Η πολιτική της αγανάκτησης: Γιατί η εξουσία μας προσκαλεί σε μια ηθική στάση

Antonio Martone - 04/08/2026

Πηγή: The Slingshot

Υπάρχει ένας πολιτικός μηχανισμός που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες δυτικές δημοκρατίες, ο οποίος σπάνια αναγνωρίζεται ως τέτοιος. Συνίσταται στη συστηματική μετατόπιση της ηθικής προσοχής των πολιτών σε ό,τι συμβαίνει αλλού, μετασχηματίζοντας την πολιτική συνείδηση ​​σε μια ηθική αγανάκτησης.
Κάθε μέρα, καλούμαστε να κρίνουμε τον Πούτιν, τον Σι Τζινπίνγκ, τον Χαμενεΐ, τον Μαδούρο και τον Κιμ Γιονγκ Ουν. Φυσικά, καμία από αυτές τις κυβερνήσεις δεν μπορεί να θεωρηθεί μοντέλο δημοκρατίας. Ωστόσο, αυτό δεν είναι το κρίσιμο ζήτημα. Το ερώτημα είναι άλλο: ποια είναι η σχέση μεταξύ της αγανάκτησής μας και της πολιτικής ευθύνης;
Εδώ αναδύεται το παράδοξο της σύγχρονης δημοκρατίας. Μας ζητείται συνεχώς να κρίνουμε ηθικά τις κυβερνήσεις που δεν εκλέγουμε, στις οποίες δεν ασκούμε καμία επιρροή και στις οποίες η γνώμη μας δεν έχει καμία πολιτική επίδραση. Ταυτόχρονα, δίνουμε όλο και λιγότερη προσοχή στις αποφάσεις που λαμβάνουν οι κυβερνήσεις που μιλούν στο όνομά μας, χρησιμοποιούν τους πόρους μας, υπογράφουν διεθνείς συμφωνίες, στέλνουν όπλα, χρηματοδοτούν πολέμους και επαναπροσδιορίζουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η αγανάκτηση αντικαθιστά την ευθύνη. Όταν ένας Ιταλός πολίτης αφιερώνει ώρες συζητώντας την αυταρχική φύση της Ρωσίας ή του Ιράν, αλλά αγνοεί εντελώς τις αποφάσεις που λαμβάνει η ίδια του η κυβέρνησή σχετικά με τις στρατιωτικές δαπάνες, τις βάσεις του ΝΑΤΟ, τις διεθνείς αποστολές ή τις προμήθειες όπλων, η πολιτική του συνείδηση ​​έχει ήδη αποικιστεί επειδή του έχει προταθεί το λάθος αντικείμενο της ευθύνης του.

Η πολιτική δεν συμπίπτει με την ηθική. Η ηθική κρίνει καθολικά. Πρέπει να καταδικάζει κάθε βασανιστήριο, κάθε καταστολή, κάθε απαγχονισμό, κάθε σφαγή, ανεξάρτητα από το ποιος τα διαπράττει. Η πολιτική, από την άλλη πλευρά, προκύπτει πάντα από μια εντοπισμένη ευθύνη. Δεν μπορώ να εμποδίσω την Τεχεράνη να απαγχονίσει έναν αντιφρονούντα. Ωστόσο, μπορώ να αμφισβητήσω την κυβέρνησή μου όταν αποφασίζει να συμμετάσχει σε έναν πόλεμο, να χρηματοδοτήσει μια σύγκρουση ή να υποστηρίξει στρατηγικές που θεωρώ καταστροφικές. Η διαφορά είναι τεράστια. Η
σύγχρονη εξουσία, ωστόσο, τείνει να την σβήνει. Έτσι, αναδύεται μια νέα ανθρωπολογική φιγούρα: ο ηθικά αγανακτισμένος και πολιτικά ανίκανος πολίτης.
Έχει πλήρη επίγνωση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττουν οι εχθροί της Δύσης, αλλά σχεδόν δεν γνωρίζει καθόλου τις αποφάσεις που λαμβάνονται στο υπουργικό συμβούλιο της χώρας του, στις συνόδους κορυφής του ΝΑΤΟ, στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα ή στα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ο ηθικός του ορίζοντας είναι παγκόσμιος. Η πολιτική του ικανότητα είναι μηδενική.
Οι πόλεμοι έτσι παύουν να εμφανίζονται ως αμφισβητήσιμες πολιτικές επιλογές και γίνονται ηθικές αναγκαιότητες. Εάν ο εχθρός αντιπροσωπεύει το απόλυτο Κακό, οποιαδήποτε παρέμβαση εναντίον του εμφανίζεται αυτόματα δικαιολογημένη. Η γεωπολιτική απορροφάται από τη θεολογία. Συμφέροντα, στρατηγικές, ισορροπίες και λάθη δεν υπάρχουν πλέον. Μόνο η πάλη μεταξύ Καλού και Κακού υπάρχει.
Ακριβώς αυτός ο μετασχηματισμός συνοδεύει τους μεγάλους πολέμους των τελευταίων δεκαετιών. Το Αφγανιστάν έπρεπε να απελευθερωθεί. Το Ιράκ έπρεπε να εκδημοκρατιστεί.
Η Λιβύη έπρεπε να σωθεί. Η Συρία έπρεπε να ανοικοδομηθεί. Η Ουκρανία πρέπει να υπερασπιστεί. Κάθε πόλεμος αφηγείται ως ηθική αποστολή. Κάθε κριτική γίνεται ύποπτη. Η αμφιβολία εξισώνεται με συνενοχή με τον εχθρό.
Το αποτέλεσμα είναι εκεί σε όλους. Ο πόλεμος δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση, αλλά έχει γίνει
το μόνιμο σκηνικό της παγκόσμιας πολιτικής. Η καταστροφή της Γάζας αντιπροσωπεύει ίσως το αποκορύφωμα αυτού του μετασχηματισμού. Όχι μόνο λόγω της καθαρής κλίμακας της βίας, αλλά επειδή συνυπάρχει τέλεια με την κανονικότητα των κοινωνιών μας. Το Παγκόσμιο Κύπελλο συνεχίζεται. Οι διακοπές συνεχίζονται. Τα φεστιβάλ συνεχίζονται. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές συνεχίζονται. Ακόμα και ο τρόμος χορηγείται σύμφωνα με τη λογική του θεάματος.
Κάποιος, μετά το Άουσβιτς, έγραψε ότι δεν θα ήταν πλέον δυνατό να γράφει κανείς ποίηση. Και στην πραγματικότητα, δεν την παράγουμε πια: προτιμούμε να μιλάμε για υπερπαραγωγές.
Αυτή είναι η αληθινή νίκη του ολιγαρχικού τεχνοκαπιταλισμού!

La politica dell’indignazione. Perché il potere ci invita all’atteggiamento morale

Ανομία και αποσύνθεση

Francesco Petrone

Πηγή: Φραντσέσκο Πετρόνε

Όταν η λεγόμενη διαβολική δράση είναι πιο κοντά από ό,τι θα μπορούσε κανείς να φανταστεί.
Για τον Ferdinand Tönnies, κάθε κοινότητα βασίζεται σε κοινά συναισθήματα, συνήθειες, μνήμη και εμπιστοσύνη. Είναι το χωριό, η οικογένεια, το παραδοσιακό έθνος. Το αντίθετο της κοινωνίας, η οποία αντ' αυτού βασίζεται σε συμβόλαια, υπολογισμούς και ατομικό συμφέρον.
Για τον Émile Durkheim, η αληθινή κόλλα είναι η ιερή κοινοπολιτεία.
Ο Max Weber, ωστόσο, απηχεί τον Tönnies και λέει ότι η κοινότητα προκύπτει από το αίσθημα του ανήκειν. Μπορεί να είναι εθνικότητα, γλώσσα ή θρησκεία.
Για τον Benedetto Croce, ένα έθνος δεν είναι συμβόλαιο. Είναι κοινή μνήμη, κοινός πόνος, κοινά σύμβολα. Αν τα χάσεις, γίνεσαι μια συγκυριαρχία.
Ο Robert Putnam λέει ότι οι κοινωνίες λειτουργούν όταν υπάρχει εμπιστοσύνη και αμοιβαιότητα. Αυτή η εμπιστοσύνη ονομάζεται «κοινωνικό κεφάλαιο».
Η έννοια είναι ίδια για όλους: μια κοινωνία που χάνει κοινά συναισθήματα γίνεται απλώς μια αγορά. Αντίθετα, η κοινωνία τείνει να αποσυντίθεται λόγω υπερβολικού ατομικισμού, επειδή η κόλλα που την κρατούσε ενωμένη έχει χαθεί. Αυτό συμβαίνει επειδή κάθε αξία γίνεται μια γνώμη που πρέπει να αμφισβητηθεί. Αν η ηθική δεν είναι πλέον κοινή, ούτε καν η πνευματικότητα, και το αίσθημα της κοινότητας έχει καταρρεύσει, αυτό σημαίνει ότι ένας «διαβολικός» παράγοντας έχει επικρατήσει. Η λέξη «διάβολος» προέρχεται από την ελληνική λέξη «διάβολος», που σημαίνει αυτός που διαιρεί, που σπέρνει τη διχόνοια. «Δια-βάλω» σημαίνει να ρίχνεις ανάμεσα, να ρίχνεις στη μέση. Αρχικά, λοιπόν, η λέξη «διαβολικός» δεν ήταν απλώς «δαιμονική» και δεν είχε μεταφυσική χροιά. Ήταν «αυτό που διασπά, που διαιρεί αυτό που κάποτε ήταν ενωμένο».
Στη θεολογία, την πολιτική και την κοινωνιολογία, χρησιμοποιείται ακριβώς για να περιγράψει την πράξη του κατακερματισμού ενός κοινωνικού σώματος.
Μια ομοιογενής κοινωνία συγκρατείται από διάφορες κόλλες, όπως κοινές αξίες για το σωστό και το λάθος, ένα κοινό πεπρωμένο που βασίζεται στην επίγνωση ενός κοινού μέλλοντος ή την εμπιστοσύνη στους άλλους, γνωρίζοντας ότι σε θεμελιώδη ζητήματα υπάρχει σίγουρα μια κοινή κατανόηση.
Αν έντονα ατομικιστικές και διχαστικές ιδεολογίες ενσωματωθούν σε αυτήν την κοινωνία, το «εμείς» θα μετατοπιστεί στο «εγώ» και κάθε δικαίωμα και καθήκον θα γίνει διαπραγματεύσιμο. Δεν θα υπάρχει πλέον κοινό καλό, μόνο προσωπικό συμφέρον. Από το «πεπρωμένο» στο «Αποφασίζω σήμερα». Το μέλλον θα χανόταν. Κανείς δεν θα έκανε παιδιά, κανείς δεν θα επένδυε, κανείς δεν θα θυσίαζε. Η εμπιστοσύνη θα έδινε τη θέση της στην καχυποψία.
Οι κοινωνιολόγοι αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «ατομοποίηση». Αν χρησιμοποιηθεί με την έννοια «μιας επιχείρησης που σκόπιμα διαιρεί για να αποδυναμώσει», είναι σωστό να το ονομάσουμε διαβολική πράξη και έχει ιστορικό βάρος. Δεν μιλάμε για κέρατα και δίκρανα, αλλά για μια στρατηγική αποσύνθεσης.
Είναι η ίδια έννοια του «υβριδικού πολέμου» ή του «πολιτισμικού πολέμου» που χρησιμοποιείται σήμερα: δεν έχει νόημα να εισβάλλεις με όπλα αν μπορείς να κάνεις την κοινωνία να πολεμήσει από μέσα μέχρι να καταρρεύσει μόνη της.

Anomia e disgregazione

Η κλοπή της σκέψης

Ρομπέρτο ​​Πεκιόλι

Κάποιος αποφασίζει ότι οι άνδρες πρέπει να ξυρίζουν τα μαλλιά τους στα πλάγια, και όλοι τρέχουν στον κουρέα, ή μάλλον, στον κομμωτή .

Οι ίδιοι άνθρωποι επιλέγουν μια καλλονή που απαιτεί τατουάζ στο σώμα τους, και οι μάζες κάνουν τατουάζ με χαρά, αδειάζοντας και τα πορτοφόλια τους.

Άλλοι αποφασίζουν ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια πρέπει να δείχνουν τα οπίσθιά τους στην παραλία, και σαν δια μαγείας, εμφανίζεται η μαζική επίδειξη οπισθίων, πολύ χρήσιμη για τους κατασκευαστές που φτιάχνουν ακριβά μαγιό από λίγα μόνο εκατοστά υφάσματος. Μήπως
η μοναξιά των ατομικιστικών ατόμων χωρίς κληρονόμους σε αρρωσταίνει; Αγοράστε ένα, ή δύο, ή περισσότερα σκυλιά, και γίνετε πελάτες σούπερ μάρκετ που ειδικεύονται στην ευημερία των παρένθετων παιδιών σας.

Επιδεικνύουμε ποιοι είμαστε, εκθέτουμε κάθε στιγμή της ζωής μας στο βραστό καζάνι των νέων μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ξεχνώντας κάθε ιδιωτικότητα, σβήνοντας τη σεμνότητα των πράξεων και των συναισθημάτων, εκθέτοντας ανέμελα πτυχές της ζωής που πάντα παρέμεναν κρυμμένες.
Το αποκαλούν διαφάνεια, και ποιος ξέρει γιατί είναι υποχρέωση, ακόμη και αξία.

Η λίστα θα μπορούσε να συνεχιστεί, δικαιολογημένη με νέες και κενές λέξεις: ένταξη , ανθεκτικότητα , βιωσιμότητα .
Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι -δεν είμαστε πλέον λαός- τα πιστεύουν όλα, συμπεριφερόμενοι ακριβώς όπως θέλουν αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία.

Πώς ήταν δυνατόν να εξαρτηθούν οι μάζες σε σημείο να χάσουν κάθε συνείδηση, ανεξάρτητη σκέψη και κριτική συλλογιστική;

Η απάντηση είναι περίπλοκη. Αλλά η κοινωνία της απεριόριστης φύσης, ο πιο βάναυσος υλισμός, ο ατομικισμός και η αδιαφορία για τους άλλους, για τη συλλογιστική, για την προσωπική κρίση, είναι οι καρποί μιας νέας ανθρωπολογίας.
Ένας άνθρωπος χωρίς ιδιότητες βασίλευε ανεξέλεγκτα από μια βιαστική κυριαρχία που στόχευε στην κατανάλωση, στο παρόν χωρίς αύριο, αδιάφορος για τα πάντα.

Αν δεν είσαι στο τραπέζι, λέει μια διπλωματική παροιμία, είσαι στο μενού.

Αλλά η πλειοψηφία δεν το γνωρίζει αυτό και σε κάθε περίπτωση δεν νοιάζεται, ενδιαφέρεται μόνο για το άμεσο, τις αμφίβολες απολαύσεις της κατανάλωσης, ένα ενιαίο, ετεροκατευθυνόμενο έργο ζωής.

Ξέγνοιαστοι, δηλαδή, απαλλαγμένοι από σκέψη, κλεμμένοι από το σύστημα χωρίς να το συνειδητοποιούμε, πεπεισμένοι ότι είμαστε ελεύθεροι.
Η ελευθερία των δικαιωμάτων χωρίς καθήκοντα και η φλυαρία στο διαδίκτυο. 

Ο Φρίντριχ Σίλερ
είχε δίκιο ...Ο άνθρωπος διεκδικεί την ελευθερία του λόγου επειδή απεχθάνεται την ελευθερία της σκέψης, μια κουραστική άσκηση που προκαλεί ζάλη, πονοκεφάλους και δημιουργεί τον φόβο ότι δεν είναι «σαν όλους τους άλλους» και χάνει κάτι - FOMO ( Φόβος του να Χάνεις Ό,τι Δεν Μπορείς ).

Έχουμε απαρνηθεί τη σκέψη σε αντάλλαγμα για οτιδήποτε είναι μάταιο, φευγαλέο και επουσιώδες.

Ο Μαρτσέλο Βενετσιάνι έγραψε ότι ο άνθρωπος ακολουθεί την κακία ή την αρετή με την ίδια νωθρή, κοινωνική αδιαφορία. Εξαρτάται από το τι ενσταλάζουν στη συνείδησή τους οι κυρίαρχες δυνάμεις.

Ζούμε σε μια εποχή οπισθοδρόμησης, εμφανή στη σταθερή παρακμή της μουσικής, που στοχεύει
στην ικανοποίηση των πιο χαμηλών γούστων, και στην άνοδο μιας λογοτεχνίας και τέχνης (αυτό που μια χούφτα αισιόδοξοι αποκαλούν τέτοια) που είναι στερεότυπη, κοινότοπη, ακατέργαστη, χωρίς στυλ και ουσία, με παιδική γλώσσα και ανούσιες ματαιοδοξίες.
Είναι εμφανής στην ηθική υποβάθμιση, η οποία δεν είναι απλώς η αποδοχή του ελευθεριασμού (όπως θρηνούν οι ηθικολόγοι με το κιλό) αλλά η αδυναμία να διακρίνουμε τη φύση των πράξεών μας, ο ακρωτηριασμός, η παράλυση της συνείδησης.

Μοιάζουμε με τον Μπάρτλμπι τον Γραφέα, τον αινιγματικό, άβουλο χαρακτήρα του Χέρμαν Μέλβιλ , που απλώς απάντησε «Θα προτιμούσα να μην το κάνω»,
ληθαργικούς άντρες χωρίς ιδιότητες που βουλώνουν τα αυτιά τους για να ζήσουν πιο άνετα.

Είτε στη γνωστική παρακμή που προκαλείται από την υποβαθμισμένη μουσική ή λογοτεχνία, είτε στην υποχώρηση της συνείδησης, γινόμαστε μάρτυρες μιας μείωσης της ανθρώπινης φύσης μας, της ήττας της σκέψης, της κενής ανάθεσης, της άρνησης κάθε αριστείας, κάθε προσωπικής κρίσης, συχνά με ανόητη υπερηφάνεια.
Έχουμε δωρίσει αυτές τις ικανότητες στην τεχνολογία, η οποία έχει πάψει να είναι μια επέκταση του σώματός μας (ένας μοχλός, ένας τροχός, μια συσκευή) και έχει γίνει η ίδια το όργανο που εκτελεί τις βασικές μας λειτουργίες. Μόνο που δεν είναι ένα φυσικό όργανο αλλά μια τεχνητή συσκευή που λειτουργεί σφετεριζόμενη αυτές τις λειτουργίες, ένα εσωτερικό παράσιτο σαν την ταινία.

Τα μετανθρωπιστικά οράματα που φαντάζονταν ένα μέλλον ανθρώπων που μεταμορφώνονταν σε κυβερνοοργανισμούς έχουν γίνει πραγματικότητα χωρίς την ανάγκη επεμβατικών εμφυτευμάτων ή υβριδισμών μεταξύ σάρκας και μηχανής.

Το smartphone είναι το όργανο που αντικαθιστά τις ζωτικές μας λειτουργίες χωρίς την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης ή γενετικών μεταλλάξεων, προσφέροντάς μας την γλυκιά οθόνη αφής και το κουμπί ειδοποιήσεων που απαιτεί την προσοχή μας,
μια γκροτέσκα απομίμηση του Άλεφ του Μπόρχες ., το οποίο ταυτόχρονα περιείχε ολόκληρο το σύμπαν.

Το κινητό τηλέφωνο, έχοντας γίνει το πιο πολύτιμο όργανό μας, συμπεριφέρεται σαν καρκίνος που καταβροχθίζει τη ζωή μας. Το κάνει κυριολεκτικά, κλέβοντας ένα αυξανόμενο μέρος του χρόνου μας χωρίς να προκαλεί αγωνία ή αγανάκτηση, αλλά μάλλον μια ναρκωτική αίσθηση ευεξίας.

Στην ξένοιαστη άγνοια με την οποία εγκαταλείπουμε τα πιο πολύτιμα υπάρχοντά μας - τον χρόνο και τη σκέψη - παύουμε να είμαστε άνθρωποι.
Η επίγνωση του περάσματος του χρόνου - tempus fugit - υπήρξε, σε κάθε προηγούμενη εποχή, ένα διαρκές κίνητρο για να αφιερώσουμε τη ζωή μας στις πιο ευγενείς προσπάθειες, καθώς και ένας αμείλικτος λογοκριτής της απάθειας.

Μυστηριωδώς, το smartphone , το όργανο που μας καταβροχθίζει, έχει καταφέρει να συντομεύσει δραστικά τη ζωή μας κλέβοντας πολλές ώρες κάθε μέρα χωρίς να το συνειδητοποιούμε, μέσω μιας λαμπρής απάτης.
Έχει καλύψει την απάθειά μας με αδέξιο ακτιβισμό, κάνοντάς μας να πιστεύουμε ότι ικανοποιεί την περιέργειά μας (την οποία στην πραγματικότητα τροφοδοτεί), λύνει τις ανάγκες μας (αλλά δημιουργεί μόνο περιττές) και απλοποιεί τις πιο σύνθετες διαδικασίες, ενώ τις πολλαπλασιάζει και τις περιπλέκει.
Έτσι, γεμίζει το κενό που έχει δημιουργήσει.

Αλλά η τεχνολογία καταβροχθίζει τη ζωή μας με ακόμη πιο ύπουλους τρόπους. Τα γνωστικά ελλείμματα που μας προκαλεί η ψυχαναγκαστική χρήση της τεχνολογίας προχωρούν, θέτοντας σε κίνδυνο την ικανότητά μας να συγκεντρωνόμαστε και μειώνοντας τις νευρωνικές μας συνάψεις.
Αυτές οι επιπτώσεις πολλαπλασιάζονται με την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία επιβάλλει μια πλήρη ανάθεση σκέψης, μας εξαιρεί από την κριτική κρίση και την ηθική διάκριση και ατροφεί τις νοητικές ικανότητες.

Είναι η λειτουργία που κάνει το όργανο: αν δεν χρησιμοποιείται πλέον, αποδυναμώνεται, ενώ η τεχνητή συσκευή που το αντικαθιστά γίνεται υπερτροφική.
Είτε μας αρέσει είτε όχι, η τεχνολογία μας μεταμορφώνει ήδη - με τη συγκατάθεσή μας, αφού η σιωπή είναι συγκατάθεση - σε ένα είδος που έχει υποβαθμιστεί, διαφορετικό από το είδος sapiens .

Μέχρι στιγμής, τα βάναυσα γεγονότα γενικά δεν θεωρούνται πιστευτά επειδή ο άνθρωπος απορρίπτει
τις δυσάρεστες αλήθειες. Ο άνθρωπος, υποβιβασμένος στην ιδιότητα του ατόμου - το αποτέλεσμα του φιλελευθερισμού και του υλισμού - εμμονικός με την πρόοδο, έχει στερηθεί τις ρίζες του. Χωρίς ιστορία, χωρίς όρια, είναι απλώς θέληση συν δικαιώματα.
Αυτή είναι η ολοκληρωμένη εκκοσμίκευση: ο Θεός πεθαίνει και η ιδέα της ανθρώπινης φύσης εξασθενεί
. Μόνο το άτομο παραμένει, απαιτητικό, απαιτητικό, κυριαρχούμενο από ένστικτα, παρορμήσεις και ορμές.

Οι κυρίαρχες τάξεις το γνωρίζουν αυτό και μας γεμίζουν με δικαιώματα που τελικά μετατρέπονται σε εξαρτήσεις.
Το πιο ισχυρό εργαλείο που έχουν στη διάθεσή τους, αφού έχουν βάλει
την ψυχολογία, τη νευρολογία, την επιστήμη και την τεχνολογία στους στόχους τους, είναι η διαφήμιση , αδιαχώριστη από την προπαγάνδα .
Η γάτα και η αλεπού. Διαφήμιση για να διαμορφώσει τον homo consumens, με στόχο την άμεση ικανοποίηση, αναίσθητη στη φωνή της ψυχής, στερημένη συνείδησης.

Για έναν αιώνα, η διαφήμιση έχει γίνει επιστήμη, ανθρώπινη γνώση της οποίας το καθήκον είναι να εξυπηρετεί τα συμφέροντα της πλουτοκρατικής εξουσίας, όπως παραδέχτηκαν λαμπροί θεωρητικοί: Edward Bernays , Walter Lippman και άλλοι.
Η διαφήμιση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί άσχημα. Είναι ένα άυλο μεταμοντέρνο ταμπού: πληρώνει για τα πάντα και για όλους, τροφοδοτεί το ΑΕΠ, διαδίδει ένα γενικό όραμα ύπαρξης που έχει εκδιώξει το πνεύμα, τη σκέψη και την ηθική αυτονομία του homo sapiens.
Είναι το διάνυσμα της μόδας, δηλαδή αυτού που ισχύει σήμερα και πρέπει να ακολουθηθεί μέχρι νεωτέρας, η αφθονία της Αμάλθειας που διαδίδει, γενικεύει, επιβάλλει αξίες και υποτιμά, συνήθειες και συμπεριφορές.
Είναι ο σωλήνας αναρρόφησης που μεταφέρει πόρους από κάτω προς τα πάνω.

Είναι το μέσο και το μήνυμα της Κυριαρχίας . Με ένα ψεύτικο χαμόγελο, σου λέει: πρέπει να κάνεις και να είσαι αυτό που σου επιβάλλω εκ μέρους των αρχών μου. Πληρώνει για τον αθλητισμό, την πολιτική, την ψυχαγωγία, το θέαμα, τον πολιτισμό - τα μέσα του υπαρξιακού του μηνύματος.
Με μια λέξη, κατευθύνει τη ζωή μας.

Χωρίς να το γνωρίζουμε, αφού έχει κλέψει τις σκέψεις, την αυτονομία και την κρίση μας.
Αποφασίζει τι είναι όμορφο και τι είναι άσχημο, τι είναι καλό και τι είναι κακό. Είναι ο Αυλητής της μεταμοντερνότητας, ο Μεφιστοφελής που αγοράζει την ψυχή του Φάουστ , το υποχρεωτικό σκορ της ζωής μας, ο βοσκός που παχαίνει το κοπάδι του για να το παραδώσει στους λύκους.
Σκέφτεται και επιλέγει αντί για χορτάτους και κοιμισμένους σκλάβους· ζώα μετά το γεύμα τους.

Η πιο εντυπωσιακή νίκη του είναι ότι ο ασυγκίνητος άνθρωπος - ένας συνεργάτης στην υπηρεσία του εισβολέα εχθρού - δεν έχει πλέον τα μέσα, τα λόγια, τις αρχές, τη θέληση να επαναστατήσει.

Οι επιζώντες μένουν με τον ρόλο του φρουρού του Ησαΐα : του μάρτυρα τής αυγής:  φρουρέ, σέ ποιό σημείο είναι η νύχτα;

Η Κλοπή της Σκέψης - Άρθρο του Roberto Pecchioli

Το καλοκαίρι που τέλειωσε η ειρήνη

Pietro Hänseler

Πηγή: Forumgeopolitica

Το Ιράν και η Ρωσία έχουν συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη με τη Δύση. Κατά συνέπεια, οι συγκρούσεις θα επιλυθούν στο πεδίο της μάχης και θα διαρκέσουν για πολύ καιρό. Η διεθνής έννομη τάξη είναι νεκρή, η παγκόσμια ειρήνη είναι νεκρή: είναι πόλεμος. Παγκόσμιος πόλεμος. Λίγοι άνθρωποι το γνωρίζουν αυτό.

Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να επισημάνει τις κύριες τάσεις που παρατηρώ αυτήν τη στιγμή. Στόχος τους είναι να διεγείρουν την περισυλλογή. Ζητώ συγγνώμη που δημιούργησα ένα μικρό τέρας, δεδομένης της τεράστιας ποικιλίας πτυχών που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Εκτός από τις πολυάριθμες συγκρούσεις στην Αφρική, δύο μεγάλες συγκρούσεις μαίνονται αυτή τη στιγμή: η μία στην Ευρώπη και η άλλη στη Μέση Ανατολή. Και οι δύο έχουν σχεδιαστεί προσεκτικά εδώ και δεκαετίες. Αρχίζουν να εμφανίζονται ρωγμές στον δυτικό λόγο μεταξύ των πιο απαιτητικών δυτικών μυαλών, οδηγώντας τη δυτική προπαγάνδα να γίνεται ολοένα και πιο επιθετική σε μια προσπάθεια να επηρεάσει για άλλη μια φορά την κοινή γνώμη.

Ένα παράδειγμα του πώς η προπαγάνδα στη Γερμανία, για παράδειγμα, έχει καταφέρει να εκτοπίσει πλήρως τον πληθυσμό είναι ένα άρθρο στην εφημερίδα «Bild» στις 13 Ιουλίου, με τίτλο «Ο Πούτιν ξεμένει από βενζίνη – Οι Ρώσοι πληρώνουν σχεδόν 4 ευρώ ανά λίτρο βενζίνης».

Bild-Zeitung, 13.7.2026

Και αυτό, παρόλο που οι πραγματικές τιμές είναι ευδιάκριτες στην εικόνα: για παράδειγμα, 73,11 ρούβλια (0,82 ευρώ). Στις 29 Ιουλίου, η μέση τιμή του Leadless 95 στη Ρωσία ήταν 71,83 ρούβλια (0,79 ευρώ).

Από την άλλη πλευρά, αγνοούνται σημαντικά νέα , όπως η επιβολή κυρώσεων από την Κίνα εναντίον 14 ευρωπαϊκών εταιρειών (Lafert SpA, Rheinmetall AG, Tatra Trucks, Vigo Photonics, Cavok UAS, Antraco Chemie-Handelsgesellschaft και Sindlhauser Materials, μεταξύ άλλων). Πρόκειται για αμυντικές εταιρείες ή υπεργολάβους στον τομέα της άμυνας. Αυτά τα νέα είναι σημαντικά και θα εμποδίσουν σημαντικά την στρατιωτική ενίσχυση της Γερμανίας.

Αυτά τα δύο εντελώς διαφορετικά παραδείγματα καταδεικνύουν τη φύση των δυτικών μέσων ενημέρωσης: δίνουν στο κοινό τους την εντύπωση ότι «όλα είναι καλά» στη Δύση και ότι οι εχθροί τους βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Αυτό έχει αποτέλεσμα: όταν μιλάμε με Ευρωπαίους, η καλοκαιρινή ζέστη και το Παγκόσμιο Κύπελλο φαίνονται να είναι τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή. Για δεκαετίες, αναρωτιόμουν πώς οι πληγέντες πληθυσμοί δεν κατάφεραν να προσέξουν τις καταστροφές που επρόκειτο να ξεσπάσουν το 1914 και το 1939. Τα νέα μου δίνουν μια ματιά στην ιστορία με μια σαφήνεια που δεν έχω ξαναδεί. Τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούνται για να «διασκεδάζουν» τους ανθρώπους, τίποτα περισσότερο. Τα σύννεφα μαύρου μελανιού που συσσωρεύονται πάνω από την Ευρώπη είναι, ωστόσο, πολύ αληθινά και η αποσταθεροποίηση είναι εμφανής.

Αποσταθεροποιητικοί παράγοντες
Η αποσύνθεση του κόσμου υπό την επίδραση πολλαπλών επιρροών

Η καταστροφή που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή είναι το αποτέλεσμα πολλών παραγόντων και επιρροών που πολύ λίγοι άνθρωποι αναγνωρίζουν για αυτό που είναι: καταλύτες για την αποσύνθεση του κόσμου όπως τον ξέραμε. Εδώ και αρκετό καιρό, ένα αίσθημα υπερφόρτωσης έχει εξαπλωθεί μεταξύ των αναλυτών. Το νιώθω καθημερινά, επειδή οι αποσταθεροποιητικοί παράγοντες είναι πολυάριθμοι και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Επιπλέον, τα δυτικά κόμματα, όπως είναι κατανοητό, αναφέρουν και τονίζουν μόνο παράγοντες που ενισχύουν τη θέση τους. Επιπλέον, εργάζονται το ένα εναντίον του άλλου, πράγμα που σημαίνει ότι στρέφονται ολοένα και περισσότερο το ένα εναντίον του άλλου σε μια διαμάχη για την εξουσία. Ως εκ τούτου, ζητώ συγγνώμη που δεν μπόρεσα να αναφερθώ και να περιγράψω όλους τους παράγοντες και τις επιρροές, ούτε καν τους πιο σημαντικούς.

Ο παράγοντας Ντόναλντ Τραμπ

Ο παγκόσμιος πρωταθλητής της διαστρεβλωμένης πραγματικότητας είναι προφανώς ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ήδη χρησιμοποιήσει αυτή τη στρατηγική για να επιβιώσει από αρκετές πτωχεύσεις εις βάρος των επενδυτών του, την αναταραχή της πρώτης του θητείας και το σκάνδαλο Έπσταϊν. Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας θητείας του, ακολούθησε μια καταστροφική οικονομική πολιτική με μοναδικό σκοπό τον περαιτέρω πλουτισμό του πλουσιότερου 1%. Για τον σκοπό αυτό, έχει ξεκινήσει πολυάριθμους πολέμους. Αυτό δεν τον εμποδίζει να παρουσιάζεται ως ειρηνοποιός και φίλος του κόσμου.

Ωστόσο, θα ήταν λάθος να κατηγορήσουμε όλο το τρέχον χάος αποκλειστικά τον Τραμπ. Αντίθετα, μετά τον Τζο Μπάιντεν, είχε την ιστορική ευκαιρία να αντιστρέψει την πορεία σε πολλά ζητήματα και να μετριάσει ορισμένες από τις γεωπολιτικές πιέσεις. Σπατάλησε αυτή την ευκαιρία επειδή πίστευε ότι θα μπορούσε, για άλλη μια φορά, να αντιστρέψει την πορεία υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών ως ηγεμονικής δύναμης σπέρνοντας χάος. Επιπλέον, οι Αμερικανοί πρόεδροι έχουν μικρή επιρροή στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Έχουμε επισημάνει αυτό το γεγονός αρκετές φορές, συμπεριλαμβανομένης της αναφοράς στον Νόαμ Τσόμσκι, πιο πρόσφατα στο "Πόλεμος χωρίς ειρήνη: Η αμερικανική στρατηγική έχει μικρή σχέση με τον Τραμπ", στην ενότητα "Οι πρόεδροι των ΗΠΑ ως έξτρα - ο Τραμπ δεν αποτελεί εξαίρεση". Τελικά, ο Τραμπ δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια μαριονέτα. Και ως εκ τούτου, δεδομένου του χαρακτήρα του και των πολυάριθμων σχολίων του, είναι εύκολο να ελεγχθεί και να διαμορφωθεί. Οι Ευρωπαίοι ομόλογοί του δεν διαφέρουν από αυτή την άποψη.

Ο διπλωματικός παράγοντας

Τον Ιούνιο του 2025, έγραψα το άρθρο «Διπλωματία στην επιθανάτια κλίνη του – Από Πρόεδρος Ειρήνης σε Πολεμοκάπηλο». Αυτό που φοβόμουν πριν από ένα χρόνο έχει συμβεί. Εν τω μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέβαλαν στο Ιράν για τρίτη φορά — τον Ιούνιο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026, από κοινού με το Ισραήλ κατά τη διάρκεια διπλωματικών ανακωχών — μια παραβίαση διπλωματικών συμβάσεων με ανυπολόγιστες συνέπειες — και τώρα για τρίτη φορά αυτό το καλοκαίρι. Σημειώστε ότι αυτό συνέβη μετά την υπογραφή ενός μνημονίου κατανόησης (MoU) που υποτίθεται ότι θα χρησίμευε ως πλαίσιο για την ειρήνη · βλέπε επίσης «Το Ιράν Νικάει τις Ηνωμένες Πολιτείες – Σκέψεις». Το Ισραήλ, ως κινητήρια δύναμη δίπλα στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα ανακτήσει τη διπλωματική του αξία μόνο όταν πάψει να υπάρχει στην τρέχουσα μορφή του· δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο να πούμε για αυτούς τους γενοκτονικούς ψυχοπαθείς.

«Αυτό σημαίνει ότι η διπλωματία στον Κόλπο και στην Ευρώπη δεν βρίσκεται πλέον σε επιθανάτιο σταυρό, αλλά έχει εκλείψει».

Επιπλέον, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να μην έχουν κανένα συμφέρον να καταλήξουν σε συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης. Ενώ τον Αύγουστο του 2025 φαινόταν ότι ο Τραμπ και ο Πούτιν είχαν καταλήξει σε «κοινό έδαφος» - μια βασική συμφωνία μεταξύ των κομμάτων στο Άνκορατζ - ο Τραμπ κάνει τώρα ό,τι περνάει από το χέρι του για να τροφοδοτήσει έναν άμεσο πόλεμο κατά της Ρωσίας. Η υποστήριξή του προς την Ουκρανία, η οποία περιλαμβάνει την παροχή δορυφορικών δεδομένων για επιθέσεις σε πολιτικούς στόχους στην καρδιά της Ρωσίας, δεν είναι πλέον κρυμμένη αλλά εκδηλώνεται ανοιχτά.

Η Ευρώπη, από την άλλη πλευρά, έχει υποβιβαστεί σε μια δικτατορία που καθοδηγείται στις Βρυξέλλες από δύο ξανθές που τρέφουν ένα παθολογικό μίσος για τη Ρωσία και υποστηρίζουν ανοιχτά τη γενοκτονία που διέπραξε το Ισραήλ· έναν μαύρο Χίτλερ στην τσέπη του Βερολίνου που επιθυμεί να επανεξοπλίσει τη Γερμανία , ενώ μόνο το 0,17% του πληθυσμού που συμμετείχε στην έρευνα είναι πρόθυμο να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία· έναν κακοποιημένο σύζυγο που υποφέρει από ένα σύμπλεγμα «Μεγάλης Αυτοκρατορίας» κατά τον γαλλικό τρόπο· και το Σίτι του Λονδίνου.

Τα διπλωματικά κανάλια φαίνεται να έχουν εξαντληθεί. Ακόμα και ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ένας από τους πιο ικανούς διπλωμάτες που γνώρισε ποτέ ο κόσμος, δεν βλέπει προς το παρόν καμία πιθανότητα εποικοδομητικού διαλόγου.
Η Ρωσία «δεν θα πιστεύει πλέον τη Δύση όταν ισχυρίζεται ότι θέλει λύσεις μέσω διαπραγματεύσεων» επειδή «αυτό το απόθεμα καλής θέλησης και ελπίδας έχει πλέον εξαντληθεί εντελώς».
Σεργκέι Λαβρόφ, 9 Ιουλίου 2026

Αυτό σημαίνει ότι η διπλωματία στον Κόλπο και στην Ευρώπη δεν βρίσκεται πλέον στο νεκροκρέβατό της, αλλά έχει σιγά σιγά πεθάνει.

Ο παράγοντας των χρηματοπιστωτικών αγορών

Πρέπει να παραδεχτώ ότι, μέχρι στιγμής, έχω κάνει λάθος σχετικά με την κατάρρευση των χρηματοπιστωτικών αγορών. Ο συγχρονισμός μου είναι καταστροφικός, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάσταση δεν γίνεται όλο και πιο επικίνδυνη κάθε μέρα. Οι χρηματιστηριακές αγορές καθοδηγούνται πλέον από μια χούφτα μετοχές. Οι πέντε μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας έχουν από μόνες τους μια συνολική κεφαλαιοποίηση αγοράς 17,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, υπερβαίνοντας το συνδυασμένο ΑΕΠ της Ιαπωνίας, της Ινδίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Ιταλίας (17,1 τρισεκατομμύρια δολάρια). Αυτή είναι τρέλα. Το παγκόσμιο χρέος ανήλθε σε 164 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2008 και έχει αναγνωριστεί ως η κύρια αιτία της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Έχουν καταβληθεί προσπάθειες για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, αλλά χωρίς μεγάλη επιτυχία: σήμερα, το χρέος ανέρχεται σε 363 τρισεκατομμύρια δολάρια, που σημαίνει ότι έχει διπλασιαστεί αντί να μειωθεί στο μισό. Άλλωστε, οι αποτιμήσεις της χρηματιστηριακής αγοράς, είτε πρόκειται για μετοχές, ομόλογα είτε για εμπορεύματα, βασίζονται στην υπόθεση ότι βασιλεύει η ειρήνη. Μια απλή ματιά στον κόσμο υποδηλώνει το αντίθετο. Στην ιστορία των χρηματοπιστωτικών αγορών, το σύστημα δεν έχει ποτέ μαστιστεί τόσο πολύ από την κερδοσκοπία, ένα σύστημα που καθοδηγείται από την απληστία και την επακόλουθη τύφλωση. Οι δημοσιευμένες τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου καταδεικνύουν πώς οι αποτιμήσεις της αγοράς είναι αποκομμένες από την πραγματικότητα. Οι πραγματικές τιμές που καταβάλλονται στην αγορά spot είναι 20% έως 30% υψηλότερες από ό,τι υποδηλώνουν οι τιμές αναφοράς. Ο Τραμπ, ο οποίος υπέγραψε το μνημόνιο συνεννόησης των Βερσαλλιών, το τόνισε αυτό λέγοντας: «Θα ξεμείνουμε από αποθέματα σε περίπου τέσσερις εβδομάδες», μόνο και μόνο για να παραβιάσει τη συμφωνία λίγες εβδομάδες αργότερα και να επιτεθεί ξανά στο Ιράν. Η ηρεμία επέστρεψε για λίγες ημέρες. Οι Αμερικανοί ανέστειλαν για άλλη μια φορά τις επιθέσεις τους, και πάλι από φόβο για μια πετρελαϊκή κρίση.

Ο Στάνλεϊ Ντράκενμιλερ είχε δηλώσει ήδη από το 2018 ότι η προβλεπόμενη κατάρρευση θα ήταν πιο καταστροφική από αυτήν του 2008. Η κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ -η οποία επιδεινώθηκε σήμερα από το κλείσιμο του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, το οποίο -το όνομα είναι οιωνός- σημαίνει «Πύλη των Δακρυγόνων» στα αραβικά- θα μπορούσε επομένως να αποτελέσει την αφορμή για την επόμενη οικονομική κρίση.

Το ζήτημα των εγκλημάτων πολέμου και της γενοκτονίας

Τα εγκλήματα πολέμου υπήρχαν ανέκαθεν, όπως και οι πράξεις γενοκτονίας. Αυτό που διακρίνει την τρέχουσα κατάσταση από εκείνες του παρελθόντος είναι το γεγονός ότι τα εγκλήματα πολέμου και η γενοκτονία διαπράττονται σε κοινή θέα, αγνοούνται σιωπηλά και, ως εκ τούτου, γίνονται σιωπηρά αποδεκτά και υποστηρίζονται - τόσο από τους πολιτικούς όσο και από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης. Ως Ελβετός πολίτης, καθαρίζω το σπίτι μου και έχω επανειλημμένα αποδείξει ότι η εβδομαδιαία Weltwoche κατατάσσεται πρώτη στην Ελβετία όσον αφορά την προώθηση της γενοκτονίας. Αυτή η εντελώς άκριτη φιλοϊσραηλινή στάση έχει κοστίσει στο περιοδικό πολλές συνδρομές. Εστιάζοντας επί του παρόντος στη Ρωσία, με πολυάριθμες συνεντεύξεις, προσπαθεί να αντισταθμίσει αυτές τις απώλειες.

Σε αντίθεση με το 1945, τα ενδιαφερόμενα μέρη —και το ευρύ κοινό— δεν θα μπορούν να ισχυριστούν άγνοια. Ορίστε ένας ιστότοπος αφιερωμένος στην καταγραφή της γενοκτονίας στη Γάζα μέσω εικόνων. Όποιος ισχυρίζεται ότι αυτή η γενοκτονία δεν συνέβη θα πρέπει να τον επισκεφτεί: https://archivegenocide.com/· οι άγρυπνες νύχτες είναι εγγυημένες.
« Σταματήστε να αποκαλείτε τα πάντα γενοκτονία ».
Ρότζερ Κόπελ, Δεκέμβριος 2025

Λοιπόν, η Δύση επιβεβαιώνει ότι οι Ρώσοι και οι Ιρανοί έχουν διαπράξει εγκλήματα πολέμου. Boutcha n'était pas le seul outil de propaganda de l'Occident.

Ωστόσο, η χρονολογία των γεγονότων στο Μπούτσα υποδηλώνει ότι αυτά τα εγκλήματα δεν διαπράχθηκαν από τους Ρώσους. Ο Σκοτ ​​Ρίτερ έχει δημοσιεύσει αρκετά άρθρα σχετικά με το θέμα: «Η αλήθεια για το Μπούτσα είναι έξω, αλλά ίσως πολύ ενοχλητική για να την αποκαλύψεις», «Οι πόλεμοι του Twitter - Η προσωπική μου εμπειρία αντιμετωπίζοντας την αδιάκοπη επίθεση του Twitter στην ελευθερία της έκφρασης» και «Το Μπούτσα, επανεξετασμένο».

Ένα άλλο προπαγανδιστικό λάθος από αυτή την άποψη ήταν ο βομβαρδισμός μιας δημόσιας πλατείας στο κέντρο του Κραματόρσκ, η οποία τότε βρισκόταν υπό ουκρανικό έλεγχο. Η ευθύνη της Ουκρανίας για αυτήν την επίθεση αποδείχθηκε σαφώς από τον σειριακό αριθμό του πυραύλου που χρησιμοποιήθηκε.

Τα εγκλήματα πολέμου της Δύσης είναι αμέτρητα: Γάζα, Λίβανος, Δυτική Όχθη (γενοκτονία)· Ιράν, Κουρσκ και αμέτρητοι άμαχοι στόχοι στη Ρωσία. Η λίστα είναι ατελείωτη. Επιπλέον, κάθε θάνατος Ρώσου γιορτάζεται στα δυτικά μέσα ενημέρωσης, ακόμη και σε θανάτους παιδιών, γυναικών και ηλικιωμένων.

Πώς αντιδρούν οι άνθρωποι σε αυτή την απερίγραπτη συμπεριφορά από την πλευρά των πολιτικών και των μέσων ενημέρωσης; Αποστρέφουν το βλέμμα τους, πιθανότατα χωρίς να διαταράσσουν την εσωτερική τους ηρεμία. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που μπορούσε να παρατηρηθεί ήδη στη Γερμανία πριν από 90 χρόνια. Ωστόσο, τα smartphones είναι πλέον πανταχού παρόντα, επομένως αυτά τα εγκλήματα είναι πλήρως καταγεγραμμένα. Θα έρθει η μέρα που οι Δυτικοί θα αντιμετωπίσουν το ερώτημα: «Γιατί μείνατε σιωπηλοί—όπως ακριβώς κάνατε εκείνη τη στιγμή;» Αυτό θα έχει καταστροφικές συνέπειες για τις εμπλεκόμενες εταιρείες, οι οποίες βρίσκονται όλες στη Δύση.

Μήπως έχει ήδη ξεκινήσει ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος;

Παρακάτω θα παρουσιάσω μια επισκόπηση της πορείας του πολέμου σε παγκόσμια κλίμακα.

Αν αξιολογήσουμε τα εμπλεκόμενα μέρη αντικειμενικά και με βάση τα γεγονότα, σύμφωνα με το Ukraine Support Tracker , 41 χώρες βρίσκονται σε πόλεμο με τη Ρωσία ή υποστηρίζουν τον αγώνα κατά της Ρωσίας με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της Ελβετίας . Τα εμπλεκόμενα μέρη στον πόλεμο κατά της Ρωσίας περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων: την Ουκρανία (ως πλατφόρμα), το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία, το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, την Κροατία, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα, την Ολλανδία, την Πορτογαλία, τη Σλοβακία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβενία, την Ουγγαρία, την Κύπρο, τη Λιθουανία, την Εσθονία, τη Λετονία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στη Μέση Ανατολή, οι ακόλουθες 11 χώρες εμπλέκονται στον πόλεμο: Ισραήλ, Ηνωμένες Πολιτείες, Ιράν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Συρία, Κατάρ, Ομάν, Σαουδική Αραβία και Υεμένη.

Ένοπλες συγκρούσεις μαίνονται αυτή τη στιγμή στις ακόλουθες αφρικανικές χώρες: Σουδάν, Νότιο Σουδάν, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Σομαλία, Αιθιοπία, Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο, Νίγηρα, Νιγηρία, Καμερούν, Μοζαμβίκη, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και Λιβύη – συνολικά 13 χώρες.

Οι χώρες κάλυπταν τέσσερις ηπείρους: 64 χώρες στην Ευρώπη, την Αμερική, την Ασία και την Αφρική. Ωστόσο, η παραπάνω λίστα χωρών θα πρέπει να θεωρείται απλώς ένας πρόχειρος οδηγός για να καταδειχθεί η κλίμακα του προβλήματος.

Δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι η Κεντρική και Νότια Αμερική θα μπορούσαν επίσης να εμπλακούν σε αυτή τη σύγκρουση. Αφενός, οι Ηνωμένες Πολιτείες επικαλούνται την καταπολέμηση των καρτέλ ναρκωτικών σε μεξικανικό έδαφος· αφετέρου, ο πρόεδρος της Βραζιλίας δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι εξετάζει μια αμερικανική εισβολή στη χώρα του ως πιθανότητα· σε αυτό προστίθενται οι προθέσεις του Τραμπ να καταλάβει την Κούβα.

Συγκριτικά: Στα τέλη του 1944, στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο συμμετείχαν 45 έως 50 χώρες. Τις τελευταίες ημέρες του πολέμου, ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε 61 χώρες .

Αντιλαμβάνομαι ότι αυτή η λίστα περιέχει ανακρίβειες και ότι η εμπλοκή ορισμένων χωρών είναι θέμα συζήτησης. Ωστόσο, είναι δίκαιο να πούμε ότι ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος είναι μια πραγματικότητα, αν λάβουμε ως οδηγό τις συμμετέχουσες χώρες.

Αυτό που είναι σαφές, ακόμη και για το ανενημέρωτο μάτι, είναι ότι τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ εμπλέκονται σε σχεδόν όλες τις συγκρούσεις που αναφέρονται. Μήπως η συντριπτική πλειοψηφία -αν όχι όλες- από αυτές τις συγκρούσεις απλώς δεν θα υπήρχαν χωρίς τις δυτικές ηγεμονικές πολιτικές; Η συνέπεια: αυτές οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν μέχρι τέλους.

Τέλος των διαπραγματεύσεων

Στο τελευταίο μου άρθρο , παρέθεσα δηλώσεις του Προέδρου Πούτιν και του Υπουργού Εξωτερικών Λαβρόφ: σε αντίθεση με τους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους, οι Ρώσοι δεν παίζουν με τις λέξεις. Όταν λένε ότι η εμπιστοσύνη έχει σίγουρα χαθεί, χάθηκε. Μετά τη συμφωνία 2+4, τις συμφωνίες Μινσκ 1 και 2, την Κωνσταντινούπολη 2022 και το σχήμα του Άνκορατζ, οι Ρώσοι γνωρίζουν ότι η μονομερής προετοιμασία μιας συμβατικής λύσης θα ήταν εντελώς χάσιμο χρόνου. Η ρωσική ηγεσία, φυσικά, θα συνεχίσει να συνεργάζεται με άλλα μέρη, αλλά αυτό δεν θα είναι τίποτα περισσότερο από μια απλή διπλωματική ευγένεια.

Οι Γερμανοί κατέχουν μια ξεχωριστή θέση στις καρδιές των Ρώσων. Την τελευταία φορά, η γερμανική τρέλα είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 27 εκατομμυρίων Σοβιετικών -πολύ περισσότερο από το 50% αυτών αμάχων- που σφαγιάστηκαν σαν βοοειδή, ενώ οι Γερμανοί προσπάθησαν να «ξύσουν μια καθαρή πλάκα» για τους Άριους μέσω του ανατολικού γενικού σχεδίου. Ο Ρενέ Τσίτλαου απέδειξε με γεγονότα, στο «Η Εκδήλωση μιας Πολιτικής και Πνευματικά Ηθικής Παλινδρόμησης », ότι ο Φρίντριχ Μερτς δεν είχε τίποτα να ζηλέψει τον Αδόλφο Χίτλερ όσον αφορά την επικοινωνία και τον επανεξοπλισμό. Οι προθέσεις των δύο ρωσόφωνων και μισητών ξανθών στις Βρυξέλλες -με δικτατορική εξουσία- είναι σαφείς, όχι μόνο εναντίον της Ρωσίας, αλλά και εναντίον του ίδιου του λαού τους.

Η κατάσταση είναι ακριβώς η ίδια με το Ιράν, το οποίο αντιμετωπίζεται ως επιτιθέμενος από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Βρισκόμαστε τώρα στον τρίτο πόλεμο, που προκλήθηκε και από τον Τραμπ και τον Νετανιάχου. Το ερώτημα αν ο Τραμπ ελέγχεται από τον Νετανιάχου ή αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν το Ισραήλ είναι καθαρά ακαδημαϊκό, τυπικά αμερικανικό. Το γεγονός είναι ότι από το 2023, αυτές οι δύο χώρες έχουν διαπράξει κοινή γενοκτονία στη Γάζα και έχουν επιτεθεί στη Συρία, τον Λίβανο και το Ιράν τρεις φορές. Η τελευταία επίθεση, κατά παράβαση του μνημονίου συνεννόησης, κατέστησε σαφές στους Ιρανούς ότι οι διαπραγματεύσεις είναι μάταιες, επειδή οποιαδήποτε συμφωνία θα παραβιαστεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ουκρανία

Κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία

Δεδομένου ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία και η Ρωσία θα παράσχει επιτέλους μια διαρκή λύση στο πρόβλημα στα δυτικά της σύνορα μετά από πολλούς πολέμους κατά τη διάρκεια των αιώνων, μπορεί να αναμένεται ότι δεν θα περιορίσει τον στρατιωτικό της έλεγχο στις τέσσερις περιοχές που, μαζί με την Κριμαία, ανήκουν ήδη στη Ρωσία. Αναμένω από τους Ρώσους ηγέτες να αναλάβουν τον έλεγχο ολόκληρης ή του μεγαλύτερου μέρους της ρωσόφωνης Ουκρανίας και στη συνέχεια να αφήσουν τον πληθυσμό να αποφασίσει.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι κάτοικοι όλων αυτών των ρωσόφωνων περιοχών επιθυμούν να αποτελέσουν μέρος της Ρωσίας. Το μέλλον θα δείξει.

Πηγή: Φόρουμ Γεωπολιτικής

Είναι απολύτως πιθανό, σε αυτό το σενάριο, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία να ανακτήσουν τα πρώην εδάφη τους. Όλες αυτές οι εδαφικές αποφάσεις σίγουρα δεν θα ληφθούν χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσίας.
Δημιούργησα τον παρακάτω χάρτη με βάση την τρέχουσα γλωσσική κατάσταση. Είναι μια πολύ απλοποιημένη αναπαράσταση των εθνικοτήτων που υπάρχουν στην Ουκρανία.

Πηγή: Φόρουμ Γεωπολιτικής

Ο παρακάτω χάρτης, ο οποίος δείχνει την εθνοτική σύνθεση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας πριν από το 1918, καταδεικνύει αυτή την πολυπλοκότητα. Η κίτρινη περιοχή στον χάρτη της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας αντιστοιχεί περίπου στο δυτικό τμήμα της σημερινής Ουκρανίας. Η Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία κατέρρευσε κυρίως λόγω εθνοτικών προβλημάτων που είχαν καταστεί μη διαχειρίσιμα. Αυτό καταδεικνύει ότι μια λύση για μια διαρκή ειρήνη στο μέλλον μπορεί να βρεθεί μόνο λαμβάνοντας υπόψη τα εθνοτικά ζητήματα.

Πηγή: https://kuk-xiv-korps.org/kuk-monarchy/

Μια ριζική αλλαγή στη διεξαγωγή του πολέμου

Η Ουκρανία είναι η δεύτερη μεγαλύτερη χώρα στην Ευρώπη μετά τη Ρωσία, με έκταση πάνω από διπλάσια από αυτήν της Γερμανίας. Οι μέρες των τεράστιων φάλαγγων αρμάτων μάχης που προχωρούσαν με 30 χιλιόμετρα ή και περισσότερο την ημέρα έχουν οριστικά τελειώσει. Ακριβώς όπως η στρατιωτική τεχνολογία υπέστη μια πλήρη επανάσταση στους δύο τελευταίους μεγάλους πολέμους, τώρα γινόμαστε μάρτυρες μιας πλήρους αναθεώρησης. Δεν είμαι στρατιωτικός ειδικός, αλλά διαβάζω καθημερινά ρεπορτάζ από το μέτωπο και διαπιστώνω ότι, παρά την τεράστια ανωτερότητά τους, οι ρωσικές δυνάμεις μπορούν να αναπτύξουν μόνο μικρές ομάδες και η πρόοδός τους είναι επομένως αργή αλλά σταθερή. Επιπλέον, οι Ρώσοι αντιμετωπίζουν τώρα τις τελευταίες μεγάλες οχυρώσεις (Κραματόρσκ, Σλαβιάνσκ). Πέρα από αυτό, δεν φαίνεται πλέον να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια στο δρόμο προς το Κίεβο, αλλά το έδαφος είναι εντελώς επίπεδο και δεν προσφέρει κάλυψη σε καμία από τις δύο πλευρές. Είναι δύσκολο να πούμε πόσο θα διαρκέσει αυτός ο πόλεμος, αλλά θα μπορούσε να διαρκέσει για χρόνια.

Δύο υποθέσεις πρέπει να διατυπωθούν σχετικά με τη στάση των Δυτικών «ειδικών»: είτε αιφνιδιάστηκαν από τις νέες πραγματικότητες του πολέμου, είτε συνειδητά λένε ψέματα στο κοινό τους παρουσιάζοντας τον τρέχοντα ρυθμό του χερσαίου πολέμου ως απόδειξη της αδυναμίας των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.

Όποιος πιστεύει ότι οι Ρώσοι τελικά δεν έχουν την αντοχή να επιτύχουν τους πολεμικούς τους στόχους, θα πρέπει να συμβουλευτεί τα βιβλία της ιστορίας. Στην αρχή του πολέμου το 1941, η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν σε πολύ πιο αδύναμη θέση από ό,τι η Ρωσία το 2022, ωστόσο επικράτησε στο Βερολίνο το 1945, παρά τις αστρονομικές απώλειες. Οι Ρώσοι ηγέτες έχουν μέχρι στιγμής ακολουθήσει μια στρατιωτική στρατηγική ελαχιστοποίησης των ρωσικών απωλειών, με αποτέλεσμα ο λόγος απωλειών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας να φτάνει έως και το 1%.

"Μια πιο τολμηρή προσέγγιση"

Σε ομιλία του στη Δούμα στις 27 Ιουλίου 2026, ο Πρόεδρος Πούτιν άφησε να εννοηθεί ότι ο ρωσικός στρατός θα γίνει πιο δυναμικός στην προσέγγισή του στην Ουκρανία. Ζύγισε προσεκτικά τα λόγια του και χειροκροτήθηκε θερμά για αυτή την πρόταση:

«Φυσικά, θα σας πω ένα μυστικό - ο συνάδελφός μου δεν θα με κρατήσει σφιχτά. Στην τελετή απονομής των βραβείων, ένας από τους νικητές μου ψιθύρισε: "Θα κερδίσουμε. Αλλά πρέπει να είμαστε πιο τολμηροί. Το ελπίζω πραγματικά"». Αλλά αυτό εγείρει το ερώτημα: «Ακόμα περισσότερο θάρρος; Και όπως και στον επιχειρηματικό κόσμο, συνεπάγεται και κινδύνους, το κόστος των οποίων μεταφράζεται σε απώλειες από την πλευρά μας στο πεδίο της μάχης. Επομένως, θα προχωρήσουμε προσεκτικά και σε αυτόν τον τομέα, αλλά θα επιδιώξουμε με πείσμα και συνέπεια τους στόχους που έχουμε θέσει για τη χώρα μας. Και θα τους πετύχουμε».
Presidente Putin, 27 luglio 2026

Τα σχόλιά του αποτελούν αντικείμενο πολλών συζητήσεων και ερμηνειών στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης. Η κοινή γνώμη φαίνεται να εγκρίνει αυτήν την προσέγγιση.

Ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου αντικαθίσταται από έναν ψυχοπαθή - που θυμίζει Χίμλερ

Ο Ζελένσκι απέλυσε τον Αρχηγό του Στρατού Σίρσκι και διόρισε τον Μιχάιλο Ντραπάτι ως νέο Αρχηγό του Στρατού στις 21 Ιουλίου 2026. Συνεπής με τη γραμμή που ακολούθησαν οι Ουκρανοί ηγέτες, ο Ντραπάτι έκανε τις ακόλουθες παρατηρήσεις για τη Ρωσία:
«Συνολικά, είναι ένα έθνος του οποίου οι ηγέτες δεν έχουν δικαίωμα ύπαρξης. Για χιλιετίες, δεν υπήρξε τίποτα πολιτισμένο εκεί - ούτε στη νοοτροπία του ούτε στις αυτοκρατορικές του φιλοδοξίες».
Mykhailo Drapatyi, 22 luglio 2026

Αυτές ήταν πρωτοφανείς ναζιστικές δηλώσεις, και η ιστορία επαναλαμβανόταν για άλλη μια φορά: αμέσως μετά την αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας της 20ής Ιουλίου 1944, ο Χίτλερ απέλυσε τον στρατηγό Φρίντριχ Φρομ και διόρισε τον Χίμλερ ως αρχιστράτηγο του Εφεδρικού Στρατού (Ersatzheer). Αυτό επέτρεψε στον Χίμλερ να αναλάβει τον έλεγχο της στρατιωτικής εκπαίδευσης, των εφεδρικών στρατευμάτων και περίπου δύο εκατομμυρίων στρατιωτών σε γερμανικό έδαφος. Αργότερα, στις 25 Ιανουαρίου 1945, ο Χίτλερ διόρισε τον Χίμλερ διοικητή της νεοσύστατης Ομάδας Στρατιών Βιστούλα, της οποίας η αποστολή ήταν να σταματήσει την σοβιετική προέλαση στο Βερολίνο. Ο Χίμλερ δεν είχε ουσιαστικά καμία εμπειρία στη διοίκηση συμβατικών στρατών και αντικαταστάθηκε από τον στρατηγό Γκόταρντ Χάινριτσι στις 20 Μαρτίου 1945.

Ο Χίμλερ ήταν το απόλυτο παράδειγμα ενός ψυχοπαθούς που στρέφεται κατά της γενοκτονίας και αποδείχθηκε ανίκανος στον ρόλο του ως διοικητής του στρατού. Η ιστορία φαίνεται να επαναλαμβάνεται σήμερα στην Ουκρανία, υποδηλώνοντας ότι ο δυτικός λόγος καταρρέει παράλληλα με το ουκρανικό μέτωπο. Η αλλαγή στη διοίκηση του στρατού είναι ένα σαφές σημάδι της απελπιστικής στρατιωτικής κατάστασης που αντιμετωπίζει η Ουκρανία - όπως ακριβώς ήταν και τότε.

Οι επιθέσεις της Ευρώπης στην καρδιά της Ρωσίας

Οι επιθέσεις της Ευρώπης στην καρδιά της Ρωσίας συνεχίζονται. Η ρωσική κυβέρνηση δικαίως τις αποκαλεί τρομοκρατικές επιθέσεις, οι οποίες, ενώ προκαλούν θύματα μεταξύ των αμάχων, έχουν μικρό αντίκτυπο στην προέλαση των ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία. Ο Πρόεδρος Πούτιν έχει μέχρι στιγμής αποφύγει να προβεί σε στρατιωτικά αντίποινα κατά της Ευρώπης, παρόλο που έχει το δικαίωμα να το κάνει. Έχω ασχοληθεί με αυτό το θέμα στο τελευταίο μου άρθρο, "Η Ευρώπη βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης". Έκτοτε , δεν έχω παρατηρήσει καμία αλλαγή στην πολιτική του Προέδρου Πούτιν . Σε μια από τις πρόσφατες εμφανίσεις του στην εκπομπή "Judge Napolitano", ο Gilbert Doctorow ζήτησε ρωσική επίθεση στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας ότι χωρίς αυτήν, η Ρωσία θα είχε χάσει τον πόλεμο. Ο Doctorow δεν προσφέρει καμία δικαιολογία για το γιατί η Ρωσία θα είχε χάσει τον πόλεμο σε ένα τέτοιο σενάριο. Ο ανοιχτός πόλεμος της Ευρώπης εναντίον της Ρωσίας - ο οποίος παραβιάζει όλες τις αρχές του διεθνούς δικαίου - στοχεύει στο να προκαλέσει τη Ρωσία να επιτεθεί, όπως ακριβώς έκανε το 2014 και το 2022. Ο Πρόεδρος Πούτιν δεν έχει πέσει στην παγίδα, τουλάχιστον όχι ακόμα. Είτε ο Doctorow δεν το συνειδητοποιεί αυτό, είτε παίζει ένα ανάξιο παιχνίδι.

Πόλεμος εναντίον του Ιράν

Μαζί με τη Ρωσία, το Ιράν είναι η χώρα που υποτιμάται περισσότερο από τη Δύση. Χάρη στους υπερηχητικούς πυραύλους τους, οι Πέρσες είναι ανώτεροι από τους Ισραηλινούς και τους Αμερικανούς όχι μόνο όσον αφορά την στρατιωτική τεχνολογία αλλά και την ψυχική δύναμη. Ο αμερικανικός λαός είναι διχασμένος και η πλειοψηφία δεν υποστηρίζει έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν. Διάφορες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η σαφής πλειοψηφία των Αμερικανών δεν υποστηρίζει τον πόλεμο. Πρόσφατες εθνικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μόνο περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού υποστηρίζει την στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ, ενώ περίπου το μισό έως τα δύο τρίτα αντιτίθενται σε αυτήν (πηγές: Washington Post , Silver Bulletin , Barron's ). Σύμφωνα με την κορυφαία αμερικανική δημοσκόπηση, Gallup , μόνο το 34% του πληθυσμού των ΗΠΑ υποστηρίζει την στρατιωτική επέμβαση εναντίον του Ιράν. Αυτή η δημοσκόπηση διεξήχθη στις 15 Ιουνίου και υποθέτω ότι, μετά την παραβίαση του Μνημονίου Συνεργασίας και την επιδείνωση του ενεργειακού τομέα - την άνοδο των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες - η υποστήριξη έχει μειωθεί περαιτέρω.

Οι Ιρανοί είναι ενωμένοι. Το απλό γεγονός ότι περισσότεροι από 15 εκατομμύρια άνθρωποι -ορισμένες πηγές μάλιστα ανεβάζουν τον αριθμό στα 40 εκατομμύρια- παρευρέθηκαν στην κηδεία του δολοφονημένου πρώην ηγέτη Χαμενεΐ καταδεικνύει ξεκάθαρα την υποστήριξη του λαού στην κυβέρνησή του. Η δυτική προπαγάνδα που ισχυρίζεται ότι η υποστήριξη της κυβέρνησης είναι αδύναμη έχει καταρρεύσει. Μετά την παραβίαση του Μνημονίου Συνεννόησης από τον Τραμπ, οι Ιρανοί είναι προς το παρόν απρόθυμοι να διαπραγματευτούν. Και γιατί να το κάνουν, αντιμέτωποι με έναν εταίρο που δεν τηρεί τις δεσμεύσεις του;

Οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν ένα τεράστιο δίλημμα. Σύμφωνα με τον Λάρι Τζόνσον, οι Αμερικανοί εξαντλούν όχι μόνο τους πυραύλους αεράμυνας, αλλά και τα επιθετικά πυρομαχικά. Επιπλέον, η κατάσταση με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχει επιδεινωθεί περαιτέρω λόγω του αποκλεισμού του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ από τους Χούθι. Μια χερσαία εισβολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ δεν είναι τίποτα περισσότερο από την κενή ρητορική του Τραμπ και θα οδηγήσει σε αιματοχυσία για τους Αμερικανούς. Αυτός είναι επίσης ο πιθανός λόγος για τον οποίο οι Αμερικανοί ανέστειλαν τις επιθέσεις τους στο Ιράν τις τελευταίες ημέρες. Οι Σαουδάραβες προκάλεσαν νέο πόλεμο με τους Χούθι πριν από λίγες ημέρες, και μετά τον αποκλεισμό του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, οι πετρελαϊκές υποδομές του πετρελαϊκού γίγαντα βρίσκονται τώρα στο στόχαστρο.

Οι Αμερικανοί απέτυχαν επίσης παταγωδώς στην τρίτη τους προσπάθεια - μετά από εκείνες του Ιουνίου 2025 και του Φεβρουαρίου 2026 - έχασαν τον πόλεμο και το κύρος του ισχυρότερου στρατού στον κόσμο έχει εξαφανιστεί. Επιπλέον, έχουν αποδείξει στον κόσμο ότι είναι άχρηστοι ως διαπραγματευτικοί και συμβατικοί εταίροι. Αυτό θα έχει κολοσσιαίες και διαρκείς συνέπειες για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Υπάρχουν ανησυχίες ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη και η Αφρική θα αντιμετωπίσουν καταστροφικές ενεργειακές κρίσεις και ότι θα πρέπει να αναμένουμε λιμό στην Αφρική το αργότερο μέσα στον επόμενο χρόνο. Επιπλέον, η βιομηχανία ημιαγωγών θα υποφέρει. Εκτός από τους πολλούς θανάτους στην Αφρική, ο πληθωρισμός θα εξαπλωθεί σε όλη τη Δύση - χάρη στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μακροπρόθεσμες συνέπειες

Στρατιωτικές συνέπειες

Η Ρωσία δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της Ουκρανίας για να επιλύσει οριστικά το πρόβλημα στα δυτικά της σύνορα. Κανείς δεν ξέρει πόσο θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση. Η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να την αποτρέψουν, και μένει να δούμε αν και πότε ο Πρόεδρος Πούτιν θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι θα μπορέσει να επιτύχει τον στόχο του μόνο χτυπώντας τις ίδιες τις χώρες του ΝΑΤΟ. Δεδομένων των νέων πραγματικοτήτων του πεδίου μάχης που κυριαρχείται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι ο ρυθμός της ρωσικής προέλασης θα επιταχυνθεί μόνο όταν καταρρεύσουν οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Προς το παρόν, αποκλείω οποιαδήποτε παρέμβαση επίσημων ευρωπαϊκών στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος.

Δεν θα υπάρξει ειρήνη στη Μέση Ανατολή μέχρι να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις του Ιράν. Αλλά το Ισραήλ θα αντισταθεί. Είναι επομένως πιθανό το Κράτος του Ισραήλ να μην επιβιώσει στην τρέχουσα μορφή του, επειδή το Ισραήλ, όπως είναι σήμερα, είναι ανίκανο για ειρήνη. Είναι επίσης πιθανό πολλές χώρες να συνάψουν διμερείς συμφωνίες με το Ιράν και τους Χούθι για να μετριάσουν την καταστροφική ενεργειακή τους κρίση.

Οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί έχουν καταφέρει να καταστήσουν το Ιράν τη μεγαλύτερη γεωπολιτική δύναμη στη Μέση Ανατολή.

Οικονομικές συνέπειες

Η κατάρρευση των δυτικών χρηματοπιστωτικών αγορών είναι μόνο θέμα χρόνου. Η περαιτέρω πίεση από τη Μέση Ανατολή θα μπορούσε κάλλιστα να είναι η αφορμή. Θα μπορούσε να χρειαστούν πέντε, δέκα ή και περισσότερα χρόνια για να επιστρέψει η σταθερότητα. Πράγματι, οι δυτικές κεντρικές τράπεζες αναμφίβολα θα καταφύγουν στο «θαυματουργό φάρμακο» τους και θα συνεχίσουν να τυπώνουν χρήματα μέχρι να καταρρεύσουν εντελώς τα νομίσματα fiat. Η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες οικονομικές καταστροφές οδηγούν σε στρατιωτική επιθετικότητα. Δεδομένου ότι μπορούμε ήδη να μιλήσουμε για έναν παγκόσμιο πόλεμο, μπορούμε μόνο να μαντέψουμε τι θα συμβεί: ίσως η διάλυση της ΕΕ και ένας πόλεμος εντός της Ευρώπης ή ένας εμφύλιος πόλεμος στις Ηνωμένες Πολιτείες; Όλα είναι πιθανά.

Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτοί οι πόλεμοι, που επί του παρόντος στρέφονται εναντίον της Ρωσίας και του Ιράν, θα στοχεύσουν τελικά την Κίνα. Οι στρατιωτικές συγκρούσεις στην Αφρική δεν είναι τίποτα περισσότερο από συγκρούσεις μεταξύ πρώην αποικιακών δυνάμεων - που εκμεταλλεύονται αυτήν την πλούσια ήπειρο εδώ και αιώνες - και των Κινέζων, που επενδύουν στην Αφρική εδώ και δεκαετίες. Οι Κινέζοι το γνωρίζουν αυτό και προετοιμάζονται στρατιωτικά εδώ και δεκαετίες.

Θα συσταθούν δικαστήρια για την εκδίκαση εγκλημάτων πολέμου

Ο πόλεμος θα τελειώσει και οι εγκληματίες δεν θα νικήσουν. Η ανθρωπότητα θα επικρατήσει, και αυτό είναι καλό. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οργανώθηκαν αρκετά δικαστήρια για εγκλήματα πολέμου, τα πιο διάσημα από τα οποία πραγματοποιήθηκαν στη Νυρεμβέργη. Αυτό ήταν απλώς ένα διαφημιστικό κόλπο που είχε σχεδιαστεί για να κάνει τους καταπιεσμένους λαούς να πιστέψουν ότι οι δράστες οδηγούνταν στη δικαιοσύνη. Μια χούφτα από αυτούς κατέληξαν στη φυλακή. Οι περισσότεροι από αυτούς τη γλίτωσαν. Δείτε το άρθρο μου του Νοεμβρίου 2023 , " Ατιμώρητα Εγκλήματα του Ολοκαυτώματος".

Ο Ντόναλντ Τραμπ , για παράδειγμα, απέδειξε πριν από λίγες μέρες ότι είχε πλήρη επίγνωση των εγκλημάτων πολέμου που διέπραξε. Όταν ένας δημοσιογράφος των New York Times τον ρώτησε: «Μιλάτε για ανατίναξη σταθμών παραγωγής ενέργειας και πολιτικών γεφυρών. Μεγάλο μέρος του πολιτισμένου κόσμου θα το θεωρούσε αυτό έγκλημα πολέμου. Εσείς;», ο Τραμπ απάντησε ότι δεν θα σχολίαζε κάτι τέτοιο.

Τα ένστικτά του -ή ίσως οι δικηγόροι και οι σύμβουλοί του- φαίνεται να τον προετοιμάζουν ψυχικά για δύσκολες στιγμές.

Ο αριθμός και η σοβαρότητα των τρεχόντων εγκλημάτων πολέμου και γενοκτονιών είναι πρωτοφανείς ακόμη και στην ανθρώπινη ιστορία, καθώς τα στοιχεία θα είναι συντριπτικά. Εκατομμύρια βίντεο και φωτογραφίες έχουν καταγραφεί από εκατομμύρια ανθρώπους χρησιμοποιώντας τα smartphone τους και έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο: το διαδίκτυο δεν ξεχνά ποτέ τίποτα.

Υποθέτω ότι τα δικαστήρια για εγκλήματα πολέμου θα διεξαχθούν σε διάφορες τοποθεσίες στο μέλλον - πιθανώς στον τόπο των εγκλημάτων: Γάζα, Δυτική Όχθη, Λίβανος, Τεχεράνη, Μόσχα, Κίεβο, Κουρσκ, κ.λπ. Ο καθηγητής Mearsheimer δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι ο Νετανιάχου και ο Τραμπ θα απαγχονίζονταν αν η συμπεριφορά τους κρινόταν με βάση τις αρχές της Νυρεμβέργης. Κυρίες και κύριοι των δυτικών μέσων ενημέρωσης θα πρέπει να αρχίσουν να αναπτύσσουν σχέδια διαφυγής χωρίς καθυστέρηση. Ακόμα και στη Νυρεμβέργη, δεν γλίτωσαν.

Σύναψη

Ο παγκόσμιος πόλεμος είναι εδώ, η οικονομική κατάρρευση πλησιάζει και η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει μια μακρά και φρικτή περίοδο ταλαιπωρίας.

L'estate in cui la pace finì

Γνωστική καταστροφή

Δεν χρειάζονται πολλά για να καταλάβει κανείς σε ποιο σημείο έχουμε φτάσει και σε ποια γνωστική καταστροφή οδεύουμε. Μερικές φορές, μια εικόνα είναι πιο ισχυρή από πολλές αναλύσεις. Πριν από τρεις εβδομάδες, η Bild, η πιο δημοφιλής γερμανική ταμπλόιντ, δημοσίευσε τη φωτογραφία που βλέπετε παραπάνω με τον τίτλο « Ο Πούτιν ξεμένει από βενζίνη: Οι Ρώσοι πληρώνουν σχεδόν 4 ευρώ για ένα λίτρο βενζίνης». Αυτό δεν είναι μόνο ένα απόλυτο ψέμα, αλλά και τόσο προφανές που δεν είμαι σίγουρος ποιος θα τήν πατούσε : στη στήλη τιμών κοντά στο κέντρο της εικόνας, αναφέρεται ότι η βενζίνη 98 οκτανίων πωλείται στην πραγματικότητα προς 73,11 ρούβλια ανά λίτρο, ή 0,82 ευρώ. Για την ιστορία, αυτή η τιμή μειώθηκε τις επόμενες ημέρες και τώρα κυμαίνεται γύρω στα 0,79 ευρώ. Αλλά η αντλία δείχνει επίσης ότι η βενζίνη 95 οκτανίων, η πιο συνηθισμένη στη χώρα μας, κοστίζει 0,71 ευρώ, και η βενζίνη 92 οκτανίων, χρήσιμη για παλαιότερους κινητήρες, κοστίζει 0,70 ευρώ.

Τώρα, είναι πλέον αποδεδειγμένο γεγονός ότι οι απάτες των δυτικών μέσων ενημέρωσης έχουν γίνει προσβολή για τις πληροφορίες, αλλά η εξάρτησή τους από την εκτεταμένη ύπνωση για να δημοσιεύουν πράγματα που αντικρούονται από τις ίδιες τις εικόνες αποτελεί ένα ξυπνητήρι σχετικά με την ψυχική κατάσταση των Ευρωπαίων. Η επιθυμία να κάνουν τους ανθρώπους να πιστέψουν ότι η βενζίνη κοστίζει περισσότερο στη Ρωσία, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, από ό,τι στην Ευρώπη, αποτελεί επίθεση στην βασική κοινή λογική. Αλλά το να έχει κανείς το θράσος να το κάνει αυτό παρουσιάζοντας αποδεικτικά στοιχεία που αποδεικνύουν το αντίθετο σημαίνει ότι η λεγόμενη πληροφορία έχει εξαντληθεί και ότι η τελική πορεία του νεοφιλελεύθερου συμποσίου περιλαμβάνει επίσης μια παθητική κοινή γνώμη που δεν κάνει καμία προσπάθεια να αποκρυπτογραφήσει την πραγματικότητα.

Catastrofe cognitiva | il Simplicissimus

«Χωρίς σύνορα»: είναι ψεύτικα ή μήπως υπάρχουν;

 Andrea Zhok

Πηγή: Άντρεα Ζοκ

Ενόψει των γεγονότων στη Θέουτα, οι προοπτικές «χωρίς σύνορα» έχουν επανεμφανιστεί, μεταξύ άλλων.
Το «χωρίς σύνορα» αναφέρεται σε μια σειρά ιδεών σύμφωνα με τις οποίες η κατάργηση των συνόρων μεταξύ κρατών θα ήταν σωστή, καλή και μια αποζημίωση για την εκμετάλλευση των δυτικών αποικιών.
Αυτές οι τρεις ιδέες έχουν αποτύχει.
1) Η ιδέα ότι η κατάργηση των συνόρων θα μπορούσε με κάποιο τρόπο να βελτιώσει τη δικαιοσύνη είναι παράλογη. Τα σύνορα μεταξύ κρατών δημιουργούνται για να ορίσουν τις περιοχές δικαιοδοσίας στις οποίες ισχύουν οι νόμοι ενός κράτους. Χωρίς σύνορα, δεν θα γνωρίζαμε αν θα έπρεπε να εφαρμοστεί στο Βιτέρμπο η ιταλική, η κινεζική ή η σουδανική νομοθεσία.
Το αποτέλεσμα της κατάργησης των συνόρων θα ήταν η μη εφαρμογή του νόμου και, ως εκ τούτου, θα επικρατούσε η κυριαρχία του ισχυρότερου.
2) Μερικοί άνθρωποι βλέπουν την κατάργηση των συνόρων απλώς ως μια αυτόματη άδεια για καθολική κινητικότητα, ελεύθερη είσοδο σε κάθε χώρα. Αλλά κάθε σύστημα δημόσιων υπηρεσιών (οδικές υποδομές, ανακούφιση για τους άπορους, νοσοκομειακές υπηρεσίες, υποχρεωτική εκπαίδευση, καθαρισμός δρόμων, υπηρεσίες ασφαλείας κ.λπ.) παρέχεται με βάση τις παρελθούσες ανάγκες, για έναν δεδομένο αριθμό ατόμων (ιθαγένεια) και με βάση τις συνεισφορές αυτών των πολιτών με την πάροδο του χρόνου (φόροι). Η παροχή αυτών των υπηρεσιών έχει περιθώρια ελαστικότητας, αλλά όχι άπειρα. Οι μετακινήσεις πληθυσμού που αλλοιώνουν σημαντικά τις ανάγκες διαταράσσουν τις δημόσιες υπηρεσίες.
Το αποτέλεσμα της απεριόριστης διασυνοριακής κινητικότητας θα ήταν απλώς η εξαφάνιση των δημόσιων υπηρεσιών (η ώθηση για την ιδιωτικοποίησή τους).
3) Όσον αφορά την ιδέα της «αποζημίωσης για την εκμετάλλευση της Δύσης», ξεχνιούνται δύο πράγματα: ότι δεν συμμετείχαν όλες οι «δυτικές» χώρες εξίσου στην αποικιακή εκμετάλλευση και, πάνω απ' όλα, ότι η συντριπτική πλειοψηφία του πλούτου που συσσωρεύει μια χώρα δεν οφείλεται στην αποικιακή εκμετάλλευση (παρελθούσα ή παρούσα), αλλά στην εκμετάλλευση του εσωτερικού πληθυσμού της. Το να φανταστεί κανείς ότι τα εγγόνια των αγροτών και των εργατών του Έμπολι θα έπρεπε να αισθάνονται ένοχα για το προνόμιό τους επειδή οι βαρονέτοι της Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών έκλεψαν πόρους από τη Βεγγάλη είναι μια αφηρημένη ανοησία, που ορθώς εκλαμβάνεται ως τέτοια.

"No border": ci fanno o ci sono?

ΤΟ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ (2)

  Συνέχεια από: Τετάρτη 17 Ιουνίου 2026

Η Ιεραρχική δομή του κόσμου σύμφωνα με τον ψευδο Διονύσιο Αρεοπαγίτη

 του Rene Roques.

                                ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ.

Οι συστατικοί χαρακτήρες του Ιεραρχικού κόσμου!

Κεφάλαιο πρώτο.

          Ο Κόσμος σάν Τάξις, η ορολογία και οι πηγές της!

          
Τα αρχαία συστήματα, στο μεγαλύτερο τους μέρος, υπήρξαν φιλοσοφίες τής τάξης. Η ψυχή, η ορατή πόλις και η κοινωνία των νοητών πρέπει να επαναδημιουργήσουν κάθε μία με το τρόπο της, την τάξη την οποία τους παρουσιάζει το σύμπαν. Απο αυτή την ομοιότητα στην διαφορετικότητα  γεννιέται η εσωτερική συμφωνία κάθε στοιχείου, η αμοιβαία αρμονία των μερών και η συνοχή του όλου. Έτσι ακριβώς συστήνεται μία αληθινή ενότης, πηγή και συνθήκη όλου του πραγματικού κάλλους. Αυτές οι τυπικές έννοιες της κοσμολογίας, της πολιτικής και της αρχαίας ανθρωπολογίας καθόρισαν την σκέψη του ψευδο-Διονυσίου.

          Με ποιά έννοια και σε ποιό μέτρο;

          Δέν θα μπορούσαμε να απαντήσουμε σφαιρικά σ'αυτή την ερώτηση, διότι παράλληλα με μερικά φιλοσοφικά θέματα που μεταθέτει τουλάχιστον εν μέρει, ο Διονύσιος παρουσιάζει πολλά στοιχεία προερχόμενα απο την Βίβλο, την Πατερική ή την εκκλησιαστική γραμματεία. Η πραγματική του σκέψη και οι πηγές του πρέπει να εμφανισθούν περισσότερο μέσω τής μελέτης μερικών όρων και μερικών θεμάτων, στα οποία θα είναι δυνατόν να επισημάνουμε, με αρκετή διαύγεια, το ανακάτωμα των επιρροών και να συλλάβουμε με έναν πιό σίγουρο τρόπο την πραγματική πρωτοτυπία του συγγραφέως. 

          Αλλά ειδικά με τις φιλοσοφικές πηγές αυτό το ξεχώρισμα είναι πολύ αμφίβολο. Δέν μπορούμε να τακτοποιήσουμε με σιγουριά την ακριβέστατη καταγωγή, την άμεση, κάθε δανείου. Μερικές εκλεκτικές συνήθειες και η διαδεδομένη χρήση επιτομών και περιλήψεων έδωσαν κύρος, ταυτοχρόνως και πολύ συχνά για τα ίδια επιχειρήματα, σε εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους τρόπους σκέψης και πολύ συχνά και τους πιό αντιφατικούς. Όλες οι μεγάλες θεωρίες (δόγματα) έχασαν τα πιό ζωντανά χαρακτηριστικά τους, και καμμία δέν διδάσκεται στην καθαρή της μορφή, πολύ άσχημα υπερασπιζόμενο ή πολύ μέτρια επαναελεγχόμενα, τα αντίθετα συστήματα πλησίασαν μεταξύ τους  και συγχύστηκαν για να κρυσταλλώσουν τελικώς σε κάποιον κοινό τόπο. Με τον ίδιο τρόπο θα είναι μάταιο να προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε όλες τις πηγές, ιστορικά επιβεβαιωμένες του Αρεοπαγίτη. Η κατανόηση τής σκέψης του απαιτεί μάλλον περισσότερο να καθορισθούν οι παραδοσιακές θεωρίες, που παραλαμβάνει ή απο τις οποίες αντλεί έμπνευση! Αυτό θα προσπαθήσουμε να πετύχουμε για μερικούς απο τους όρους και τα θέματα που καθορίζουν την Αρεοπαγιτική τάξη ή συνδέονται μ'αυτή την έννοια.

          1. Τάξις και τα παράγωγά της.

          Ανάμεσα σε όλους τους όρους που εκφράζουν την ιδέα της τάξεως και τα παράγωγά της είναι εκείνοι στους οποίους οι διάφορες φιλοσοφίες, έδωσαν την μικρότερη προσοχή. Αυτοί οι όροι βρίσκουν τις πιό τυπικές εφαρμογές τους στην στρατιωτική ή στην πολιτική γλώσσα. Στην πρώτη περίπτωση, τάξις δείχνει την τοποθέτηση των στρατιωτών, την θέση ή τον τόπο κάθε στρατιώτη! Στην δεύτερη μπορεί να αναφέρεται στην πολιτική σύσταση (σύνταγμα) μίας πόλεως ή ενός κράτους. Είναι ενδιαφέρον να υπογραμμίσουμε την σημασία αυτού του ουσιαστικού σ'αυτή την διπλή σειρά συγκεκριμένων χρήσεων. Το βλέπουμε να περνά απο μία έννοια στενά υλική, εξωτερικής σημασίας σε εκείνη των νομοθετικών διαθέσεων, τοποθετήσεων και τάξεων με την κατηγορηματική σημασία του όρου, κοντά στην έννοια τής διαταγής. 

Το χριστιανικό λεξιλόγιο κληρονόμησε μερικούς απο αυτούς τους όρους. Κοινωνία οργανωμένη απο τον Θεό και για τον Θεό, η Εκκλησία έπρεπε αναγκαίως να υιοθετήσει και να διατηρήσει μία δική της σύσταση, ένα σύνταγμα και μία εσωτερική τάξη, όπως ο Εβραϊκός λαός, του οποίου είναι κληρονόμος, μιμούμενη επίσης την Θεία Σοφία η οποία εργάζεται στο Πάν με τάξη! [Δέν είναι τυχαίο ότι η Π.Δ αναφέρεται συχνά σαν ο Νόμος. Τα βιβλία της Πεντατεύχου περιγράφουν λεπτομερώς αυτή την νομοθεσία του Ισραήλ, στην οποία δέν αφήνεται τίποτε στον αυτοσχεδιασμό και στην αταξία]. Αυτή η αλήθεια δέν μπορούσε να διαφύγει της προσοχής των Πατέρων. Αυτή μάλιστα επιβεβαιώθηκε στις συνόδους. Όπως π.χ. οι κανόνες τής Νίκαιας. Οι κανόνες π.χ. 24 και 27 της συνόδου της Λαοδίκειας δείχνουν την Εκκλησιαστική τάξη, το Εκκλησιαστικό κράτος όπως το εννοούμε σήμερα!

          Μερικά δέ κείμενα, λειτουργικά και κανονικά, επέβαλλαν καθοριστικά την τάξη στο πνευμα και στην ζωή των πιστών. Μόνον ο τίτλος Αποστολικοί κανόνες (διαταγαί) είναι ήδη γεμάτος σημασία σχετικά με το θέμα, καθότι γνωρίζουμε ότι ο σκοπός όλων αυτών των πραγματειών είναι να σταθεροποιήσουν και να εξασφαλίσουν τους κανόνες σύμφωνα με τους οποίους διατάσσονται οι διάφορες τάξεις των πιστών και τις προϋποθέσεις στις οποίες πρέπει να υποταχθούν.

          Αυτές οι επισημάνσεις ξεκαθαρίζουν ήδη την χρήση τής λέξης τάξις στον Διονύσιο: δείχνει τόσο αγία τακτοποίηση του Θεού (τάξις Ιερά) όσο και ένα Θείο Νόμο (Θεσμός).

          Κάθε ιεραρχία είναι ένας καταστατικός χάρτης και το πάν γίνεται μέσα σε τάξη. Στην ουράνια ιεραρχία τα νοητά είναι διατεταγμένα σύμφωνα με μία ευταξία, με τους όρους μίας ευταξίας αγγελικής. Οι αρχάγγελοι, οι οποίοι είναι προορισμένοι στην ενοποίηση και στην καθοδήγηση των αγγέλων εκπληρώνουν τις λειτουργίες τους μέ τάξη και μέ αρμονία [και στους αγγέλους ενοποιεί κατά τας ευκόσμους αυτής (του βαθμού των αρχαγγέλων) και τεταγμένας και αοράτους ηγεμονίας]. Ο Θεός η πάντων υπερούσιος αρμονία τής εκάστου των λογικών τε και νοερών Ιεράς ευκοσμίας και τεταγμένης αγωγής προενόησεν, ότι και αυτή των ιεραρχιών εκάστη, τάξεις ιεροπρεπείς έθετο και πάσαν ιεραρχίαν ορώμεν εις τας πρώτας και μέσας και τελευταίας δυνάμεις διηρημένην" (ουρ. Ιεραρχία 273 Α/Β). Το πάν λειτουργεί εν τάξει, κατά τάξιν. Σε αμφότερες τις ιεραρχίες, τα νοητά έχουν μία ικανότητα ενταγμένη απέναντι στα Θεία πράγματα (πρός τα Θεία τεταγμένης έξεως). Εν τέλει, τόσο στην ουράνιο Ιεραρχία, όσο και στην Εκκλησιαστική ιεραρχία, δέν υπάρχει κάτι άτακτον, ούτε έλλειψη αρμονίας, ακόσμητον, ούτε σύγχυση (συμπεφορημένον), αλλά αρμονία (κόσμιον), τάξις (τεταγμένον) και ευτυχής ισορροπία (ευσταθές).

          Αλλά αυτή η τακτοποιημένη τάξις είναι επίσης και μία τάξις-εξουσία, ένας Θεσμός του Θεού, ο Θεός είναι τάξις, αρχή τάξεως. Δέν μπορεί να ισχύει κάτι άλλο στις ιεραρχίες παρά μόνον η τάξις.

          Οι Θείοι νόμοι συνιστούν μία άριστη τάξη (των Θείων θεσμών η άριστη διάταξις). Ο Θεός είναι η υπερούσιος αρχή όλης της ιεραρχίας (την υπερούσιον απάσης ιεραρχίας ταξιαρχίαν). Αποκλείει κάθε δυσαρμονία των όντων και τα οδηγεί στην τάξη της ταυτότητός των και την ορθότητά τους(εις την εύτακτον ταυτότητα και ορθότητα) Απο Αυτόν προοδεύει κάθε σύσταση, κάθε διάταξη και κάθε μακάρια διάθεση (εξ αυτής της Θεότητος... πάσα ή των όντων διάταξις τε και διακόσμησις). Και λειτουργεί ώς πρός τον Θεόν, μοναδικό Αγαθό, απο το οποίο όλα τα όντα είναι συντονισμένα (πάντα... πρός εν αγαθόν συντεταγμένα).

        Εάν οι Θείες διευθετήσεις είναι τέτοιες ώστε η τάξις να είναι αξεχώριστη, και εάν ο ίδιος ο Θεός είναι τάξις και αρχή τάξεως, είναι φανερό ότι η τάξις η οποία πραγματοποιείται στις ιεραρχίες, δέν θα είναι μόνον μία τυχαία περίπτωση μή-αναγκαία, αλλά η ίδια η έκφραση της Θείας θελήσεως. Επομένως φαίνεται να είναι δυνατόν να δεχθούμε a'priori τις ακόλουθες προτάσεις: τάξις και θεσμός είναι πράγματα δεμένα πάντοτε στο δίκαιο, στην νομοθεσία, να δεχθούμε και να θελήσουμε την ιεραρχική τάξη σημαίνει να εφαρμόσουμε τον Θείο νόμο, να ζήσουμε στο αγαθό και στο μέτρο του δυνατού, να είμαστε ώς πρός τον εαυτό μας Θείοι. Αντιθέτως η παρακοή του νόμου και της ιεραρχίας ή απλώς η παράκαμψή του, σημαίνει την απομάκρυνση απο τον Θείο Νόμο, να ζούμε στο κακό και να απομακρυνθούμε απο το Θείο.

          Αυτές οι βεβαιώσεις δικαιώνονται απο τα κείμενα! Το κακό για τον Διονύσιο, κατοικεί ουσιαστικά στην αταξία. "Δέν προέρχεται απο την ύλη, αλλά απο μία άτακτη κίνηση, αντίθεση στους κανόνες [τους οποίους μας επιβάλλει ο Θεός]" (ούκ εξ ύλης εν ψυχαίς το κανόν, αλλ'άξ ατάκτου και πλημμελούς κινήσεως). Ουσιαστικά είναι μίξις των ανομοίων ασύμμετρος. Το κακό λοιπόν μπορούμε να το ορίσουμε σαν μία διάσπαση της τάξεως, τής διευθετήσεως η οποία είναι επίσης μία τάξις-διαταγή προερχόμενη απο τον Θεό!

          Για να δούμε πρακτικά αυτό το δόγμα, πρέπει να αναφερθούμε στην επιστολή VIII, πρός τον μοναχό Δημόφιλο! Αυτός ο μοναχός άρπαξε ορισμένα λειτουργήματα που δέν του ανήκαν και γι'αυτό εξήλθε απο την ιεραρχική του τάξη. Μία παρόμοια συμπεριφορά αντιμάχεται τις διαταγές του Θεού και ο Διονύσιος το επιβεβαιώνει με αυτούς τους όρους. "Εάν η αταξία και η σύγχυση παραβιάζουν τις συνταγές και τους Θειότατους Νόμους, είναι αντιφατικό να ανατρέψουμε, ακόμη και χάριν του Θεού, την τάξη που μας έρχεται (Θεόδοτη) απο τον Θεό!" (ει γάρ ακοσμία και αταξία των Θειοτάτων έστι και όπως και θεσμών έκβασις, ούκ έχει λόγον υπέρ Θεού την Θεοπαράδοτον ανατρέπεσθαι τάξιν). Με άλλα λόγια, δέν μπορεί τίποτε να μας επιτρέψει, χωρίς να συγχύσουμε τον Θεό, να εγκαταλείψουμε τον εκκλησιαστικό βαθμό που μας έχει δοθεί. Η Τάξις είναι μία μορφή Θεσμού: η παραβίαση τής πρώτης σημαίνει αναπόφευκτα την παραβίαση και του δευτέρου!

          Ο Όρος της τάξεως μας παρουσιάζεται ήδη στην αληθινή του προοπτική: Είναι, μέσα στην ιεραρχία όπως και στην ατομική ψυχή, μία εικόνα της τάξεως που βασιλεύει στην Θεότητα και είναι μία εντολή του ιδίου του Θεού (θεσμός) αυτή η τάξις να γίνεται σεβαστή!

Συνεχίζεται

Αμέθυστος

Διονύσιος Αρεοπαγίτης-Άπαντα τα έργα Εισαγωγή 3

Συνέχεια από Τετάρτη 17. Ιουνίου 2026

Διονύσιος Αρεοπαγίτης-Άπαντα τα έργα-Εισαγωγή 3

Εκδόσεις Bompiani

Με το ελληνικό κείμενο αντικριστά

Εισαγωγή του Giovanni Reale

8.
Η σημασία και η αξία της αρνητικής θεολογίας που υπερασπίζεται ο Ψευδο-Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης

Ένα σημείο, κατά την κρίση μας, αναδύεται από το Corpus με τρόπο, από ορισμένες απόψεις, υποδειγματικό: η έννοια της «αρνητικής θεολογίας», η οποία έχει τις στοιχειώδεις απαρχές της στον Πλάτωνα, αναπτύσσεται στον Φίλωνα τον Αλεξανδρέα, αλλά προβάλλεται κυρίως στο προσκήνιο από τον Πλωτίνο και, κατόπιν, ακολουθώντας τον, από τους Νεοπλατωνικούς, με τον Πρόκλο και τον Δαμάσκιο.

Ο Πλωτίνος γράφει: «Το Ένα είναι, πράγματι, άρρητο, δεδομένου ότι το να πει κανείς οτιδήποτε σημαίνει πάντοτε ότι λέει “κάτι”. Η διατύπωση “υπεράνω όλων των πραγμάτων και ακόμη και του άξιου κάθε σεβασμού νου” είναι η μόνη αληθινή από όλες, αλλά δεν αποτελεί το όνομά του· λέει μόνο ότι το Ένα δεν είναι ένα πράγμα ανάμεσα στα άλλα και ότι “δεν έχει όνομα”, επειδή γι’ αυτό δεν κατορθώνουμε να πούμε τίποτε». Και ακόμη: «Πώς, λοιπόν, μπορούμε να μιλήσουμε για το Ένα; Κάτι μπορούμε ασφαλώς να πούμε, εντούτοις δεν εκφράζουμε το ίδιο, επειδή δεν έχουμε ούτε γνώση ούτε νόηση αυτού. Και πώς θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για το Ένα, εάν δεν κατορθώνουμε να το κατέχουμε; Αλλά, εάν δεν το κατέχουμε μέσω της γνώσεως, σημαίνει άραγε ότι δεν υπάρχει κανένας τρόπος να το κατέχουμε; Στην πραγματικότητα, κατέχουμε το Ένα κατά τέτοιον τρόπο, ώστε μπορούμε να μιλούμε γι’ αυτό, χωρίς όμως να μπορούμε να εκφράσουμε την ουσία του· πράγματι, λέμε τι δεν είναι· και έτσι μιλούμε γι’ αυτό με αφετηρία όσα έρχονται μετά από αυτό. Τίποτε όμως δεν εμποδίζει να το κατέχουμε, ακόμη και χωρίς να μιλούμε γι’ αυτό»³⁴.

Για τον Θεό μπορούν να ειπωθούν συμβολικά τα πάντα, καθόσον είναι η αιτία των πάντων, και συγχρόνως τίποτε από όλα αυτά, καθόσον δεν ταυτίζεται με κανένα από τα πράγματα που προέρχονται από αυτόν. Και ακριβώς μέσα σε αυτό το διαλεκτικό παιχνίδι, κατά το οποίο αποδίδεται στον Θεό μια ολόκληρη σειρά κατηγορημάτων και κατόπιν αυτά αναιρούνται, με την αναίρεση τελικά και της ίδιας της άρνησης, εκφράζεται με θαυμαστό τρόπο η απόλυτη υπερβατικότητα του Θεού.

Ο Beierwaltes διευκρινίζει: «Χωρίς τη δυνατότητα μιας σαφούς και απολύτως επαρκούς διατύπωσης σχετικά με την ενότητα του “είναι” και του “υπερούσιου”, του “Ενός” και του “υπέρ-Ενός” στον Θεό, τόσο οι συμβολικές και καταφατικές προτάσεις όσο και οι αρνητικές και εκείνες που αρνούνται την ίδια την άρνηση παραμένουν πάντως, ως προς τον σκοπό τους, στη μετέωρη κατάσταση που προσιδιάζει στην εικασία. Σε τελική ανάλυση, ούτε η κατάφαση σύμφωνα με την οποία η θεία πραγματικότητα είναι “είναι και συγχρόνως μη-είναι ή υπερ-είναι”, ούτε η άρνησή της, σύμφωνα με την οποία αυτή δεν είναι “ούτε είναι ούτε μη-είναι ή υπερ-είναι”, ανταποκρίνονται στην ίδια τη θεία πραγματικότητα»³⁵.

Υποδειγματικό ως προς αυτό είναι το τελευταίο κεφάλαιο της Μυστικῆς Θεολογίας, το οποίο αναφέρεται στην προσέγγιση της θείας πραγματικότητας και το οποίο θέλουμε να διαβάσουμε εδώ προκαταβολικά, επειδή αποτελεί ένα από τα ωραιότερα κείμενα ολόκληρου του Corpus:

«[…] συνεχίζοντας να ανερχόμαστε, λέμε ότι δεν είναι ούτε ψυχή ούτε νους· δεν διαθέτει φαντασία ή γνώμη ή λόγο ή νόηση· δεν είναι ούτε λόγος ούτε νόηση, δεν μπορεί ούτε να εκφραστεί ούτε να νοηθεί· δεν είναι αριθμός ούτε τάξη ούτε μέγεθος ούτε μικρότητα ούτε ισότητα ούτε ανισότητα ούτε ομοιότητα ούτε ανομοιότητα· δεν στέκεται, ούτε κινείται ούτε αναπαύεται· δεν έχει δύναμη και δεν είναι δύναμη· δεν είναι φως, δεν ζει ούτε είναι ζωή· δεν είναι ουσία ούτε αιωνιότητα ούτε χρόνος· δεν αποτελεί αντικείμενο νοητικής επαφής, δεν είναι γνώση ούτε αλήθεια ούτε βασιλεία ούτε σοφία· δεν είναι ούτε ένα ούτε ενότητα ούτε θεότητα ούτε αγαθότητα· δεν είναι πνεύμα, όπως μπορούμε εμείς να το εννοήσουμε, ούτε υιότητα ούτε πατρότητα· δεν είναι τίποτε από όσα γνωρίζουμε εμείς ή κάποιο άλλο από τα όντα, και δεν είναι κανένα από τα μη όντα ούτε από τα όντα· ούτε τα όντα τη γνωρίζουν σύμφωνα με αυτό που είναι ούτε αυτή γνωρίζει τα όντα κατά τον τρόπο με τον οποίο αυτά υπάρχουν· γι’ αυτήν δεν υπάρχει λόγος ούτε όνομα ούτε γνώση· δεν είναι σκότος και δεν είναι φως, ούτε πλάνη ούτε αλήθεια, και ούτε υπάρχει γι’ αυτήν, με απόλυτη έννοια, κατάφαση ή άρνηση· αλλά, όταν καταφάσκουμε ή αρνούμαστε τα πράγματα που έρχονται μετά από αυτήν, ούτε την καταφάσκουμε ούτε την αρνούμαστε· διότι υπερβαίνει κάθε κατάφαση η τέλεια και μοναδική αιτία όλων των πραγμάτων, και βρίσκεται υπεράνω κάθε άρνησης η υπεροχή εκείνου που είναι απολύτως αποδεσμευμένο από τα πάντα και βρίσκεται υπεράνω του σύμπαντος»³⁶.

Πρόκειται για μια αντίληψη της υπερβατικότητας του Θεού, εκφρασμένη με σχεδόν τέλειο τρόπο, την οποία ο χριστιανός μπορεί κάλλιστα να κατανοήσει και να οικειοποιηθεί.

«Μακριά από τα μάτια σου» [Ψαλμ. 30, 23]. Μου φαίνεται, λοιπόν, ότι εκείνος που είπε αυτά είχε ανυψώσει την ψυχή του προς τον Θεό, είχε υψώσει την ψυχή του επάνω από τον ίδιο του τον εαυτό, επειδή καθημερινά του έλεγαν: «Ποῦ ἐστιν ὁ Θεός σου;» [Ψαλμ. 41, 4], και, μέσω ενός είδους πνευματικής επαφής, είχε φθάσει στο αναλλοίωτο φως· εξαιτίας όμως της ασθενείας της όρασής του δεν μπόρεσε να το αντέξει και ξαναέπεσε στη δική του —ας την ονομάσουμε έτσι— αδυναμία και εξασθένηση. Είχε συγκρίνει τον εαυτό του με εκείνο το φως και είχε αντιληφθεί ότι η όραση του πνεύματός του δεν μπορούσε ακόμη να προσαρμοστεί στο φως της σοφίας του Θεού.

Επειδή όμως το είχε πράξει αυτό μέσα σε αρπαγή του πνεύματος, έχοντας αποσπαστεί από τις αισθήσεις του σώματος και υψωθεί προς τον Θεό, μόλις κατά κάποιον τρόπο επανήλθε από τη θεότητα στην ανθρώπινη κατάσταση, είπε: «Ἐν τῇ ἐκστάσει μου εἶπα» [Ψαλμ. 30, 23]. «Μέσα στην έκσταση είδα κάτι που δεν γνωρίζω τι ήταν, αλλά δεν μπόρεσα να το αντέξω για πολύ· και, όταν από το σώμα που βαραίνει την ψυχή επέστρεψα στα θνητά μέλη μου και στους πολυάριθμους λογισμούς των θνητών, είπα: “Ἀπερρίφην ἀπὸ προσώπου τῶν ὀφθαλμῶν σου”. Εσύ βρίσκεσαι απείρως επάνω από εμένα και εγώ απείρως κάτω από εσένα».

Τι θα πούμε, λοιπόν, για τον Θεό, αδελφοί; Διότι, εάν κατανόησες εκείνο που θέλεις να πεις, δεν είναι ο Θεός. Εάν μπόρεσες να το κατανοήσεις, κατανόησες μια πραγματικότητα διαφορετική από τον Θεό. Εάν σου φαίνεται ότι μπόρεσες να τον κατανοήσεις, εξαπατήθηκες από τη φαντασία σου. Εάν, λοιπόν, τον κατανόησες, ο Θεός δεν είναι έτσι· εάν όμως είναι έτσι, δεν τον κατανόησες. Γιατί, λοιπόν, θέλεις να μιλήσεις για εκείνο που δεν μπόρεσες να κατανοήσεις;»³⁷

Οι μυστικοί βρήκαν αρκετές ακόμη αφορμές για στοχασμό στο Corpus Dionysiacum —ιδίως σε πολλές σελίδες της πραγματείας Περὶ θείων ὀνομάτων—, εισερχόμενοι σε εκείνον τον ερμηνευτικό κύκλο που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της Wirkungsgeschichte, της ιστορίας των επιδράσεων.

9.
Συμπεράσματα

Παραμένει, σε κάθε περίπτωση, οριστικά αποδεδειγμένο το γεγονός ότι από το Corpus Dionysiacum απουσιάζει εκείνο που αποτελεί ακριβώς τον κεντρικό άξονα του Χριστιανισμού, δηλαδή ο Χριστός και ο σταυρός. Ο Ιησούς Χριστός αναφέρεται επανειλημμένως, τόσο στις Επιστολές όσο και στην Οὐράνια Ἱεραρχία, στην Ἐκκλησιαστικὴ Ἱεραρχία, στα Θεῖα Ὀνόματα και μία φορά ακόμη και στη Μυστικὴ Θεολογία, αλλά με τρόπο αμφίσημο, ασαφή και εντελώς ανεπαρκή.³⁸

Ήδη ο Λούθηρος έλεγε ότι από τον συγγραφέα μας μαθαίνει κανείς πολύ λίγα για τον Χριστό· μάλιστα, λησμονεί ακόμη και όσα ήδη γνώριζε. Έγραφε ότι ο Διονύσιος είναι εξαιρετικά ολέθριος: «plus platonisans quam Christianisans...», δηλαδή «περισσότερο πλατωνίζων παρά χριστιανίζων», και προσέθετε: «Christum ibi adeo non discens, ut, si etiam scias, amittas»· «εκεί όχι μόνο δεν μαθαίνεις τον Χριστό, αλλά, ακόμη και αν τον γνωρίζεις, τον χάνεις».³⁹

Και πολλοί σύγχρονοι μελετητές συνέχισαν προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο Enzo Bellini —σε συμφωνία με τον Piero Scazzoso— διατύπωνε τις ακόλουθες ορθές παρατηρήσεις, τις οποίες είναι σκόπιμο να διαβάσουμε προκαταβολικά:

«Ο Ιησούς είναι κεφαλή της ουράνιας ιεραρχίας ως Θεός και κεφαλή της εκκλησιαστικής ιεραρχίας ως άνθρωπος. Επομένως, αν διαδραματίζει κάποιον ρόλο ως προς την ένωση που περιγράφεται στην Ἐκκλησιαστικὴ Ἱεραρχία —ιδίως στο τρίτο κεφάλαιο—, δεν διαδραματίζει κανέναν ρόλο στη Μυστικὴ Θεολογία. Αυτό συμβαίνει επειδή ο Ιησούς ως άνθρωπος αφορά μόνο την εκκλησιαστική ιεραρχία, ενώ σε σχέση με την ουράνια ιεραρχία και τον θείο κόσμο θεωρείται μόνο ως Θεός· γι’ αυτό η προσωπική του ιδιότητα και, πολύ περισσότερο, η ανθρώπινη φύση του δεν έχουν καμία σημασία.

»Ο Θεός, στον οποίο ανήκει ολοκληρωτικά ο Μωυσής μετά την είσοδό του στον γνόφο, είναι ασφαλώς, σύμφωνα με την πρόθεση του Διονυσίου, ο Τριαδικός Θεός τον οποίο ομολογεί η Εκκλησία· θεωρείται όμως αποκλειστικά ως προς την ενότητά του. Δεν λέγεται τίποτε για την κοινωνία της ζωής των θείων προσώπων ούτε για τον Υιό που έγινε άνθρωπος και είναι η οδός για να φθάσουμε και να παραμείνουμε στον Πατέρα.

»Το σώμα του Χριστού, το οποίο πολλαπλασιάζει την ενότητα στο μυστήριο της συνάξεως, λησμονείται ολοκληρωτικά από τη Μυστικὴ Θεολογία. Κατά ανάλογο τρόπο, καμία σημασία δεν έχει ούτε η αποστολή του Αγίου Πνεύματος».⁴⁰

Ο συγγραφέας αυτοπαρουσιάζεται ως μαθητής του Παύλου, παραμένει όμως σε πλήρη δυσαρμονία μαζί του, αν όχι ακόμη και σε αντίφαση προς αυτόν.

Στην Προς Γαλάτας Επιστολή ο Παύλος γράφει: «Αδελφοί, μέσω του Νόμου πέθανα ως προς τον Νόμο, για να ζήσω για τον Θεό. Έχω σταυρωθεί μαζί με τον Χριστό και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Και αυτή τη ζωή, την οποία ζω μέσα στο σώμα, τη ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη μου».⁴¹

Και πάλι ο Παύλος, στην Προς Κολοσσαεῖς Επιστολή, διευκρινίζει:

«Αδελφοί, θέλω να γνωρίζετε πόσο σκληρό αγώνα πρέπει να διεξάγω για εσάς, για εκείνους που βρίσκονται στη Λαοδίκεια και για όσους δεν με έχουν ποτέ δει αυτοπροσώπως, ώστε να παρηγορηθούν οι καρδιές τους. Και έτσι, ενωμένοι στενά μέσα στην αγάπη, να πλουτιστούν με την πλήρη κατανόηση, για να γνωρίσουν το μυστήριο του Θεού, το οποίο είναι ο Χριστός· μέσα σε αυτόν είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσεως.
»Τα λέγω αυτά για να μη σας εξαπατήσει κανείς με δελεαστικά επιχειρήματα· διότι, ακόμη και αν είμαι μακριά ως προς το σώμα, βρίσκομαι μαζί σας κατά το πνεύμα και χαίρομαι βλέποντας την εύτακτη διαγωγή σας και τη σταθερότητα της πίστεώς σας στον Χριστό.
»Όπως, λοιπόν, δεχθήκατε τον Ιησού Χριστό, τον Κύριο, έτσι να πορεύεστε μέσα σε αυτόν, ριζωμένοι και οικοδομημένοι επάνω του, σταθεροί στην πίστη, όπως διδαχθήκατε, και υπερχειλίζοντας από ευχαριστία.
»Προσέχετε μήπως κάποιος σας καταστήσει λεία του μέσω της φιλοσοφίας και κενών απατών, εμπνευσμένων από την ανθρώπινη παράδοση, σύμφωνα με τα στοιχεία του κόσμου και όχι σύμφωνα με τον Χριστό. Διότι μέσα σε αυτόν κατοικεί σωματικά όλο το πλήρωμα της θεότητας και εσείς μετέχετε στο πλήρωμά του».⁴²

Και ακόμη, στην Προς Γαλάτας Επιστολή, ο Παύλος διακηρύσσει με επιγραμματικό τρόπο: Όσο για εμένα, ας μην υπάρχει άλλο καύχημα παρά μόνο στον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου ο κόσμος έχει σταυρωθεί για εμένα και εγώ για τον κόσμο».⁴³«

Αυτό ακριβώς είναι που απουσιάζει ολοκληρωτικά από τον Ψευδο-Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, ο οποίος κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Συνεχίζεται με:
Εισαγωγική μελέτη
ΤΟΥ ENZO BELLINI

Σημειώσεις:

33 Πλωτίνος, Ἐννεάδες, μετάφραση R. Radice· εισαγωγική μελέτη, πρόλογοι και σχολιαστικές σημειώσεις G. Reale· Πορφύριος, Βίος Πλωτίνου, επιμέλεια G. Girgenti, Mondadori, Μιλάνο 2002, σειρά I Meridiani, Classici dello Spirito· το χωρίο προέρχεται από τις Ἐννεάδες, V, 13.

34 Ἐννεάδες, V, 14.
35 Beierwaltes, ό.π., σσ. 60–70.
36 Μυστικὴ Θεολογία, 5.
37 Αυγουστίνος, Λόγοι, 52, 16. Αντλούμε το κείμενο από το έργο Αυγουστίνος, Λόγοι, II/1 (51–85), Περὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης, λατινικό κείμενο της μαυρινής και των μεταμαυρινών εκδόσεων, μετάφραση και σημειώσεις Luigi Carrozzi, Città Nuova Editrice, Ρώμη 1983. Είναι σκόπιμο να διαβαστεί το πρωτότυπο κείμενο του τελευταίου μέρους του χωρίου, επειδή είναι εξαιρετικά εύγλωττο: Si enim quod vis dicere, si capisti, non est Deus. Si comprehendere potuisti, aliud pro Deo comprehendisti. Hoc ergo non est, si comprehendisti; si autem hoc est, non comprehendisti. Quid ergo vis loqui, quod comprehendere non potuisti?
38 Για την υπόδειξη των διαφόρων χωρίων, βλ. στο ευρετήριο τα λήμματα «Χριστός» και «Ιησούς».
39 Λούθηρος, De captivitate Babylonica ecclesiae praeludium, Weimar 1888, σ. 562, 8–12.
40 Πρβλ. κατωτέρω, σσ. 72–73.
41 Προς Γαλάτας Επιστολή, 2, 19–21.
42 Προς Κολοσσαεῖς Επιστολή, 2, 1–10.
43 Προς Γαλάτας Επιστολή, 6, 14.