεύετε παρ’ όλα αυτά ότι το διακύβευμα αυτής της συζήτησης αξίζει τον κόπο να ακούσουμε ανθρώπους πιο έμπειρους από εμάς; Θα τους αφήσουμε συχνότερα να μιλήσουν οι ίδιοι, από σεβασμό προς την ανωτερότητά τους και από εντιμότητα προς τον αναγνώστη. Χωρίς όμως να απαγορεύσουμε στον εαυτό μας μερικούς στοχασμούς.

IV. Παρουσίαση των δασκάλων

Θα θέλατε ασφαλώς, πριν συναινέσετε, να μάθετε ποιοι είναι οι επιδέξιοι άνθρωποι που σας προσκαλούμε να ακούσετε. Πρώτα ο Πλάτων, έπειτα ο Αριστοτέλης, ο οποίος είπε τον τελευταίο λόγο της ελληνικής σοφίας πάνω σε αυτό το ζήτημα. Κανείς, απ’ όσο γνωρίζω, δεν τον αντέκρουσε ποτέ σε αυτό το σημείο. Παρεμπιπτόντως, μερικές αποφθεγματικές ρήσεις διαφόρων φιλοσόφων, είναι συγκεντρωμένες σε ανθολόγια όπως τα Sacra Parallela του Ιωάννη Δαμασκηνού.

Αλλά κυρίως ένας άνθρωπος που είχε όλα τα προσόντα για να πραγματευθεί με γνώση αιτίας ένα τόσο σύνθετο πρόβλημα: άνθρωπος του κόσμου, και μάλιστα του μεγάλου κόσμου, φιλόσοφος, λόγιος και έπειτα μοναχός. Και ας μη σας φοβίσει αυτή η λέξη! Σημαίνει απλώς ότι αυτός ο άνθρωπος έθεσε τις θεωρίες του σε δοκιμασία. Τις πειραματίστηκε πάνω στον εαυτό του, πράγμα τόσο σπάνιο στους θεωρητικούς. Και θα μας πει αν τα αποτελέσματα των εμπειριών του συμφωνούν με τα συμπεράσματα των μελετών του. Ονομάζεται Μάξιμος και φέρει το προσωνύμιο Ομολογητής, αποδομένο στα λατινικά ως Confessor. Δηλαδή προτίμησε να υποβληθεί σε βασανιστήρια παρά να συναινέσει σε αυτό που θεωρούσε πλάνη. Μπορούμε να εμπιστευθούμε αυτόν τον μάρτυρα που άφησε να τον γδάρουν. Πολύ περισσότερο μάλιστα επειδή δεν μας ζητά να τον πιστέψουμε στα λόγια του, αλλά μόνο, από αγάπη για τον εαυτό μας —πάντα η φιλαυτία!—, να δεχθούμε να σκεφτούμε πάνω στα λεγόμενά του και να τα ελέγξουμε με τις δικές μας αναμνήσεις.

Σημειώσεις:

(1) Ad Attic. XIII, 13.
(2) ΜΑΞΙΜΟΣ ο Ομολογητής, Ambigua, PG 91, 1209 D.
(3) Ηθικά Νικομάχεια IX, 9, 1.
(4) AUGUST., In Joannem Tract. XV, κεφ. IV, αρ. 9, PL 35, 1508.
(5) Ό.π., Tract. XVIII, κεφ. V, αρ. 4, στ. 1538.
(6) Μεγάλα Ηθικά, II, XV, 5 και 7.
(7) Πρβλ. τον ορισμό του αγγέλου κατά τον Ψευδο-ΑΘΑΝΑΣΙΟ, Quaest. ad Antioch. Ducem XXX, PG 28, 616 B.
(8) σ. 731 d-782 b.

Α. ΑΡΧΑΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

Η ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ Η ΟΠΟΙΑ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΕΤΑΙ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ  ΨΥΧΗΣ ΜΟΙΑΖΕΙ ΑΠΟΜΑΚΡΗ ΣΤΗΝ ΑΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ. ΕΤΣΙ ΔΟΚΙΜΑΖΟΥΜΕ ΕΝΑΝ ΕΜΠΕΙΡΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΑΛΛΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΣ ΜΗΠΩΣ ΜΑΣ ΑΝΟΙΞΕΙ ΤΗΝ ΟΡΕΞΗ ΤΟΥ ΕΙΔΕΝΑΙ ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΑ.

Η ήττα της Δύσης 8 Emmanuel Todd, με τη συνεργασία του Baptiste Touverey

Συνέχεια από Τρίτη 9. Ιουνίου 2026

Η ήττα της Δύσης 8

Emmanuel Todd, με τη συνεργασία του Baptiste Touverey

Εκδόσεις Gallimard, 2024

Κεφάλαιο 1

Ένα παλαιό εθνικό αίσθημα

Για να κατανοήσει κανείς τη σημερινή εθνική αλήθεια, είναι καλύτερο, και πάλι, να ανατρέξει στην προσοβιετική εποχή. Όσον αφορά την πολιτική ιδιοσυγκρασία της Ουκρανίας, έχουμε την τύχη να διαθέτουμε τα αποτελέσματα των εκλογών του Νοεμβρίου 1917 για τη Συντακτική Συνέλευση. Ήταν η μοναδική φορά κατά την οποία οι κάτοικοι της αυτοκρατορίας μπόρεσαν να εκφραστούν ελεύθερα πριν από το τέλος του κομμουνισμού, διότι τον Ιανουάριο του 1918 οι μπολσεβίκοι, δυσαρεστημένοι που ήταν μειοψηφία σε αυτήν, διέλυσαν αυτή τη συνέλευση. Στο Russia Goes to the Polls (H Ρωσία πάει στις κάλπες), ο Oliver Radkey ανέλυσε το αποτέλεσμα αυτών των εκλογών κατεβαίνοντας στο επίπεδο των oblasts (των περιφερειών). Η γεωγραφική κατανομή δείχνει⁴ ότι το μπολσεβικικό κόμμα ήταν ιδιαίτερα ισχυρό στη Βορειοδυτική Ρωσία, επίκεντρο της κοινοτικής οικογένειας.

Στην Ουκρανία υπήρχαν το 1917 ουκρανικά κόμματα που δεν ήταν κατ’ ανάγκην αντεπαναστατικά, για παράδειγμα σοσιαλεπαναστάτες διακριτοί από τους Ρώσους σοσιαλεπαναστάτες. Το συνολικό ποσοστό των καθαρά ουκρανικών κομμάτων είναι εύγλωττο. Στην επαρχία του Κιέβου: 77%. Στην Ποδολία: 79%. Στη Βολυνία: 70%. Στην επαρχία της Πολτάβα: 66%. Στην επαρχία του Τσερνίγκοφ: 51%. Αλλά στις περιοχές που παρέμεναν κατά πλειονότητα ρωσόφωνες την παραμονή του Maidan, το ποσοστό των ειδικά ουκρανικών κομμάτων ήταν χαμηλότερο. Στην επαρχία του Ekaterinoslav, πόλης που αργότερα ονομάστηκε Dniepropetrovsk και σήμερα Dnipro (Ντνίπρο), πέφτει στο 46%. Στην επαρχία της Kherson (Χερσώνας), στο 10%. Στην επαρχία της Tauride (Ταυρίδας), που αντιστοιχεί στη χερσόνησο της Κριμαίας και στην ηπειρωτική ζώνη ακριβώς στα βόρεια, επίσης στο 10%. Στην επαρχία του Kharkiv (Χάρκοβο), κατεβαίνει στο 0,3%. Αυτά τα στοιχεία είναι εκείνα των ουκρανικών κομμάτων που κατέβηκαν μόνα τους ενώπιον του εκλογικού σώματος. Δεν λαμβάνουν υπόψη τα ουκρανικά κόμματα που συνδέθηκαν με «ρωσικά» κόμματα σε κοινά ψηφοδέλτια.

Επαληθεύουμε λοιπόν ήδη από τις εκλογές του 1917, ταυτόχρονα, την ύπαρξη μιας ουκρανικής, «μικρορωσικής» ιδιαιτερότητας και μιας δευτερεύουσας ιδιαιτερότητας στη «Νέα Ρωσία». Στο κέντρο της χώρας, τα ποσοστά άνω του 70% των ουκρανικών κομμάτων δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για την ύπαρξη ουκρανικής ταυτότητας ήδη από την επανάσταση του 1917. Αλλά εκείνη την εποχή, το να αισθάνεται κανείς Ουκρανός δεν σήμαινε, σύμφωνα με τον Radkey, να είναι αντιρώσος. Η ύπαρξη κοινών ψηφοδελτίων δείχνει ότι πριν από έναν αιώνα μια ειρηνική συνύπαρξη ήταν δυνατή.

Μια χώρα-μάρτυρας και έπειτα προνομιούχα

Τα δεδομένα αυτά αφορούν την Ουκρανία στην έξοδο από τον τσαρισμό. Όμως, όπως όλα τα άλλα συστατικά της σοβιετικής σφαίρας, η Ουκρανία υπέστη στη συνέχεια ανατροπές ενός μεγέθους δύσκολα νοητού. Η βιαιότητα της οικονομικής της εξέλιξης ανάμεσα στο 1917 και το 1960 δεν είναι σχεδόν συγκρίσιμη παρά μόνο με εκείνη των Βρετανικών Νήσων ανάμεσα στο 1780 και το 1850, κατά τη βιομηχανική επανάσταση. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο αν οι δύο μεγάλοι λιμοί της πρόσφατης ευρωπαϊκής ιστορίας, ανάμεσα στο 1842 και το 1845 στην Ιρλανδία, ανάμεσα στο 1931 και το 1933 στην Ουκρανία, συνέβησαν αντίστοιχα στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Σοβιετική Ένωση, δύο σφαίρες ριζικού κοινωνικού πειραματισμού.

Σήμερα γίνεται πολύς λόγος για το Holodomor (Χολοντομόρ), το ουκρανικό μέρος του μεγάλου σοβιετικού λιμού που κατέστρεψε επίσης το Καζακστάν. Μπορεί κανείς απολύτως να το ερμηνεύσει, αν επιμένει, ως επιθετική ενέργεια κατευθυνόμενη εναντίον του ουκρανικού αγροτικού έθνους από τον Stalin —ήθελε να καταστρέψει τους κουλάκους, τους υποτιθέμενα πλούσιους αγρότες—, και είναι φυσιολογικό το γεγονός αυτό να τροφοδότησε μια επίμονη μνησικακία. Με τον ίδιο τρόπο, ο μεγάλος λιμός της Ιρλανδίας εξηγεί σε σημαντικό βαθμό τη μνησικακία των Ιρλανδών εναντίον της Αγγλίας.

Η ειρωνεία είναι ότι αυτοί οι δύο λιμοί προκλήθηκαν ή εξυψώθηκαν από ιδεολογίες αντίθετης σημασίας: έναν παραληρηματικό κρατικό κολεκτιβισμό στην περίπτωση της Ουκρανίας, έναν ηθικολογικό φιλελευθερισμό που αρνούνταν να παρέμβει το κράτος στην περίπτωση της Ιρλανδίας. Αλλά ας είμαστε δίκαιοι: πρέπει για ακόμη μία φορά να παραδεχθούμε την ανωτερότητα του φιλελευθερισμού, ο οποίος σκότωσε αποτελεσματικότερα στην Ιρλανδία απ’ ό,τι ο κολεκτιβισμός στην Ουκρανία.

Ο μεγάλος ιρλανδικός λιμός προκάλεσε 1 εκατομμύριο θύματα σε 8,5 εκατομμύρια κατοίκους, δηλαδή το 12% του πληθυσμού. Ο μεγάλος λιμός της Ουκρανίας προκάλεσε 2,6 εκατομμύρια θύματα σε 31 εκατομμύρια, δηλαδή απώλειες 8,5%.

Θα ήταν όμως σφάλμα να σταματήσει κανείς την ιστορία της Ουκρανίας στο Holodomor. Αν η χώρα πράγματι μαρτύρησε από τον Stalin ως αγροτικό έθνος, αντίθετα, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ευνοήθηκε από το καθεστώς. Η Ουκρανία έγινε τότε, στην ΕΣΣΔ, μία από τις ζώνες προτεραιότητας για τη βιομηχανική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της πιο σύγχρονης αεροδιαστημικής και στρατιωτικής βιομηχανίας. Αυτό επιτρέπει να κατανοήσουμε τον χάρτη της αστικοποίησης όπως παρουσιαζόταν την παραμονή της ανεξαρτησίας το 1991.

Ο χάρτης των πυκνοτήτων πληθυσμού δείχνει υψηλότερες πυκνότητες στη Δύση και στην Ανατολή, με ένα λιγότερο κατοικημένο Κέντρο, αν εξαιρέσει κανείς το πολεοδομικό συγκρότημα του Κιέβου. Αλλά οι υψηλές πυκνότητες της Ανατολής και της Δύσης παίρνουν δύο διαφορετικές μορφές. Στην Ανατολή παρατηρείται η ύπαρξη αληθινών αστικών πόλων, ενώ στη Δύση, σε περιοχές που προσαρτήθηκαν στη Σοβιετική Ένωση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και που είχαν υπάρξει αυστροουγγρικές ή πολωνικές, η ύπαιθρος είναι πιο πυκνοκατοικημένη, και υπάρχει μόνο μία πόλη κάποιας σημασίας, το Lviv (Λβιβ) — Lvov, Lemberg (Λβοφ, Λέμπεργκ). Εκτός από το Κίεβο, οι μεγάλες πόλεις της Ουκρανίας κατά τη στιγμή της ανεξαρτησίας ήταν η Odessa, το Dnipro, το Donetsk, το Kharkiv, αστικά συγκροτήματα που βρίσκονταν στις νότιες και ανατολικές περιοχές, οι οποίες είναι επίσης εκείνες όπου η ρωσοφωνία ήταν περισσότερο παρούσα.

Ο αριθμός των πόλεων με περισσότερους από 100.000 κατοίκους πέρασε, ανάμεσα στο 1959 και το 1979, από 25 σε 46. Η Ουκρανία πριν από την ανεξαρτησία ήταν έτσι μία από τις περιοχές της ΕΣΣΔ που είχε προοδεύσει περισσότερο, ακόμη κι αν τελικά βρέθηκε, όπως και οι άλλες, παγιδευμένη στο μπλοκάρισμα του συστήματος. Δεν ήταν μια περιοχή σε πορεία εκρωσισμού. Απέναντι στην ουκρανική γλώσσα και ταυτότητα, το κομμουνιστικό καθεστώς δίστασε κάπως. Αλλά σε ολόκληρη την ΕΣΣΔ, η λενινιστική θεωρία του σεβασμού των εθνικών πολιτισμών και μια κατ’ αρχήν εχθρότητα προς αυτό που ο ίδιος ο Lenin ονόμαζε «μεγαλορωσικό σωβινισμό» είχαν επικρατήσει· και αυτό, παρά το φρένο που επιβλήθηκε στις εθνικές αυτονομίες από το 1935, επειδή τελικά είχε γίνει αντιληπτό ότι η χρήση πολλών γλωσσών στον στρατό δεν ήταν πολύ πρακτική. Το 1991, ένας ουκρανικός πολιτισμός και μια ουκρανική γλώσσα υπήρχαν και αναπτύσσονταν, αλλά στο ανώτερο επίπεδο της κοινωνίας η υψηλή κουλτούρα και οι διοικήσεις εκφράζονταν στα ρωσικά.

Ένα έθνος χωρίς κράτος

Παραμένει όμως ότι αυτή η Ουκρανία, μάλλον ευνοϊκά αντιμετωπισμένη στην πιο όψιμη φάση της Σοβιετικής Ένωσης, δεν είχε ποτέ καταφέρει να αναπτύξει δικό της κράτος, δεν είχε ποτέ υπάρξει αυτό που ονομάζεται έθνος-κράτος. Αυτή η χώρα ήταν που, μέσα στον πανικό που προκάλεσε η εκκαθάριση της ΕΣΣΔ από την ίδια τη Ρωσία, αποφάσισε με δημοψήφισμα, το 1991, να είναι ανεξάρτητη.

Για να γεννηθεί ένα έθνος-κράτος, ας το υπενθυμίσουμε, χρειάζεται ένας κοινός πολιτισμός και, τις περισσότερες φορές, μια κοινή γλώσσα· ούτε η ύπαρξη μιας αγροτιάς ούτε μιας εργατικής τάξης αρκούν· απαραίτητες είναι επίσης οι μεσαίες τάξεις συγκεντρωμένες στις πόλεις. Το αστικό δίκτυο και οι μεσαίες τάξεις που το κατοικούν αποτελούν τον ανθρώπινο σκελετό του κράτους, το φυσιολογικό του σύστημα. Διότι το κράτος δεν μπορεί να είναι μόνο μια έννοια, μια ιδέα ή ακόμη και ένα οργανόγραμμα· είναι απολύτως αυτά, αλλά είναι επίσης ένα σύνολο πραγματικών ατόμων προικισμένων με δεξιότητες, από τα οποία τα πιο οργανωμένα κατοικούν στις πόλεις και σχηματίζουν εκείνο το τμήμα των μεσαίων τάξεων που εμψυχώνεται από έναν ορισμένο βαθμό συλλογικής συνείδησης. Οι μεσαίες τάξεις όμως είχαν λείψει από την Ουκρανία, η οποία ήταν υπο-αστικοποιημένη μέχρι τη σοβιετική εκβιομηχάνιση.

Ανάμεσα στο 1991 και το 2014, η χώρα δεν κατάφερε να βρει την ισορροπία της, παρόλο που η ψυχική κρίση που προκάλεσε η έξοδος από τον κομμουνισμό φαινόταν εκεί λιγότερο βίαιη απ’ ό,τι στη Ρωσία, όπως αφήνουν να φανεί οι δείκτες του προσδόκιμου ζωής, των αυτοκτονιών, των ανθρωποκτονιών ή των θανάτων από αλκοολισμό. Το ποσοστό ανθρωποκτονιών, για παράδειγμα, πέρασε εκεί ανάμεσα στο 1990 και το 1996 μόνο από 7 σε 15 ανά 100.000 κατοίκους, ενώ στη Ρωσία αυξήθηκε από 14 σε 34 ανάμεσα στο 1990 και το 1995. Στο τέλος της κομμουνιστικής εποχής, η Ουκρανία, όποιος κι αν ήταν ο δείκτης ανάπτυξης, τα πήγαινε λίγο καλύτερα από τη Ρωσία.

Σαφώς πιο βίαιη από εκείνη της Κεντρικής Ευρώπης, η ουκρανική κουλτούρα ήταν λοιπόν, κατά τη στιγμή της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης, σαφώς λιγότερο βίαιη από εκείνη της Ρωσίας. Δεν μπορούμε όμως να αποδώσουμε αυτή τη διαφορά στην πυρηνική οικογένεια, αφού η Λευκορωσία, απόλυτος πόλος στην Ευρώπη του οικογενειακού κοινοτισμού, ήταν ακόμη λιγότερο βίαιη από την Ουκρανία.

Όταν άρχισε η κρίση της εξόδου από τον κομμουνισμό, το ουκρανικό ποσοστό ανθρωποκτονιών ήταν 2,5 φορές χαμηλότερο από εκείνο της Ρωσίας, αλλά εκείνο της Λευκορωσίας ήταν τρεις φορές χαμηλότερο. Η περιφερειακή ποικιλία των ποσοστών ανθρωποκτονιών στη Ρωσία υποδηλώνει ότι η εθνοτική ετερογένεια παίζει εκεί έναν ρόλο. Στην κλίμακα της παλαιάς Ρωσίας των τσάρων, η Λευκορωσία και η Ουκρανία δεν ήταν κατά βάθος παρά επαρχίες, απλοί χώροι, και αυτό παρά τις διαφορές ανάμεσα σε ουκρανόφωνους και ρωσόφωνους στην Ουκρανία, περιοχή κατά βάθος πιο ομοιογενής πολιτισμικά απ’ ό,τι είναι η σημερινή πολυεθνοτική Ρωσία, όπου οι καθαυτό Ρώσοι δεν αποτελούν παρά το 80% του πληθυσμού.

Γιατί λοιπόν δεν αναπτύχθηκε μια φιλελεύθερη δημοκρατία σε μια Ουκρανία λίγο πιο ειρηνική και προηγμένη από τη Ρωσία, και όπου η οικογενειακή παράδοση ήταν ωστόσο ευνοϊκή; Δεν θα επιχειρήσω εδώ να επεξεργαστώ μια γενική θεωρία της ανάδυσης του κράτους σύμφωνα με τον οικογενειακό τύπο και θα περιοριστώ να διαπιστώσω ότι ούτε στην Ουκρανία ούτε αλλού ένα υπόβαθρο πυρηνικής οικογένειας, αν πράγματι ευνοεί τον πλουραλισμό, δεν προκαλεί από μόνο του την έλευση ενός κράτους, και ακόμη λιγότερο ενός φιλελεύθερου και δημοκρατικού κράτους. Η κύηση ενός κράτους είναι μια μακρά και σύνθετη διαδικασία. Θα έτεινα να πιστεύω ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να γεννηθεί φιλελεύθερο και δημοκρατικό· ότι πάντοτε μια αυταρχική φάση —μοναρχία, τυραννία— προηγείται της ανάληψης του ελέγχου του από τον λαό. Έτσι συνέβησαν τα πράγματα στην Αθήνα, στην Αγγλία και στη Γαλλία.

Πώς θα μπορούσε η Ουκρανία, με τις αδύναμες και ανώριμες μεσαίες τάξεις της, ρωσόφωνες στο ανώτερο τμήμα τους, να μεταμορφωθεί λογικά, ελλείψει κρατικής παράδοσης, σε μια «ουκρανική» φιλελεύθερη δημοκρατία ανάμεσα στο 1991 και το 2014; Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ατομικιστική ιδιοσυγκρασία που συνδέεται με την πυρηνική οικογένεια δεν μπορούσε σχεδόν να παραγάγει παρά αναρχία. Αυτό και συνέβη.

Κατά τα έτη 1990-2014 διεξήχθησαν εκεί εκλογές. Διαπιστωνόταν ένας πλουραλισμός χωρίς αντίστοιχο στη Ρωσία, αλλά ο κρατικός σκελετός παρέμενε ελλιπής. Κατά την ίδια περίοδο, η Ρωσία γνώρισε μια φάση πολύ βίαιων ταραχών, ακολουθούμενη από την επανεμφάνιση ενός αυταρχικού κράτους· ο πληθυσμός συσπειρώθηκε γύρω από το καθεστώς του Putin. Στην Ουκρανία δεν υπήρξαν συγκρίσιμες ταραχές, αλλά ούτε και αποκατάσταση της τάξης. Ενώ το 2003 ο Putin υπέτασσε τους ολιγάρχες, τίποτε τέτοιο δεν συνέβη στην Ουκρανία.

Η ύπαρξη αυτών των δύο Ουκρανιών εμφανίζεται με μια σχεδόν αποπροσανατολιστική απλότητα στον χάρτη των εκλογών του 2010. Αυτός αναδεικνύει μια δυτική και κεντρική Ουκρανία που ψήφισε υπέρ του Petro Oleksiovytch Porochenko (Πέτρο Αλεξίγιοβιτς Ποροσένκο) και μια νότια και ανατολική Ουκρανία που ψήφισε υπέρ του Viktor Fedorovytch Ianoukovytch (Βίκτορ Φεντέροβιτς Γιανουκόβιτς). Οι αποκλίσεις είναι σημαντικές: οι επαρχίες του Donetsk, του Lougansk και της Κριμαίας ψήφισαν αντίστοιχα κατά 90,44%, 88,96% και 78,24% υπέρ του Ianoukovytch, ενώ σε εκείνες του Lviv, του Ternopil και του Ivano-Frankivsk, στη Δύση, τα ποσοστά του ήταν μόνο 8,60%, 7,92% και 7,02%.

Αν η Δύση είναι ουκρανόφωνη και η Ανατολή ρωσόφωνη, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι η διάκριση με βάση τη γλώσσα δεν είναι πάντοτε λειτουργική. Οι εκτιμήσεις για τον καθορισμό του ποσοστού των ρωσοφώνων, των ουκρανοφώνων και των ανθρώπων που μιλούν μια διάλεκτο που αναμειγνύει τις δύο γλώσσες είναι πλέον τόσο διαποτισμένες από ιδεολογία, ώστε έπαψαν να είναι αξιόπιστες. Αυτός ο εκλογικός χάρτης είναι πολύ πιο αποτελεσματικός. Επιτρέπει να διακρίνει κανείς με μια ματιά την μάλλον ρωσόφιλη Ουκρανία από την απλώς ουκρανική Ουκρανία.

Ας επιστρέψουμε στην αναρχική κατάσταση της χώρας. Για να την εξηγήσουμε, προτάξαμε την πυρηνική οικογένεια, τους ολιγάρχες και την εθνογλωσσική δυαδικότητα. Κανένας από αυτούς τους παράγοντες δεν είναι από μόνος του επαρκής: η Γαλλία, χώρα πυρηνικής οικογένειας στο κεντρικό της τμήμα, έγινε το ίδιο το πρότυπο του έθνους-κράτους· η Ρωσία κατόρθωσε να υποτάξει τους ολιγάρχες της· και υπάρχουν έθνη-κράτη όπου η εθνογλωσσική ποικιλία είναι πολύ πιο έντονη απ’ ό,τι στην Ουκρανία. Ας προσθέσουμε τέλος ότι η Ουκρανία, κατά την πτώση του κομμουνισμού, ήταν μια χώρα τοποθετημένη στην περιφέρεια της Σοβιετικής Ένωσης, όπου οι τοπικοί ηγέτες του Κομμουνιστικού Κόμματος ήταν υπο-αξιοκράτες που δεν είχαν καταφέρει να «ανέβουν» στη Μόσχα, αποτυχημένοι επαρχιώτες του σοβιετικού συστήματος, με λίγα λόγια.

Αυτό το τελευταίο στοιχείο επιτρέπει να κατανοήσουμε γιατί αυτή η περιφερειακή «ελίτ» αντιμετώπισε κάποια δυσκολία να προσαρμοστεί στη φιλελεύθερη μετάλλαξη που ξεκίνησε από τη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη. Αλλά πρέπει επίσης να υπερβούμε αυτό το συγκυριακό φαινόμενο για να κατανοήσουμε την αδυναμία του νεογέννητου ουκρανικού κράτους. Ο θεμελιώδης λόγος της αποτυχίας του μου φαίνεται ότι υπήρξε η γενική αδυναμία των αστικών μεσαίων τάξεων.

Ήταν ολιγάριθμες στη Δύση, η οποία παρέμεινε πιο αγροτική. Αυτή η Δύση είναι η πιο εθνικιστική περιοχή της Ουκρανίας, εκείνη της οποίας οι πληθυσμοί δεν είχαν προσαρτηθεί στη Σοβιετική Ένωση παρά μόνο από το 1945 και μετά, συχνά με ουνιτική θρησκεία —ορθόδοξοι που προσχώρησαν στην Καθολική Εκκλησία στο άκρο τέλος του 16ου αιώνα. Αυτή η Δύση ήταν εκ των προτέρων η πιο πιθανή να υπερασπιστεί ένα σχέδιο ουκρανικού έθνους-κράτους, αλλά οι μεσαίες τάξεις της ήταν αδύναμες.

Στην Ανατολή, πιο αστικοποιημένη, οι μεσαίες τάξεις ήταν πολυπληθέστερες, αλλά εύκολα αντιλαμβανόμαστε ότι ήταν υπερβολικά ρωσόφιλες για να σκεφθούν και να δράσουν δυναμικά στο όνομα ενός ουκρανικού έθνους-κράτους. Στην Ανατολή, η έσχατη αλήθεια είναι ωστόσο πιο απρόσμενη και πιο απλή: οι μεσαίες τάξεις της Ανατολής μετανάστευσαν προς τη Ρωσία.

Το αληθινό μυστήριο: η παρακμή της ρωσόφωνης Ουκρανίας

Η κωμωδία του παραλόγου

Το θέατρο είναι ακόμα ανοιχτό, το φρικτό βοντβίλ συνεχίζεται. Ο Τραμπ θα έπρεπε να λάβει το Νόμπελ όχι για την ειρήνη, την οποία ούτε καν ονειρεύεται να επιδιώξει, ούτε καν όταν η πραγματικότητα τον αναγκάζει να το κάνει, αλλά για τη λογοτεχνία φαντασίας ή το θέατρο του παραλόγου. Σε μόλις 48 ώρες, έχει δημιουργήσει μια πληθώρα αντιφάσεων που θα μπορούσαμε να συμπυκνώσουμε σε αυτήν την τρομακτική λίστα:

-Ο βομβαρδισμός βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο βομβαρδισμός τελείωσε.

-Η συμφωνία είναι έτοιμη. Η συμφωνία απέχει πολύ από το να οριστικοποιηθεί.
-ρίστε το κείμενο της συμφωνίας. Τίποτα από αυτά δεν αναφέρεται σε καμία άλλη συμφωνία.
-Πετρέλαιο ρέει μέσω του Ορμούζ. Δεν υπάρχει πετρέλαιο που να ρέει.
-Επιτεύχθηκε συμφωνία επί του κειμένου της ειρηνευτικής συμφωνίας. Εγκρίθηκε περίπου το 75% των ψήφων.
-Ο βομβαρδισμός έχει ανασταλεί. Ο βομβαρδισμός συνεχίζεται.

Υπάρχουν μάλιστα και εκείνοι που έχουν μπει στον κόπο να μετρήσουν όλες τις φορές που ο Ντόναλντ ανακοίνωσε ειρήνη τους τελευταίους τρεις μήνες: 39 φορές, και τουλάχιστον άλλες τόσες φορές έχει ανακοινώσει πόλεμο, όλες χωρίς να λάβει υπόψη του τι έλεγε το Ιράν, παρά το γεγονός ότι η Τεχεράνη διαψεύδει συνεχώς τις εκδοχές που παρείχε ο Λευκός Οίκος στους Αμερικανούς και, δυστυχώς, σε όλους τους Δυτικούς. Αλλά σε αυτή την πυκνή και αδιάκοπη λογοτεχνική παραγωγή του είδους φαντασίας, βρήκε επίσης έναν τρόπο να πει μια αλήθεια, όταν φώναξε στον κ. Μπέντζαμιν Μιλεϊκόφσκι, γνωστό και ως Νετανιάχου, « Τώρα όλοι σε μισούν. Όλοι μισούν το Ισραήλ γι' αυτό», αναφερόμενος στην απόφαση του Ισραηλινού πρωθυπουργού να χτυπήσει τη Βηρυτό, ή μάλλον, τα συγκροτήματα κατοικιών της Βηρυτού, η οποία σίγουρα αποτελούσε μια σημαντική στρατιωτική απειλή για το Τελ Αβίβ.

Αυτό είναι στην πραγματικότητα απολύτως αληθές. Στο παρελθόν, όταν η σιωνιστική οντότητα διέπραττε αντιδημοφιλείς ενέργειες, δέχτηκε το πλήγμα της δημοσιότητας και προχώρησε, με τη βοήθεια Εβραίων δισεκατομμυριούχων που σταδιακά είχαν καταλάβει τον έλεγχο των περισσότερων μέσων ενημέρωσης και είχαν εκφοβίσει τα υπόλοιπα. Αλλά τώρα η πραγματικότητα είναι διαφορετική, παρά το γεγονός ότι οι Σιωνιστές επιδιώκουν να αποκτήσουν όλο και περισσότερα μέσα ενημέρωσης (τα τελευταία highlights περιλαμβάνουν την αγορά του TikTok από τον Larry Ellison, ιδιοκτήτη των Paramount, CNN, HBO, Warner Bros., MTV και την επακόλουθη εξαγορά του CBS), όσοι είναι κάτω των 60 ετών λαμβάνουν τις πληροφορίες τους αλλού και έχουν εντυπωσιαστεί από τα ιρανικά βίντεο τύπου Lego, τα τοπία καταστροφής στη Γάζα και τα βίντεο με διάφορες φρικαλεότητες, όπως αυτά των Ισραηλινών στρατιωτών που καυχιούνται ότι πυροβολούν παιδιά ή φορούν τα εσώρουχα των γυναικών που σκότωσαν. Σίγουρα, δεν θα είναι οι ομιλητές των πολλών Tele Mossads στη Δύση, ούτε τα πειστικά χείλη των mainstream μέσων ενημέρωσης, που θα αλλάξουν αυτή την καταδίκη που αυξάνεται ολοένα και περισσότερο στην κοινωνία μας.

Φυσικά, θα πρέπει να αποτρέψουμε αυτό από το να μετατραπεί σε ένα νέο κύμα αντισημιτισμού, αν δεν ήταν το γεγονός ότι αυτός ακριβώς είναι ο δρόμος που ακολουθούν τα επίσημα μέσα ενημέρωσης και οι κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας: να θεωρούν οποιαδήποτε κριτική για τις φρικαλεότητες που προκάλεσε ο Σιωνισμός τα τελευταία χρόνια ως αντισημιτισμό χωρίς περιστροφές, ακριβώς αυτό που θέλουμε να αποφύγουμε. Το απώτερο κίνητρο θα ήταν ότι ο αντισημιτισμός είναι πολύ μεγάλο ταμπού για να παραβιαστεί. Και ίσως θα ήταν αν δεν βρισκόμασταν αντιμέτωποι με ένα Ισραήλ που καθιστά την εθνοκάθαρση ακρογωνιαίο λίθο του τρόπου λειτουργίας του και ακόμη και των ονείρων του. Επομένως, όπως συμβαίνει με άλλα ταμπού που χρησιμοποιούνται για να επιβληθούν οι υπηρέτες των μεγάλων επιχειρήσεων στην κορυφή των ευρωπαϊκών χωρών, αυτό το απαραβίαστο πρωτόκολλο τελικά θα εξασθενίσει. Και από αυτή την άποψη, όσον αφορά τις προδοσίες που προτείνει η ιστορία, η αριστερά θα πρέπει να διαβάσει προσεκτικά τα μυθιστορήματα της Annie Ernaux, σαν να ήταν πρακτικοί οδηγοί για να συνέλθει.

Αλλά, όπως λένε, «Ο Θεός τρελαίνει όποιον θέλει να καταστρέψει». Και για ένα πράγμα μπορούμε να είμαστε σίγουροι: ότι από τον ένοικο του Λευκού Οίκου μέχρι τον τελευταίο ιχθυοπώλη από τις τοπικές αγορές που έχει αναβαθμιστεί σε κυβερνητικό αξιωματούχο, έχουμε μια μακρά λίστα με ηττημένους που ακόμα δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι είναι.

La commedia dell'assurdo | il Simplicissimus

Ο Στρατηγός και ο Στρατάρχης

από τον Μαρτσέλο Βενετσιάνι

Ο στρατηγός Ρομπέρτο ​​Βαννάτσι βγήκε άψογος και ιδιαίτερα κερδισμένος από την τηλεοπτική ενέδρα της Λίλι Γκρούμπερ και του συνεργού της στον θάλαμο βασανιστηρίων των 8 1/2. Δεν φαινόταν ποτέ στενοχωρημένος, ποτέ αμυντικός, ποτέ δυσάρεστος ή πεισματάρης, σε αντίθεση με τις δύο ιεροεξεταστές, οι οποίοι ήταν μάλλον ανυπόμονες και νευρικές. Πράγματι, ο Βαννάτσι έκανε ένα μικρό θαύμα μπροστά στην κάμερα: για πρώτη φορά, η Γκρούμπερ και η υπασπίστριά της, Λίνα Παλμερίνι, υπερασπίστηκαν την κυβέρνηση Μελόνι, ακόμη και τη Λέγκα του Σαλβίνι εναντίον του. Ήταν φανταστικό να τους βλέπεις να εργάζονται, με την εκπληκτική μορφή υποστηρικτών τής Μελόνι, υποστηρικτών του Σαλβίνι, μετριοπαθών και ρεαλιστών, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον πονηρό στρατηγό που προχωρούσε σαν τανκ, αργά αλλά σταθερά.

Ο στρατηγός, που έπεσε με αλεξίπτωτο στις τηλεοπτικές καμπάνιες του Channel 7, φρόντισε να μην αντιταχθεί στην κυβέρνηση Μελόνι, εκθέτοντας έτσι τον εαυτό του σε κατηγορίες ότι εργάζεται για την αριστερά. Αντίθετα, παρουσιάστηκε ως ένας μεγάλος διορθωτής της κυβέρνησης, με στόχο να επαναφέρει τη Μελόνι στον σωστό δρόμο της αυθεντικής δεξιάς και στις μάχες για τις οποίες είχε κερδίσει τη λαϊκή υποστήριξη. Τα πήγε καλά όταν επέκρινε τις ποσοστώσεις φύλου και τα ζητήματα ΛΟΑΤΚΙ+, όταν ρώτησε με ποια ιδιότητα παρεμβαίνει η Μαρίνα Μπερλουσκόνι, όταν διευκρίνισε ότι το Futuro Nazionale δεν είναι ακροδεξιό, όταν άγγιξε ευαίσθητα ζητήματα όπως η λεγόμενη απέλαση («επαναπροώθηση» ή «μετεγκατάσταση») μεταναστών, ακόμη και όταν υπερασπίστηκε την άφιξη αποστατών από τη Λέγκα και τη Forza Italia στην κόμμα του με τη δικαιολογία ότι φιλόξενος, παίρνει τα απόβλητα των άλλων και κάνει καλά έργα, όπως το Gospel και η Λεγεώνα των Ξένων.

Εν ολίγοις, ο Βαννάτσι έχει προτείνει τον εαυτό του ως πιθανό σύμμαχο τής Μελόνι, ως δεξιά δύναμη για την αναδιάρθρωση της κυβέρνησης, τοποθετώντας τον εαυτό του περισσότερο ως δεξιό παρά ως αντικαταστάτη της Φόρτσα Ιτάλια. Σίγουρα, ζητήματα όπως η μετανάστευση διχάζουν την κοινή γνώμη, αλλά οι Ιταλοί είναι περισσότερο με το μέρος του Βαννάτσι παρά με την Γκρούμπερ και την ιταλική αριστερά. Το πραγματικό πρόβλημα -και εδώ οι δύο συνεντευξιαστές είχαν δίκιο- είναι η δυσκολία επίτευξης αυτού του στόχου. Όπως έχει επίσης αποδείξει η κυβέρνηση Μελόνι. Αλλά ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον, θα έλεγε ο Βαννάτσι.

Εν ολίγοις, ο Vannacci απαντά σε μια ευρέως διαδεδομένη άποψη στη χώρα μας, την οποία η Meloni, οι σύμμαχοί της και η κυβέρνησή της προφανώς δεν ικανοποιούν ή την οποία ορισμένοι πιστεύουν ότι έχουν προδώσει σε σχέση με τις τις αρχικές τους υποσχέσεις. Το κίνημα του στρατηγού απευθύνεται ακριβώς σε όσους είναι απογοητευμένοι από την κεντροδεξιά, σε όσους βρίσκονται αυτή τη στιγμή στη γκρίζα ζώνη της μη ψήφου και της δυσαρέσκειας, και που θα μπορούσαν να είναι καθοριστικοί στις γενικές εκλογές του επόμενου έτους. Δεν αποτελούν την πλειοψηφία, το γνωρίζουμε, αλλά είναι μια σημαντική μειοψηφία, μεταξύ 4 και 8 τοις εκατό. Μια αποφασιστική, κατά πάσα πιθανότητα. Φυσικά, το μόνο που χρειάζεται είναι να ακούσουμε την αριστερή κωμωδία για τον φόρο περιουσίας, την ομοφυλοφιλική υπερηφάνεια, τον κακό φασισμό ή την ξέφρενη υπεράσπιση των μεταναστών, ή απλώς να υποβληθούμε σε ταχεία μονάδα εντατικής θεραπείας, ή να παρακολουθήσουμε εκπομπές κατά της Meloni, ιδιαίτερα στο Channel 7, και αυτοί οι απογοητευμένοι άνθρωποι, εν μέρει, θα επανενταχθούν στη Meloni και θα υποχωρήσουν στην κυβέρνησή της. Όχι λόγω της δεξιάς, αλλά λόγω του λάθους ή του ελαττώματος της αριστεράς. Η κυβέρνηση που βρίσκεται στην εξουσία μπορεί να μην κάνει τίποτα, όπως συχνά δίνει την εντύπωση, αλλά στη συνέχεια ανακτά τη συναίνεση, έστω και με τη μορφή αντίθεσης στην αντιπολίτευση...

Ωστόσο, παραμένουν τρία ή τέσσερα ζητήματα. Το πρώτο είναι: μπορεί μια κυβέρνηση να συντηρηθεί βασιζόμενη στην αντιπάθεια των αντιπάλων της, στον φόβο μιας αριστερής νίκης και στο δεκανίκι ενός νέου κόμματος, όπως αυτό του Βαννάτσι, που γεννήθηκε ακριβώς από τις απογοητεύσεις που δημιούργησε η ίδια η κυβέρνηση; Δεν θα ήταν τέχνασμα να χωρέσει το κουνέλι που ξέφυγε από το καπέλο της κυβέρνησης Μελόνι; Και πώς θα αντιδρούσαν οι σύμμαχοι σε αυτή τη συμμαχία με τον Βαννάτσι; Πώς θα αντιδρούσε σε αυτήν ο Σαλβίνι, ο οποίος παρακμάζει εδώ και χρόνια και του οποίου η τελευταία ανάσα ο Βαννάτσι κινδυνεύει να ρουφήξει; Και η Μαρίνα Μπερλουσκόνι θα τασσόταν υπέρ του αλεξιπτωτιστή («Parà»); Ή η μπερλουσκονική Φόρτσα Ιτάλια θα συμφωνήσει να συμβιώσει με τον στρατηγό και να αναλάβει τον συμμετρικό ρόλο της αριστερής (στην πραγματικότητα κεντρώας) πτέρυγας του συνασπισμού; Θα πρέπει να το κάνει αν θέλει να κερδίσει ξανά τις εκλογές και να επιστρέψει στην κυβέρνηση, ακόμη και αν οι ελιγμοί στο πεδίο και η πίεση που δέχεται, ειδικά από έξω και από πάνω, είναι προς την αντίθετη κατεύθυνση. Με την υποστήριξη του Βαννάτσι, θα μπορούσαν πραγματικά να πετύχουν. Χωρίς αυτήν, τα πράγματα είναι σαφώς δυσκολότερα..

Τα υπόλοιπα ερωτήματα, ωστόσο, αφορούν τον Βαννάτσι και το Futuro Nazionale. Αν ένα σημαντικό μέρος των Ιταλών που ψήφισαν τήν Μελόνι ή τη Λέγκα στρέφονται στον Βαννάτσι, είναι ακριβώς επειδή είναι απογοητευμένοι από την Μελόνι και τη Λέγκα. Θα ψήφιζαν ακόμα τον Βαννάτσι αν συγκεντρώσει απογοητευμένες ψήφους και τις φέρει πίσω στην Μελόνι; Δεν θα κινδύνευε η ορμή του να αποδυναμωθεί, ίσως προς όφελος ενός ακόμη αγνού και αδάμαστου Ριζοσπαστικού Αντιπολιτευόμενου;

Και δεν ενέχει η άφιξη των αποστατών, ακόμη και με εξαιρετική δικαιολογία από τον Βαννάτσι (το αστείο του για την αποδοχή των απορρίψεων θύμιζε αυτό του Κοσίγκα όταν αποκάλεσε τους αποστάτες που εντάχθηκαν στο κόμμα του «ζητιάνους του Βαλμί»), τον κίνδυνο να φέρει στο προσκήνιο άτομα της κατώτερης κοινωνίας (πρόσωπα χαμηλής ποιότητας) που έχουν ως μοναδικό κίνητρο την προσωπική επιβίωση; Είναι ο Αλεμάνο, με τη δική του ιστορία και πολιτικό προφίλ, άλλο πράγμα, ή ίσως ο Ρινάλντι, πρώην μέλος της Λίγκας του Βορρά, αλλά τι γίνεται με τους άλλους; Πράγματι, τι είδους άρχουσα τάξη σχηματίζεται γύρω από τον Βαννάτσι; Κι αυτός κινδυνεύει να γίνει στρατηγός χωρίς λοχαγούς και συνταγματάρχες, με ένα κόμμα που αποτελείται μόνο από ηγέτη και λαό, δηλαδή, μόνο από κεφάλι και ουρά, αλλά χωρίς κυβερνητικό σώμα στη μέση; Θα είναι διασκεδαστικό να παρακολουθήσουμε την ταχεία μετατόπιση της εστίασης των μέσων ενημέρωσης στον Βαννάτσι: τώρα τον υπερβάλλουν στο έπακρο για να αποδυναμώσουν τήν Μελόνι, αλλά αν συμμαχήσει μαζί της, θα γίνει το εμπόδιο του συνασπισμού τής Μελόνι, απόδειξη ότι οι φασίστες, οι ομοφοβικοί, οι ισλαμοφοβικοί και οι σεξιστές είναι με το μέρος της. Και βαθιά μέσα τους θα ελπίζουν ότι ο Βαννάτσι θα είναι για τήν Μελόνι ό,τι ήταν ο Μπερτινότι για τον Πρόντι (η βόμβα κάτω από τον θρόνο) ή ο πρώτος Μπόσι για τον Μπερλουσκόνι.

Έπειτα, υπάρχουν οι απογοητευμένοι, αυτοί που βλέπουν τόσες πολλές μετεωρικές ανόδους και χαμένες υποσχέσεις να ανεβαίνουν και να ξεθωριάζουν στην πολιτική αγορά, στην προβλέψιμη πορεία τους από την ψευδαίσθηση στην απογοήτευση, και πιστεύουν ότι ο Βαννάτσι θα είναι επίσης ένας από αυτούς. Και όχι από δικό του λάθος, αλλά επειδή δεν είναι πλέον δυνατό για την πολιτική να είναι ικανή να φέρει πραγματικές αλλαγές, να επηρεάσει πραγματικά τις πραγματικές διαδικασίες, να αλλάξει γραμμές και υπαγορεύσεις, και να αντιταχθεί στις εξουσίες, στην ευρωπαϊκή λάσπη και στα λάθη της εξωτερικής πολιτικής (ο Βαννάτσι, από όσο καταλαβαίνω, επικρίνει την ιταλοευρωπαϊκή φιλοουκρανική στάση και την παρέμβαση στο Ιράν, αλλά όχι όμως με το Ισραήλ). Θα είναι άλλη μια απογοήτευση, λένε οι απογοητευμένοι, άλλη μια ταινία που έχει ήδη δει. Και άλλοι θα προσθέσουν: το καλύτερο που μπορεί να κάνει το Futuro Nazionale είναι να είναι ένα κόμμα μαρτυρίας, δηλαδή να εκπροσωπεί ιδέες, αρχές και αξίες θαρραλέα διαφορετικές από το mainstream αλλά αναμφισβήτητα ασήμαντες, απομονωμένες. Καθαρή μαρτυρία. Και κάποιοι θα θυμηθούν το MSI. Παρεμπιπτόντως, είναι αξιοπερίεργο ότι, όταν οι υποστηρικτές της Μελόνι επικρίνουν τον Βαννάτσι ως μια άχρηστη ψήφο, που εξυπηρετεί μόνο την Αριστερά, τοποθετούν ουσιαστικά την ηγέτιδά τους όχι στη γραμμή του Αλμιράντε, όπως η ίδια θέλει να παρουσιάζεται, αλλά σε εκείνη του Αντρεότι, ο οποίος ακριβώς αυτό καταλόγιζε στον Αλμιράντε: ότι η ψήφος προς αυτόν ήταν άχρηστη και λειτουργούσε υπέρ της Αριστεράς. Με τη διαφορά ότι ο Αντρεότι ήταν ανέκαθεν συνεπής σε αυτή τη θέση, ενώ εκείνη όχι. Η πολιτική είναι ένα παιχνίδι ρόλων, ένα παιχνίδι που μοιάζει απρόβλεπτο, αλλά στην πραγματικότητα είναι προβλέψιμο και ελάχιστα διασκεδαστικό.

Il Generale e la Feldmarescialla - Marcello Veneziani

ΕΧΟΥΜΕ ΑΚΟΜΗ ΤΗΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΟΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΑΘΑΡΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ;

Το δυτικό τσίρκο εν μέσω εμφυλίου πολέμου

από Andrea Zhok - 12 Ιουνίου 2026

Πηγή: Άντρεα Ζοκ

Δεδομένου ότι τα γεγονότα του Μπέλφαστ έφεραν ξανά στο προσκήνιο ζητήματα που έχουν διερευνηθεί διεξοδικά εδώ και καιρό, ας προσπαθήσουμε να τα συνοψίσουμε για να επιτύχουμε κάποια σαφήνεια.
1) Η μετανάστευση στη Δύση είναι αποκλειστικά ένα οικονομικό φαινόμενο, που εξαρτάται από τη λογική του κεφαλαίου. Ενθαρρύνει την κυκλοφορία του εργατικού δυναμικού, επιδιώκοντας να καλύψει τις διαθέσιμες θέσεις εργασίας στην παγκόσμια αγορά. Είναι προς το συμφέρον του κεφαλαίου να αποκτήσει ένα εργατικό δυναμικό που είναι όσο το δυνατόν πιο διαθέσιμο να εργάζεται για λίγα χρήματα και να εκβιάζεται εύκολα. Δεν πρόκειται για «παράνομη μετανάστευση». Οι παράνομοι μετανάστες αποτελούν επίσης μέρος της εξίσωσης, καθώς είναι κάπως πιο ευάλωτοι στον εκβιασμό, αλλά η συνολική εξίσωση είναι αποδεκτή, επιθυμητή και θεωρητικοποιημένη.
2) Η πίεση που ασκείται από τον δυτικό τρόπο ζωής (από το κόστος της ανατροφής των παιδιών μέχρι τις νομικές ευθύνες, μέχρι τις εκπαιδευτικές προκλήσεις για τα παιδιά που μεγαλώνουν σε αποκοινωνικοποιημένα περιβάλλοντα κ.λπ.) δημιουργεί συνεχώς τις συνθήκες για μείωση της γονιμότητας. (Αυτό συμβαίνει και για τους μετανάστες δεύτερης γενιάς, μόλις εγκλιματιστούν). Η έλλειψη οικιακής εργασίας στις δυτικές χώρες αντισταθμίζεται με την εισαγωγή της από μέρη του κόσμου όπου το «κόστος γέννησης παιδιών» είναι χαμηλό, λόγω της έλλειψης συστήματος δημόσιας προστασίας, υπηρεσιών υγείας, σχολικών συστημάτων κ.λπ. Η Δύση είναι ένας πολυσύχναστος τάφος, που απορροφά νέους που «παράγονται» αλλού και τους μετατρέπει σε συγκεντρώσεις κεφαλαίου.
3) Αυτή η διαδικασία δεν καθοδηγείται και δεν ελέγχεται ποτέ, επειδή η καθοδήγηση και ο έλεγχός της θα απαιτούσε τεράστιες επενδύσεις: χρήματα για αφομοίωση, εκπαίδευση ή επανεκπαίδευση, γλωσσική διδασκαλία, κοινωνικοποίηση, αλλά και για τον έλεγχο και την καταστολή της παράνομης συμπεριφοράς. Έτσι, τα συνθήματα της ένταξης και της αποδοχής αφήνονται σε λίγους πολιτικούς κλόουν, αλλά επειδή ολόκληρος ο σκοπός της διαδικασίας στοχεύει αποκλειστικά στην αύξηση των περιθωρίων κέρδους, ολόκληρη αυτή η «διαδικασία ένταξης και αποδοχής» παραμένει αναγκαστικά στα χαρτιά.
Επιπλέον, αν ζούσαμε σε χώρες πρόθυμες να υποστηρίξουν αυτά τα επίπεδα δημόσιων δαπανών για διαδικασίες κοινωνικοποίησης και ένταξης, το πρόβλημα της μετανάστευσης δεν θα προέκυπτε καν: θα ζούσαμε σε χώρες πρόθυμες να αποσπάσουν χρήματα από τις μεγάλες επιχειρήσεις για να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας των ιθαγενών, να βελτιώσουν τις δημόσιες υπηρεσίες, να καταστείλουν την εκμετάλλευση και την παράνομη εργασία, να βοηθήσουν τις οικογένειες να μεγαλώσουν τα παιδιά τους κ.λπ. Επομένως, αν βρισκόμασταν στον κόσμο που φαντάζονταν (αλλά δεν υλοποιούνταν ποτέ) οι υποστηρικτές της «άπειρης φιλοξενίας», απλώς δεν θα υπήρχε λόγος να εισάγουμε εργατικό δυναμικό, επειδή μόλις έφτανε, θα ήταν προστατευμένο και επομένως ακριβό.
4) Η διαδικασία επομένως αφήνεται πάντα στην τύχη της, επειδή αυτοί που ελέγχουν αυτές τις διαδικασίες είναι το κεφάλαιο και δεν έχει κανένα συμφέρον να καθοδηγήσει τις κοινωνικές επιπτώσεις της μετανάστευσης.
Επομένως, αυτές οι διαδικασίες δημιουργούν συνεχώς και αναπόφευκτα μορφές κοινωνικής αποσταθεροποίησης. Τα δημόσια σχολεία υποβαθμίζονται επειδή κατακλύζονται από την υπερβολική ζήτηση χωρίς επαρκείς πόρους για να την καλύψουν. Η δημόσια στέγαση εξαφανίζεται. Τα πολιτισμικά αλλόκοτα και μη ενσωματωμένα άτομα - επειδή η μόνη μορφή ενσωμάτωσης που προσφέρεται είναι η εργασία και δεν υπάρχει αρκετή για όλους - καταλήγουν να εντάσσονται στις τάξεις του μικροεγκλήματος. Ελπίζω να σας γλιτώσω από την προφανή δήλωση ότι η μετανάστευση και το έγκλημα είναι ανισότητες. Προφανώς, δεν υπάρχει ισοδυναμία, αλλά εξίσου προφανώς και αδιάσειστα, σε κοινωνίες όπου ομάδες πολιτισμικά αλλόκοτων και ανέργων ατόμων αυξάνονται, η ανασφάλεια και το έγκλημα αυξάνονται. Μόνο όσοι έχουν απόλυτη και ένοχη κακή πίστη μπορούν να αρνηθούν αυτή τη σύνδεση, η οποία συνεχώς επιβεβαιώνεται και καταγράφεται στατιστικά.
5) Σε ένα ανταγωνιστικό σύστημα όπως το δικό μας, το βάρος αυτής της κατάστασης πέφτει κυρίως σε όσους βρίσκονται σε άμεσο ανταγωνισμό με το εισαγόμενο εργατικό δυναμικό, δηλαδή στο προλεταριάτο ή την κατώτερη μεσαία τάξη που αγωνίζεται να διατηρήσει τόσο τους μισθούς όσο και την αξιοπρέπεια.
Αυτοί οι άνθρωποι συχνά ανήκουν σε περιοχές που είναι ήδη κοινωνικά μειονεκτικές ή κινδυνεύουν από στέρηση, και αντιλαμβάνονται το κράτος ως απόμακρο και ακόμη και εχθρικό, ως αδιάφορο να τους προστατεύσει, είτε από άποψη απασχόλησης είτε από άποψη δημόσιας ασφάλειας.
Η αναποτελεσματικότητα και η αδράνεια των κατασταλτικών συστημάτων (όπως κάθε υπομεγέθους και υποεξυπηρετούμενης δημόσιας υπηρεσίας) παραδόξως καταλήγει να είναι πιο αποτελεσματική στην τιμωρία των μικρών παραβιάσεων του προλεταριάτου που έχει διατηρήσει με κόπο ένα ελάχιστο (ένα αυτοκίνητο, ένα σπίτι) από τις μεγάλες παραβιάσεις εκείνων που μόλις έφτασαν και δεν έχουν τίποτα να χάσουν (αν και όταν διαπράξουν εγκλήματα).
Το να απαιτεί κανείς άπειρη σοφία, διαρκή μετριοπάθεια και ιερό αυτοέλεγχο από αυτούς τους ανθρώπους είναι είτε ανόητο είτε ανέντιμο. Είναι τόσο βέβαιο όσο ο ανατέλλων ήλιος ότι κάποια στιγμή αυτές οι καταστάσεις είναι καταδικασμένες να εκραγούν σε μορφές πολιτικής βίας.
6) Το ότι αυτές οι μορφές πολιτικής βίας είναι άσχημες, ανήθικες και λαμβάνουν τη μορφή απροσδιόριστης βίας, ανίκανες να διακρίνουν τους ένοχους στόχους από τους αθώους, είναι προφανές και αναπόφευκτο.
Το πρόβλημα, το πραγματικό πρόβλημα, είναι ότι τώρα - μόνο τώρα - οι ξεδιάντροπες πολιτικές τάξεις είναι έτοιμες να κατέβουν σαν γύπες στη σκηνή της κοινωνικής βίας.
Δεν ήταν εκεί όταν οι οικογένειες, είτε ιθαγενείς είτε μετανάστες, δεν μπορούσαν να φροντίσουν ένα άρρωστο παιδί ή υπέκυπταν στην παραμικρή αναποδιά, δεν ήταν εκεί όταν οι άνθρωποι εκβιάζονταν για χρόνια, δεκαετίες, ώστε να αποδεχτούν ολοένα και πιο επισφαλείς συνθήκες εργασίας.
Αλλά είναι εκεί τώρα.
Από τη μία πλευρά, είναι εκεί, υποδαυλίζοντας τις φλόγες της «δικαιολογημένης διαμαρτυρίας ενάντια στον εισβολέα» και από την άλλη, υποδαυλίζοντας τις φλόγες του «ρατσισμού» και του «φασισμού». Έτσι, μετατρέπουν τα προβλήματα -τα προβλήματα που και οι δύο βοήθησαν να δημιουργηθούν- σε προσωπικές ευκαιρίες για μια αγανακτισμένη συνέντευξη και μερικές ευκαιρίες για φωτογραφίες.
7) Συμπερασματικά. Η παγίδα που έχει στηθεί (είτε σκόπιμα είτε κατά λάθος, δεν έχει σημασία) είναι η εξής.
Μέχρι να αντιδράσουν οι άνθρωποι, προσποιούνται ότι το σύστημα λειτουργεί μαγικά σύμφωνα με τους μηχανισμούς κάποιου «αόρατου χεριού» και ότι όλοι ωφελούνται.
Όταν η χύτρα ταχύτητας εκρήγνυται, όταν υπάρχουν ταραχές και βία (μπορεί να είναι ντόπιοι, αλλά μπορεί επίσης να είναι μετανάστες πρώτης ή δεύτερης γενιάς - σκεφτείτε τα προάστια), τότε το παιχνίδι της τεχνητής πόλωσης εξαπολύεται, διατηρώντας ζωντανή την πολιτική τάξη που δημιούργησε τη ζημιά, ακόμη και δίνοντάς της μεγαλύτερη δύναμη.
Αν δεν αντιδράσετε, δεν υπάρχετε και σας γελούν κατάμουτρα.
Αν αντιδράσετε, φέρνετε τον εαυτό σας σε λάθος θέση και δίνετε δύναμη σε εκείνους που δημιούργησαν το πρόβλημα.
Χωρίς έναν μετασχηματισμό της πολιτικής εκπροσώπησης (δύσκολο ακόμη και να φανταστεί κανείς σήμερα), αυτό το δυτικό τσίρκο θα συνεχίσει να κακοφορμίζει, οδηγώντας σε κάποια μορφή εμφυλίου πολέμου.

Il circo occidentale in gestazione di una guerra civile

Οι Δυτικογερμανοί είναι απλώς Αμερικανοί που μιλούν γερμανικά.

Martino Mora - 12 Ιουνίου 2026

Πηγή: Μαρτίνο Μόρα

«Οι Δυτικογερμανοί είναι απλώς Αμερικανοί που μιλούν γερμανικά».
Με ένα λαμπρό αστείο, ο αμφιλεγόμενος Γερμανός πολιτικός Μπιορν Χόκε (AfD) προκαλεί αντιπαράθεση στη Γερμανία.
Ο Χόκε υποστηρίζει ότι ενώ οι Ανατολικογερμανοί έχουν παραμείνει Γερμανοί - παρά το γεγονός ότι η Ανατολική Γερμανία (πρώην ΛΔΓ) ήταν κομμουνιστικός δορυφόρος της Σοβιετικής Ένωσης για δεκαετίες - οι Δυτικογερμανοί, από την άλλη πλευρά, «έχουν επιτρέψει στον εαυτό τους να σφετεριστεί την αμερικανική κουλτούρα».
Φυσικά, οι χάκερ του καθεστώτος, ακόμη και εδώ, είναι σε εγρήγορση. Επειδή ο Χόκε είναι ένας «ακροδεξιός» κακός, δεν σέβεται την πολιτική ορθότητα και δεν είναι άγνωστος στην πρόκληση. Αλλά μια αλήθεια, όπως και ένα ψέμα, είναι μια αλήθεια ανεξάρτητα από το ποιος την ισχυρίζεται. Και υπάρχει πολλή αλήθεια στην πρόκληση του Χόκε. Και δυστυχώς, δεν ισχύει μόνο για τους Δυτικογερμανούς, αλλά και για τους Ιταλούς, τους Γάλλους, τους Ισπανούς κ.λπ.
Αυτό που ο Χόκε ίσως δεν κατάφερε να εξηγήσει είναι ότι η Αμερική έχει πετύχει στο έργο της να αποικίσει πλήρως τη Δυτική Ευρώπη, διαστρεβλώνοντάς την, επειδή το φιλελεύθερο-καπιταλιστικό της μοντέλο σημαίνει υλική ευημερία. Σημαίνει χλιδή.
Σημαίνει χρήματα (το δολάριο, ο μόνος αληθινός θεός των Ηνωμένων Πολιτειών), κατανάλωση, ψυχαγωγία (με μια μουσική και κινηματογραφική βιομηχανία, που τώρα σχεδόν πάντα είναι χυδαία, να λειτουργεί σε πλήρη δυναμικότητα), αχαλίνωτη τεχνολογία και αγελαία και εκφυλισμένη μαζική ενστικτωδία.
Δηλαδή, ο θρίαμβος κάθε λαγνείας, των πιο ποταπών και χυδαίων πτυχών του εαυτού.
Σιδερένιοι και παγετώδεις οικονομικοί υπολογισμοί σε συνδυασμό με Διονυσιανισμό που εξαπολύονται σε πειθαρχημένα πλήθη.
Όλα συγκαλύπτονται με δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα (τα ανθρώπινα δικαιώματα και ο υλισμός είναι τέλεια συμπληρωματικά).
Και επειδή υπάρχει κάτι για όλους, για όσους το θέλουν, το μεγάλο εμπορικό κέντρο με τα αστέρια προσφέρει κάθε είδους ψεύτικη θρησκευτικότητα. Από την γεμάτη ταραντούλες ευαγγελική πάστορα Πόλα Γουάιτ μέχρι τη Σατανική Εκκλησία, μέσω της Σαηεντολογίας και της Wicca. Η Αμερική κάνει αγορά κάθε πνευματικής τρέλας.

Επιπλέον, η γεμάτη αστέρια πλουτοκρατία έχει πάντα τη λύση σε κάθε πρόβλημα. Αφού μας δηλητηρίαζε για δεκαετίες με τη μονοδιάστατη φιλελεύθερη σκέψη της (Οργουελιανή Νέα Ομιλία, χωνευτήρι, επιμιξία, φεμινισμός, ποσοστώσεις φύλου, ομοφυλοφιλία, ομοφυλοφιλική υπερηφάνεια, τρανσεξουαλικότητα, γουοκισμός, κ.λπ.), η πλουτοκρατία του δολαρίου μας έχει προσφέρει και το μαγικό της αντίδοτο: τον Ντόναλντ Τραμπ.
Έναν αληθινό γκάνγκστερ, χωρίς προσχήματα, ως αντίδοτο στο δηλητήριο της αφύπνισης. Ένα αντίδοτο που σε σκοτώνει ολοκληρωτικά.

I tedeschi occidentali sono solo americani che parlano tedesco