Εγώ, ένας Καθολικός ιερέας, θα σας εξηγήσω γιατί η Δύση θα έπρεπε να προτιμά τους Σιίτες από τους Σουνίτες.

Vincent Nagle

Πηγή: Il Sussidiario

Το σιιτικό Ισλάμ συνδέεται αδικαιολόγητα με την ισλαμική θεοκρατία του Ιράν, αλλά η σχέση μεταξύ θρησκείας και εξουσίας είναι διαφορετική από αυτή του σουνιτικού Ισλάμ.
Το Ιράν και η μοναδική μορφή Ισλάμ του βρίσκονται εδώ και καιρό στο επίκεντρο της προσοχής μου και θα ήθελα να μοιραστώ με τους αναγνώστες του Sussidiario ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με αυτή τη χώρα, την οποία η Δύση βομβαρδίζει. Κατά τη διάρκεια των φοιτητικών μου χρόνων στο Σαν Φρανσίσκο τη δεκαετία του 1970, υπήρχαν πολλοί Ιρανοί στην πανεπιστημιούπολη και έτσι υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον για την ισλαμική επανάσταση του 1979 που ανέτρεψε την υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ κυβέρνηση με επικεφαλής τον Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί, τον Σάχη, μια βασιλική δυναστεία που χρονολογείται μόλις στις αρχές του 20ού αιώνα.
Αργότερα ενδιαφέρθηκα για το Ιράν όταν εργάστηκα για τον σαουδαραβικό στρατό μεταξύ 1983 και 1985. Εκείνη την εποχή, οι Σαουδάραβες ήταν σύμμαχοι των Ιρακινών, οι οποίοι, ενθαρρύνθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είχαν ξεκινήσει εισβολή στο Ιράν το έτος μετά την επανάσταση του 1980. Όταν ήμουν εκεί, οι μάχες ήταν σφοδρές και είχαν ως αποτέλεσμα 1,5 εκατομμύριο θανάτους μέχρι το τέλος του 1988.
Στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια των ετών που μελετούσα το Ισλάμ, μπόρεσα να εμβαθύνω τις γνώσεις μου για το Ιράν και ιδιαίτερα για τη μορφή του Ισλάμ, τόσο διαφορετική από το μεγαλύτερο μέρος του ισλαμικού κόσμου, που είναι σουνιτικός, ενώ το 87% του Ιράν σήμερα είναι σιιτικός.
Ο περσικός πολιτισμός δεν είναι αραβικός, αλλά χρονολογείται από τον 6ο αιώνα π.Χ. με την άνοδο του Ζωροαστρισμού, ενός μείγματος μονοθεϊσμού και δυϊσμού. Μία από τις πρώτες μαρτυρίες που έχουμε για αυτόν τον πολιτισμό προέρχεται από τη Βίβλο, για παράδειγμα από τους προφήτες Ησαΐα και Έσδρα, οι οποίοι εξηγούν πώς, ενώ οι Βαβυλώνιοι είχαν προσπαθήσει να εξαλείψουν τις διάφορες εθνοτικές ταυτότητες -συμπεριλαμβανομένων των Εβραίων- μέσω μαζικών απελάσεων, οι Πέρσες πλήρωσαν για την επιστροφή των Εβραίων στην Ιουδαία και βοήθησαν στη χρηματοδότηση του νέου ναού στην Ιερουσαλήμ.
Όταν, πάνω από χίλια χρόνια αργότερα, η τελευταία δυναστεία των Ζωροαστρών έπεσε στην Μουσουλμανική Αραβική Αυτοκρατορία, αυτό σε καμία περίπτωση δεν σήμαινε το τέλος του περσικού πολιτισμού. Στην πραγματικότητα, οι Άραβες άρχισαν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις συνεισφορές των Περσών για την οικοδόμηση ενός ισλαμικού πολιτισμού. Ανάμεσα στις σημαντικότερες προσωπικότητες του κλασικού αραβικού πολιτισμού, όπως ο φιλόσοφος Αβικέννας και ο συγγραφέας κλασικών έργων της αραβικής λογοτεχνίας όπως οι Χίλιες και Μία Νύχτες και τα έργα Καλίλα και Ντίμνα του Ιμπν αλ-Μουκάφα, ήταν Πέρσες.
Στην εποχή μας, αυτός ο μεγάλος πολιτισμός ήταν πρόθυμος να εισέλθει στον 20ό αιώνα και να συνεισφέρει στον σύγχρονο κόσμο, έτσι το 1941 εγκαθίδρυσε μια πλουραλιστική δημοκρατία και η χώρα ξεκίνησε την πορεία του εκσυγχρονισμού. Αλλά το 1953, όταν ο πρωθυπουργός Μοχάμεντ Μοσαντέκ επιχείρησε να εθνικοποιήσει τη βιομηχανία πετρελαίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Μεγάλη Βρετανία ενορχήστρωσαν την ανατροπή της κυβέρνησης και την επιστροφή της αυταρχικής διακυβέρνησης υπό τη δυναστεία των Παχλεβί. Αυτό φυσικά προκάλεσε την αντίδραση του ιρανικού λαού και το 1979 ένας συνασπισμός επαναστατικών ομάδων πραγματοποίησε μια επανάσταση που κορυφώθηκε με την κατάληψη της εξουσίας από την Ισλαμική Επανάσταση υπό τον Αγιατολάχ Ρουχουαλλά Χομεϊνί και ένα νέο θεοκρατικό σύνταγμα.
Όλοι έχουμε δει ότι ο ιρανικός λαός βρήκε αυτή τη μορφή θεοκρατίας πολύ ασφυκτική για τις πολιτιστικές του φιλοδοξίες.
Αλλά το κύριο σημείο που θα ήθελα να τονίσω αφορά το Ιράν και το Σιιτικό Ισλάμ. Για πολλά χρόνια, έτρεφα μια κάποια συμπάθεια για αυτή την έκφραση του Ισλάμ και θα ήθελα να εξηγήσω εν συντομία γιατί. Κατά τα πρώτα χρόνια μετά τον θάνατο του Προφήτη Μωάμεθ, το Ισλάμ χωρίστηκε σε δύο παρατάξεις: Σουνίτες και Σιίτες. Το μεγαλύτερο μέρος του ισλαμικού κόσμου σήμερα είναι σουνιτικό, που σημαίνει «καθιερωμένη πρακτική», και βασίζεται εξ ολοκλήρου στο Κοράνι και τον ισλαμικό νόμο, όπου ο νόμιμος επικεφαλής της σουνιτικής κοινότητας είναι αυτόματα και ο θρησκευτικός ηγέτης. Ο πολιτικός ηγέτης είναι ο θρησκευτικός ηγέτης.

Κωνσταντινούπολη (Τουρκία). Διαμαρτυρία για την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν (Ansa).
Μια άλλη αρχή ισχύει στο σιιτικό Ισλάμ, την οποία θα ονόμαζα χαρισματικό. Υπήρχαν, και εξακολουθούν να υπάρχουν, εκείνοι που πίστευαν και πιστεύουν ότι ο θάνατος του Προφήτη δεν σήμαινε το τέλος της χαρισματικής και καθοδηγητικής παρουσίας του Θεού ανάμεσά τους. Πίστευαν ότι αυτή η χαρισματική αρχή συνεχιζόταν στους απογόνους του Μωάμεθ. Έτσι, όταν ο τέταρτος χαλίφης (διάδοχος) του Μωάμεθ ήταν ο γαμπρός του Αλί, παντρεμένος με την κόρη του Προφήτη, Φατιμά, αυτή η ομάδα ένιωσε τελικά δικαιωμένη. Στη συνέχεια, όταν ένα τμήμα της φυλής του Μωάμεθ, οι Ομεϊάδες, κατέκτησαν τη Δαμασκό και διεκδίκησαν το χαλιφάτο για τον εαυτό τους, ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος, οδηγώντας σε αυτή τη διαίρεση που δεν έχει επουλωθεί ποτέ.
Μετά από αρκετούς αιώνες, οι άμεσοι απόγονοι του Αλί και της Φατιμά εξαφανίστηκαν. Ωστόσο, παραδόξως, αυτό δεν έθεσε τέλος στον σιιτισμό. Αναπτύχθηκε η πεποίθηση ότι ο αληθινός δάσκαλος, ο αληθινός οδηγός, ο ιμάμης, ήταν τώρα μυστηριωδώς κρυμμένος, αποκρυμμένος, ίσως σε μια άλλη διάσταση, αλλά ότι παρ' όλα αυτά συνέχιζε να ενεργεί για να καθοδηγεί ορατά τον λαό σε περιόδους κρίσης μέσω των δασκάλων που είχε επιλέξει.
Οι Σιίτες χαλίφηδες ήταν τόσο θρησκευτικοί όσο και πολιτικοί ηγέτες. Αλλά μετά την «αποκρυφιστική» πολιτική και την εξαφάνιση των χαλίφηδων που κατάγονταν από τον Αλί και τη Φατιμά, η θρησκευτική ηγεσία θεωρούνταν περισσότερο ως ένα χαρισματικό αξίωμα που δεν απονέμεται από την πολιτική εξουσία. Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί θεωρούνταν από πολλούς Σιίτες ως αυτός που είχε ενεργήσει ως ιμάμης, ηγούμενος του λαού σε μια περίοδο κρίσης. Ακόμα και το θεοκρατικό σύνταγμα της Ισλαμικής Επανάστασης, το οποίο θεσπίζει μια υψηλή επιτροπή θρησκευτικών ηγετών που μπορούν να ασκήσουν βέτο σε νόμους και υποψηφίους, εξακολουθεί να κάνει διάκριση μεταξύ του πολιτικού επικεφαλής της κυβέρνησης και του θρησκευτικού επικεφαλής της κοινότητας. Πράγματι, μια πτυχή του συντάγματος που πολλοί Σιίτες θεωρούν περιοριστική είναι η συγχώνευση αυτών των εδώ και καιρό διαχωρισμένων εξουσιών.
Μου αρέσει να συγκρίνω τους Σουνίτες και τους Σιίτες με τους Προτεστάντες και τους Καθολικούς. Οι Προτεστάντες, τους οποίους συγκρίνω με τους Σουνίτες, ισχυρίζονται ότι είναι πιστοί στην κυριολεκτική έννοια της Βίβλου και ως εκ τούτου έχουν διχαστεί ως προς τις ερμηνείες από την αρχή και τώρα είναι κατακερματισμένοι σε δεκάδες χιλιάδες διαφορετικά δόγματα. Οι Καθολικοί, σε σύγκριση με τους Σιίτες, πιστεύουν ότι το καθοδηγητικό Πνεύμα του Θεού συνεχίζεται στην ενότητα της Εκκλησίας, σε μια μυστηριακή αρχή που εκφράζεται στο αξίωμα του Πάπα και στη λειτουργία. Αυτή η αίσθηση μιας μυστηριακής αρχής στην οποία ο Θεός εργάζεται για να μας καθοδηγήσει έχει επιτρέψει, αφενός, μια μεγάλη ιστορία ενότητας και, αφετέρου, τη δυνατότητα διάκρισης και ανάπτυξης.
Αυτή είναι μόνο μια αναλογία, φυσικά, αλλά τουλάχιστον εφιστά την προσοχή μας στο γεγονός ότι το Σιιτικό Ισλάμ έχει επιδείξει κατά τη διάρκεια των αιώνων μια ικανότητα για ενότητα υπό μια μυστηριώδη καθοδηγητική αρχή, καθώς και μια ικανότητα για διάκριση και ανάπτυξη. Σαφώς
, η αναταραχή στο Ιράν, που επιδεινώθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις οικονομικές κυρώσεις των τελευταίων ετών, είναι ένα σημάδι ότι το ισχύον σύνταγμα πρέπει να αναθεωρηθεί.
Πίστευα εδώ και καιρό ότι εμείς οι Δυτικοί θα μπορούσαμε να βρούμε καλύτερους εταίρους για διάλογο σε αυτόν τον μεγάλο περσικό πολιτισμό και μεταξύ των Σιιτών Μουσουλμάνων παρά στον σουνιτικό αραβικό πολιτισμό. Προφανώς, οι πράξεις βίας της Δύσης κατά των Ιρανών έχουν βλάψει σοβαρά τις σχέσεις. Είμαι απογοητευμένος από τη βία που εκτυλίσσεται αυτή τη στιγμή. Πιστεύω ότι θα μπορούσαμε να τα πάμε καλύτερα και να ανταμειφθούμε με μια ζωντανή και θετική σχέση με αυτόν τον σπουδαίο λαό.

Io, prete cattolico, vi spiego perché l’Occidente dovrebbe preferire gli sciiti ai sunniti

Σιωπηλός εναντίον λεκτικά ακρατούς. Ένα ζήτημα «γλωσσών».

Maurizio Murelli - 16 Μαρτίου 2026

Πηγή: Μαουρίτσιο Μουρέλι

Ακόμα και στο τραγικό πλαίσιο που βιώνουμε, υπάρχουν κάποια πράγματα που μπορούν να σε κάνουν να χαμογελάσεις. Ένα από αυτά είναι η έκρηξη της αμερικανικής ιεραρχίας για την αποτυχία να εμφανιστεί στα μέσα ενημέρωσης ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο νυν πνευματικός ηγέτης του Ιράν, ο άνθρωπος του οποίου ολόκληρη η οικογένεια εξοντώθηκε μονομιάς, με εντολή του ξανθού άνδρα από το Μαρ-α-λάγκο: πατέρας, μητέρα, σύζυγος και κόρη. Έτσι, ενώ ο ξανθός άνδρας φλυαρεί ασταμάτητα και χωρίς φόβο χλευασμού, ο Μοτζτάμπα παραμένει σιωπηλός και απουσιάζει από τη σκηνή. Οι Αμερικανοί ηγέτες προσπαθούν να τον προκαλέσουν με ωμές και παιδαριώδεις δηλώσεις, ειδικά ο Υπουργός Πολέμου Πίτερ Μπράιαν Χέγκσεθ, γνωστός ως Πιτ, ο οποίος δηλώνει ότι ο Μοτζτάμπα «ο λεγόμενος ανώτατος ηγέτης τους είναι τραυματίας και φυγάς ή κρύβεται κάτω από το έδαφος σαν αρουραίος...» Αλλά τίποτα, προς μεγάλη απογοήτευση του «Πιτ» και όλων των ομοίων του, ο Ανώτατος Ηγέτης δεν εμφανίζεται, δεν κάνει τη φωνή του να ακουστεί. Μπορώ να φανταστώ την υπερχείλιση της χολής. Και σκέφτομαι επίσης αρκετές παραστάσεις συμπατριωτών του, όπως αυτός, διαμορφωμένοι από μια εύθραυστη ψυχολογία. Για παράδειγμα, όταν στις 30 Οκτωβρίου 1938, ο Όρσον Γουέλς μετέδωσε στο ραδιόφωνο μια διασκευή του μυθιστορήματος *Ο Πόλεμος των Κόσμων* του Χ.Τζ. Γουέλς, προσομοιώνοντας μια ζωντανή εξωγήινη εισβολή στις ΗΠΑ, πλήθος συμπατριωτών του Πιτ, ακολουθώντας τα ρεαλιστικά ραδιοφωνικά νέα, πανικοβλήθηκαν: σαν τρελά μυρμήγκια, πολλοί βγήκαν στους δρόμους, κρυμμένοι παντού, και μερικοί μάλιστα αυτοκτόνησαν. Με λίγα λόγια, δεν χρειάζονται πολλά για να αναδειχθεί το θάρρος και η συναισθηματικότητα των Αμερικανών: και σκεφτείτε τι θα συνέβαινε αν το ένα δέκατο των βομβών που έπεφταν στο Ιράν έπεφτε στα κεφάλια τους από τη μία άκρη των *Πολιτειών* στην άλλη. 

Εκτός από την ανάδειξη της αντίθεσης μεταξύ της αμερικανικής κοινωνίας, που χαρακτηρίζεται από αχαλίνωτη επιδειξιομανία, και της ιρανικής κοινωνίας, που έχει τις ρίζες της και βασίζεται στον χιλιετή και εκλεπτυσμένο περσικό πολιτισμό, μου αρέσει να καλλιεργώ μια γοητεία που διεγείρεται από το γεγονός ότι ο πολιτισμός μου με οδηγεί πάντα ενστικτωδώς να αγκαλιάσω τη δύναμη του μύθου και του συμβόλου.
Αναπόσπαστο μέρος του ιρανικού μύθου (και συμβόλου) είναι η μορφή του «κρυμμένου δωδέκατου ιμάμη», ο οποίος για τους δωδεκαδάκτυλους σιίτες είναι ο Μουχάμαντ αλ-Μαχντί (ή Ιμάμης αλ-Μαχντί), γεννημένος τον ένατο αιώνα και θεωρείται ο τελικός διάδοχος του Προφήτη Μωάμεθ. Σύμφωνα με την παράδοση, εισήλθε σε κατάσταση απόκρυψης (874 μ.Χ.) και ζει κρυμμένος με θεϊκή θέληση, προορισμένος να επανεμφανιστεί ως Μεσσίας στο τέλος του χρόνου για να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη και την ειρήνη. *Εν παρελθόν*, αυτός ο μύθος είναι εντελώς παρόμοιος με έναν άλλο ινδοευρωπαϊκό μύθο (πρέπει να θυμόμαστε ότι οι Ιρανοί δεν είναι Άραβες, αλλά Ινδοευρωπαίοι): αυτόν του Φρειδερίκου Α΄ Βαρβαρόσα που κοιμάται στην κοιλάδα του όρους Κιφχόιζερ περιμένοντας να ανθίσει ξανά το «ξερό δέντρο» για να μπορέσει να ξυπνήσει και, επικεφαλής των στρατών του, να κατέβει στην κοιλάδα για να αποκαταστήσει την παραδοσιακή τάξη στην Ευρώπη.
Η μορφή του κρυφού *ιμάμη* είναι κεντρικής σημασίας στη σιιτική εσχατολογία: οι πιστοί τον περιμένουν να νικήσει τον ψευδοΜεσσία (*Ντατζάλ*, συγκρίσιμο με τον Αντίχριστο) και να φέρει τη βασιλεία του Θεού στη γη (για μια πιο εις βάθος μελέτη της μορφής του *Ντατζάλ* σε σχέση με το Καθολικό και το Ορθόδοξο Χριστιανικό δόγμα, βλέπε: Alexander Dugin, *Antikeimenos: Metafisica politica dell'Anticristo*, AGA Editrice, Μιλάνο 2023).
Ο Μοτζτάμπα, όπως ο πατέρας του και ο Χομεϊνί πριν από αυτόν, φοράει μαύρο τουρμπάνι. Για όσους δεν γνωρίζουν, στο πλαίσιο του σιιτικού κλήρου (ιδιαίτερα στο Ιράν και το Ιράκ), το μαύρο τουρμπάνι (μαύρο *ιμάμα*) που φορούν οι κληρικοί υποδηλώνει ότι το άτομο είναι *Σαγίντ*, δηλαδή άμεσος απόγονος του Προφήτη Μωάμεθ μέσω της γραμμής της κόρης του Φατιμά και του συζύγου της Αλί ιμπν Άμπι Ταλίμπ. Έτσι, συνδυάζοντας την πεποίθηση – θεμελιώδη για τον Σιιτισμό – στον δωδέκατο *ιμάμη* και την πίστη σε μια σειρά από δώδεκα αλάθητους οδηγούς (*ιμάμη*) που κατεβαίνουν από τον Προφήτη Μωάμεθ μέσω της κόρης του Φατίμα και του γαμπρού του Αλί, για τους Ιρανούς πιστούς η μυθική, σιωπηλή «παρουσία» του *ιμάμη* Μουχάμαντ αλ-Μαχντί μπορεί να παραλληλιστεί, ως *τρόπος λειτουργίας*, με αυτήν του Μοτζτάμπα: διεγείροντας έτσι τη δύναμη της ενέργειας του πιστού και αυξάνοντας την ανθεκτικότητα του ιρανικού λαού.
Έτσι, συμπερασματικά, ίσως είναι καλύτερο για τους Δυτικούς «παντογνώστες», ειδικά τους Αμερικανούς, να εξετάσουν προσεκτικά πώς οι Ιρανοί προσεγγίζουν τον πόλεμο και τη σύγκρουση των πολιτισμών πέρα ​​από τη στρατιωτική πτυχή, και πάνω απ 'όλα, να τονίσουν λίγο. Ενώ συχνά πιστεύεται ότι ο πόλεμος συνήθως κερδίζεται από τους πιο ισχυρούς (και σίγουρα όχι από εκείνους που ισχυρίζονται ότι είναι Καλός εναντίον Κακού), στο τέλος, οι νικητές είναι αυτοί που ξέρουν πώς να ερμηνεύουν καλά τον πόλεμο — η δύναμη του στρατού είναι μόνο μία πτυχή, μαζί με αυτή της «γλώσσας». Βιετνάμ *docet*. Και, λαμβάνοντας υπόψη τη χυδαιότητα της αμερικανικής «γλώσσας» σε σύγκριση με τη βαθιά ουσία της ιερής και μυθικής γλώσσας του Ιράν, όπως έχουν τα πράγματα, έχω αρκετές αμφιβολίες ότι ο νικητής θα είναι το «Ισραήλ».

Silente vs incontinente verbale. Questione di "linguaggi"

Πόλεμος κατά του Ιράν: Κλιμάκωση ή αποδέσμευση; Η κυβέρνηση Τραμπ σε σταυροδρόμι

Giacomo Gabellini - 16 Μαρτίου 2026

Πηγή: Ανάλυση Άμυνας

Τις τελευταίες ημέρες, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγσεθ εξέδωσαν απόλυτα συγκλίνουσες δηλώσεις σκιαγραφώντας έναν «οδικό χάρτη» που, σύμφωνα με την ανακατασκευή τους, οδηγούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε σταθερή πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων που τέθηκαν στην Επιχείρηση Epic Fury, η οποία εξαπολύθηκε εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Στις 7 Μαρτίου, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε ότι « ο Πρόεδρος Τραμπ και η κυβέρνηση έχουν προσδιορίσει με σαφήνεια τους στόχους της Επιχείρησης Epic Fury: καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων και της βιομηχανικής ικανότητας του Ιράν, κατεδάφιση του ναυτικού του, διάλυση της ικανότητας του Ιράν να εξοπλίζει τους περιφερειακούς συμμάχους και να αποκτά πυρηνικά όπλα. Το ιρανικό καθεστώς έχει εξοντωθεί ολοκληρωτικά ».

Παρά τις διαβεβαιώσεις που δόθηκαν, η φύση των στόχων της κυβέρνησης Τραμπ δεν ήταν καθόλου σαφής σε εκείνο το σημείο, όπως κατήγγειλαν τέσσερις Δημοκρατικοί γερουσιαστές στο περιθώριο μιας ενημέρωσης κεκλεισμένων των θυρών που επικεντρώθηκε ειδικά στην κατάσταση στο Ιράν.

Για την Ελίζαμπεθ Γουόρεν , « η κατάσταση είναι χειρότερη από ό,τι πίστευε κανείς». Για να μην αναφέρουμε ότι «ο Ντόναλντ Τραμπ παρασύρει τους Αμερικανούς σε αυτόν τον παράνομο και αντισυνταγματικό πόλεμο χωρίς σχέδιο για το πώς να τον τερματίσει. Δεν έχει δηλωμένους στόχους. Καμία σαφή στρατηγική. Δεν υπάρχει τρόπος να εξηγηθεί ότι όταν επιτύχουμε ορισμένους στόχους, θα φύγουμε».

Ο Εντ Μάρκεϊ θρήνησε επίσης την παντελή έλλειψη στρατηγικής για την αποτροπή της εκφυλισμού της σύγκρουσης σε μια πολύ μεγαλύτερη καταστροφή.

Ο Κρις Μέρφι δήλωσε ότι « οι πολεμικοί στόχοι δεν περιλαμβάνουν την καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Αυτό είναι εκπληκτικό, δεδομένου ότι ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι αυτός είναι ένας βασικός στόχος. Αλλά φυσικά, γνωρίζουμε ήδη ότι οι αεροπορικές επιδρομές δεν μπορούν να εξαλείψουν το ιρανικό πυρηνικό υλικό».
Δεύτερον, «μας έχουν πει ότι ούτε η αλλαγή καθεστώτος περιλαμβάνεται στη λίστα. Έτσι, θα ξοδέψουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια από τα δολάρια των φορολογουμένων μας, θα σκοτώσουν πολλούς Αμερικανούς και ένα σκληροπυρηνικό καθεστώς -πιθανώς ακόμη πιο σκληροπυρηνικό και αντιαμερικανικό- θα εξακολουθεί να βρίσκεται στην εξουσία ».
Λοιπόν, « ποιοι είναι οι στόχοι; Φαίνεται να είναι κυρίως η καταστροφή πυραύλων, πλοίων και εργοστασίων κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Αλλά το ερώτημα που μας έχει αφήσει σε αμηχανία: τι θα συμβεί όταν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί και οι Ιρανοί ξαναρχίσουν την παραγωγή; Έχουν αναφέρει περισσότερους βομβαρδισμούς. Αυτό, φυσικά, σημαίνει ατελείωτο πόλεμο ».

Τέλος, όσον αφορά το Στενό του Ορμούζ, « δεν είχαν κανένα σχέδιο […]. Η κυβέρνηση Τραμπ δεν ξέρει πώς να το ανοίξει ξανά με ασφάλεια. Κάτι που είναι ασυγχώρητο, επειδή αυτό το μέρος της καταστροφής ήταν 100% προβλέψιμο».

Ο Ρίτσαρντ Μπλούμενθαλ, από την άλλη πλευρά, δήλωσε ότι ήταν «πιο φοβισμένος από ποτέ» από την πραγματική προοπτική οι Ηνωμένες Πολιτείες να προχωρήσουν με μια χερσαία εισβολή στο Ιράν.
Αυτή η τελευταία επιλογή, σύμφωνα με το NBC, έχει εξεταστεί σοβαρά από τον Τραμπ, ο οποίος διέταξε ταυτόχρονα τη μεταφορά συστημάτων αεράμυνας THAAD και Patriot από τη Νότια Κορέα στη Μέση Ανατολή για να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες, αναμφισβήτητες -παρά τις «εκρήξεις» του ενοίκου του Λευκού Οίκου και του Υπουργού Πολέμου- δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αμερικανικές δυνάμεις και οι σουνιτικές μοναρχίες του Περσικού Κόλπου στην αντιμετώπιση των ιρανικών επιθέσεων.

Τα ιρανικά αντίποινα

Από το αρχηγείο του Πέμπτου Στόλου στο Μπαχρέιν μέχρι τις βάσεις Umm Dahal στο Κατάρ, το στρατόπεδο Arifjan στο Κουβέιτ, το Muwaffaq Salti στην Ιορδανία, το Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία και το al-Ruwais και το al-Sader στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (για να μην αναφέρουμε τις τοποθεσίες που έχουν εγκατασταθεί σε ισραηλινό έδαφος), οι ιρανικοί πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν χτυπήσει κυρίως την υποδομή παρακολούθησης πυραύλων (ραντάρ, δορυφορικές κεραίες κ.λπ.) που συντονίζει τα περιφερειακά αμυντικά συστήματα, στο πλαίσιο ενός σχεδίου δράσης που στοχεύει στην «αποσυναρμολόγηση» κομμάτι-κομμάτι του περιφερειακού συστήματος διοίκησης και ελέγχου των ΗΠΑ.

Οι New York Times δημοσίευσαν δορυφορικές εικόνες που τεκμηριώνουν αναμφισβήτητα το εύρος και τη σημασία των ιρανικών αντιποίνων.
Πρώτον, το Ιράν εκτόξευσε κύματα παλαιότερων drones και πυραύλων προς το Ισραήλ και αμερικανικές εγκαταστάσεις με στόχο να αναγκάσει τους ομολόγους του να καταναλώσουν εξαιρετικά υψηλά επίπεδα των πολύτιμων και πολύ ακριβών αναχαιτιστικών.
Αφετέρου, η ιρανική ανώτατη διοίκηση έχει προσωρινά περιορίσει τη χρήση των πιο σύγχρονων εκτοξευτών, αρχικά περιορίζοντάς τους στην κατεύθυνσή τους προς τον αμερικανικό εξοπλισμό ανίχνευσης.
Μόνο τότε τέθηκε σε εφαρμογή η χρήση των πιο ισχυρών οπλικών συστημάτων, όπως αποδεικνύεται από δηλώσεις στις 3 Μαρτίου του εκπροσώπου του ιρανικού υπουργείου Άμυνας, Ρεζά Ταλαέι-Νικ, ο οποίος δήλωσε ότι «έχουμε την ικανότητα να αντέξουμε και να πραγματοποιήσουμε αμυντικές και επιθετικές επιχειρήσεις για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι έχει σχεδιάσει [ο εχθρός]. Δεν σκοπεύουμε να αναπτύξουμε όλα τα προηγμένα όπλα και τον εξοπλισμό μας τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης».
«Η ένταση της χρήσης αναχαιτιστικών πυραύλων που έχουμε δει τις τελευταίες δύο ημέρες δεν μπορεί να διατηρηθεί για περισσότερο από μια εβδομάδα ακόμη, πιθανώς μερικές ημέρες το πολύ, και τότε [τα αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου, σημείωση του συντάκτη ] θα αρχίσουν να αισθάνονται το βάρος της έλλειψης πυρομαχικών», δήλωσε στην Wall Street Journal στις 2 Μαρτίου ο Fabian Hoffmann, ειδικός σε πυραύλους στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.

Οι ίδιες οι μοναρχίες φέρονται να ασκούν ισχυρή πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες για να εξασφαλίσουν προμήθειες αναχαιτιστικών το συντομότερο δυνατό, αλλά αντιμετωπίζουν, όπως ισχυρίζεται το Middle East Eye , βασιζόμενο σε αποκαλύψεις Αμερικανού αξιωματούχου, «κωλυσιεργία» από την κυβέρνηση Τραμπ. Η πηγή ισχυρίζεται ότι τα κράτη του Περσικού Κόλπου «θα βρεθούν σε δυσκολίες εάν αναμένουν νέες προμήθειες αναχαιτιστικών. Όποια και αν είναι η ποσότητα πυρομαχικών που παρήχθησαν τους τελευταίους δύο μήνες, έχουμε πλέον εξαντλήσει την παραγωγή αρκετών ετών».
Το αποτέλεσμα είναι μια περαιτέρω υποβάθμιση του στρατηγικού αποθέματος αναχαιτιστικών συστημάτων για τα συστήματα THAAD και Patriot, το οποίο έχει ήδη επηρεαστεί σημαντικά από τις συνεχιζόμενες παραδόσεις στην Ουκρανία, τις αποτυχημένες στρατιωτικές εκστρατείες στην Υεμένη και τον 12ήμερο πόλεμο που διεξήχθη τον Ιούνιο του 2025.
Ορισμένες εκτιμήσεις εκτιμούν ότι, σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατανάλωσαν το 25% του συνολικού αποθέματος πυραύλων Talon για το σύστημα THAAD (κόστος: 15,5 εκατομμύρια δολάρια έκαστος) και ένα εξίσου σημαντικό μερίδιο του αποθέματος αναχαιτιστών Sim-3 (κόστος: 12,5 εκατομμύρια δολάρια έκαστος).
Σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), από τον Δεκέμβριο του 2025, τα οπλοστάσια των ΗΠΑ περιείχαν 534 αναχαιτιστικά Talon και 414 SM-3.
Η κατάσταση όσον αφορά τους Patriot θα ήταν σημαντικά καλύτερη, με την Lockheed Martin να έχει φτάσει σε παραγωγή 600 αναχαιτιστικών PAC-3 (κόστος: 3,8 εκατομμύρια το καθένα) ετησίως, αλλά αυτά είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματικά αναχαιτιστικά από τα THAAD και τα Sm-3, απαιτώντας πολύ μεγαλύτερους χρόνους παραγωγής.

«Δεν μπορείς να αντικαταστήσεις αυτούς τους τύπους πυραύλων από τη μια μέρα στην άλλη. Χρειάζονται χρόνια», δήλωσε ο Kelly Grieco του Κέντρου Stimson. Κατά την άποψή του, « αν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούσαν πυραύλους αναχαίτισης κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου με το Ιράν με τον ίδιο ρυθμό όπως στον Πόλεμο των 12 Ημερών, θα κατανάλωναν το μισό ολόκληρο του οπλοστασίου τους σε τέσσερις ή πέντε εβδομάδες », με αποτέλεσμα τη μετεγκατάσταση συστημάτων αεράμυνας από άλλα θέατρα επιχειρήσεων όπου θα προέκυπταν επικίνδυνα κενά.

Αν ο πόλεμος με το Ιράν συνεχιζόταν για αρκετούς μήνες και το ποσοστό χρήσης των αναχαιτιστικών πυραύλων των ΗΠΑ έφτανε σε επίπεδα συγκρίσιμα με αυτά που επιτεύχθηκαν κατά τη διάρκεια του Πολέμου των 12 Ημερών, « οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν υποθετικά να εξαντλήσουν ολόκληρο το οπλοστάσιό τους σε αναχαιτιστικά πυραύλους».
Τα αποθέματα πυραύλων κρουζ Tomahawk έχουν επίσης εξαντληθεί σοβαρά, δημιουργώντας μια κρίσιμη έλλειψη με την οποία το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ «θα πρέπει να ζήσει για αρκετά χρόνια ακόμη», δήλωσε πηγή της κυβέρνησης Τραμπ στους Financial Times.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εξαντλήσει «χρόνια» κρίσιμων πυρομαχικών από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, δήλωσαν τρία άτομα που γνωρίζουν το θέμα, τροφοδοτώντας ανησυχίες για το αυξανόμενο κόστος της σύγκρουσης και την ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους. Η ταχεία εξάντληση των όπλων περιλαμβάνει προηγμένους πυραύλους Tomahawk μεγάλου βεληνεκούς, δήλωσαν ορισμένα από τα άτομα.
Σε αυτό το σημείο, ο Άντονι Μπλίνκεν, Υπουργός Εξωτερικών υπό την κυβέρνηση Μπάιντεν, εξέφρασε πολύ ανησυχητικές εκτιμήσεις. Κατά την άποψή του, «ο Τραμπ θα μπορούσε θεωρητικά να ανακηρύξει τη νίκη αύριο και να ισχυριστεί ότι το καθεστώς έχει υποστεί σοβαρή ζημιά, ότι οι πυραυλικές δυνάμεις, το πυρηνικό πρόγραμμα και το ναυτικό έχουν πληγεί σοβαρά, και στη συνέχεια να σταματήσει τις επιχειρήσεις. Αλλά τι νόημα θα είχε αυτό;»
Μεγάλο μέρος των κατεστραμμένων υποδομών και συστημάτων όπλων μπορεί να αποκατασταθεί. Και χωρίς να αλλάξει το ίδιο το σύστημα διαχείρισης του καθεστώτος, κάτι που δεν φαίνεται να συμβαίνει αυτή τη στιγμή, διατρέχουμε έναν τεράστιο κίνδυνο.

Ο Μπλίνκεν πρόσθεσε στη συνέχεια: « Οι Ιρανοί μας έχουν ήδη αναγκάσει να χρησιμοποιήσουμε πολλά αμυντικά αναχαιτιστικά ή ακόμα και επιθετικά βλήματα για να καταστρέψουμε τους εκτοξευτές τους. Δεν γνωρίζω τους ακριβείς αριθμούς, αλλά αυτοί οι πόροι δεν είναι άπειροι. Οι χρόνοι παραγωγής είναι πολύ μεγάλοι. Και, φυσικά, σε πολλές περιπτώσεις, χρησιμοποιούμε πολύ ακριβά οπλικά συστήματα για να καταρρίψουμε drones αξίας 20.000 δολαρίων. Αυτή είναι μια απαίσια οικονομική φόρμουλα αν η κατάσταση συνεχιστεί».
Υπάρχει μια άλλη θεμελιώδης πτυχή που ανησυχεί τον Μπλίνκεν: « Θα μπορούσαμε να διαβρώσουμε το οπλοστάσιό μας σε τέτοιο βαθμό που θα χρειαζόταν πολύς χρόνος για να το ξαναχτίσουμε. Και αυτό θα μας έθετε σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση, για παράδειγμα, με την Κίνα ή τη Ρωσία ».

Η είδηση ​​της Washington Post

Οι ανησυχίες που εξέφρασε το Δημοκρατικό στρατόπεδο υποστηρίζονται από το περιεχόμενο μιας απόρρητης έκθεσης που συνέταξε το Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών και παραδόθηκε στον Πρόεδρο Τραμπ μια εβδομάδα πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκινήσουν την κοινή τους επίθεση στο Ιράν. Η Washington Post δημοσίευσε την έκθεση, βασιζόμενη σε αποκαλύψεις τριών ανώτερων Αμερικανών αξιωματούχων, οι οποίοι δήλωσαν ότι το έγγραφο περιέγραφε δύο σενάρια που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν μετά από μια στοχευμένη στρατιωτική εκστρατεία εναντίον κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων.
Και στις δύο εξελίξεις που υποθέτουν ειδικοί στο Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών, «το ιρανικό κληρικό και στρατιωτικό κατεστημένο αντέδρασε στη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ εφαρμόζοντας μια σειρά πρωτοκόλλων που αποσκοπούσαν στη διατήρηση της συνέχειας της εξουσίας. Η προοπτική η κατακερματισμένη ιρανική αντιπολίτευση να αναλάβει τον έλεγχο της χώρας περιγράφεται στο έγγραφο ως «απίθανη»».
Η ανάλυση του Εθνικού Συμβουλίου Πληροφοριών, η ίδια που τον Μάρτιο του 2025 (τρεις μήνες πριν το Ισραήλ εξαπολύσει τον 12ήμερο Πόλεμο και την ταυτόχρονη αμερικανική επιχείρηση «Σφυρί του Μεσονυχτίου») επιβεβαίωσε την άρνηση του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, υποστηρίζεται πλήρως από τον διορισμό ως Ανώτατου Ηγέτη του Μοτζτάμπα Χοσεΐνι Χαμενεΐ, γιου του Αλί Χαμενεΐ και μιας προσωπικότητας που είναι αναμφισβήτητα ανεπιθύμητη στον Πρόεδρο Τραμπ επειδή θεωρείται απολύτως δυσλειτουργικός για τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Αλλά πάνω απ' όλα, η διαρροή που ωφέλησε την Washington Post αποκαλύπτει μια επιθυμία εντός του γραφείου με επικεφαλής την Τούλσι Γκάμπαρντ να αποστασιοποιηθεί από τις διαβουλεύσεις του Λευκού Οίκου, το οποίο, αντιμέτωπο με τη σαφή απροθυμία της ιρανικής άρχουσας τάξης να υποκύψει στις απαιτήσεις των ΗΠΑ, βρίσκεται αναγκασμένο να εντείνει το παιχνίδι του για να μην χάσει την αξιοπιστία του.

Το «Δόγμα Ταμπ» και η προοπτική κλιμάκωσης

Η κατάσταση που εκτυλίσσεται στο Ιράν αναδεικνύει όλους τους (κολοσσιαίους) περιορισμούς του λεγόμενου «Δόγματος Τραμπ». Τον περασμένο Ιούνιο, κατά τη διάρκεια μιας εκδήλωσης του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στο Οχάιο, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς σκιαγράφησε τα περιγράμματά του, χωρίζοντάς το σε τρεις θεμελιώδεις πυλώνες: τον καθορισμό των συμφερόντων των ΗΠΑ, την άσκηση ισχυρής διπλωματικής πίεσης για την επιδίωξή τους και την προσφυγή σε στρατιωτική δράση όταν η διπλωματική δράση αποδειχθεί αναποτελεσματική.

Σύμφωνα με τον Βανς, το «Δόγμα Τραμπ» εφαρμόστηκε στην πράξη ακριβώς εναντίον του Ιράν κατά τη διάρκεια του Πολέμου των 12 Ημερών: οι Ηνωμένες Πολιτείες σκόπευαν να εμποδίσουν την Ισλαμική Δημοκρατία να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και εξαπέλυσαν σταθερά μια επιθετική διπλωματική εκστρατεία εναντίον της Τεχεράνης. Όταν αυτό απέτυχε, κατέφυγαν σε τακτικές βίας, χρησιμοποιώντας, για να παραφράσω τον Βανς, « συντριπτική στρατιωτική ισχύ για να επιλύσουν το πρόβλημα και να αποσυρθούν πριν παρασυρθούν σε μια παρατεταμένη σύγκρουση ».

«Καταλαβαίνω απόλυτα», δήλωσε ο αντιπρόεδρος, «την απογοήτευση των Αμερικανών πολιτών που είναι εξαντλημένοι μετά από 25 χρόνια ξένης εμπλοκής στη Μέση Ανατολή. Καταλαβαίνω την ανησυχία, αλλά η διαφορά είναι ότι στο παρελθόν ήμασταν στο έλεος ανίκανων προέδρων, ενώ τώρα έχουμε έναν πρόεδρο που πραγματικά ξέρει πώς να επιτύχει τους στόχους εθνικής ασφάλειας της Αμερικής. Μια αντιπαράθεση με το Ιράν δεν θα μετατραπεί σε μια μακρά και παρατεταμένη σύγκρουση».
Η αδυναμία επίτευξης μιας «γρήγορης νίκης» ανοίγει αναπόφευκτα τον δρόμο για κλιμάκωση, όπως υπογράμμισε ο ιστορικός και ειδικός στη στρατηγική Πιερ Ραζού ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γαλλικής Γερουσίας.

Κατά την άποψή του, μια ταχεία κατάρρευση του ιρανικού θεσμικού μηχανισμού είναι εκτός συζήτησης, όπως και μια δημόσια παραδοχή της αποτυχίας από την κυβέρνηση Τραμπ, που θα προαναγγείλει την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη σύγκρουση και την ουσιαστική «εγκατάλειψη» του Ισραήλ. «Μπορώ να το φανταστώ μεσοπρόθεσμα, αλλά όχι βραχυπρόθεσμα», δήλωσε ο Ραζού. Η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων είναι επίσης εξαιρετικά απίθανη, όπως αποδεικνύεται από τις δηλώσεις που έκανε επί του θέματος ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αραγτσί, ο οποίος σημείωσε ότι η τάση των Ηνωμένων Πολιτειών να επιτίθενται στον ομόλογό τους κατά τη διάρκεια των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων γίνεται πλέον μια παγιωμένη επιχειρησιακή πρακτική.  

Για τον Γάλλο ιστορικό, η επανενεργοποίηση των διαπραγματεύσεων είναι δυνατή «μόνο εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν το πρώτο βήμα και προσφέρουν μια σημαντική παραχώρηση στους Ιρανούς». Αυτό είναι δύσκολο να το περιμένουμε, λίγους μήνες μετά τις ενδιάμεσες εκλογές που υπόσχονται να είναι εξαιρετικά προβληματικές και με αρκετούς Αμερικανούς στρατιώτες να έχουν σκοτωθεί στο πεδίο της μάχης σε μια σύγκρουση που η συντριπτική πλειοψηφία της εγχώριας κοινής γνώμης βλέπει με μεγάλη εχθρότητα.

Σύμφωνα με τον Razoux, είναι πολύ πιθανό η κατάσταση να εξελιχθεί σε τέλμα για τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά από μια κλιμάκωση της σύγκρουσης που η κυβέρνηση Τραμπ αναγκάζεται να επιδιώξει προκειμένου να «σώσει το γόητρό της».

Όταν μια στρατιωτική εκστρατεία που θεωρούνταν επιτυχημένη εντός ενός ακριβούς χρονοδιαγράμματος δεν παράγει τα επιθυμητά αποτελέσματα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δέχονται έντονη πίεση να επιδείξουν την αποφασιστικότητά τους και, ως εκ τούτου, να την επανεκκινήσουν. Έτσι, δίνουν εντολή στους ηγέτες των ενόπλων δυνάμεων να αναπτύξουν νέα σχέδια δράσης που αποσκοπούν στην επίτευξη ολοένα και πιο φιλόδοξων στόχων, μετατρέποντας μια επιχείρηση περιορισμένη σε χώρο και χρόνο σε μια παρατεταμένη και γεωγραφικά πολύ πιο εκτεταμένη προσπάθεια.

Αυτό το μοτίβο εφαρμόστηκε με ακρίβεια κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, όταν, αντιμέτωπες με την προφανή αδυναμία να κατατροπώσουν τους μαχητές των Βιετμίν, οι κυβερνήσεις Τζόνσον και Νίξον επέκτειναν σταδιακά την ακτίνα των βομβαρδισμών τους στο βόρειο τμήμα της χώρας και στους γείτονές της.

Η επιχείρηση Rolling Thunder, η οποία διήρκεσε από τον Μάρτιο του 1965 έως τον Νοέμβριο του 1968, είδε την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ να ρίχνει περίπου 900.000 τόνους βομβών στο Βόρειο Βιετνάμ.

Μόλις έγινε σαφές ότι η συστηματική καταστροφή δικτύων logistics, λιμένων, πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, αεράμυνας και ούτω καθεξής δεν προκαλούσε την κατάρρευση της βιετναμέζικης αντίστασης, οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων των ΗΠΑ επέκτειναν το πεδίο εφαρμογής των περιοχών βομβαρδισμού ώστε να συμπεριλάβουν το Λάος και την Καμπότζη. Στις επιχειρήσεις Barrel Roll , Steel Tiger και Freedom Deal, οι Ηνωμένες Πολιτείες έριξαν περισσότερες βόμβες σε αυτές τις δύο μικρές χώρες από ό,τι κατά τη διάρκεια ολόκληρου του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Κάθε γύρος κλιμάκωσης στόχευε στην αύξηση της πίεσης στις αρχές του Ανόι μέχρι να συνθηκολογήσουν, χωρίς ωστόσο να κορυφωθεί με την αναμενόμενη πολιτική κατάρρευση του εχθρού.
Αντιθέτως, η εξέγερση με επικεφαλής τον Χο Τσι Μινχ και τους Βο <em s

Guerra all’Iran: escalation o disimpegno? L’Amministrazione Trump al bivio

Τρεις βασικοί λόγοι για τους οποίους οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μπορούσαν να κερδίσουν έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν

Pino Cabras

Πηγή: Πίνο Κάμπρας

Μια προβολή της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος σε ιρανικό έδαφος πιθανότατα θα αποδεικνυόταν μια καταστροφική στρατηγική αποτυχία. Αυτή είναι η θέση που συμμερίζονται ο πρώην αναλυτής της CIA Λάρι Τζόνσον και ο απόστρατος Συνταγματάρχης του Αμερικανικού Στρατού Λόρενς Μπ. Γουίλκερσον, οι οποίοι εμφανίστηκαν στο podcast της Νίμα Αλκχόρσιντ.
Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ .
Ακόμη και κορυφαίοι αξιωματούχοι του Πενταγώνου αναγνωρίζουν ανοιχτά ότι κανένας πόλεμος δεν κερδίζεται μόνο μέσω της αεροπορικής υπεροχής. Στη συγκεκριμένη περίπτωση του Ιράν, οι δύο ειδικοί αποκλείουν επίσης οποιοδήποτε ρεαλιστικό σενάριο χερσαίας προέλασης.
Η περίφημη 82η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία θα μπορούσε σίγουρα να αναπτυχθεί γρήγορα στην περιοχή, αλλά -σύμφωνα με τον Τζόνσον- θα της έλειπαν τόσο οι πόροι όσο και ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός που είναι απαραίτητοι για να διατηρήσουν παρατεταμένες μάχες πέρα ​​από ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, της τάξης των σαράντα οκτώ ωρών. «Πάρα πολλοί άνθρωποι παραμένουν παγιδευμένοι σε κινηματογραφικές φαντασιώσεις στις οποίες οι στρατιώτες εκτελούν υπεράνθρωπα κατορθώματα αγνοώντας εντελώς τους υλικούς περιορισμούς οποιασδήποτε πραγματικής σύγκρουσης», σχολιάζει σαρκαστικά ο πρώην αξιωματικός των μυστικών υπηρεσιών.

Η ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΘΑ ΣΗΜΑΙΝΕ ΑΠΟΔΟΧΗ ΜΗ ΒΙΩΣΙΜΩΝ Απωλειών.
Ο Wilkerson τονίζει ότι, για να αναπτύξει μονάδες πεζικού σήμερα, η Ουάσινγκτον θα αναγκαζόταν να βασιστεί στον υλικοτεχνικό διάδρομο γνωστό ως Περιορισμός Κίνησης (ROM) στο Κουβέιτ. «Απλώς κοιτάξτε έναν χάρτη: η μόνη οδός πρόσβασης περνάει από αυτό το νότιο σημείο ελέγχου του Ιράκ κοντά στη Βασόρα, στη συνέχεια μέσα από ανοιχτά εχθρικό έδαφος πριν καν διασχίσει τα ιρανικά σύνορα. Ένα σχεδόν ανέφικτο σενάριο».
Η επιλογή των αμφίβιων επιχειρήσεων με αποβατικά σκάφη που μεταφέρουν χιλιάδες πεζοναύτες θα παρέμενε. Ωστόσο, σημειώνει ο συνταγματάρχης, δυσκολίες θα εμφανίζονταν ήδη στην προπαρασκευαστική φάση. «Ακόμα και η απόκτηση των απαραίτητων αμφίβιων πλοίων θα αποτελούσε σοβαρό πρόβλημα. Η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ του Ναυτικού και του Σώματος Πεζοναυτών καταδεικνύει πόσο υποχρηματοδοτούνται, καθιστώντας δύσκολη ακόμη και την τακτική συντήρηση αυτών των ναυτικών μονάδων».
Και ακόμη και αν τα στρατεύματα κατάφερναν να αποβιβαστούν στις ιρανικές ακτές, προσθέτει ο Wilkerson, πιθανότατα θα εξοντώνονταν σε σύντομο χρονικό διάστημα από διασταυρούμενα πυρά πυραύλων και πυροβολικού.
Ο ΑΛΥΤΟΣ ΚΟΜΠΟΣ: ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΡΚΕΤΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ
Στη ρίζα όλων αυτών, ωστόσο, βρίσκεται ένα ακόμη πιο πιεστικό ζήτημα: η διαρθρωτική έλλειψη διαθέσιμου προσωπικού για μια επιχείρηση αυτού του μεγέθους. «Δεν είναι μόνο το ήδη τεράστιο εμπόδιο της μετακίνησης μονάδων στην περιοχή χωρίς να υποστούν καταστροφικές απώλειες», καταλήγει ο Wilkerson. «Το πρόβλημα είναι ταυτόχρονα απλούστερο και πιο σοβαρό: δεν έχουμε τον απαραίτητο αριθμό ανδρών».

Tre ragioni fondamentali per cui gli Stati Uniti non potrebbero vincere una guerra contro l'Iran

Παρέμβαση από τον «Τσάρο της AI» του Τραμπ: «Σταματήστε τον πόλεμο με το Ιράν τώρα – Κινδυνεύουμε»

«Απλά πείτε ότι νικήσαμε και φύγετε από εκεί»

Σε μια μάλλον δραματική προειδοποίηση που ανατρέπει τη στρατηγική της κλιμάκωσης του πολέμου με το Ιράν, ο David Sacks, ο στενός συνεργάτης του Ντόναλντ Τραμπ και επικεφαλής για θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης, καλεί τις ΗΠΑ να κηρύξουν «νίκη» και να αποσυρθούν αμέσως από τη σύγκρουση με το Ιράν.

Τα εφιαλτικά σενάρια του Sacks:

Ο Sacks προειδοποιεί ότι τυχόν πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν θα προκαλέσουν τέτοια περιβαλλοντική και οικονομική καταστροφή, που ολόκληρες περιοχές του Περσικού Κόλπου θα καταστούν έως και μη κατοικήσιμες.

Η πιο ανησυχητική του όμως αναφορά επικεντρώνεται στο Ισραήλ. Ο Sacks υποστηρίζει ότι η περαιτέρω κλιμάκωση μπορεί να φέρει το Τελ Αβίβ σε τέτοιο αδιέξοδο, που θα αναγκαστεί να εξετάσει την πυρηνική επιλογή, οδηγώντας τη Μέση Ανατολή (και τον κόσμο) στην ολική καταστροφή.

Αντί για περαιτέρω αίμα, η πρότασή του είναι κυνική αλλά ρεαλιστική: Οι ΗΠΑ πρέπει να πουν ότι «πέτυχαν τους στόχους τους» και να φύγουν από την περιοχή πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη.

Ο David Sacks δεν είναι ένας τυχαίος σχολιαστής. Είναι η «φωνή της λογικής» (ή και του φόβου) μέσα στον στενό κύκλο των ανθρώπων που διαμορφώνουν την πολιτική των ΗΠΑ. Η παρέμβασή του δείχνει ότι υπάρχει ένα ισχυρό ρεύμα πίσω από τις κουρτίνες που φοβάται ότι ο πόλεμος με το Ιράν μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Παρέμβαση από τον «Τσάρο της AI» του Τραμπ: «Σταματήστε τον πόλεμο με το Ιράν τώρα – Κινδυνεύουμε» – Pronews.gr

Ο πόλεμος είναι προ των πυλών της Ευρώπης

 Lorenzo Maria Pacini 

Πηγή: Ίδρυμα Στρατηγικού Πολιτισμού

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ήταν έτοιμοι να κηρύξουν πόλεμο εναντίον της Ρωσίας και έκαναν ό,τι μπορούσαν για να βυθίσουν ολόκληρη την ήπειρο στην καταστροφή. Στη συνέχεια, όμως, τα σχέδιά τους διακόπηκαν από την ισραηλινή οργή και η νέα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή άλλαξε την πορεία του ευρωμανικού γενικού σχεδίου.

Η σύγκρουση κατά του Ιράν έχει ήδη φτάσει στην Ευρώπη. Ο γεωγράφος Μάνλιο Ντινούτσι απεικονίζει τις αμερικανικές και νατοϊκές στρατιωτικές δομές που υπάρχουν στην Ιταλία. Αυτές λειτουργούν σε πλήρη ισχύ για να προετοιμαστούν για αεροπορικές επιθέσεις κατά του ιρανικού λαού. Κάθε χώρα μέλος του ΝΑΤΟ έχει αίμα στα χέρια της, εκτός από την Ισπανία.

Σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται η ιταλική κυβέρνηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν απαιτούν καμία συγκατάθεση ούτε από την ιταλική κυβέρνηση ούτε από το κοινοβούλιο για να αναπτύξουν τις εγκαταστάσεις τους στην Ιταλία, απολαμβάνοντας πλήρη αυτονομία στη χρήση τους κατά το δοκούν. Χρησιμοποιώντας τη Sigonella ως αρχηγείο πληροφοριών στον αγώνα κατά του Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες εγγυώνται στον εαυτό τους προστασία, αλλά αναπόφευκτα εμπλέκουν την Ιταλία στη σύγκρουση, εκθέτοντάς την στον κίνδυνο επίθεσης.

Ο ίδιος ο υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροσέτο, απαντώντας στη Βουλή των Αντιπροσώπων, περιέγραψε τη σύγκρουση που έχει ξεσπάσει στη Μέση Ανατολή ως εξής: «Αναμφίβολα συνέβη εκτός των κανόνων του διεθνούς δικαίου. Πρόκειται για μια σύγκρουση που ξεκίνησε χωρίς να το γνωρίζει ο κόσμος και τώρα πρέπει να την αντιμετωπίσουμε. Το καθήκον μας είναι να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις μιας κρίσης που ξέσπασε και την οποία δεν προκαλέσαμε εμείς». Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, σε ραδιοφωνική εκπομπή, αναγνώρισε ότι η σύγκρουση ενέχει «κίνδυνο κλιμάκωσης με ανυπολόγιστες συνέπειες».

Όσον αφορά τις αμερικανικές βάσεις στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι διαβεβαίωσε ότι «σεβόμαστε τις διμερείς συμφωνίες του 1954». Πρόσθεσε: «Στην Ιταλία, έχουμε τρία στρατιωτικά συγκροτήματα που έχουν ανατεθεί στις ΗΠΑ βάσει των συμφωνιών του 1954, οι οποίες ανανεώνονται περιοδικά». Ζητάμε, επομένως, από τον Πρωθυπουργό να παρουσιάσει στο Κοινοβούλιο και στα μέσα ενημέρωσης τα έγγραφα των διμερών συμφωνιών του 1954 μεταξύ Ιταλίας και Ηνωμένων Πολιτειών, μαζί με ενημερωμένες εκδόσεις. Αυτό δεν είναι εύκολο έργο: τα βασικά τμήματα αυτών των συμφωνιών προστατεύονται από στρατιωτικό απόρρητο. Όσον αφορά τη δήλωση της Μελόνι ότι «στην Ιταλία έχουμε τρεις στρατιωτικές βάσεις που έχουν ανατεθεί στους Αμερικανούς», θα πρέπει να διευκρινίσει αυτά τα σημεία στο Κοινοβούλιο και στα μέσα ενημέρωσης.

Σύμφωνα με την επίσημη Έκθεση Δομής Βάσεων του Πενταγώνου, οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ λειτουργούν πάνω από 1.500 κτίρια στην Ιταλία, που καλύπτουν συνολική έκταση άνω του 1 εκατομμυρίου τετραγωνικών μέτρων, καθώς και άλλα 800 μισθωμένα ή παραχωρημένα κτίρια, που καλύπτουν περίπου 900.000 τετραγωνικά μέτρα. Συνολικά, αυτό αντιπροσωπεύει περισσότερες από 2.300 κατασκευές που καλύπτουν περίπου 2 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα, κατανεμημένες σε περίπου πενήντα τοποθεσίες. Αυτό αντιπροσωπεύει μόνο ένα κλάσμα της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ιταλία. Σε αυτές προστίθενται οι βάσεις του ΝΑΤΟ που ελέγχονται από τις ΗΠΑ και οι ιταλικές βάσεις που προορίζονται για στρατεύματα ΗΠΑ/ΝΑΤΟ. Συνολικά, εκτιμάται ότι ξεπερνούν τις εκατό. Ολόκληρο το δίκτυο στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ιταλία αναφέρεται, άμεσα ή έμμεσα, στο Πεντάγωνο. Αποτελεί μέρος της «περιοχής αρμοδιότητας» της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ, με επικεφαλής έναν Αμερικανό στρατηγό, ο οποίος είναι επίσης ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Ευρώπης. Με λίγα λόγια: οι ΗΠΑ δεν απαιτούν άδεια από την ιταλική κυβέρνηση ή το κοινοβούλιο για αυτό το δίκτυο και μπορούν να το χρησιμοποιούν ελεύθερα ανά πάσα στιγμή και με οποιονδήποτε τρόπο.

Με την αμερικανική βάση στη Σιγκονέλα, η Ιταλία εμπλέκεται στη σύγκρουση κατά του Ιράν.

Αυτό αποδεικνύεται από τη χρήση της βάσης Sigonella στη Σικελία από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ναυτικός Αεροσταθμός (NAS) Sigonella, με περίπου 7.000 στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό, είναι ο κύριος ναυτικός και αεροπορικός κόμβος των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο. Εκτός από την παροχή υλικοτεχνικής υποστήριξης στον Έκτο Στόλο των ΗΠΑ, χρησιμεύει ως πλατφόρμα για μυστικές αποστολές, κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, στη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Ο NAS - όπως αναφέρεται στην επίσημη περιγραφή του - "φιλοξενεί αεροσκάφη των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ όλων των τύπων". Αυτά περιλαμβάνουν αναγνωριστικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη ικανά να καλύψουν πάνω από 16.000 χλμ. χωρίς ανεφοδιασμό, τα οποία πετούν από τη Sigonella πάνω από τη Μέση Ανατολή, την Αφρική, την ανατολική Ουκρανία, τη Μαύρη Θάλασσα και άλλες περιοχές. Για επιθέσεις ακριβείας (επίσης μυστικές), εκτοξεύονται επίσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη οπλισμένα με πυραύλους και βόμβες κατευθυνόμενες από δορυφόρο. Ο NAS Sigonella είναι ενσωματωμένος με την ιταλική βάση στην Αουγκούστα, η οποία προμηθεύει καύσιμα και πυρομαχικά σε μονάδες των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, και με το λιμάνι της Κατάνια, ικανό να φιλοξενήσει εννέα πολεμικά πλοία. Το Sigonella είναι συνδεδεμένο με τον σταθμό MUOS στο Niscemi (Caltanissetta): ένα εξαιρετικά υψηλού εύρους ζώνης στρατιωτικό δίκτυο δορυφορικών επικοινωνιών με τέσσερις δορυφόρους και τέσσερις επίγειους τερματικούς σταθμούς: δύο στις Ηνωμένες Πολιτείες (Βιρτζίνια και Χαβάη), έναν στην Αυστραλία και έναν στη Σικελία, ο καθένας με τρεις παραβολικές κεραίες 18 μέτρων. Αυτό το σύστημα επιτρέπει στο Πεντάγωνο να ενώνει υποβρύχια και ναυτικές μονάδες, αεροσκάφη επίθεσης και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, χερσαία οχήματα και μονάδες πεζικού σε ένα ενιαίο δίκτυο διοίκησης, όπου κι αν βρίσκονται εν κινήσει στον πλανήτη.

Το Italmilradar, μια πύλη που ειδικεύεται στην παρακολούθηση στρατιωτικών πτήσεων, αναφέρει από δεδομένα ραντάρ: «Πρόσφατα, πολλά drones MQ-4C Triton του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ εντοπίστηκαν σε μεταφορά από και προς την αεροπορική βάση Sigonella, επιχειρώντας πάνω από την ανατολική Μεσόγειο και προς περιοχές κοντά στον Περσικό Κόλπο. Συνήθως, οι Tritons για τον Κόλπο επιχειρούν από βάσεις των Εμιράτων, ιδιαίτερα από το Άμπου Ντάμπι. Εκεί, μπορούν να εκτελούν αποστολές ISR (Πληροφορίες, Επιτήρηση, Αναγνώριση) πάνω από το Στενό του Ορμούζ, τον Κόλπο του Ομάν και τον βόρειο Αραβικό Κόλπο. Η επιχείρηση από τη Sigonella επεκτείνει τις αποστάσεις, αλλά παρέχει μια πιο προστατευμένη και πολιτικά σταθερή πλατφόρμα. Διατηρώντας τα drones στη Σικελία, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ ελαχιστοποιεί την απειλή για τις εγκαταστάσεις ISR του. Η Sigonella αποτελεί βασικό κόμβο για τις πληροφορίες των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο εδώ και χρόνια. Στην τρέχουσα κρίση, φαίνεται να έχει μεγαλύτερο ρόλο, ως απομακρυσμένη αλλά αποτελεσματική βάση ISR, υποστηρίζοντας επιχειρήσεις από την ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Κόλπο». Το θέμα είναι σαφές: χρησιμοποιώντας τη Σιγονέλα ως κόμβο πληροφοριών για τη σύγκρουση κατά του Ιράν, οι ΗΠΑ προστατεύουν τον εαυτό τους, αλλά εκθέτουν την Ιταλία στη σύγκρουση με τον κίνδυνο αντιποίνων.

Και να που φτάσαμε. Με την Ιταλία να πρωτοστατεί, έτοιμη να καταλάβει την πρώτη θέση, η Ευρώπη πρόκειται να κάνει ένα ακόμη ιστορικό λάθος. Ή μήπως όχι; Ίσως είναι απλώς μια πρόγευση της στρατιωτικής δέσμευσης που θα οδηγήσει, το 2027, στην έναρξη του μεγάλου ευρασιατικού ηπειρωτικού πολέμου, ξεκινώντας από τη Γαλλία.

La guerra è alle porte dell’Europa

Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση 23

Συνέχεια από Σάββατο 14. Μαρτίου 2026

Φευγαλέες ματιές στο διάβολο: Προσωπικές μαρτυρίες ενός ψυχιάτρου για την κατάληψη, τον εξορκισμό και τη λύτρωση 23

Του M. Scott Peck

Μέρος ΙI: Beccah

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
ΕΞΟΡΚΙΣΜΟΣ

Ημέρα 3

Μόλις ο Peter έκανε την εναρκτήρια ανάγνωση και προσευχή του και εγώ της απηύθυνα τα τελετουργικά μου λόγια, η Beccah, όπως αναμενόταν, μεταμορφώθηκε ξανά στο φίδι που χρειαζόταν περιορισμό.

Σχολίασα γρήγορα, τόσο για το καλό της ομάδας όσο και για του Σατανά:
«Καθώς σκεφτόμουν χθες το βράδυ, συνειδητοποίησα, Σατανά, ότι ενώ σε ρώτησα γιατί μισείς τόσο πολύ τη Beccah, στην πραγματικότητα δεν απάντησες ποτέ στην ερώτηση. Μας έδωσες κάποιες χρήσιμες πληροφορίες για τη μητέρα και τον πατέρα της Beccah και για τον ρόλο της μητέρας της στην κατοχή της Beccah από εσένα, αλλά και πάλι δεν μας είπες γιατί τη μισείς. Υποψιάζομαι ότι ο λόγος που δεν απάντησες είναι ότι δεν ήταν η σωστή ερώτηση. Νομίζω ότι ο βασικός λόγος που τη μισείς είναι επειδή είναι ανθρώπινο ον. Υποψιάζομαι ότι τη μισείς ιδιαίτερα επειδή είναι μια πιθανή πνευματική ηγέτιδα, αλλά ο πραγματικός σου εχθρός δεν είναι μόνο η Beccah — είναι ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Πιστεύω ότι η πραγματική ερώτηση είναι: Γιατί μισείς τους ανθρώπους; Σε διατάζω τώρα, στο όνομα του Ιησού Χριστού, να μου πεις γιατί μισείς τόσο πολύ τους ανθρώπους. Γιατί το καθοδηγητικό σου κίνητρο είναι να κάνεις ό,τι μπορείς για να εμποδίσεις τους ανθρώπους να πραγματοποιήσουν το δυναμικό πεπρωμένο τους;»

Το φίδι στριφογύριζε και στριφογύριζε σαν να είχα αγγίξει το ουσιαστικό ζήτημα. Αλλά δεν μου απάντησε, και ήξερα ότι δεν είχα καμία δύναμη να το αναγκάσω να απαντήσει. Ένιωσα απελπισμένος και αβοήθητος.

Την επόμενη κιόλας στιγμή το Άγιο Πνεύμα — ή κάτι άλλο — μου έδωσε την απάντηση στη δική μου ερώτηση. Δεν ήταν μια απάντηση σύμφωνη με την καθιερωμένη χριστιανική θεολογία και κοσμοθεωρία, αλλά καθώς τη συλλογιζόμουν, ένιωθα ότι δεν πληρούσε τα κριτήρια της αίρεσης.

«Αφού δεν πρόκειται να μας δώσεις την απάντηση, Σατανά», είπα, «νομίζω ότι μπορώ να τη διατυπώσω εγώ. Όλα όσα έχω διαβάσει στον τομέα της δαιμονολογίας υποδηλώνουν ότι οι δαίμονες έχουν εξαιρετικά λίγη ελεύθερη βούληση, ότι είναι αυστηρά οργανωμένοι σαν μικροί στρατιώτες σε έναν στρατό υπό τη διοίκησή σου. Ατομικά έχουν πολύ μικρό περιθώριο να κινηθούν, να ασκήσουν οποιαδήποτε ανεξάρτητη κρίση, ελάχιστη ελευθερία. Και παρόλο που εσύ είσαι ο διοικητής τους, από όσα έχω διαβάσει, το μόνο που είσαι ικανός να κάνεις είναι να συνεχίζεις την απελπισμένη σου αποστολή να υπονομεύσεις την επιθυμία του Θεού για το ανθρώπινο γένος. Δεν υπάρχει πραγματικά τίποτε άλλο που μπορείς να κάνεις, έτσι δεν είναι; Είναι σαν να είσαι καταδικασμένος για όλη την αιωνιότητα να κάνεις το ίδιο μάταιο πράγμα ξανά και ξανά και ξανά, σαν να μην έχεις την ικανότητα να ακολουθήσεις οποιονδήποτε άλλο δρόμο ή να κινηθείς προς οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση.»

«Τόσες φορές έχω ακούσει να λέγεται ότι ο Θεός δημιούργησε εμάς τους ανθρώπους κατ’ εικόνα Του. Τι σημαίνει αυτό; αναρωτιόμουν. Αυτό στο οποίο κατέληξα —τελικά με βεβαιότητα— είναι ότι το να έχουμε δημιουργηθεί κατ’ εικόνα του Θεού σημαίνει πάνω απ’ όλα ότι ο Θεός μας δημιούργησε ως όντα με ελεύθερη βούληση — με πλήρη ελευθερία βούλησης, την ελευθερία να επιλέγουμε ό,τι θέλουμε, όσο σοφό ή ανόητο κι αν είναι, την ελευθερία να κινηθούμε προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Με άλλα λόγια, δημιουργηθήκαμε με μια ελευθερία που οι δαίμονες ούτε καν πλησιάζουν να έχουν και που εσύ ο ίδιος, Σατανά, δύσκολα μπορείς να κατανοήσεις.

Παρόλο που οι περισσότεροι Χριστιανοί θεωρούν τους αγγέλους ανώτερα όντα, υπεράνω των ανθρώπων, τελικά συνειδητοποίησα ότι αυτή η συνηθισμένη χριστιανική αντίληψη είναι λανθασμένη. Η πραγματικότητα, πιστεύω, είναι ότι δίνοντάς μας ελεύθερη βούληση ο Θεός μάς δημιούργησε ανώτερους από τους αγγέλους, ότι δεν είναι οι άγγελοι που είναι ανώτεροι από εμάς, αλλά εμείς που είμαστε πιο ευνοημένοι από αυτούς.

Και γι’ αυτό μας μισείς, έτσι δεν είναι, Σατανά; Μισείς τόσο πολύ τα ανθρώπινα όντα επειδή ο Θεός αποφάσισε να τα δημιουργήσει ανώτερα ακόμη κι από εσένα, που κάποτε ήσουν ο φορέας του φωτός και ο αρχηγός όλων των αγγέλων. Ναι, η θέση σου ήταν κάποτε πράγματι υψηλή, και δεν μπόρεσες να το ανεχτείς όταν ο Θεός αποφάσισε να δημιουργήσει πλάσματα ακόμη πιο εξυψωμένα από εσένα. Όχι, δεν το άντεξες. Αρνήθηκες να το αποδεχτείς. Και γι’ αυτό επαναστάτησες εναντίον του Θεού, έτσι δεν είναι; Και γι’ αυτό μισείς το ανθρώπινο γένος από την αρχή της ύπαρξής του.»

Το φίδι είχε σταματήσει να στριφογυρίζει και με κοίταζε με δολοφονική οργή. Ήξερα ότι δεν θα παραδεχόταν ποτέ την ορθότητα όσων μόλις είχα πει.

Η ιδέα ότι οι άγγελοι δεν είναι μόνο όντα φωτός αλλά και πιο ισχυροί και σημαντικοί από τους ανθρώπους διαπερνά τόσο βαθιά τον δυτικό χριστιανικό πολιτισμό, ώστε πιθανότατα θα ενοχλήσει πολλούς να εξετάσουν μια διαφορετική άποψη. Ωστόσο η δική μου ιδέα δεν είναι καθόλου πρωτότυπη. Αν ερευνούσα το θέμα, υποψιάζομαι ότι θα έβρισκα πως και άλλοι μεμονωμένοι Χριστιανοί έχουν διατυπώσει παρόμοια σκέψη.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι, μετά τον εξορκισμό της Beccah, ανακάλυψα πως αποτελεί καθιερωμένο δόγμα του Ισλάμ, της δεύτερης μεγαλύτερης θρησκείας στον κόσμο, ότι οι άνθρωποι δημιουργήθηκαν ανώτεροι από τους αγγέλους. Μάλιστα ο ίδιος ο Mohammed το διακήρυξε στη δεύτερη σούρα του Κορανίου.

Παρά την ανορθόδοξη φύση του, η ομάδα είχε συμπαθήσει το «κήρυγμά» μου. Ανεξήγητα, ο τόνος των συνεδριών άλλαξε τότε αισθητά. Αν και τυπικά εξακολουθούσα να είμαι ο αρχηγός της ομάδας, αρχίσαμε να λειτουργούμε κυρίως ως κοινότητα. Τις περισσότερες φορές σταματήσαμε να απευθυνόμαστε στον Σατανά και αρχίσαμε όλο και περισσότερο να απευθυνόμαστε ο ένας στον άλλο. Σχεδόν χαρούμενα αρχίσαμε ανασκοπώντας το συμπέρασμα στο οποίο είχαμε καταλήξει την προηγούμενη μέρα: ότι ο Σατανάς δεν θα ριψοκινδύνευε ποτέ να εγκαταλείψει το σώμα της Beccah για να προσπαθήσει να με βλάψει, γιατί δεν μπορούσε να βλάψει τίποτε χωρίς τη χρήση ενός ανθρώπινου σώματος.
«Γι’ αυτό σε συγκρατούμε, Beccah», είπε η Edie. «Σε συγκρατούμε όχι μόνο για το καλό σου, αλλά και για να μην μπορέσει ο Σατανάς να χρησιμοποιήσει το σώμα σου για να δολοφονήσει τον Dr. Peck.»

Ο Harvey μάς είπε τότε ότι το προηγούμενο βράδυ είχε τηλεφωνήσει σε μια μεγάλη βιβλιοθήκη στην Καλιφόρνια — όπου οι βιβλιοθήκες ήταν ακόμη ανοιχτές — και είχε ζητήσει μια πλήρη περιγραφή του βιβλίου Gods’ Man. Η βιβλιοθηκονόμος γνώριζε το βιβλίο και του είπε πόσο διάσημο είχε υπάρξει στην εποχή του. Μάλιστα του διάβασε και τις λίγες λέξεις που περιέχει, ανάμεσά τους και τον χαρακτηρισμό της κουκουλοφόρας μορφής ως fiend (Δαίμονα) με κεφαλαίο γράμμα. Έτσι καταλήξαμε μεταξύ μας στο συμπέρασμα ότι ο fiend ήταν ο Σατανάς — το πνεύμα του θανάτου.

Ο Rodger πρότεινε ξαφνικά πόσο κοντά βρίσκεται η λέξη fiend στη λέξη friend. Συνεχίζοντας αυτή τη σκέψη, συνειδητοποιήσαμε αμέσως ότι, από την ηλικία των έξι ετών και μετά, η Beccah πιθανότατα δεν φανταζόταν τον Σατανά τόσο ως εχθρό όσο ως φίλο — έναν σταθερό σύντροφο στον οποίο μπορούσε να έχει εμπιστοσύνη, το μόνο πράγμα στο οποίο μπορούσε να πιστεύει.

Με αυτή τη σκέψη στράφηκα προς την Beccah, η οποία άκουγε τη συζήτησή μας τόσο προσεκτικά που φαινόταν να είχε ξεχάσει να είναι Σατανάς. «Για να επιτύχει ο εξορκισμός», είπα, «ίσως το μόνο που χρειάζεται είναι να σταματήσεις να πιστεύεις στον Σατανά.»

Αμέσως ξαναγύρισε στον ρόλο του Σατανά και ούρλιαξε: «Δεν είναι ψευδαίσθηση!»
Αλλά την αγνοήσαμε. Η συζήτησή μας ήταν πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

«Άρα αυτό που πρέπει να εξορκίσουμε», είπε ο Harvey, «δεν είναι ο Σατανάς αλλά η πίστη της Beccah στον Σατανά.»

«Πλησιάζουμε!» αναφώνησε ο Peter.

«Συμφωνώ», παρατήρησα, «αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι είναι δική μας δουλειά να τον εξορκίσουμε. Στο τέλος θα είναι επιλογή της Beccah. Κάποιος παλιός επίσκοπος στην Αγγλία όρισε κάποτε την πίστη ως την επιλογή της ευγενέστερης εναλλακτικής. Η Beccah έχει επιλέξει κυρίως τον Σατανά ως σύντροφό της. Έχουμε μια κάποια ιδέα για τις δυνάμεις που την οδήγησαν σε αυτή την τόσο ταπεινή επιλογή. Αλλά αν θέλει να γίνει ελεύθερη — όπως είναι προορισμένοι να είναι οι άνθρωποι — θα πρέπει να επιλέξει μια πιο ευγενή εναλλακτική. Θα πρέπει να αλλάξει την επιλογή της.»

Η Edie, όλο και πιο ενεργή στη συζήτηση, σχολίασε: «Αναρωτιέμαι μήπως ένα μέρος όλης αυτής της ιστορίας είναι ότι ο Σατανάς έχει εμφανιστεί στη Beccah ως κάτι ευγενές, σαν να αντιλαμβάνεται η Beccah τη σκλαβιά της σε αυτόν ως κάτι πιο ευγενές από την ελευθερία της — αν και ο Θεός ξέρει γιατί κάποιος θα έπεφτε σε μια τέτοια αυταπάτη.»

«Η μοναξιά θα μπορούσε να είναι ένας λόγος», απάντησα. «Θυμηθείτε πόσο συχνά την άφηναν μόνη της οι γονείς της όταν ήταν παιδί, επειδή δούλευαν συνεχώς.»

«Ή ίσως η εκδίκηση», συνέχισε εκείνη. «Ίσως για να εκδικηθεί τους γονείς της που την άφηναν μόνη. Ίσως και την αδελφή της — ποιος ξέρει.»

Παραδέχθηκα ότι η Beccah είχε πολλούς λόγους να μισεί, αλλά πρόσθεσα μια νέα σκέψη. «Νομίζω ότι όλα αυτά τα χρόνια η Beccah άφηνε τον Σατανά να μισεί για λογαριασμό της.»

Η Edie, με μια ξαφνική διαίσθηση, είπε: «Χρειάζεται βαθιά απόγνωση για να παραδώσεις το μίσος σου.»
Τότε στράφηκα προς την Beccah και είπα: «Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το μίσος σου στην ψυχοθεραπεία — το μίσος που δεν μπορούσες να αντιμετωπίσεις όταν ήσουν παιδί.»

Αλλά η Beccah δεν ήταν εκεί. Ήταν ο Σατανάς που απάντησε, ουρλιάζοντας προς την Edie: «ΓΥΡΝΑ ΠΙΣΩ ΣΤΗ ΒΟΣΤΩΝΗ!»

Η Edie γέλασε. «Φαίνεται πως ο μεγάλος Σατανάς μπέρδεψε τη Boston με το Chicago. Δεν νομίζω ότι η Boston θα το εκτιμήσει αυτό.» Όλη η ομάδα ξέσπασε σε γέλια.

Όταν τα γέλια κόπασαν, απευθύνθηκα τόσο στην Beccah όσο και στην ομάδα. «Δεν χρειάζεται πια να μιλάμε στον Σατανά. Στην πραγματικότητα πρέπει απλώς να μιλάμε στη Beccah για την αλήθεια, γιατί τελικά η Beccah και ο Χριστός θα κάνουν τον εξορκισμό.»

Παρατήρησα ότι η ομάδα είχε αρχίσει να λειτουργεί σαν πραγματική κοινότητα. Η διαφορά ανάμεσα σε μια κοινότητα και σε μια απλή ομάδα μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά δεν είναι. Για την ώρα αρκεί να πω ότι όταν μια απλή ομάδα μετατρέπεται σε κοινότητα, τα μέλη της γίνονται ελεύθερα να προσφέρουν τα χαρίσματα ηγεσίας τους με φυσικό τρόπο, επειδή έχουν απελευθερωθεί από την εξάρτηση από έναν μόνο αρχηγό. Γι’ αυτό κάποτε όρισα —ίσως κάπως απλοϊκά— μια γνήσια κοινότητα ως μια ομάδα όπου όλοι είναι ηγέτες.

Έτσι θα παρατηρήσετε ότι η Edie ανέλαβε ξαφνικά έναν ισχυρό ρόλο μέσα στην ομάδα· ο Harvey μάς είπε πώς είχε ερευνήσει το βιβλίο της Beccah, Gods’ Man· ο Rodger πρότεινε την ομοιότητα ανάμεσα στις λέξεις “fiend” και “friend”· όλοι μαζί αρχίσαμε να καταλήγουμε στην ιδέα ότι αυτό που έπρεπε να εξορκίσουμε δεν ήταν ο Σατανάς, αλλά η πίστη της Beccah στον Σατανά· και ο Peter μάς ενθάρρυνε ενθουσιασμένος λέγοντας: «Πλησιάζουμε!»

Έτσι η ομάδα έγινε ξαφνικά πολύ πιο παραγωγική. Η μεταμόρφωση μιας ομάδας που εξαρτάται από τον εξορκιστή σε μια πραγματική κοινότητα συχνά συμβαίνει φυσικά, όπως έγινε και εδώ. Πιστεύω όμως ότι οι εξορκιστές καλό θα ήταν να γνωρίζουν τη δυναμική των ομάδων και τις δεξιότητες οικοδόμησης κοινότητας, ώστε να μπορούν να διευκολύνουν αυτή τη μετάβαση. Δεν είναι μόνο ότι μια κοινότητα είναι πιο αποτελεσματική από έναν εξορκιστή που ενεργεί μόνος· έχει επίσης μια σχεδόν μυστική θεραπευτική δύναμη, η οποία συχνά παίζει πιο σημαντικό ρόλο σε έναν επιτυχημένο εξορκισμό από ό,τι ο ίδιος ο εξορκιστής. Έτσι σύντομα θα παρουσιαζόταν στη Beccah μια επιλογή: ανάμεσα στον Σατανά και στη φιλία της κοινότητας.

Η συνεδρία είχε ήδη διαρκέσει πολύ. Ο Σατανάς φαινόταν να έχει υποχωρήσει και η Beccah τώρα ήθελε ένα τσιγάρο. Επειδή δεν ήμασταν ακόμη βέβαιοι ότι μπορούσαμε να την εμπιστευτούμε, οι δύο από εμάς που καπνίζαμε μοιραστήκαμε τα τσιγάρα μας μαζί της σαν μια μορφή «κοινωνίας», χωρίς να λύσουμε τους δεσμούς της. Στην πραγματικότητα καπνίσαμε αρκετά τσιγάρα, και αυτή η «κοινωνία» κράτησε πάνω από δέκα λεπτά. Κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου η Beccah φαινόταν όλο και πιο χαλαρή και ο εαυτός της, αστειευόμενη χαρούμενα με την ομάδα.

Όταν τελειώσαμε τα τσιγάρα, είπε ότι έπρεπε να πάει στην τουαλέτα. Πιστεύοντας ότι πλέον δεν υπήρχε κίνδυνος, λύσαμε τους δεσμούς της ώστε η Martha να τη συνοδεύσει. Της είπαμε ότι δεν υπήρχε λόγος να μπει μαζί της στο μπάνιο, αφού η Beccah έμοιαζε τόσο πολύ με τον παλιό της εαυτό.
Μέσα σε τριάντα δευτερόλεπτα από τη στιγμή που η Beccah μπήκε στο μπάνιο και έκλεισε την πόρτα, ακούσαμε τον unmistakable ήχο σπασμένου γυαλιού. Τρέξαμε αμέσως. Ευτυχώς δεν είχε καταφέρει να κλειδώσει την πόρτα από μέσα. Όταν την ανοίξαμε, είδαμε ότι είχε βάλει το χέρι της μέσα από το παράθυρο του μπάνιου, το είχε τραβήξει πίσω και στεκόταν απλώς εκεί με μια έκφραση ήπιας ευχαρίστησης στο πρόσωπο, ενώ αίμα έτρεχε από το κομμένο της χέρι και τον καρπό της στο πάτωμα. Εκείνη —ή εκείνο— είχε καταφέρει να μας ξεγελάσει.

Την οδηγήσαμε πίσω στο κρεβάτι και δέσαμε ξανά τα πόδια της και τον αριστερό της καρπό, αφήνοντας τον δεξιό ελεύθερο ώστε ο Harvey να χρησιμοποιήσει τις ιατρικές του δεξιότητες. Ζήτησε από τη Martha μια λαβίδα και υπομονετικά αφαίρεσε μικρά κομμάτια γυαλιού από τις πληγές της. Έπειτα τύλιξε προσεκτικά τις πληγές με τη λευκή γάζα που του έδωσε η Martha.
Για να αποτρέψει παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον, ο Wayne στάθηκε στο πόδι του κρεβατιού και είπε:
«Στο όνομα του Χριστού σε δεσμεύω, Σατανά. Από τώρα και στο εξής είσαι δεμένος, ώστε να μην μπορείς πια να χρησιμοποιήσεις τα χέρια της Beccah για τις κακές σου πράξεις. Είσαι πλέον δεμένος, με τη χάρη του Θεού, στην φροντίδα του Ιησού Χριστού και δεν μπορείς πια να ασκήσεις καμία βία.»

Καθώς αξιολογούσα την κατάσταση, σκέφτηκα ότι η Beccah —παρά τις γνώσεις της στη χριστιανική θεολογία— ίσως δεν είχε πραγματική αίσθηση της δύναμης του Θεού μέσα της, ούτε επίγνωση ότι είχε έναν εσωτερικό σύμμαχο για να πολεμήσει τον Σατανά. Της είπα ότι πιθανότατα το γνώριζε ήδη, αλλά της έκανα μια μικρή διάλεξη για την ύπαρξη και τη φύση του Αγίου Πνεύματος. Για να τονίσουμε πόσο κεντρικός είναι ο ρόλος του Αγίου Πνεύματος στη χριστιανική θεολογία, απαγγείλαμε όλοι μαζί το Σύμβολο της Νίκαιας. Η Beccah συμμετείχε χωρίς να χρειαστεί να κοιτάξει τα λόγια.

Μόλις τελειώσαμε, η Beccah έκανε κάτι παρόμοιο με αυτό που είχε κάνει και σε προηγούμενη στιγμή απελευθέρωσης.
«Δεν ξέρω γιατί», μας είπε, «αλλά από τότε που αρχίσατε να μιλάτε για το Άγιο Πνεύμα, το όνομα Judith έρχεται συνέχεια στο μυαλό μου. Αναρωτιέμαι αν σημαίνει κάτι.»
«Εσύ τι νομίζεις;» ρώτησε ο Peter, επιστρέφοντας την ερώτηση σε εκείνη. «Σημαίνει κάτι για σένα το όνομα Judith;»
«Είναι το όνομα ενός από τα βιβλία της Βίβλου», απάντησε η Beccah.

Ξεφύλλισα τον πίνακα περιεχομένων μιας από τις πολλές Βίβλους που υπήρχαν στο δωμάτιο και ανακοίνωσα στην ομάδα ότι δεν μπορούσα να βρω κανένα Βιβλίο της Judith.
Η Beccah τώρα ένιωθε τόσο άνετα ώστε μπόρεσε ακόμη και να με πειράξει.
«Είναι στα Απόκρυφα, ηλίθιε», είπε κατευθείαν σε μένα.
«Ξέρει κανείς εδώ αυτό το βιβλίο;» ρώτησα.
Κανείς από την ομάδα δεν το ήξερε, και η Beccah γέλασε με την υπεροχή της γνώσης της. Με χαρά μας είπε ότι γνώριζε πολύ καλά το βιβλίο και μας ρώτησε αν θα θέλαμε να ακούσουμε την ιστορία. Της είπαμε ότι θα θέλαμε πολύ. Την αφηγήθηκε ολόκληρη, λέγοντας ότι πιθανόν το βιβλίο αποκλείστηκε από την κανονική Παλαιά Διαθήκη τόσο από τους Χριστιανούς όσο και από τους Ιουδαίους επειδή ο πολύ ισχυρός ήρωας της ιστορίας ήταν μια γυναίκα — η Judith.

Η Judith ήταν μια όμορφη και πλούσια νεαρή χήρα, που φορούσε σάκο και στάχτη τα χρόνια μετά τον θάνατο του άντρα της. Ζούσε στην άκρη μιας ιουδαϊκής πόλης πάνω σε λόφο, η οποία βρισκόταν υπό πολιορκία από τον ασσυριακό στρατό του βασιλιά Ναβουχοδονόσωρ, με αρχηγό τον φοβερό στρατηγό Holofernes. Ο Holofernes είχε κόψει την παροχή νερού της πόλης.
Οι ηγέτες της πόλης συζήτησαν το πρόβλημα και κατέληξαν ότι δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα άλλο παρά να περιμένουν. Όρισαν μάλιστα έναν αριθμό ημερών για να δοκιμάσουν το θέλημα του Κυρίου. Αν ο Holofernes εγκατέλειπε την πολιορκία μέσα σε πέντε ημέρες, αυτό θα ήταν προφανώς σημάδι ότι ο Θεός έβλεπε με εύνοια τους Ισραηλίτες. Αν όμως η πολιορκία συνεχιζόταν πέρα από πέντε ημέρες, τότε αυτό θα ήταν σημάδι από τον Θεό ότι οι Ισραηλίτες έπρεπε να παραδοθούν.
Όταν η Judith άκουσε για αυτή την απόφαση, τους επέπληξε έντονα. Πώς τολμούσαν να δοκιμάζουν τον Κύριο Θεό — και μάλιστα με έναν τόσο ανόητο τρόπο;

Η Judith τους είπε ότι δεν έπρεπε να παραδοθούν και ότι η ίδια θα αναλάμβανε να λύσει το πρόβλημα. Όλοι υποτάχθηκαν στη δύναμη της θέλησής της. Περίμενε τριάντα έξι ώρες και, το επόμενο βράδυ, ντύθηκε όσο πιο ελκυστικά μπορούσε.

Έφυγε από την πόλη μαζί με τη δούλη της και μπήκε περήφανα στο εχθρικό στρατόπεδο απαιτώντας να δει τον Holofernes. Ο στρατηγός της επέτρεψε να μπει στη σκηνή του. Η Judith του είπε απλώς ότι από καιρό ήθελε να γνωρίσει έναν τόσο σπουδαίο άνδρα, ξακουστό σε όλο τον κόσμο και προφανώς ανώτερο από τον δικό της λαό. Ο Holofernes φυσικά κολακεύτηκε. Η Judith συνέχισε με αυτόν τον τρόπο, δηλώνοντας την υποτιθέμενη αφοσίωσή της στους Ασσυρίους, ώσπου μετά από τέσσερις ημέρες παρέας μαζί της ο Holofernes είχε γοητευτεί πλήρως. Προσπαθώντας να την κατακτήσει ερωτικά, μέθυσε τόσο πολύ που αποκοιμήθηκε βαθιά πριν προλάβει να πετύχει τον σκοπό του.

Τότε η Judith πήρε το κοφτερό σπαθί του Holofernes από τον τοίχο και, με δύο σταθερά χτυπήματα, του έκοψε το κεφάλι. Έπειτα βγήκε από τη σκηνή μέσα από τους στρατιώτες του εχθρού, ενώ η δούλη της κουβαλούσε στο σακί το κεφάλι του στρατηγού τους.
Όταν επέστρεψε στην πόλη πάνω στον λόφο, παρουσίασε το κεφάλι του Holofernes στους άρχοντες της πόλης. Ενθαρρυμένοι από τον θρίαμβό της, ορκίστηκαν να πολεμήσουν μέχρι το τέλος. Δεν χρειάστηκε όμως. Ο τεράστιος ασσυριακός στρατός αποθαρρύνθηκε εντελώς όταν είδε το κεφάλι του Holofernes να κρέμεται από τα τείχη. Η πολιορκία εγκαταλείφθηκε.
Η ιστορία δεν λέει τίποτε περισσότερο παρά ότι η Judith δεν ξαναπαντρεύτηκε ποτέ και έζησε μια ήσυχη και σεβαστή ζωή μέχρι τον θάνατό της, σε ηλικία 105 ετών.

Σε εκείνο το σημείο η Beccah φαινόταν να έχει τον ίδιο έλεγχο της κατάστασής της όπως είχε η Judith, και νιώθαμε μέσα της ένα παρόμοιο είδος δύναμης. Προσευχηθήκαμε και ευχαριστήσαμε το Άγιο Πνεύμα που έφερε τη Judith στο μυαλό της Beccah. Μας φαινόταν πως η Judith ήταν προφανώς ένα αντίθετο παράδειγμα του Judas, όχι μόνο στον ήχο του ονόματος αλλά και στην ηγεσία και την αγάπη της για τον Θεό. Ο Judas έπρεπε να εκδιωχθεί· τώρα αυτό που χρειαζόταν ήταν η Beccah να πάρει μέσα της τη δύναμη της Judith, ώστε η Judith —και όχι ο Σατανάς— να γίνει η νέα της ταυτότητα. Της είπαμε ότι είχε γεννηθεί ηγέτιδα και ότι ήταν προορισμένη, όπως η Judith, να δώσει θάρρος στους φοβισμένους ανθρώπους με την ηγεσία της.

Η Beccah φάνηκε να απολαμβάνει αυτή την ερμηνεία, αλλά είπε επίσης ότι πεινούσε πολύ. Τότε συνειδητοποιήσαμε ότι είχαμε ξεχάσει εντελώς να κάνουμε διάλειμμα για φαγητό. Η Beccah κάθισε μαζί με την ομάδα και αστειευόταν χαρούμενα μαζί μας, ενώ η Martha και ο Rodger ετοίμαζαν σάντουιτς.
Μέχρι τη στιγμή που τα τρώγαμε λαίμαργα, η Beccah έμοιαζε τόσο πολύ μέλος της ομάδας ώστε ξεχάσαμε εντελώς να την προσέχουμε. Ξαφνικά συνειδητοποιήσαμε ότι δεν καθόταν πια μαζί μας, και την ίδια στιγμή ακούσαμε την εξώπορτα να χτυπά δυνατά. Ο Peter κι εγώ τρέξαμε πίσω της. Μέχρι να βγούμε έξω είχε ήδη προβάδισμα περίπου πενήντα μέτρων. Τρέξαμε πιο γρήγορα απ’ όσο είχαμε τρέξει εδώ και χρόνια, και λίγο πριν ο δρόμος μπει στο δάσος καταφέραμε να την ρίξουμε κάτω, κυλώντας μέσα σε ένα χαντάκι γεμάτο φύλλα. Κρατώντας τα χέρια της σφιχτά ενώ πάλευε, τη σύραμε πίσω στο σπίτι για να αρχίσει η επόμενη συνεδρία.

Το πρώτο πράγμα που έπρεπε φυσικά να γίνει ήταν να ξαναδέσουμε τη Beccah. Το δεύτερο ήταν να πούμε ένα αντίο. Ο Harvey Ransome ανακοίνωσε απροσδόκητα ότι έπρεπε να φύγει μετά το γεύμα για να προλάβει μια πτήση πίσω στο Ohio. Όλοι αγκαλιαστήκαμε. Έμοιαζε σαν η μικρή μας κοινότητα να άρχιζε ήδη να διαλύεται.

Ήμασταν βέβαια όλοι καλά συνειδητοποιημένοι ότι η κοινότητα έφτανε στο τέλος της. Ξέραμε ότι ο εξορκισμός έπρεπε να ολοκληρωθεί με κάποιο τρόπο μέσα στις επόμενες τέσσερις ώρες. Δεν είχαμε ιδέα πώς να προχωρήσουμε, εκτός από ένα πράγμα: ότι δεν μπορούσαμε πλέον να εμπιστευθούμε τη Beccah να είναι απλώς η Beccah. Αντί να έχουμε καταφέρει να διώξουμε τον Σατανά, οι μέρες φαίνονταν να έχουν συγχωνεύσει τον Σατανά και τη Beccah σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι σχεδόν αδιάκριτοι.

Οι άνθρωποι του ψεύδους 6

Συνέχεια από Σάββατο 14. Μαρτίου 2026

Οι άνθρωποι του ψεύδους 6

Του M. Scott Peck

Κεφάλαιο 2

Προς μια Ψυχολογία του Κακού

Για τα μοντέλα και το μυστήριο

Ο κόσμος διαιρέθηκε μάλλον αυθαίρετα στο «φυσικό» και στο «υπερφυσικό».

Η περίπτωση του Bobby και των γονιών του

........Δεν μπορούμε να διερευνήσουμε νόμιμα το πρόβλημα του ανθρώπινου κακού χωρίς ταυτόχρονα να διερευνήσουμε και το πρόβλημα της ανθρώπινης αγαθότητας. Πράγματι, όπως θα καταστήσω σαφές στο τελευταίο κεφάλαιο, μια αποκλειστική εστίαση στο πρόβλημα του κακού είναι στην πραγματικότητα εξαιρετικά επικίνδυνη για την ψυχή του ερευνητή.

Ας έχουμε επίσης κατά νου ότι, όπως το ζήτημα του κακού εγείρει αναπόφευκτα το ερώτημα του διαβόλου, έτσι και το αδιάσπαστο ζήτημα της αγαθότητας εγείρει το ερώτημα του Θεού και της δημιουργίας. Μπορούμε —και πιστεύω ότι πρέπει— να αποσπούμε μικρά κομμάτια από το μυστήριο πάνω στα οποία να ακονίζουμε τα επιστημονικά μας δόντια· ωστόσο πλησιάζουμε ζητήματα απέραντα και μεγαλοπρεπή, πέρα από την κατανόησή μας. Είτε το γνωρίζουμε είτε όχι, κυριολεκτικά βαδίζουμε πάνω σε ιερό έδαφος. Ένα αίσθημα δέους είναι απολύτως ταιριαστό. Μπροστά σε ένα τέτοιο ιερό μυστήριο, το καλύτερο είναι να θυμόμαστε να προχωρούμε με την προσοχή που γεννιέται τόσο από τον φόβο όσο και από την αγάπη........

Ήταν Φεβρουάριος, στα μέσα του πρώτου έτους της ψυχιατρικής μου εκπαίδευσης. Δούλευα στην κλινική νοσηλείας. Ο Bobby, ένα αγόρι δεκαπέντε ετών, είχε εισαχθεί το προηγούμενο βράδυ από τα επείγοντα με διάγνωση κατάθλιψης. Πριν τον δω για πρώτη φορά, διάβασα τη σημείωση που είχε γράψει στον φάκελό του ο ψυχίατρος που τον είχε εισαγάγει:
Ο μεγαλύτερος αδελφός του Bobby, ο Stuart, 16 ετών, αυτοκτόνησε τον περασμένο Ιούνιο πυροβολώντας τον εαυτό του στο κεφάλι με το τουφέκι του διαμετρήματος .22. Αρχικά ο Bobby φάνηκε να αντιμετωπίζει αρκετά καλά τον θάνατο του μοναδικού του αδελφού. Όμως από την αρχή του σχολείου τον Σεπτέμβριο η σχολική του επίδοση ήταν κακή. Ενώ παλαιότερα ήταν μαθητής του Β, τώρα αποτυγχάνει σε όλα τα μαθήματα. Μέχρι την Ημέρα των Ευχαριστιών είχε γίνει φανερά καταθλιπτικός. Οι γονείς του, που φαίνονται πολύ ανήσυχοι, προσπάθησαν να του μιλήσουν, αλλά εκείνος έγινε όλο και πιο κλειστός, ιδιαίτερα μετά τα Χριστούγεννα. Παρόλο που δεν υπάρχει προηγούμενο ιστορικό αντικοινωνικής συμπεριφοράς, χθες ο Bobby έκλεψε μόνος του ένα αυτοκίνητο, το τράκαρε (δεν είχε οδηγήσει ποτέ πριν) και συνελήφθη από την αστυνομία. Η δίκη του έχει οριστεί για τις 24 Μαρτίου. Λόγω της ηλικίας του αφέθηκε στην επιμέλεια των γονιών του και τους συστήθηκε να ζητήσουν άμεσα ψυχιατρική αξιολόγηση.

Ο βοηθός έφερε τον Bobby στο γραφείο μου. Είχε τον τυπικό σωματότυπο ενός δεκαπεντάχρονου αγοριού που μόλις έχει περάσει την πρώτη απότομη ανάπτυξη της εφηβείας: μακριά, λεπτά χέρια και πόδια σαν ξυλάκια και έναν αδύνατο κορμό που δεν είχε ακόμη γεμίσει. Τα ρούχα του, που δεν του ταίριαζαν καλά, ήταν άχρωμα και συνηθισμένα. Τα ελαφρώς μακριά, άπλυτα μαλλιά του έπεφταν μπροστά στα μάτια του, ώστε ήταν δύσκολο να δω το πρόσωπό του, ιδιαίτερα αφού κρατούσε το βλέμμα του καρφωμένο στο πάτωμα.

Του έσφιξα το χαλαρό του χέρι και του έκανα νόημα να καθίσει.
«Είμαι ο Dr Peck, Bobby», είπα. «Θα είμαι ο γιατρός σου. Πώς αισθάνεσαι;»
Ο Bobby δεν απάντησε. Απλώς καθόταν κοιτάζοντας το πάτωμα.
«Κοιμήθηκες καλά χθες το βράδυ;» ρώτησα.
«Εντάξει… νομίζω», μουρμούρισε ο Bobby. Άρχισε να πειράζει μια μικρή πληγή στο πίσω μέρος του χεριού του. Παρατήρησα ότι υπήρχαν αρκετές τέτοιες πληγές και στα δύο του χέρια και στους πήχεις.
«Είσαι νευρικός που βρίσκεσαι εδώ στο νοσοκομείο;»
Καμία απάντηση. Ο Bobby έσκαβε πραγματικά εκείνη την πληγή. Μέσα μου ανατρίχιασα βλέποντας τη ζημιά που έκανε στο δέρμα του.
«Σχεδόν όλοι είναι νευρικοί όταν έρχονται πρώτη φορά στο νοσοκομείο», σχολίασα, «αλλά θα δεις ότι είναι ένα ασφαλές μέρος.»

«Μπορείς να μου πεις πώς βρέθηκες εδώ;»
«Οι γονείς μου με έφεραν.»
«Γιατί το έκαναν αυτό;»
«Επειδή έκλεψα ένα αυτοκίνητο και η αστυνομία είπε ότι έπρεπε να έρθω εδώ.»
«Δεν νομίζω ότι η αστυνομία είπε ότι έπρεπε να έρθεις στο νοσοκομείο», του εξήγησα. «Απλώς ήθελαν να σε δει ένας γιατρός. Και ο γιατρός που σε εξέτασε χθες το βράδυ σκέφτηκε ότι είσαι τόσο καταθλιπτικός, ώστε θα ήταν καλύτερο να μείνεις στο νοσοκομείο.»

«Πώς έγινε και έκλεψες το αυτοκίνητο;»
«Δεν ξέρω.»
«Είναι αρκετά τρομακτικό πράγμα να κλέβεις ένα αυτοκίνητο, ιδιαίτερα όταν είσαι μόνος και δεν έχεις συνηθίσει να οδηγείς, ούτε καν έχεις δίπλωμα. Κάτι πολύ δυνατό θα σε έσπρωχνε να το κάνεις. Ξέρεις τι ήταν αυτό;»
Καμία απάντηση. Δεν περίμενα πραγματικά κάποια. Δεκαπεντάχρονα αγόρια που βρίσκονται σε μπελάδες και βλέπουν για πρώτη φορά ψυχίατρο δεν είναι συνήθως πολύ ομιλητικά — ιδιαίτερα όταν είναι καταθλιπτικά, και ο Bobby ήταν φανερά πολύ καταθλιπτικός.
Μέχρι τότε είχα προλάβει να ρίξω μερικές γρήγορες ματιές στο πρόσωπό του, όταν κατά λάθος σήκωνε το βλέμμα του από το πάτωμα. Ήταν θαμπό, ανέκφραστο. Δεν υπήρχε ζωή στα μάτια ή στο στόμα του. Ήταν το είδος προσώπου που είχα δει σε ταινίες με επιζώντες από στρατόπεδα συγκέντρωσης ή θύματα φυσικών καταστροφών που είχαν δει τα σπίτια τους να καταστρέφονται και τις οικογένειές τους να αφανίζονται: ζαλισμένο, απαθές, απελπισμένο.

«Νιώθεις λύπη;» τον ρώτησα.
«Δεν ξέρω.»
Ίσως πράγματι να μην ήξερε, σκέφτηκα. Οι νεαροί έφηβοι μόλις αρχίζουν να μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους. Όσο πιο έντονα είναι τα συναισθήματα, τόσο περισσότερο τους κατακλύζουν και τόσο λιγότερο μπορούν να τα ονομάσουν.
«Υποψιάζομαι ότι έχεις πολύ καλούς λόγους να νιώθεις λυπημένος», του είπα. «Ξέρω ότι ο αδελφός σου, ο Stuart, αυτοκτόνησε το περασμένο καλοκαίρι. Ήσασταν κοντά ο ένας στον άλλο;»
«Ναι.»
«Πες μου για τους δυο σας.»
«Δεν υπάρχει τίποτα να πω.»
«Ο θάνατός του πρέπει να σε πλήγωσε και να σε μπέρδεψε», είπα.

Καμία αντίδραση. Ίσως μόνο ότι έσκαψε λίγο βαθύτερα μια από τις πληγές στον πήχη του. Ήταν φανερό ότι δεν μπορούσε ακόμη, σε αυτή την πρώτη συνεδρία, να μιλήσει για την αυτοκτονία του αδελφού του. Αποφάσισα να αφήσω το θέμα προς το παρόν.
«Τι γίνεται με τους γονείς σου;» ρώτησα. «Τι μπορείς να μου πεις γι’ αυτούς;»
«Είναι καλοί μαζί μου.»
«Αυτό είναι ωραίο. Με ποιον τρόπο είναι καλοί μαζί σου;»
«Με πηγαίνουν στις συναντήσεις των προσκόπων.»
«Ναι, αυτό είναι καλό», σχολίασα. «Βέβαια αυτά είναι πράγματα που οι γονείς υποτίθεται ότι κάνουν όταν μπορούν. Πώς τα πηγαίνεις μαζί τους;»
«Καλά.»
«Καθόλου προβλήματα;»
«Μερικές φορές τους φέρομαι άσχημα.»
«Α, ναι; Με ποιον τρόπο;»
«Τους πληγώνω.»
«Πώς τους πληγώνεις, Bobby;» ρώτησα.

«Όπως όταν έκλεψα το αυτοκίνητο — αυτό τους πλήγωσε», είπε ο Bobby, όχι με θρίαμβο αλλά με μια κουρασμένη, απελπισμένη βαρύτητα.
«Νομίζεις μήπως ότι γι’ αυτό έκλεψες το αυτοκίνητο — για να τους πληγώσεις;»
«Όχι.»
«Υποθέτω ότι δεν ήθελες να τους πληγώσεις. Μπορείς να σκεφτείς άλλους τρόπους με τους οποίους έχεις πληγώσει τους γονείς σου;»
Ο Bobby δεν απάντησε. Μετά από μια μακριά παύση είπα: «Λοιπόν;»
«Απλώς ξέρω ότι τους πληγώνω.»
«Αλλά πώς το ξέρεις;» ρώτησα.
«Δεν ξέρω.»
«Σε τιμωρούν;»
«Όχι, είναι καλοί μαζί μου.»
«Τότε πώς ξέρεις ότι τους πληγώνεις;»
«Μου φωνάζουν.»
«Αλήθεια; Για ποια πράγματα σου φωνάζουν;»
«Δεν ξέρω.»

Ο Bobby έσκαβε τώρα μανιωδώς τις πληγές του και το κεφάλι του είχε σκύψει όσο περισσότερο γινόταν. Ένιωσα ότι θα ήταν καλύτερα να κατευθύνω τις ερωτήσεις μου σε πιο ουδέτερα θέματα. Ίσως έτσι να ανοιγόταν λίγο περισσότερο και να μπορούσαμε να αρχίσουμε να χτίζουμε μια σχέση.
«Έχεις κανένα κατοικίδιο στο σπίτι;» ρώτησα.
«Ένα σκυλί.»
«Τι είδους σκυλί;»
«Γερμανικό ποιμενικό.»
«Πώς το λένε;»
«Πώς τη λένε», με διόρθωσε ο Bobby. «Inge.»
«Ακούγεται σαν γερμανικό όνομα.»
«Ναι.»
«Γερμανικό όνομα για γερμανικό ποιμενικό», σχολίασα, προσπαθώντας κάπως να βγω από τον ρόλο της ανάκρισης. «Κάνετε πολλά πράγματα μαζί με την Inge;»
«Όχι.»
«Τη φροντίζεις;»
«Ναι.»
«Αλλά δεν φαίνεσαι και πολύ ενθουσιασμένος γι’ αυτήν.»
«Είναι το σκυλί του πατέρα μου.»
«Α, αλλά παρ’ όλα αυτά πρέπει να τη φροντίζεις;»
«Ναι.»
«Αυτό δεν φαίνεται και πολύ δίκαιο. Σε κάνει να θυμώνεις;»
«Όχι.»
«Έχεις κάποιο κατοικίδιο που να είναι δικό σου;»
«Όχι.»

Ήταν φανερό ότι δεν προχωρούσαμε καθόλου στο θέμα των κατοικιδίων, οπότε αποφάσισα να αλλάξω θέμα — σε κάτι που συχνά ενθουσιάζει τους νέους.
«Δεν πέρασε πολύς καιρός από τα Χριστούγεννα», είπα. «Τι πήρες για δώρο;»
«Τίποτα ιδιαίτερο.»
«Οι γονείς σου σίγουρα σου έδωσαν κάτι. Τι σου έδωσαν;»
«Ένα όπλο.»
«Ένα όπλο;» επανέλαβα ανόητα.
«Ναι.»
«Τι είδους όπλο;» ρώτησα αργά.
«Ένα εικοσιδυάρι.»
«Ένα πιστόλι εικοσιδυάρι;»
«Όχι, ένα τουφέκι εικοσιδυάρι.»

Ακολούθησε μια μεγάλη σιωπή. Ένιωσα σαν να είχα χάσει τον προσανατολισμό μου. Ήθελα να σταματήσω τη συνέντευξη. Ήθελα να πάω σπίτι. Τελικά ανάγκασα τον εαυτό μου να πει αυτό που έπρεπε.
«Καταλαβαίνω ότι με ένα τουφέκι εικοσιδυάρι σκότωσε τον εαυτό του ο αδελφός σου.»
«Ναι.»
«Ήταν αυτό που ζήτησες για τα Χριστούγεννα;»
«Όχι.»
«Τι ζήτησες;»
«Μια ρακέτα τένις.»
«Αλλά πήρες το όπλο αντί γι’ αυτό;»
«Ναι.»
«Πώς ένιωσες που πήρες το ίδιο είδος όπλου που είχε ο αδελφός σου;»
«Δεν ήταν το ίδιο είδος όπλου.»
Άρχισα να αισθάνομαι λίγο καλύτερα. Ίσως απλώς είχα μπερδευτεί.
«Συγγνώμη», είπα. «Νόμιζα ότι ήταν το ίδιο όπλο.»
«Δεν ήταν το ίδιο είδος όπλου», απάντησε ο Bobby. «Ήταν το όπλο.»
«Το όπλο;»
«Ναι.»
«Εννοείς… το όπλο του αδελφού σου;» Τώρα ήθελα πραγματικά πολύ να πάω σπίτι.
«Ναι.»
«Δηλαδή οι γονείς σου σου έδωσαν για τα Χριστούγεννα το όπλο του αδελφού σου — εκείνο με το οποίο αυτοκτόνησε;»
«Ναι.»
«Πώς σε έκανε να νιώσεις που πήρες για δώρο το όπλο του αδελφού σου;» ρώτησα.
«Δεν ξέρω.»

Σχεδόν μετάνιωσα για την ερώτηση. Πώς θα μπορούσε να ξέρει; Πώς θα μπορούσε να απαντήσει σε κάτι τέτοιο; Τον κοίταξα. Δεν είχε αλλάξει τίποτα στην εμφάνισή του όσο μιλούσαμε για το όπλο. Συνέχιζε να πειράζει τις πληγές του. Κατά τα άλλα ήταν σαν να ήταν ήδη νεκρός — μάτια θαμπά, άτονος, απαθής μέχρι σημείου ακινησίας, πέρα από τον φόβο.
«Όχι, δεν περιμένω να μπορείς να το ξέρεις», είπα. «Πες μου, βλέπεις ποτέ τους παππούδες σου;»
«Όχι, ζουν στη South Dakota.»
«Έχεις συγγενείς που βλέπεις;»
«Μερικούς.»
«Κάποιον που σου αρέσει ιδιαίτερα;»
«Μου αρέσει η θεία μου η Helen.»
Νόμισα ότι διέκρινα μια πολύ μικρή σπίθα ενθουσιασμού στην απάντησή του.
«Θα σου άρεσε αν η θεία Helen ερχόταν να σε επισκεφτεί εδώ στο νοσοκομείο;» ρώτησα.
«Μένει πολύ μακριά.»
«Αλλά αν ερχόταν παρ’ όλα αυτά;»
«Αν το ήθελε.»
Πάλι ένιωσα μέσα του — και μέσα μου — μια ελάχιστη σπίθα ελπίδας. Θα επικοινωνούσα με τη θεία Helen. Τώρα όμως έπρεπε να τελειώσω τη συνέντευξη. Δεν άντεχα άλλο.
Του εξήγησα τη ρουτίνα του νοσοκομείου και του είπα ότι θα τον έβλεπα την επόμενη μέρα, ότι οι νοσοκόμες θα τον παρακολουθούσαν στενά και ότι το βράδυ θα του έδιναν ένα υπνωτικό χάπι. Έπειτα τον πήγα πίσω στον σταθμό των νοσοκόμων.
Αφού έγραψα τις οδηγίες του, βγήκα από το κτίριο στην αυλή. Χιόνιζε. Χάρηκα γι’ αυτό. Στάθηκα για λίγα λεπτά και άφησα το χιόνι να πέφτει πάνω μου. Μετά γύρισα στο γραφείο μου και άρχισα να ασχολούμαι με βαρετή, συνηθισμένη γραφειοκρατική δουλειά. Και αυτό επίσης με ανακούφισε.

Την επόμενη μέρα συνάντησα τους γονείς του Bobby. Όπως μου είπαν, ήταν εργατικοί άνθρωποι. Ο πατέρας ήταν tool-and-die maker, ένας εξαιρετικά ικανός μηχανουργός που ήταν περήφανος για την ακρίβεια της δουλειάς του. Η μητέρα εργαζόταν ως γραμματέας σε μια ασφαλιστική εταιρεία και ήταν περήφανη για την τάξη και την καθαριότητα του σπιτιού τους. Πήγαιναν κάθε Κυριακή στη Lutheran εκκλησία. Ο πατέρας έπινε μπύρα με μέτρο τα Σαββατοκύριακα. Η μητέρα συμμετείχε σε μια γυναικεία ομάδα μπόουλινγκ κάθε Πέμπτη βράδυ.
Ήταν άνθρωποι μέσου αναστήματος, ούτε όμορφοι ούτε άσχημοι — η καλύτερη πλευρά της εργατικής τάξης: ήσυχοι, τακτικοί, σταθεροί.
Δεν φαινόταν να υπάρχει καμία λογική εξήγηση για την τραγωδία που τους είχε βρει.
Πρώτα ο Stuart και τώρα ο Bobby.
«Έχω κλάψει όσο μπορούσα, γιατρέ», είπε η μητέρα.
«Η αυτοκτονία του Stuart σας ξάφνιασε;» ρώτησα.
«Απόλυτα. Ήταν τελείως απρόσμενο», απάντησε ο πατέρας. «Ήταν τόσο καλά προσαρμοσμένο παιδί. Τα πήγαινε καλά στο σχολείο. Ήταν στους προσκόπους. Του άρεσε να κυνηγά μαρμότες στα χωράφια πίσω από το σπίτι. Ήταν ήσυχο παιδί, αλλά όλοι τον συμπαθούσαν.»
«Είχε φανεί καταθλιπτικός πριν αυτοκτονήσει;»
«Όχι, καθόλου. Έδειχνε όπως πάντα. Βέβαια ήταν ήσυχος και δεν μας έλεγε πολλά για το τι είχε στο μυαλό του.»
«Άφησε κάποιο σημείωμα;»
«Όχι.»
«Υπάρχει στην οικογένειά σας — από την πλευρά οποιουδήποτε από τους δύο — ιστορικό ψυχικής ασθένειας, σοβαρής κατάθλιψης ή αυτοκτονίας;»
«Κανείς στη δική μου οικογένεια», απάντησε ο πατέρας. «Οι γονείς μου μετανάστευσαν από τη Γερμανία, οπότε έχω αρκετούς συγγενείς εκεί που δεν γνωρίζω καλά και δεν μπορώ να σας πω πολλά γι’ αυτούς.»
«Η γιαγιά μου έγινε γεροντική και χρειάστηκε να μπει σε νοσοκομείο, αλλά κανείς άλλος δεν είχε ψυχικά προβλήματα», πρόσθεσε η μητέρα. «Σίγουρα κανείς δεν αυτοκτόνησε. Ω, γιατρέ… δεν νομίζετε ότι υπάρχει πιθανότητα ο Bobby να… να κάνει κι εκείνος κάτι στον εαυτό του, έτσι δεν είναι;»
«Ναι», απάντησα. «Νομίζω ότι υπάρχει μια πολύ σημαντική πιθανότητα.»
«Ω Θεέ μου, δεν νομίζω ότι θα το άντεχα», θρήνησε χαμηλόφωνα η μητέρα. «Αυτά τα πράγματα — εννοώ, το να βλάπτει κανείς τον εαυτό του — συμβαίνουν μέσα στις οικογένειες;»
«Σίγουρα. Στατιστικά, ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτοκτονίας υπάρχει σε ανθρώπους που έχουν αδελφό ή αδελφή που έχει αυτοκτονήσει.»
«Ω Θεέ μου», θρήνησε ξανά η μητέρα. «Δηλαδή ο Bobby μπορεί πραγματικά να το κάνει κι αυτός;»
«Δεν είχατε σκεφτεί ότι ο Bobby μπορεί να βρίσκεται σε κίνδυνο;» ρώτησα.
«Όχι, όχι μέχρι τώρα», απάντησε ο πατέρας.