Οι άνθρωποι του ψεύδους 1
Του M. Scott PeckΤο έχω γράψει επειδή πιστεύω ότι είναι αναγκαίο. Πιστεύω ότι η συνολική του επίδραση θα είναι θεραπευτική. Αλλά το έχω γράψει και με δισταγμό. Έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει βλάβη. Θα προκαλέσει πόνο σε ορισμένους αναγνώστες. Ακόμη χειρότερα, κάποιοι μπορεί να χρησιμοποιήσουν λανθασμένα τις πληροφορίες του για να βλάψουν άλλους. Έχω ρωτήσει αρκετούς προκαταρκτικούς αναγνώστες, των οποίων την κρίση και την ακεραιότητα εκτιμώ ιδιαίτερα: «Πιστεύετε ότι αυτό το βιβλίο για το ανθρώπινο κακό είναι το ίδιο κακό;» Η απάντησή τους ήταν όχι. Ένας, όμως, πρόσθεσε: «Μερικοί από εμάς στην Εκκλησία λέμε ότι ακόμη και η Παναγία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σεξουαλική φαντασίωση». Αν και αυτή η ωμή αλλά εύστοχη απάντηση είναι ρεαλιστική, δεν τη βρίσκω ιδιαίτερα καθησυχαστική. Ζητώ συγγνώμη από τους αναγνώστες μου και από το κοινό για τη βλάβη που μπορεί να προκαλέσει αυτό το βιβλίο και σας παρακαλώ να το χειριστείτε με προσοχή. Μία έννοια της προσοχής είναι η αγάπη. Να είστε ήπιοι και γεμάτοι αγάπη προς τον εαυτό σας αν βρείτε ότι όσα γράφονται σας προκαλούν πόνο. Και παρακαλώ να είστε ήπιοι και γεμάτοι αγάπη προς εκείνους τους πλησίον σας που μπορεί να καταλήξετε να κατανοείτε ως κακούς. Να είστε προσεκτικοί — γεμάτοι φροντίδα. Οι κακοί άνθρωποι είναι εύκολο να μισηθούν. Αλλά θυμηθείτε τη συμβουλή του Saint Augustine να μισείτε την αμαρτία αλλά να αγαπάτε τον αμαρτωλό.¹ Θυμηθείτε, όταν αναγνωρίζετε έναν κακό άνθρωπο, ότι πράγματι «εκεί θα μπορούσα να βρίσκομαι κι εγώ, αν δεν υπήρχε η χάρη του Θεού».
Χαρακτηρίζοντας ορισμένους ανθρώπους ως κακούς, διατυπώνω μια προφανώς αυστηρά επικριτική αξιολογική κρίση. Ο Κύριός μου είπε: «Μη κρίνετε, για να μην κριθείτε». Με αυτή τη δήλωση — που τόσο συχνά παρατίθεται εκτός συμφραζομένων — ο Ιησούς δεν εννοούσε ότι δεν πρέπει ποτέ να κρίνουμε τον πλησίον μας. Διότι συνέχισε λέγοντας: «Υποκριτά, βγάλε πρώτα το δοκάρι από το μάτι σου· και τότε θα δεις καθαρά για να βγάλεις το άχυρο από το μάτι του αδελφού σου».² Αυτό που εννοούσε ήταν ότι πρέπει να κρίνουμε τους άλλους μόνο με μεγάλη προσοχή, και ότι αυτή η προσοχή αρχίζει με την αυτοκρίση. Δεν μπορούμε καν να αρχίσουμε να ελπίζουμε ότι θα θεραπεύσουμε το ανθρώπινο κακό αν δεν είμαστε ικανοί να το κοιτάξουμε κατά πρόσωπο. Δεν είναι ευχάριστο θέαμα. Πολλοί παρατήρησαν ότι το προηγούμενο βιβλίο μου, The Road Less Travelled,³ ήταν ένα ευχάριστο βιβλίο. Αυτό δεν είναι ένα ευχάριστο βιβλίο. Πρόκειται για τη σκοτεινή πλευρά μας και, σε μεγάλο βαθμό, για τα πιο σκοτεινά μέλη της ανθρώπινης κοινότητάς μας — εκείνους που ειλικρινά κρίνω ότι είναι κακοί. Δεν είναι καλοί άνθρωποι. Αλλά η κρίση πρέπει να γίνει.
Η βασική θέση αυτού του έργου είναι ότι αυτοί οι συγκεκριμένοι άνθρωποι — καθώς και το ανθρώπινο κακό γενικά — πρέπει να μελετηθούν επιστημονικά. Όχι αφηρημένα. Όχι μόνο φιλοσοφικά. Αλλά επιστημονικά. Και για να το κάνουμε αυτό πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να διατυπώνουμε κρίσεις. Οι κίνδυνοι τέτοιων κρίσεων θα αναπτυχθούν στην αρχή του καταληκτικού μέρους του βιβλίου. Αλλά προς το παρόν σας ζητώ να θυμάστε ότι τέτοιες κρίσεις δεν μπορούν να γίνουν με ασφάλεια αν δεν αρχίσουμε κρίνoντας και θεραπεύοντας τον εαυτό μας. Η μάχη για τη θεραπεία του ανθρώπινου κακού αρχίζει πάντοτε στο σπίτι. Και η αυτοκάθαρση θα είναι πάντοτε το ισχυρότερο όπλο μας.
Αυτό το βιβλίο ήταν εξαιρετικά δύσκολο να γραφτεί για πολλούς λόγους. Πρωτίστως επειδή υπήρξε πάντοτε ένα βιβλίο εν εξελίξει. Δεν έχω μάθει για το ανθρώπινο κακό· μαθαίνω. Στην πραγματικότητα, μόλις αρχίζω να μαθαίνω. Ένα κεφάλαιο τιτλοφορείται «Toward a Psychology of Evil» ακριβώς επειδή δεν διαθέτουμε ακόμη ένα σώμα επιστημονικής γνώσης για το κακό αρκετό ώστε να αξίζει να ονομαστεί ψυχολογία. Έτσι, ας προσθέσω μια ακόμη σημείωση προσοχής: Μην θεωρήσετε οτιδήποτε γράφεται εδώ ως τον τελευταίο λόγο. Πράγματι, ο σκοπός του βιβλίου είναι να μας οδηγήσει σε δυσαρέσκεια με την παρούσα κατάσταση άγνοιάς μας σχετικά με το θέμα.
Αναφέρθηκα νωρίτερα στον Ιησού ως Κύριό μου. Μετά από πολλά χρόνια αόριστης ταύτισης με τον βουδιστικό και ισλαμικό μυστικισμό, τελικά έκανα μια σταθερή χριστιανική δέσμευση — που σηματοδοτήθηκε από το μη δογματικό βάπτισμά μου στις 9 Μαρτίου 1980, σε ηλικία σαράντα τριών ετών — πολύ μετά αφότου είχα αρχίσει να εργάζομαι πάνω σε αυτό το βιβλίο. Σε ένα χειρόγραφο που μου έστειλε κάποτε ένας συγγραφέας, ζήτησε συγγνώμη για τη «χριστιανική του προκατάληψη». Εγώ δεν ζητώ τέτοια συγγνώμη. Δύσκολα θα δεσμευόμουν σε κάτι που θεωρούσα προκατάληψη. Ούτε επιθυμώ να αποκρύψω τη χριστιανική μου οπτική. Στην πραγματικότητα, δεν θα μπορούσα. Η δέσμευσή μου στον Χριστιανισμό είναι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή μου και, ελπίζω, διαπερνά τα πάντα και είναι ολοκληρωτική.
Ωστόσο ανησυχώ ότι αυτή η οπτική, όταν γίνεται πιο εμφανής, θα προκαταλάβει αδικαιολόγητα ορισμένους αναγνώστες. Γι’ αυτό σας ζητώ να είστε προσεκτικοί και ως προς αυτό. Μεγάλο κακό έχει διαπραχθεί μέσα στους αιώνες — και εξακολουθεί να διαπράττεται — από κατ’ όνομα Χριστιανούς, συχνά στο όνομα του Χριστού. Η ορατή Χριστιανική Εκκλησία είναι αναγκαία, ακόμη και σωτήρια, αλλά προφανώς ατελής, και ζητώ συγγνώμη τόσο για τις αμαρτίες της όσο και για τις δικές μου. Οι Σταυροφορίες και οι Ιεροεξετάσεις δεν έχουν καμία σχέση με τον Χριστό. Ο πόλεμος, τα βασανιστήρια και οι διώξεις δεν έχουν καμία σχέση με τον Χριστό. Η αλαζονεία και η εκδίκηση δεν έχουν καμία σχέση με τον Χριστό. Όταν έδωσε το μοναδικό καταγεγραμμένο του κήρυγμα, τα πρώτα λόγια που βγήκαν από το στόμα του Ιησού ήταν: «Μακάριοι οι πτωχοί τῷ πνεύματι». Όχι οι αλαζόνες. Και καθώς πέθαινε ζήτησε να συγχωρηθούν οι δολοφόνοι του.
Σε μια επιστολή προς την αδελφή της, η Saint Theresa of Lysieux έγραψε: «Αν είσαι πρόθυμη να υπομείνεις γαλήνια τη δοκιμασία του να μη σου αρέσεις στον εαυτό σου, τότε θα είσαι για τον Ιησού ένα ευχάριστο καταφύγιο.»⁴
Το να ορίσει κανείς έναν «αληθινό Χριστιανό» είναι επικίνδυνη υπόθεση. Αλλά αν έπρεπε να το κάνω, ο ορισμός μου θα ήταν ότι αληθινός Χριστιανός είναι όποιος είναι «για τον Ιησού ένα ευχάριστο καταφύγιο». Υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι που πηγαίνουν σε χριστιανικές εκκλησίες κάθε Κυριακή και που δεν είναι καθόλου πρόθυμοι να δυσαρεστήσουν τον εαυτό τους, γαλήνια ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, και οι οποίοι επομένως δεν είναι για τον Ιησού ένα ευχάριστο καταφύγιο. Αντιστρόφως, υπάρχουν εκατομμύρια Ινδουιστές, Βουδιστές, Μουσουλμάνοι, Εβραίοι, άθεοι και αγνωστικιστές που είναι πρόθυμοι να υπομείνουν αυτή τη δοκιμασία. Δεν υπάρχει τίποτε σε αυτό το έργο που θα έπρεπε να προσβάλει τους τελευταίους. Πολλά ίσως προσβάλουν τους πρώτους.
Νιώθω υποχρεωμένος να κάνω ακόμη μία «μη-απολογία». Πολλοί αναγνώστες πιθανόν να ανησυχήσουν για τη χρήση αρσενικών αντωνυμιών σε σχέση με τον Θεό. Νομίζω ότι κατανοώ και εκτιμώ την ανησυχία τους. Είναι ένα ζήτημα στο οποίο έχω αφιερώσει πολλή σκέψη. Υπήρξα γενικά ένθερμος υποστηρικτής του γυναικείου κινήματος και της λογικής δράσης για την αντιμετώπιση της σεξιστικής γλώσσας. Αλλά πρώτα απ’ όλα, ο Θεός δεν είναι ουδέτερος. Είναι γεμάτος ζωή και αγάπη — ακόμη και με μια μορφή σεξουαλικότητας. Επομένως το «Αυτό» δεν είναι κατάλληλο. Βεβαίως θεωρώ τον Θεό ανδρόγυνο. Είναι τόσο ήπιος και τρυφερός και φροντιστικός και μητρικός όσο θα μπορούσε ποτέ να είναι οποιαδήποτε γυναίκα. Παρ’ όλα αυτά, όσο κι αν είναι πολιτισμικά καθορισμένο, υποκειμενικά βιώνω την πραγματικότητά Του ως περισσότερο αρσενική παρά θηλυκή. Ενώ μας τρέφει και μας φροντίζει, επιθυμεί επίσης να μας διαπεράσει, και ενώ εμείς τις περισσότερες φορές τρέχουμε μακριά από την αγάπη Του σαν απρόθυμη παρθένα, Εκείνος μας καταδιώκει με μια ζωντάνια στο κυνήγι που συνήθως συνδέουμε με τους άνδρες. Όπως το έθεσε ο C. S. Lewis, σε σχέση με τον Θεό είμαστε όλοι θηλυκοί.⁵
Επιπλέον, όποιο κι αν είναι το φύλο μας ή η συνειδητή θεολογία μας, είναι καθήκον μας — υποχρέωσή μας — ως απάντηση στην αγάπη Του να προσπαθούμε να γεννήσουμε, όπως η Μαρία, τον Χριστό μέσα μας και μέσα στους άλλους.
Ωστόσο θα αποκλίνω από την παράδοση και θα χρησιμοποιήσω το ουδέτερο γένος για τον Σατανά. Αν και γνωρίζω ότι ο Σατανάς επιθυμεί με λαγνεία να μας διαπεράσει, δεν έχω καθόλου βιώσει αυτή την επιθυμία ως σεξουαλική ή δημιουργική — μόνο ως μισητή και καταστροφική. Είναι δύσκολο να προσδιορίσει κανείς το φύλο ενός φιδιού.
Έχω κάνει πολλαπλές αλλαγές λεπτομερειών σε κάθε μία από τις πολλές ιστορίες περιστατικών που δίνονται σε αυτό το βιβλίο. Οι ακρογωνιαίοι λίθοι τόσο της ψυχοθεραπείας όσο και της επιστήμης είναι η ειλικρίνεια και η ακρίβεια. Παρ’ όλα αυτά, οι αξίες συχνά ανταγωνίζονται μεταξύ τους, και η διατήρηση της εμπιστευτικότητας υπερισχύει σε αυτό το βιβλίο έναντι της πλήρους ή ακριβούς αποκάλυψης άσχετων λεπτομερειών. Ο πουριτανός της επιστημονικής καθαρότητας ίσως λοιπόν δυσπιστήσει απέναντι στα «δεδομένα» μου. Από την άλλη πλευρά, αν νομίζετε ότι αναγνωρίζετε έναν από τους συγκεκριμένους ασθενείς μου σε αυτό το βιβλίο, θα κάνετε λάθος. Θα αναγνωρίσετε όμως πιθανότατα πολλούς ανθρώπους που ταιριάζουν με τα πρότυπα προσωπικότητας που θα περιγράψω. Αυτό συμβαίνει επειδή οι πολλές αλλαγές στις λεπτομέρειες των ιστορικών περιστατικών δεν έχουν, κατά την κρίση μου, αλλοιώσει σημαντικά την πραγματικότητα των ανθρώπινων δυναμικών που εμπλέκονται. Και αυτό το βιβλίο γράφτηκε εξαιτίας της κοινότητας αυτών των δυναμικών, καθώς και της ανάγκης να γίνουν πιο καθαρά αντιληπτά και κατανοητά από εμάς τους ανθρώπους.
Ο κατάλογος των ανθρώπων που πρέπει να ευχαριστήσω για τη στήριξή τους σε αυτό το έργο είναι τόσο μεγάλος ώστε η πλήρης απαρίθμησή του είναι πρακτικά αδύνατη, αλλά οι ακόλουθοι αξίζουν ιδιαίτερη μνεία: η πιστή γραμματέας μου, Anne Pratt, η οποία χωρίς τη βοήθεια επεξεργαστή κειμένου δακτυλογράφησε συνεργατικά τις φαινομενικά ατελείωτες εκδοχές και αναθεωρήσεις του χειρογράφου κατά τη διάρκεια πέντε ετών· τα παιδιά μου, Belinda, Julia και Christopher, που υπέφεραν από την εργασιομανία του πατέρα τους· εκείνοι οι συνάδελφοί μου που με επιβεβαίωσαν με το θάρρος τους να αντιμετωπίσουν και αυτοί την τρομακτική πραγματικότητα του ανθρώπινου κακού, ιδιαίτερα η σύζυγός μου Lily, στην οποία αφιερώνεται αυτό το έργο, και ο αγαπημένος μου «άθεος» φίλος Richard Slone· ο εκδότης μου, Erwin Glikes, που με ενθάρρυνε τόσο πολύ με την πίστη του στην ανάγκη για αυτό το βιβλίο· όλοι οι γενναίοι ασθενείς που υπέμειναν τις αδέξιες φροντίδες μου και έτσι έγιναν οι δάσκαλοί μου· και, τέλος, δύο μεγάλοι σύγχρονοι μελετητές του ανθρώπινου κακού και μέντορές μου, Erich Fromm και Malachi Martin.
M. Scott Peck, M.D.
New Preston, Connecticut 06777
¹ Saint Augustine, The City of God, επιμ. Bourke (Image Books, έκδ. 1958), σ. 304.
² Matthew 7:1–5.
³ Arrow books, 1990.
⁴ Collected Letters of St. Thérèse of Lisieux, μτφρ. F. J. Sheed (Sheed and Ward, 1949), σ. 303.
⁵ That Hideous Strength, Macmillan (Paperback Edition, New York, 1965), σ. 316.
Κεφάλαιο 1: Ο άνθρωπος που έκανε συμφωνία με τον διάβολο
Ο GEORGE ήταν πάντοτε ένας ανέμελος άνθρωπος — ή έτσι νόμιζε — μέχρι εκείνο το απόγευμα στις αρχές Οκτωβρίου. Είναι αλήθεια ότι είχε τις συνηθισμένες έγνοιες ενός πωλητή, ενός συζύγου και πατέρα τριών παιδιών, και ιδιοκτήτη ενός σπιτιού με μια στέγη που πότε-πότε έσταζε και ένα γκαζόν που πάντα χρειαζόταν κούρεμα. Είναι επίσης αλήθεια ότι ήταν ένας ασυνήθιστα τακτικός και οργανωμένος άνθρωπος που είχε την τάση να ανησυχεί περισσότερο από τους περισσότερους αν το γκαζόν ψήλωνε λίγο ή αν το χρώμα του σπιτιού ξεφλούδιζε λίγο. Και είναι επίσης αλήθεια ότι τα βράδια, ακριβώς καθώς έδυε ο ήλιος, βίωνε πάντα ένα παράξενο μείγμα λύπης και φόβου. Στο George δεν άρεσε η ώρα του ηλιοβασιλέματος. Αλλά αυτό κρατούσε μόνο λίγα λεπτά. Μερικές φορές, όταν ήταν απασχολημένος με πωλήσεις ή όταν ο ουρανός ήταν γκρίζος, δεν πρόσεχε καθόλου την ώρα του ηλιοβασιλέματος.
Ο George ήταν ένας κορυφαίος πωλητής, εκ φύσεως. Όμορφος, εύγλωττος, με άνετο τρόπο συμπεριφοράς και χάρισμα στην αφήγηση ιστοριών, είχε κατακτήσει την περιοχή των νοτιοανατολικών πολιτειών σαν μετεωρίτης. Πουλούσε πλαστικά καπάκια για δοχεία, το είδος που κουμπώνει εύκολα πάνω σε κουτιά καφέ. Ήταν μια ανταγωνιστική αγορά. Η εταιρεία του George ήταν μία από τις πέντε εθνικές κατασκευάστριες τέτοιων προϊόντων. Μέσα σε δύο χρόνια αφότου ανέλαβε την περιοχή από έναν άνθρωπο που και ο ίδιος δεν ήταν καθόλου ανίκανος, ο George, με την ιδιοφυΐα του στην οργάνωση, είχε τριπλασιάσει τις πωλήσεις. Στα τριάντα τέσσερά του κέρδιζε σχεδόν εξήντα χιλιάδες δολάρια τον χρόνο σε μισθό και προμήθειες χωρίς καν να χρειάζεται να δουλεύει πολύ σκληρά. Τα είχε καταφέρει.
Τα προβλήματα άρχισαν στο Montreal. Η εταιρεία του πρότεινε να πάει εκεί για ένα συνέδριο κατασκευαστών πλαστικών. Επειδή ήταν φθινόπωρο και ούτε εκείνος ούτε η γυναίκα του, Gloria, είχαν δει τα φθινοπωρινά φύλλα του βορρά, αποφάσισε να την πάρει μαζί του. Το απόλαυσαν. Το συνέδριο ήταν απλώς άλλο ένα συνέδριο, αλλά το φύλλωμα ήταν εξαίσιο, τα εστιατόρια εξαιρετικά και η Gloria ήταν σε σχετικά καλή διάθεση.
Το τελευταίο τους απόγευμα στο Montreal πήγαν να δουν τον καθεδρικό ναό. Όχι επειδή ήταν θρησκευόμενοι· η Gloria ήταν το πολύ χλιαρά προτεστάντισσα και εκείνος, έχοντας υπομείνει μια φανατικά θρησκευόμενη μητέρα, είχε έντονη αντιπάθεια προς τις εκκλησίες. Παρ’ όλα αυτά ήταν ένα από τα αξιοθέατα και έκαναν τουρισμό. Τον βρήκε σκοτεινό και αδιάφορο και χάρηκε όταν η Gloria είχε κουραστεί από αυτόν.
Καθώς έβγαιναν προς το φως του ήλιου, είδε ένα μικρό κουτί προσφορών κοντά στη βαριά πόρτα. Σταμάτησε αναποφάσιστος. Από τη μια δεν είχε καμία πραγματική επιθυμία να δώσει ούτε ένα σεντ σε αυτήν ή σε οποιαδήποτε εκκλησία. Από την άλλη ένιωσε έναν μικρό, παράλογο φόβο ότι ίσως έθετε σε κίνδυνο τη σταθερότητα της ζωής του αν δεν έδινε κάτι.
Ο φόβος τον έκανε να ντρέπεται· ήταν λογικός άνθρωπος. Αλλά τότε του ήρθε η σκέψη ότι θα ήταν απολύτως λογικό να κάνει μια μικρή δωρεά, όπως είναι λογικό να πληρώνει κανείς εισιτήριο σε ένα μουσείο ή σε ένα λούνα παρκ. Αποφάσισε να δώσει τα ψιλά της τσέπης του, αν δεν ήταν μεγάλο ποσό. Δεν ήταν. Μέτρησε πενήντα πέντε σεντ σε μικρά νομίσματα και τα έριξε στο κουτί.
Ήταν εκείνη ακριβώς η στιγμή που τον χτύπησε η πρώτη σκέψη.
Τον χτύπησε σαν γροθιά, ένα πραγματικό χτύπημα, εντελώς απροσδόκητο, που τον ζάλισε και τον μπέρδεψε. Ήταν κάτι περισσότερο από σκέψη. Ήταν σαν να γράφτηκαν ξαφνικά οι λέξεις στο μυαλό του:
«ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΣΤΑ 55.»
Ο George έβαλε το χέρι στην τσέπη του για το πορτοφόλι του. Τα περισσότερα χρήματά του ήταν σε ταξιδιωτικές επιταγές. Αλλά είχε ένα πεντάδολαρο και δύο χαρτονομίσματα του ενός δολαρίου. Τα τράβηξε από το πορτοφόλι του και τα έσπρωξε μέσα στο κουτί. Έπειτα έπιασε τη Gloria από το μπράτσο και σχεδόν την έσπρωξε έξω από την πόρτα.
Εκείνη τον ρώτησε τι συμβαίνει. Της είπε ότι ένιωσε ξαφνικά άρρωστος και ήθελε να επιστρέψουν στο ξενοδοχείο. Δεν θυμόταν να κατεβαίνει τα σκαλιά του καθεδρικού ή να φωνάζει ταξί. Μόνο όταν βρέθηκε ξανά στο δωμάτιο του ξενοδοχείου τους, ξαπλωμένος στο κρεβάτι προσποιούμενος αόριστα ότι είναι άρρωστος, άρχισε να υποχωρεί ο πανικός του.
Την επόμενη μέρα, καθώς πετούσαν πίσω στο σπίτι τους στη North Carolina, ο George ένιωθε ήρεμος και σίγουρος. Το περιστατικό ξεχάστηκε.
Δύο εβδομάδες αργότερα, οδηγώντας σε επαγγελματικό ταξίδι στο Kentucky, ο George έφτασε σε μια πινακίδα που προειδοποιούσε για στροφή στον δρόμο και όριο ταχύτητας σαράντα πέντε μίλια την ώρα. Καθώς περνούσε την πινακίδα, μια άλλη σκέψη ήρθε στο μυαλό του, χαραγμένη όπως πριν με μεγάλα, κοφτά γράμματα:
«ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΣΤΑ 45.»
Ο George ένιωθε ανήσυχος το υπόλοιπο της ημέρας. Αυτή τη φορά, όμως, μπόρεσε να εξετάσει την εμπειρία του λίγο πιο αντικειμενικά. Και οι δύο σκέψεις είχαν σχέση με αριθμούς. Οι αριθμοί ήταν απλώς αριθμοί, τίποτε άλλο, μικρές αφηρημένες έννοιες χωρίς νόημα. Αν είχαν νόημα, γιατί θα άλλαζαν; Πρώτα 55, τώρα 45. Αν ήταν συνεπείς, τότε ίσως θα είχε λόγο να ανησυχεί. Αλλά ήταν απλώς αριθμοί χωρίς σημασία.
Την επόμενη μέρα ήταν πάλι ο παλιός του εαυτός.
Πέρασε μια εβδομάδα.
Καθώς ο George οδηγούσε στα περίχωρα ενός μικρού χωριού, μια πινακίδα ανακοίνωνε ότι έμπαινε στο Upton, North Carolina. Η τρίτη σκέψη ήρθε:
«ΘΑ ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΕΙΣ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΑΝΤΡΑ ΠΟΥ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ UPTON.»
Ο George άρχισε να ανησυχεί σοβαρά.
Δύο ημέρες αργότερα, περνώντας με το αυτοκίνητο δίπλα από έναν παλιό εγκαταλελειμμένο σιδηροδρομικό σταθμό, οι λέξεις εμφανίστηκαν ξανά:
«Η ΣΤΕΓΗ ΕΚΕΙΝΟΥ ΤΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΘΑ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΕΙ ΜΕ ΕΣΕΝΑ ΜΕΣΑ, ΣΚΟΤΩΝΟΝΤΑΣ ΣΕ.»
Έπειτα από αυτό οι σκέψεις άρχισαν να έρχονται σχεδόν κάθε μέρα, πάντα όταν οδηγούσε, δουλεύοντας στην περιοχή του.
Ο George άρχισε να φοβάται τα πρωινά που έπρεπε να φύγει για επαγγελματικά ταξίδια. Ήταν αφηρημένος όταν δούλευε και έχασε το χιούμορ του. Το φαγητό έπαψε να έχει γεύση. Ήταν δύσκολο να κοιμηθεί το βράδυ. Αλλά όλα αυτά ήταν ακόμη υποφερτά μέχρι το πρωί που πέρασε με το αυτοκίνητο τη γέφυρα πάνω από τον ποταμό Roanoke.
Αμέσως μετά του ήρθε η σκέψη:
«ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΟΡΑ ΠΟΥ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙΣ ΑΥΤΗ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ.»
Ο George σκέφτηκε να πει στη Gloria για τις σκέψεις του. Θα νόμιζε ότι είναι τρελός; Δεν μπορούσε να το κάνει. Αλλά ξαπλωμένος εκείνο το βράδυ στο κρεβάτι, με τη Gloria να ροχαλίζει απαλά δίπλα του, τη μίσησε που είχε γαλήνη στο μυαλό της ενώ εκείνος πάλευε με το δίλημμά του.
Η γέφυρα πάνω από τον Roanoke ήταν μια από τις διαδρομές που χρησιμοποιούσε πιο συχνά. Για να την αποφύγει θα έπρεπε να κάνει κάθε μήνα παράκαμψη αρκετών εκατοντάδων μιλίων ή να εγκαταλείψει αρκετούς πελάτες.
Διάολε, ήταν παράλογο.
Δεν μπορούσε να αφήσει τη ζωή του να καθορίζεται από απλές σκέψεις, απλά κατασκευάσματα μιας διεστραμμένης φαντασίας. Δεν υπήρχε ούτε το παραμικρό στοιχείο ότι αυτές οι σκέψεις αντιπροσώπευαν οποιαδήποτε πραγματικότητα.
Από την άλλη όμως, πώς μπορούσε να ξέρει ότι δεν ήταν πραγματικές;
Να το — μπορούσε να αποδείξει ότι δεν ήταν πραγματικές. Αν περνούσε ξανά τη γέφυρα του Roanoke και δεν πέθαινε, αυτό θα αποδείκνυε ότι η σκέψη ήταν ψευδής.
Αλλά αν η σκέψη ήταν αληθινή…
Στη μία το πρωί ο George πήρε την απόφαση να ρισκάρει τη ζωή του.
Καλύτερα να πεθάνει παρά να ζει βασανισμένος με αυτόν τον τρόπο. Ντύθηκε σιωπηλά μέσα στο σκοτάδι και γλίστρησε έξω από το σπίτι. Εβδομήντα τρία μίλια πίσω μέχρι τη γέφυρα του Roanoke. Οδήγησε πολύ προσεκτικά. Όταν η γέφυρα υψώθηκε τελικά μπροστά του μέσα στη νύχτα, ένιωθε τέτοια σφιξίματα στο στήθος που μόλις μπορούσε να αναπνεύσει. Αλλά προχώρησε. Πέρασε τη γέφυρα. Δύο μίλια πιο κάτω στον δρόμο. Έπειτα γύρισε και οδήγησε πίσω πάνω από τη γέφυρα προς το σπίτι.
Τα είχε καταφέρει. Είχε αποδείξει ότι η σκέψη ήταν λάθος! Ανόητη, γελοία σκέψη. Άρχισε να σφυρίζει. Μέχρι τη στιγμή που μπήκε ξανά στο σπίτι τα χαράματα, ήταν εκστασιασμένος. Ένιωθε καλά για πρώτη φορά μετά από δύο μήνες. Δεν υπήρχε πια φόβος.
Μέχρι τρεις νύχτες αργότερα.
Επιστρέφοντας στο σπίτι το απόγευμα από ακόμη ένα επαγγελματικό ταξίδι της ημέρας, πέρασε δίπλα από μια βαθιά εκσκαφή στην άκρη του δρόμου κοντά στο Fayetteville.
«ΠΡΙΝ ΓΕΜΙΣΕΙ, ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΣΟΥ ΘΑ ΠΕΣΕΙ ΚΑΤΕΥΘΕΙΑΝ ΜΕΣΑ ΣΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΚΣΚΑΦΗ ΚΑΙ ΘΑ ΣΚΟΤΩΘΕΙΣ.»
Στην αρχή ο George σχεδόν γέλασε με αυτή τη νέα σκέψη. Οι σκέψεις ήταν απλώς σκέψεις· δεν το είχε αποδείξει; Κι όμως εκείνο το βράδυ δεν μπόρεσε ξανά να κοιμηθεί. Ήταν αλήθεια ότι είχε αποδείξει πως η σκέψη για τη γέφυρα του Roanoke ήταν ψευδής. Αλλά αυτό δεν σήμαινε απαραίτητα ότι αυτή η νέα σκέψη για την εκσκαφή ήταν ψευδής.
Αυτή ίσως να ήταν η πραγματική.
Μήπως θα μπορούσε η σκέψη για τη γέφυρα του Roanoke να είχε σκοπό να τον καθησυχάσει ψευδώς; Μήπως στην πραγματικότητα ήταν γραφτό του να πέσει με το αυτοκίνητο μέσα στην εκσκαφή;
Όσο περισσότερο το σκεφτόταν, τόσο πιο ανήσυχος γινόταν. Ο ύπνος ήταν αδύνατος. Ίσως αν επέστρεφε στο σημείο της εκσκαφής, να ένιωθε καλύτερα, όπως είχε συμβεί όταν επέστρεψε στη γέφυρα. Ομολογουμένως, η ιδέα δεν είχε πολύ νόημα· ακόμη κι αν επέστρεφε στην εκσκαφή και γύριζε πίσω με επιτυχία, θα μπορούσε πάλι να κάνει λάθος και να πέσει μέσα σε αυτήν αργότερα, όπως προέβλεπε η σκέψη. Παρ’ όλα αυτά, ήταν τόσο ανήσυχος που ίσως άξιζε να το δοκιμάσει.
Για άλλη μια φορά ο George ντύθηκε μέσα στη νύχτα και γλίστρησε έξω από το σπίτι. Ένιωθε σαν ανόητος. Σχεδόν προς έκπληξή του όμως, όταν έφτασε στο Fayetteville, σταμάτησε στην άκρη της εκσκαφής και ξεκίνησε την επιστροφή προς το σπίτι, ένιωσε πράγματι καλύτερα — αισθητά καλύτερα. Η αυτοπεποίθησή του επέστρεψε. Είχε την αίσθηση ότι ήταν ξανά κύριος της μοίρας του. Αποκοιμήθηκε αμέσως μόλις έφτασε στο σπίτι.
Για λίγες ώρες είχε κάποια ηρεμία.
Το μοτίβο της ασθένειας του George άρχισε πλέον να γίνεται σταθερό και καταστροφικό. Κάθε μία ή δύο ημέρες στον δρόμο θα είχε μια νέα σκέψη για τον θάνατό του. Μετά τη σκέψη, το άγχος του ανέβαινε σε σημείο που δεν ήταν πλέον ανεκτό. Σε εκείνο το σημείο ένιωθε αναγκασμένος να οδηγήσει πίσω στο σημείο όπου είχε εμφανιστεί η σκέψη. Μόλις το έκανε αυτό, ένιωθε ξανά καλά μέχρι την επόμενη ημέρα και την επόμενη σκέψη. Τότε ο κύκλος άρχιζε πάλι από την αρχή.
Ο George το άντεξε αυτό για άλλες έξι εβδομάδες. Κάθε δεύτερη νύχτα οδηγούσε στους δρόμους της Carolina. Κοιμόταν όλο και λιγότερο. Έχασε δεκαπέντε κιλά. Φοβόταν να βγει στον δρόμο για τη δουλειά του. Η απόδοσή του στη δουλειά άρχισε να πέφτει. Μερικοί πελάτες άρχισαν να παραπονιούνται. Ήταν ευερέθιστος με τα παιδιά του.
Τελικά, ένα βράδυ του Φεβρουαρίου κατέρρευσε. Κλαίγοντας από απόγνωση, είπε στη Gloria για το μαρτύριό του. Η Gloria γνώριζε για μένα από μια φίλη. Μου τηλεφώνησε το επόμενο πρωί και εκείνο το απόγευμα είδα τον George για πρώτη φορά.
Εξήγησα στον George ότι υπέφερε από μια κλασική ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση· ότι οι «σκέψεις» που τον βασάνιζαν ήταν αυτό που εμείς οι ψυχίατροι ονομάζουμε ιδεοληψίες, και ότι η ανάγκη να επιστρέφει στον τόπο της «σκέψης» ήταν καταναγκασμός.
«Έχετε δίκιο!» αναφώνησε. «Είναι καταναγκασμός. Δεν θέλω να επιστρέφω εκεί όπου έχω αυτές τις σκέψεις. Ξέρω ότι είναι γελοίο. Θέλω απλώς να το ξεχάσω και να κοιμηθώ. Αλλά δεν μπορώ. Είναι σαν κάτι να με αναγκάζει να το σκέφτομαι και να με αναγκάζει να σηκώνομαι τη νύχτα και να επιστρέφω. Δεν μπορώ να το αποφύγω. Είμαι υποχρεωμένος να επιστρέψω. Ξέρετε, αυτό είναι το χειρότερο μέρος. Αν ήταν μόνο αυτές οι σκέψεις, νομίζω ότι θα μπορούσα να το αντέξω, αλλά είναι αυτός ο καταναγκασμός να επιστρέφω που με σκοτώνει, που μου κλέβει τον ύπνο, που με τρελαίνει καθώς περνώ ώρες συζητώντας μέσα στο μυαλό μου: “Να επιστρέψω ή να μην επιστρέψω;” Οι καταναγκασμοί μου είναι ακόμη χειρότεροι από — πώς τους λέτε; — τις ιδεοληψίες μου. Αυτοί είναι που με τρελαίνουν.»
Εδώ ο George σταμάτησε, κοιτάζοντάς με ανήσυχος.
«Νομίζετε ότι τρελαίνομαι;»
«Όχι,» απάντησα. «Είσαι ακόμη πολύ άγνωστος σε μένα, αλλά στην επιφάνεια των πραγμάτων δεν βλέπω κανένα σημάδι ότι τρελαίνεσαι ή ότι έχεις κάτι χειρότερο από μια σοβαρή νεύρωση.»
«Εννοείτε ότι και άλλοι άνθρωποι έχουν αυτού του είδους τις “σκέψεις” και τους καταναγκασμούς;» ρώτησε ο George με αγωνία. «Άλλοι άνθρωποι που δεν είναι τρελοί;»
«Ακριβώς,» απάντησα. «Οι ιδεοληψίες τους μπορεί να μην έχουν σχέση με τον θάνατο και οι καταναγκασμοί τους μπορεί να είναι κάτι άλλο. Αλλά το μοτίβο των ανεπιθύμητων σκέψεων και των ανεπιθύμητων πράξεων είναι ακριβώς το ίδιο.»
Συνέχισα περιγράφοντας στον George μερικές από τις πιο συνηθισμένες ιδεοληψίες από τις οποίες μπορεί να υποφέρουν οι άνθρωποι. Του μίλησα, για παράδειγμα, για ανθρώπους που δυσκολεύονται πολύ να φύγουν από το σπίτι τους για διακοπές επειδή συνεχώς ανησυχούν μήπως ξέχασαν να κλειδώσουν την εξώπορτα και αναγκάζονται να επιστρέφουν για να το ελέγξουν.
«Το έχω κάνει αυτό!» αναφώνησε ο George. «Έχω χρειαστεί ακόμη και να ελέγξω τρεις ή τέσσερις φορές αν είχα αφήσει ανοιχτή την κουζίνα. Αυτό είναι υπέροχο. Δηλαδή είμαι σαν όλους τους άλλους;»
«Όχι, George, δεν είσαι σαν όλους τους άλλους,» είπα. «Ενώ πολλοί άνθρωποι — συχνά πολύ επιτυχημένοι άνθρωποι — υποφέρουν ελαφρά από την ανάγκη τους για ασφάλεια και βεβαιότητα, δεν μένουν άγρυπνοι όλη τη νύχτα οδηγούμενοι από τους καταναγκασμούς τους. Εσύ έχεις μια σοβαρή νεύρωση που παραλύει τη ζωή σου. Είναι μια θεραπεύσιμη νεύρωση, αλλά η θεραπεία — η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία — θα είναι αρκετά δύσκολη και θα πάρει πολύ χρόνο. Δεν τρελαίνεσαι, αλλά πιστεύω ότι έχεις ένα σοβαρό πρόβλημα και ότι αν δεν λάβεις εκτεταμένη θεραπεία, είναι πιθανό να συνεχίσεις να είσαι παραλυμένος από αυτό.»
Τρεις ημέρες αργότερα, όταν ο George επέστρεψε για να με δει για δεύτερη φορά, ήταν ένας διαφορετικός άνθρωπος. Κατά την πρώτη μας συνεδρία ήταν δακρυσμένος καθώς μου μιλούσε για την αγωνία του και σχεδόν αξιολύπητα πρόθυμος να λάβει διαβεβαιώσεις. Τώρα εξέπεμπε αυτοπεποίθηση και άνεση. Πράγματι, είχε έναν αέρα χαλαρής επιτήδευσης, τον οποίο αργότερα επρόκειτο να αναγνωρίσουμε ως την εμφάνισή του «Joe Cool».
Προσπάθησα να μάθω περισσότερα για τις συνθήκες της ζωής του, αλλά υπήρχε ελάχιστο υλικό για να πιαστεί κανείς.
«Στην πραγματικότητα δεν έχω τίποτα που να με απασχολεί, Dr Peck, εκτός από αυτές τις μικρές ιδεοληψίες και τους καταναγκασμούς, και δεν είχα κανέναν από αυτούς από τότε που σας είδα τελευταία φορά. Ω, παραδέχομαι ότι έχω κάποιες ανησυχίες, αλλά αυτό είναι διαφορετικό από πραγματικές έγνοιες. Δηλαδή, ανησυχώ για το αν πρέπει να βάψουμε το σπίτι αυτό το καλοκαίρι ή να περιμένουμε μέχρι το επόμενο. Αλλά αυτό είναι ανησυχία, όχι έγνοια. Έχουμε αρκετά χρήματα στην τράπεζα. Και ανησυχώ για το πώς τα πάνε τα παιδιά στο σχολείο. Η Deborah, η μεγαλύτερη μας, που είναι δεκατριών, μάλλον θα χρειαστεί σιδεράκια. Ο George junior — είναι έντεκα — δεν παίρνει πολύ καλούς βαθμούς. Δεν είναι καθυστερημένος ή κάτι τέτοιο, απλώς ενδιαφέρεται περισσότερο για τα σπορ. Και ο Christopher, που είναι έξι, μόλις ξεκίνησε το σχολείο. Έχει την πιο γλυκιά ιδιοσυγκρασία. Υποθέτω θα μπορούσα να πω ότι είναι η αδυναμία μου. Πρέπει να παραδεχτώ ότι μέσα μου τον ευνοώ λίγο περισσότερο από τους άλλους δύο, αλλά προσπαθώ να μην το δείχνω και νομίζω ότι τα καταφέρνω — οπότε αυτό δεν είναι πρόβλημα. Είμαστε μια σταθερή οικογένεια. Καλός γάμος. Ω, η Gloria έχει τις διαθέσεις της. Μερικές φορές μάλιστα σκέφτομαι ότι είναι κανονικά στριμμένη, αλλά υποθέτω ότι όλες οι γυναίκες είναι έτσι. Οι περίοδοί τους, ξέρετε, και τέτοια πράγματα.
»Η σεξουαλική μας ζωή; Ω, είναι καλή. Δεν υπάρχει πρόβλημα εκεί. Εκτός βέβαια όταν η Gloria είναι σε κακή διάθεση, και τότε κανείς από τους δυο μας δεν έχει όρεξη — αλλά αυτό δεν είναι συνηθισμένο;»
«Η παιδική μου ηλικία; Λοιπόν, δεν μπορώ να πω ότι ήταν πάντα ευτυχισμένη. Όταν ήμουν εννέα ετών ο πατέρας μου έπαθε νευρική κατάρρευση. Έπρεπε να νοσηλευτεί στο κρατικό ψυχιατρείο. Σχιζοφρένεια, νομίζω έτσι το έλεγαν. Υποθέτω ότι γι’ αυτό φοβόμουν την προηγούμενη φορά μήπως νομίζατε ότι τρελαίνομαι. Πρέπει να παραδεχτώ ότι ένιωσα μεγάλη ανακούφιση όταν μου είπατε ότι δεν τρελαίνομαι. Βλέπετε, ο πατέρας μου δεν βγήκε ποτέ από αυτό. Ω, γύρισε σπίτι μερικές φορές με άδεια από το νοσοκομείο, αλλά δεν πήγε ποτέ καλά. Ναι, υποθέτω ότι μερικές φορές ήταν πραγματικά τρελός, αλλά δεν θυμάμαι πολλά από αυτό. Θυμάμαι ότι έπρεπε να τον επισκέπτομαι στο νοσοκομείο. Αυτό το μισούσα. Με έκανε να ντρέπομαι τρομερά. Και ήταν τόσο ανατριχιαστικό μέρος. Στα μέσα του λυκείου αρνήθηκα να τον επισκέπτομαι πια, και πέθανε όταν ήμουν στο πανεπιστήμιο. Ναι, πέθανε νέος. Θα έλεγα ότι ήταν ευλογία.
»Αλλά δεν νομίζω ότι τίποτα από αυτά με αναστάτωσε πραγματικά. Η αδελφή μου, που ήταν δύο χρόνια μικρότερη, κι εγώ είχαμε πολλή προσοχή. Η μητέρα ήταν μαζί μας όλη την ώρα. Ήταν καλή μητέρα. Είναι λίγο θρησκευόμενη, περισσότερο απ’ όσο μου αρέσει. Πάντα μας έσερνε στις εκκλησίες, πράγμα που επίσης μισούσα. Αλλά αυτό είναι το μόνο που μπορώ να της καταλογίσω, και άλλωστε αυτό σταμάτησε μόλις πήγα στο πανεπιστήμιο. Δεν ήμασταν οικονομικά ευκατάστατοι, αλλά υπήρχαν πάντα αρκετά για να τα βγάζουμε πέρα. Οι παππούδες μου είχαν κάποια χρήματα, βλέπετε, και μας βοηθούσαν πολύ — οι γονείς της μητέρας μου. Τους γονείς του πατέρα μου δεν τους γνώρισα ποτέ. Πάντως ήμασταν πολύ δεμένοι με τους παππούδες μου. Για ένα διάστημα, όταν ο πατέρας μου ήταν πρώτη φορά στο νοσοκομείο, ζούσαμε ακόμη και μαζί τους. Ιδιαίτερα αγαπούσα τη γιαγιά μου.»
«Αυτό μου θυμίζει κάτι. Μετά την τελευταία μας συνάντηση θυμήθηκα κάτι ακόμη. Μιλώντας για καταναγκασμούς μου ήρθε στο μυαλό ότι είχα κι εγώ έναν καταναγκασμό όταν ήμουν περίπου δεκατριών χρονών. Δεν ξέρω πώς άρχισε, αλλά είχα την αίσθηση ότι η γιαγιά μου θα πέθαινε αν δεν άγγιζα κάθε μέρα έναν συγκεκριμένο βράχο. Δεν ήταν μεγάλο ζήτημα. Ο βράχος βρισκόταν στον δρόμο της επιστροφής από το σχολείο, οπότε το μόνο που έπρεπε να κάνω ήταν να θυμάμαι να τον αγγίζω. Το πρόβλημα υπήρχε μόνο τα Σαββατοκύριακα. Τότε έπρεπε να βρίσκω χρόνο κάθε μέρα για να το κάνω. Τέλος πάντων, μετά από έναν περίπου χρόνο το ξεπέρασα. Δεν ξέρω πώς. Απλώς το ξεπέρασα φυσικά, σαν να ήταν μια φάση ή κάτι τέτοιο.
»Αυτό με κάνει να σκέφτομαι ότι θα ξεπεράσω επίσης αυτές τις ιδεοληψίες και τους καταναγκασμούς που έχω τελευταία. Σας είπα, δεν είχα ούτε έναν από τότε που σας είδα. Νομίζω ότι ίσως τελείωσε. Πιθανόν το μόνο που χρειαζόμουν ήταν εκείνη η μικρή συζήτηση που είχαμε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα. Σας είμαι πολύ ευγνώμων γι’ αυτό. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόση ανακούφιση ήταν για μένα να ξέρω ότι δεν τρελαίνομαι και ότι και άλλοι άνθρωποι έχουν το ίδιο είδος περίεργων σκέψεων. Νομίζω ότι αυτή η διαβεβαίωση μάλλον έκανε τη δουλειά. Αμφιβάλλω ότι χρειάζομαι αυτό — πώς το λέτε; — ψυχανάλυση. Συμφωνώ ότι ίσως είναι νωρίς για συμπεράσματα, αλλά μου φαίνεται μια πολύ μακρά και δαπανηρή διαδικασία για κάτι που πιθανότατα θα ξεπεράσω μόνος μου. Οπότε θα προτιμούσα να μην κλείσουμε άλλη συνάντηση. Ας δούμε απλώς τι θα συμβεί. Αν οι ιδεοληψίες ή οι καταναγκασμοί μου επιστρέψουν, τότε θα προχωρήσω με αυτό, αλλά προς το παρόν θα ήθελα να αφήσω τα πράγματα όπως είναι.»
Προσπάθησα ήπια να αντιτεθώ στον George. Του είπα ότι μου φαινόταν πως τίποτε ουσιαστικό δεν είχε αλλάξει στη ζωή του. Υποψιαζόμουν ότι τα συμπτώματά του σύντομα θα επανεμφανίζονταν με τη μία ή την άλλη μορφή. Του είπα όμως ότι μπορούσα να καταλάβω την επιθυμία του να περιμένει και να δει τι θα συμβεί και ότι θα χαιρόμουν να τον δω ξανά όποτε το επιθυμούσε. Είχε πάρει την απόφασή του και ήταν φανερό ότι δεν επρόκειτο να αρχίσει θεραπεία όσο ένιωθε άνετα. Δεν είχε νόημα να επιμείνω. Το μόνο λογικό για μένα ήταν να καθίσω πίσω και να περιμένω.
Δεν χρειάστηκε να περιμένω πολύ.
Δύο ημέρες αργότερα ο George μου τηλεφώνησε πανικόβλητος.
«Είχατε δίκιο, Dr Peck, οι σκέψεις επέστρεψαν. Χθες, καθώς οδηγούσα πίσω από μια επαγγελματική συνάντηση, λίγα μίλια αφού είχα πάρει μια απότομη στροφή, ξαφνικά μου ήρθε η σκέψη:
«ΧΤΥΠΗΣΕΣ ΚΑΙ ΣΚΟΤΩΣΕΣ ΕΝΑΝ ΩΤΟΣΤΟΠΑΤΖΗ ΠΟΥ ΣΤΕΚΟΤΑΝ ΣΤΗΝ ΑΚΡΗ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΚΑΘΩΣ ΕΠΕΡΝΕΣ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗ ΣΤΡΟΦΗ.»
Ήξερα ότι ήταν απλώς μια από τις τρελές σκέψεις μου. Αν είχα πραγματικά χτυπήσει κάποιον, θα είχα νιώσει ένα χτύπημα ή θα είχα ακούσει έναν θόρυβο. Αλλά δεν μπορούσα να βγάλω τη σκέψη από το μυαλό μου. Συνέχιζα να φαντάζομαι το σώμα να βρίσκεται στο χαντάκι στην άκρη του δρόμου. Συνέχιζα να σκέφτομαι ότι ίσως να μην ήταν νεκρός και να χρειαζόταν βοήθεια. Συνέχιζα να ανησυχώ ότι θα κατηγορούμουν για εγκατάλειψη μετά από τροχαίο. Τελικά, λίγο πριν φτάσω στο σπίτι, δεν άντεχα άλλο. Έτσι γύρισα πίσω και οδήγησα πενήντα μίλια μέχρι εκείνη τη στροφή. Φυσικά δεν υπήρχε κανένα σώμα εκεί, κανένα σημάδι ατυχήματος, κανένα αίμα στο γρασίδι. Έτσι ένιωσα καλύτερα. Αλλά δεν μπορώ να συνεχίσω έτσι. Υποθέτω ότι έχετε δίκιο. Υποθέτω ότι πράγματι χρειάζομαι αυτή την ψυχανάλυση.»
Έτσι ο George ξανάρχισε τη θεραπεία και συνέχισε, επειδή οι ιδεοληψίες και οι καταναγκασμοί του συνεχίζονταν. Κατά τους επόμενους τρεις μήνες, ενώ με έβλεπε δύο φορές την εβδομάδα, είχε πολλές ακόμη από αυτές τις σκέψεις. Οι περισσότερες αφορούσαν τον δικό του θάνατο, αλλά μερικές αφορούσαν το να είναι ο ίδιος η αιτία του θανάτου κάποιου άλλου ή να κατηγορηθεί για κάποιο έγκλημα. Και κάθε φορά, μετά από μεγαλύτερη ή μικρότερη περίοδο εμμονής στη σκέψη, ο George τελικά υπέκυπτε και επέστρεφε στο σημείο όπου είχε εμφανιστεί για πρώτη φορά η σκέψη, για να ανακουφιστεί.
Το μαρτύριό του συνεχιζόταν.
