Πηγή: Ίδρυμα Στρατηγικού Πολιτισμού
Είναι οι Βρετανοί πρόθυμοι να αναλάβουν την άμεση ευθύνη για τις συγκρούσεις που τροφοδοτούν ή μήπως κρύβονται μόνο πίσω από τους αντιπροσώπους τους;
Τις τελευταίες ημέρες, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε: «Η Ρωσία έχει το δικαίωμα να θεωρεί τη συμμετοχή βρετανικών πυραυλικών δυνάμεων σε επιθέσεις κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας ως εμπλοκή του Λονδίνου στην ουκρανική σύγκρουση». Τα λόγια του ακολουθήθηκαν γρήγορα από απάντηση από τη Βρετανία, μέσω των κυβερνητικών εκπροσώπων της: «Θα σταθούμε στο πλευρό της Ουκρανίας μέχρι το τέλος».[..της]
Είναι επομένως χρήσιμο να υπενθυμίσουμε τον ευρωπαϊκό συντονιστικό ρόλο που ανέλαβε το Λονδίνο εντός του ΝΑΤΟ για λογαριασμό της Ουάσινγκτον (η οποία είναι πολύ απασχολημένη με την «αναχαίτιση» της Κίνας) στη σύγκρουση που βρίσκεται σε εξέλιξη εναντίον της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η Βρετανία ηγείται κυρίως της Κοινής Εκστρατευτικής Δύναμης (JEF). Πρόκειται για ένα πλαίσιο με στρατιωτική εστίαση, με δομές διακυβέρνησης που εκτείνονται από τους Ηγέτες και τους Υπουργούς Άμυνας, μέσω των Αρχηγών Άμυνας και των Διευθυντών Αμυντικής Πολιτικής, οι οποίοι συναντώνται τακτικά, μέχρι και το στρατιωτικό επιχειρησιακό επίπεδο. Το Μόνιμο Αρχηγείο Κοινής Δύναμης (SJFHQ) είναι το μόνιμο επιχειρησιακό αρχηγείο της Κοινής Εκστρατευτικής Δύναμης (JEF) που έχει οριστεί από το Ηνωμένο Βασίλειο. Το SJFHQ έχει σχεδιαστεί για να είναι κοινό και διεθνές. Παρέχει ομάδες επιχειρησιακού συνδέσμου και αναγνώρισης, ένα ειδικό αρχηγείο και ένα κοινό αρχηγείο διοικητικής μέριμνας, όλα σε άριστη επιχειρησιακή ετοιμότητα για ανάπτυξη παγκοσμίως. Ο Υποστράτηγος Όλι Μπράουν, Ηνωμένο Βασίλειο, είναι ο Διοικητής του Μόνιμου Αρχηγείου Κοινής Δύναμης του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο είναι η συντονιστική αρχή που παρέχει διοίκηση και έλεγχο για την Κοινή Εκστρατευτική Δύναμη.
Η περιγραφή των δραστηριοτήτων του δηλώνει σαφώς τον σκοπό του: «Το JEF διέπεται από ένα ολοκληρωμένο Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) και όχι από μια νομική συνθήκη, που επιτρέπει μια προσέγγιση «κάν'το μόνος σου» αντί για μια που απαιτεί συναίνεση. Το JEF απαιτεί μόνο το έθνος-πλαίσιο συν μία άλλη χώρα για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων του. Αυτό σημαίνει ότι το JEF είναι ευέλικτο, ευκίνητο και ικανό να αντιδρά γρήγορα σε οποιαδήποτε κρίση. Από την παράνομη και απρόκλητη επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, το JEF έχει αυξήσει εκθετικά τις δραστηριότητές του στον τομέα εστίασής του. Αυτές οι δραστηριότητες κυμαίνονταν από ομάδες παρατήρησης σε επίπεδο τακτικής μονάδας, έως πολυεθνικές ασκήσεις και επιχειρήσεις, έως στρατηγικές ασκήσεις σε υπουργικό επίπεδο. Επιπλέον, το JEF έχει περάσει από μια περίοδο «επιχειρησιακής εφαρμογής» αναπτύσσοντας έναν κατάλογο Επιλογών Αντίδρασης JEF (JRO), οι οποίες είναι τα πρωτόκολλα με τα οποία το JEF μπορεί να παρέμβει σε περιόδους κρίσης.»
Το 2023, η JEF ενεργοποίησε για πρώτη φορά μια JRO. Η άσκηση επικεντρώθηκε στην προστασία κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών (CUI) στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, σε απάντηση στις ζημιές που υπέστη ο αγωγός φυσικού αερίου Baltic Connector μεταξύ Φινλανδίας και Εσθονίας. Το επόμενο έτος, η JEF ενεργοποίησε την άσκηση NORDIC WARDEN, η οποία συγκέντρωσε και τα δέκα συμμετέχοντα κράτη της JEF για την προληπτική προστασία της CUI, την παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας και την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών. Η επιχείρηση ενσωμάτωσε προηγμένα εργαλεία θαλάσσιας επιτήρησης και συντονισμένη ανταλλαγή πληροφοριών με το ΝΑΤΟ, «αποδεικνύοντας την ικανότητα της JEF να λειτουργεί ανεξάρτητα και να προσαρμόζεται στις εξελισσόμενες προκλήσεις ασφαλείας»... Το 2025, η JEF διεξήγαγε την πιο φιλόδοξη επιχειρησιακή της δραστηριότητα από την ίδρυσή της το 2014. Η άσκηση TARASSIS ήταν μια μεγάλης κλίμακας, πολυεθνική, πολυτομεακή προσομοίωση Οργανισμών Κοινής Ευθύνης (JRO), που κάλυπτε ολόκληρη την περιοχή ενδιαφέροντος της JEF.
Πρέπει να τονιστεί: «Αναγνωρίζοντας τη σημασία της Ουκρανίας για την περιφερειακή ασφάλεια, το 2025 το JEF δημιούργησε μια «Ενισχυμένη Συνεργασία» με την Ουκρανία για την εμβάθυνση της συνεργασίας. Αυτή η συνεργασία επιτρέπει στην Ουκρανία να συμμετέχει σε δραστηριότητες, σχεδιασμό και επιχειρησιακές συναντήσεις του JEF. Αυτό δημιουργεί έναν πολύτιμο μηχανισμό για την ανταλλαγή εμπειριών με σκοπό την ενίσχυση των δυνατοτήτων του JEF, καθώς και παρέχει μια σημαντική πλατφόρμα για τη διοχέτευση πολυμερούς υποστήριξης προς την Ουκρανία από τα συμμετέχοντα κράτη του JEF».
Η JEF αποτελείται από δέκα συμμετέχοντα έθνη (όλα μέλη του ΝΑΤΟ): Εσθονία, Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο χρησιμεύει ως έθνος-πλαίσιο. Αυτά τα έθνη είναι κυρίαρχα κράτη που συνεργάζονται για την ενίσχυση της εθνικής και συλλογικής ανθεκτικότητας σύμφωνα με το Άρθρο 3 του ΝΑΤΟ, διασφαλίζοντας την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται γρήγορα και αποφασιστικά σε μια αναδυόμενη κρίση. Η ανάπτυξη επιτυγχάνεται μέσω πολιτικής και στρατηγικής εμπλοκής, εξειδικευμένων ομάδων εργασίας, ευκαιριών συλλογικής εκπαίδευσης και αλληλεπιδράσεων με στρατιωτικούς ακολούθους, αξιωματικούς συνδέσμους και προσωπικό πρώτης γραμμής. Καθοδηγούμενη από το δόγμα του ΝΑΤΟ, η JEF διατηρεί ισχυρές εργασιακές σχέσεις με εταίρους και χρησιμεύει ως σύνδεσμος μεταξύ των εθνών και του ΝΑΤΟ, επιτρέποντας περιφερειακές συζητήσεις και ταχείες αντιδράσεις, χωρίς την ανάγκη χρονοβόρων διαδικασιών λήψης αποφάσεων.
Εν ολίγοις, εάν η σύγκρουση δι' αντιπροσώπων στην Ουκρανία εναντίον της Ρωσίας ξεπεράσει τις περίφημες «κόκκινες γραμμές», οι JEF είναι άμεσα έτοιμες να επέμβουν στρατιωτικά εναντίον της Μόσχας. Στις 17 Αυγούστου, η γερμανική εφημερίδα Bild δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Δόγμα Χερσαίου Πολέμου του ΝΑΤΟ», το οποίο ανέπτυξε ο Στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών εν αναμονή μιας σύγκρουσης εναντίον της Ρωσίας στις χώρες της Βαλτικής.
Τα τρία σενάρια περιλαμβάνουν:
Εξουδετέρωση της αεράμυνας και προληπτική επίθεση στην περιοχή του Καλίνινγκραντ. Κατά τη διάρκεια των ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων και της προέλασης τεθωρακισμένων οχημάτων, τα μαχητικά και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ θα χτυπούσαν πρώτα το Καλίνινγκραντ, όπου συγκεντρώνονται τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας και πυραύλων.
Ρομποτική «αυτόνομη ζώνη» στα σύνορα. Μια προστατευμένη ζώνη χωρίς την παρουσία στρατευμάτων θα δημιουργηθεί κατά μήκος των ρωσο-λευκορωσικών συνόρων. Οι ρωσικές δυνάμεις εισβολής θα σταματούν από σμήνη drones και ρομπότ επίθεσης.
Βαθιές επιθέσεις στη Ρωσία και κινητοποίηση συνεργατών. Ειδικές δυνάμεις και μη επανδρωμένα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ θα εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον αεροδρομίων, αμυντικών εγκαταστάσεων, γεφυρών και σιδηροδρόμων στη Ρωσία. Το δόγμα απαιτεί ρητά τη χρήση προδοτών, συμπεριλαμβανομένων των Ρώσων αντιπάλων του Βλαντιμίρ Πούτιν, καθώς και τη δημιουργία «εναέριων διαδρόμων» για την ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε ρωσικές περιοχές.
Οι στρατιωτικοί αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ αρνήθηκαν να χαρακτηρίσουν το έγγραφο ως απόρρητο, λέγοντας ότι η δημοσιοποίηση του σχεδίου θα είχε αποτρεπτικό αποτέλεσμα.
Αλλά ο βρετανικός ρόλος είναι επίσης κεντρικός σε μια άλλη πρωτοβουλία της Ατλαντικής Συμμαχίας. Το 2004, το ΝΑΤΟ ίδρυσε επίσημα ένα νέο κέντρο στο Νόρθγουντ του Ηνωμένου Βασιλείου, αφιερωμένο στην ασφάλεια χιλιάδων χιλιομέτρων αγωγών φυσικού αερίου και υποθαλάσσιων καλωδίων ενέργειας, τα οποία είναι ευάλωτα σε επιθέσεις που αποσκοπούν στη διακοπή του ενεργειακού εφοδιασμού, των παγκόσμιων επικοινωνιών και της οικονομικής δραστηριότητας: «Το Ναυτιλιακό Κέντρο του ΝΑΤΟ για την Ασφάλεια Κρίσιμων Υποθαλάσσιων Υποδομών (CUI) είναι ένα εξειδικευμένο κέντρο δικτύωσης και γνώσης του CUI που υποστηρίζει τον Διοικητή της MARCOM στη λήψη αποφάσεων, την ανάπτυξη δυνάμεων και τον συντονισμό των ενεργειών. Με έδρα τη Συμμαχική Ναυτική Διοίκηση του ΝΑΤΟ (MARCOM), στα περίχωρα του Λονδίνου, στο Νόρθγουντ του Ηνωμένου Βασιλείου, το Κέντρο έχει πλέον επιτύχει την Αρχική Επιχειρησιακή Ικανότητα (IOC), ένα σημαντικό ορόσημο».
«Η MARCOM ανταποκρίθηκε για άλλη μια φορά στην πρόκληση και είμαστε περήφανοι που ιδρύουμε το Ναυτιλιακό Κέντρο του ΝΑΤΟ για την Ασφάλεια Υποθαλάσσιων Κρίσιμων Υποδομών», δήλωσε ο Διοικητής της MARCOM, Αντιναύαρχος του Βασιλικού Ναυτικού, Mike Utley. «Όπως και άλλες πτυχές της θαλάσσιας ασφάλειας, η προστασία των υποθαλάσσιων κρίσιμων υποδομών (CUI) υπερβαίνει την απλή αποτροπή μελλοντικών επιθέσεων. Περιλαμβάνει ισχυρό συντονισμό για την ενεργό παρακολούθηση και αντιμετώπιση κακόβουλων ή υβριδικών απειλών, αρνούμενο σε οποιονδήποτε εισβολέα την κάλυψη της εύλογης άρνησης. Χάρη στα εκτεταμένα δίκτυα που δημιουργούμε στο νέο Κέντρο, αυτό το έργο θα γίνει πολύ πιο εύκολο να επιτευχθεί. Και αν, στο μέλλον, τα έθνη ζητήσουν τη βοήθεια του ΝΑΤΟ, θα είμαστε έτοιμοι να τα βοηθήσουμε χρησιμοποιώντας τα δίκτυα και τα δεδομένα μας».
Η νέα δομή ουσιαστικά χρησιμεύει ως επιχειρησιακός κόμβος, με στρατηγικό κέντρο στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, για τον συντονισμό των προσπαθειών μεταξύ των Συμμάχων του ΝΑΤΟ, των Εταίρων και του ιδιωτικού τομέα. Οι χώρες που συνεισφέρουν - Δανία, Γερμανία, Νορβηγία, Πολωνία, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες - συνοδεύονται από την Ελλάδα, την Πορτογαλία και τη Σουηδία.
Οι σχεδιαστές του εξηγούν: «Το ΝΑΤΟ εργάζεται εδώ και χρόνια για την ενίσχυση της ασφάλειας των κρίσιμων υποδομών. Οι υποθαλάσσιες υποδομές (ΥΥ) βρίσκονταν πάντα στο επίκεντρο της θαλάσσιας ασφάλειας και της επίγνωσης της κατάστασης στη θάλασσα. Το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει τώρα την πρόκληση να συμβάλει ενεργά στην προστασία ενός μεγάλου αριθμού υποθαλάσσιων αγωγών φυσικού αερίου, καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας και καλωδίων επικοινωνιών». Αυτό είναι αρκετά γελοίο, δεδομένου ότι οι αγωγοί φυσικού αερίου Nord Stream ανατινάχθηκαν από τους ίδιους τους Ουκρανούς και ότι η γερμανική δικαιοσύνη έχει ήδη εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τους δράστες των επιθέσεων...
Φυσικά, ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση, η απειλή για τους δημιουργούς του έργου είναι η Ρωσία: «Για άλλους σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης της αποτροπής μιας κλιμάκωσης της ρωσικής δύναμης. Το 2024, το Βασιλικό Ναυτικό ανέσυρε στην επιφάνεια ένα πυρηνικό υποβρύχιο επίθεσης κλάσης Astute σε μια επίδειξη δύναμης για να εκτοπίσει το Yantar, το οποίο βρισκόταν στη Θάλασσα της Ιρλανδίας».
Τον Μάιο του 2025, δύο αλιευτικές εταιρείες, η Norebo JSC και η Murman Sea Food, μπήκαν στη μαύρη λίστα των Βρυξελλών. Όχι για τις αλιευτικές τους δραστηριότητες, αλλά για τη συμμετοχή τους σε μια ρωσική κρατική εκστρατεία επιτήρησης, η οποία «διεξήγαγε αποστολές κατασκοπείας και δολιοφθοράς εναντίον κρίσιμων υποδομών, συμπεριλαμβανομένων υποθαλάσσιων καλωδίων». Ακολουθώντας το παράδειγμα των Βρυξελλών, η Νορβηγία επέβαλε κυρώσεις στις δύο εταιρείες λίγους μήνες αργότερα, ενώ ο Νορβηγός υπουργός Εξωτερικών Έσπεν Μπαρθ Άιντε δήλωσε ότι οι δραστηριότητές τους θα μπορούσαν να διευκολύνουν μελλοντικά περιστατικά δολιοφθοράς.
Η Norebo JSC αρνήθηκε και τις δύο κατηγορίες.
Ένα χρόνο αργότερα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής, «επιβεβαίωσε» (ως συνήθως χωρίς να παράσχει αποδεικτικά στοιχεία) ότι το Κρεμλίνο διεξήγαγε επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών χρησιμοποιώντας τράτες. Ο Επίτροπος δεν είναι ο μόνος που εκφράζει την ανησυχία του: «ειδικοί» δήλωσαν στο Euronews ότι πολλά σκάφη που συνδέονται με το Κρεμλίνο, προσποιούμενα ότι ψαρεύουν μπακαλιάρο ή καβούρι, πλέουν κοντά στις ευρωπαϊκές ακτές. Στην πραγματικότητα, ορισμένα από αυτά τα σκάφη, σύμφωνα με την ΕΕ, «συλλέγουν πληροφορίες και καταστρέφουν κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια του μπλοκ».
Εν ολίγοις, κάθε δικαιολογία είναι καλή για να υποδαυλίσει μια αντιρωσική υστερία που αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε άμεση σύγκρουση μεταξύ ΝΑΤΟ και Μόσχας, με τη Μεγάλη Βρετανία να παίζει τον ρόλο του σκηνοθέτη υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ.
