Οι Μαθητευόμενοι Μάγοι

από την Andrea Zhok - 22 Μαρτίου 2026

Πηγή: Άντρεα Ζοκ

Η λογική στην οποία έχει υποκύψει η Δύση, με επικεφαλής το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι διεστραμμένη και εξαιρετικά επικίνδυνη, μια λογική καταστροφικής κλιμάκωσης ως η μόνη βιώσιμη λύση. Εκτός αν εμφανιστούν σύντομα εσωτερικές αντιδυνάμεις (εντός των Ηνωμένων Πολιτειών, απίθανο στην σιωνιστική οντότητα) για να πιέσουν για αποδέσμευση, ο ορίζοντας που διαγράφεται είναι αυτός της καταστροφής.
Μετά τον βομβαρδισμό του πυρηνικού εργοστασίου της Νατάνζ, το Ιράν απάντησε βομβαρδίζοντας το πυρηνικό εργοστάσιο της Ντιμόνα στο Ισραήλ. μετά την επίθεση στα κοιτάσματα φυσικού αερίου στο νησί Χάργκ, το Ιράν απάντησε επιτιθέμενο στα μεγαλύτερα στρατηγικά κοιτάσματα και διυλιστήρια στον Κόλπο. Οι απειλές ακολουθούν απειλές με την προοπτική καταστροφής που επηρεάζει τις μονάδες αφαλάτωσης, την διηπειρωτική καλωδίωση που μεταφέρει μεγάλο μέρος της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης, και στον ορίζοντα, την πιθανότητα μιας αποφασιστικής επίθεσης απευθείας στους αντίστοιχους πυρηνικούς σταθμούς, με την προοπτική δημιουργίας δύο Τσερνόμπιλ σε μια περιοχή που παρέχει τους μισούς ενεργειακούς πόρους του πλανήτη.
Ενώ η καθαρή καταστροφή στρατιωτικών και πολιτικών πόρων βραχυπρόθεσμα μπορεί να έχει μια λογική ισχύος, ο μακροπρόθεσμος συμβιβασμός των ενεργειακών πόρων δεν έχει καμία.
Η «λογική της ισχύος» εδώ είναι η καταστροφή των πόρων που τροφοδοτεί τις συμβάσεις και ενισχύει τη θέση εκείνων που, με μεγάλα κεφάλαια προς επένδυση, θα προτείνουν την μεταπολεμική ανοικοδόμηση.
Αλλά ένας αόριστος συμβιβασμός του υποθαλάσσιου καλωδιακού συστήματος του Περσικού Κόλπου (FEA, SEA-ME-WE 4 & 5), όπως ένας διαρκής συμβιβασμός των διαθέσιμων ενεργειακών πόρων, θα επηρέαζε τελικά ακόμη και την πιο σταθερή ενδοχώρα, ρίχνοντας εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους στη φτώχεια και δημιουργώντας περιοχές εσωτερικών και εξωτερικών συγκρούσεων σχεδόν παντού, ακόμη και στις χώρες-επιτιθέμενους.
Το ερώτημα που θέτουν πολλοί είναι: πώς είναι δυνατόν μια τόσο προφανώς παράλογη πορεία, παράλογη ακόμη και για τον πιο κυνικό από τους ισχυρούς, να συνεχίζει να επιδιώκεται;
Πιστεύω ότι μια απάντηση - όχι η μόνη, αλλά μια σημαντική - συνδέεται με αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΨΕΜΑΤΟΣ στον Δυτικό κόσμο. Οι δυναμικές δυτικές άρχουσες τάξεις που έχουν συνηθίσει να κατοικούν είναι τέτοιες που, αν μπορείς να υποστηρίξεις ένα ψέμα με πειστικούς τρόπους, αυτά τα ψέματα σου επιτρέπουν να διαμορφώσεις την πραγματικότητα.
Αυτός είναι, για παράδειγμα, ο μηχανισμός των χρηματοοικονομικών φούσκες και του insider trading: αν διαδώσετε μια φήμη πειστικά, θα μετατραπεί σε προοπτική κέρδους, άρα σε αξία μετοχών, άρα σε χρήμα, άρα σε αγοραστική δύναμη πραγματικών περιουσιακών στοιχείων: ένα καλά τεκμηριωμένο ψέμα και μπορείτε να αγοράσετε ένα νησί.
Το ίδιο ισχύει και για την αντιπροσωπευτική δημοκρατία: αν καταφέρεις να χτίσεις ένα αποτελεσματικό σύστημα προπαγάνδας, πείθεις το εκλογικό σώμα έστω και προσωρινά, και ο μετασχηματισμός των συνειδήσεων μέσω των ψεμάτων μεταφράζεται σε πραγματική εξουσία στην κάλπη.
Η ίδια δυναμική χρησιμοποιείται σταθερά διεθνώς. Επί χρόνια, δυσφημιστικά ψέματα, παραπλανητικές διαστρεβλώσεις, συκοφαντίες και αστικοί μύθοι σπέρνονται εις βάρος των μελλοντικών αντιπάλων κάποιου στη διεθνή πολιτική. Αυτό το έργο οργανώνεται από σχολαστικές και υψηλά χρηματοδοτούμενες δομές, συνδεδεμένες με υπηρεσίες πληροφοριών. Στη συνέχεια, όταν είναι απαραίτητο, θερίζεται ό,τι έχει σπαρθεί, πυροδοτώντας το καύσιμο της δημόσιας αγανάκτησης και επικυρώνοντας διάφορες επιθετικές πρωτοβουλίες (εμπάργκο, ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς, πολιτικές δολοφονίες και πιθανώς άμεσες εισβολές).
Δύο παραδείγματα:
Μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι 40 νεογέννητα είχαν αποκεφαλιστεί από τη Χαμάς. Η είδηση ​​​​ανακτήθηκε αμέσως από όλα τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, άρχισε να κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και χρησιμοποιήθηκε ως σιωπηρή προϋπόθεση για επακόλουθες συζητήσεις. Έξι μήνες αργότερα, πολύ καιρό αφότου είχε καταστεί σαφές ότι επρόκειτο για μια προσεκτικά κατασκευασμένη ψευδή είδηση, η είδηση ​​​​συνέχισε να οργίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να αναστατώνει συνειδήσεις.
Ομοίως, λίγες μέρες αφότου οι δημόσιες διαμαρτυρίες στο Ιράν μετατράπηκαν σε μια απόπειρα «έγχρωμης επανάστασης» στην οποία διείσδυσε η Μοσάντ (μια διείσδυση που αργότερα ισχυρίστηκαν οι Ισραηλινοί), μια καναδική ΜΚΟ διέδωσε τον αριθμό των «32.000 νεαρών διαδηλωτών» που εκτελέστηκαν από το καθεστώς. Η φήμη συνδέθηκε με «πηγές εντός» του Ιράν. Ο αριθμός άρχισε να κυκλοφορεί άγρια, υποστηριζόμενος από την ισχυρή προπαγανδιστική επένδυση που είναι η Σιωνιστική Χασμπάρα. Ο αριθμός φάνηκε αμέσως απίθανος, ακόμη και σε καθαρά πρακτικό επίπεδο (στο Άουσβιτς, στο απόγειο της Τελικής Λύσης, σε αυτό που ήταν μια μηχανή σχεδιασμένη για τη συστηματική εξόντωση και αποτέφρωση ήδη αιχμαλώτων και ανυπεράσπιστων υπηκόων, έως και χίλιοι κρατούμενοι σκοτώνονταν την ημέρα: αυτό που θα χρειαζόταν στο Άουσβιτς ένα μήνα με μέγιστη απόδοση, η ιρανική αστυνομία θα το είχε κάνει σε τρεις ημέρες). Αυτή η φήμη δεν έχει ποτέ επιβεβαιωθεί από ούτε ένα αποδεικτικό στοιχείο. Αλλά ακόμη και σήμερα, ένας τεράστιος αριθμός διαδικτυακών σχολιαστών συνεχίζει να επαναλαμβάνει αυτόν τον μαγικό αριθμό σαν να ήταν σημείο εκκίνησης για συλλογισμό.
Το υποκείμενο πρόβλημα στο οποίο βυθιζόμαστε είναι ότι οι άρχουσες τάξεις μας - οι Τραμπ, οι φον ντερ Λάιεν, οι Χέγσεθ, οι Νετανιάχου - έχουν συνηθίσει να ζουν σε έναν κόσμο, τον δικό τους κόσμο, όπου αν η αφήγηση κυριαρχεί με καλά χρηματοδοτούμενα ψέματα, η πραγματικότητα απλώς θα ακολουθεί υπάκουα, προσαρμόζοντας εκ των υστέρων.
Και αυτό ισχύει πολύ συχνά σε εγχώριο επίπεδο.
Το πρόβλημα είναι όταν νομίζουν ότι μπορούν να εφαρμόσουν τον ίδιο μηχανισμό αδιακρίτως σε ολόκληρο τον έξω κόσμο, στις διεθνείς σχέσεις. Λειτουργεί εφόσον οι χώρες που στοχεύουν είναι ανίσχυρες, υποτακτικές ή συνένοχες. Αλλά όταν αυτές οι προϋποθέσεις δεν πληρούνται, αυτά τα άτομα, συνηθισμένα να πιστεύουν στη μαγική δύναμη των ψεμάτων που υποστηρίζονται από μετρητά, στις ανοησίες που συνδέονται με τις τραπεζικές μεταφορές, αγωνίζονται να ξεφύγουν από την απατηλή φούσκα στην οποία βασιλεύουν. Ως εκ τούτου, φαίνονται ανθεκτικά στην αντίκρουση, τα αντεπιχειρήματα και την αντίληψη των ακατέργαστων άκρων της πραγματικότητας. Συνεχίζουν να πιστεύουν ότι το ξόρκι του δημιουργικού ψεύδους θα λυγίσει μαγικά τον κόσμο, καταλήγοντας να πιστεύει τις δικές τους δηλώσεις.
Μέχρι που το ξόρκι στράφηκε εναντίον τους, παρασύροντας αυτούς και όλους όσους έχουν πέσει κάτω από το ίδιο ξόρκι, μαζί, στην άβυσσο.

Gli apprendisti stregoni

Κινητική του Ιρανικού Πολέμου Αντίστασης

Filippo Bovo

Πηγή: Φιλίππο Μπόβο

Βρισκόμαστε ακριβώς τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του «πολέμου κατά του Ιράν», ο οποίος έκτοτε έχει εξαπλωθεί σε όλο και περισσότερα μέτωπα και δρώντες.

Μια μεγάλη εφημερίδα του Ντουμπάι, η Khaleej Times, σε ένα κύριο άρθρο που δημοσιεύθηκε σήμερα επικρίνει την σαφή έλλειψη στρατηγικής στην τρέχουσα σύγκρουση, η οποία βρίσκεται τώρα στην τρίτη εβδομάδα της. Προειδοποιεί ότι, ενώ η Τεχεράνη δεν δείχνει σημάδια αποδυνάμωσης ή εξασθένισης, η συνέχιση των εχθροπραξιών μπορεί μόνο να προκαλέσει ολοένα και πιο σοβαρές ζημιές και στις δύο πλευρές, σε μια κατάσταση που θα περιέγραφα ως ένα πραγματικό «καταστροφικό αδιέξοδο». Πράγματι, μόνο τις τελευταίες 48 ώρες, έχουμε δει πώς οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί του ιρανικού πετρελαϊκού κοιτάσματος South Pars προκάλεσαν αντίδραση στο North Field του Κατάρ (το South Pars και το North Field είναι ουσιαστικά το ίδιο πετρελαϊκό κοιτάσμα, το οποίο οι δύο χώρες εκμεταλλεύονται ξεχωριστά, η καθεμία μέσω των δικών της εταιρειών), με τον βομβαρδισμό της πολύτιμης και στρατηγικής τοποθεσίας Ras Laffan. Χρειάστηκαν 14 χρόνια και 70 δισεκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή του, και τώρα, σύμφωνα με τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις, θα χρειαστούν τουλάχιστον τρία ή τέσσερα χρόνια, με κόστος όχι λιγότερο από 25-30 δισεκατομμύρια ευρώ για την ανοικοδόμηση του. Εν τω μεταξύ, η Qatar Energy ανακοίνωσε ότι, λόγω ανωτέρας βίας, οι εξαγωγές φυσικού αερίου θα πρέπει να ανασταλούν, αναστέλλοντας μακροπρόθεσμα, πενταετή συμβόλαια με πελάτες όπως η Ιταλία, το Βέλγιο, η Κορέα και η Κίνα. Η Ινδία, η οποία ήταν ανέκαθεν σημαντικός εισαγωγέας φυσικού αερίου από το Κατάρ, βρίσκεται επίσης σε ολοένα και πιο δύσκολη θέση λόγω αυτής της εξέλιξης: μόλις χθες, για παράδειγμα, δημοσιεύθηκε είδηση ​​ότι εκατοντάδες εταιρείες μόνο στο Γκουτζαράτ θα πρέπει να κλείσουν ή να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους, ιδίως σε τομείς όπως η κεραμική. Παρεμπιπτόντως, η Ινδία χρησιμοποιεί ολοένα και περισσότερο φυσικό αέριο εδώ και χρόνια για την αποτέφρωση και η έλλειψη προμηθειών θα αποδειχθεί πρόβλημα και από αυτή την άποψη.
Όπως μπορούμε να δούμε, λοιπόν, η ζημιά της σύγκρουσης επηρεάζει όχι μόνο τις δύο πλευρές, αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο. Ο πόλεμος επηρεάζει, όπως αναφέρθηκε αρκετές φορές, τις διάφορες αλυσίδες αξίας, ξεκινώντας από το ίδιο το Ορμούζ (ενώ οι Χούθι είναι πλέον έτοιμοι να απελευθερώσουν τα αποθέματά τους, καθιστώντας το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ακόμη πιο ανασφαλές, καθώς και την περιοχή της Αραβικής Θάλασσας, η οποία ήδη βιώνει αναταραχή), με όλα όσα βλέπουν να περνούν από εκεί: όχι μόνο φυσικό αέριο ή πετρέλαιο, που οι περισσότεροι άνθρωποι τείνουν να σκέφτονται, αλλά και λιπάσματα, ουρία, θείο, κάλιο, αμμωνία, φωσφορικά άλατα (απαραίτητα για τη γεωργία, η οποία είναι καταδικασμένη να υποστεί σημαντικές αυξήσεις στο λειτουργικό κόστος, εν μέσω της σπανιότητας και των σχετικών αυξήσεων τιμών τόσο των καυσίμων όσο και των λιπασμάτων, δεδομένης της μειωμένης διαθεσιμότητάς τους) και ήλιο (απαραίτητο για την ηλεκτρονική, ιδίως τις βιομηχανίες μικροκυκλωμάτων και ημιαγωγών). Για ορισμένες χώρες, όπως η Ταϊβάν, αυτά είναι σίγουρα άσχημα νέα, δεδομένου ότι τα εγχώρια αποθέματα πετρελαίου, ηλίου και λιπασμάτων είναι πλέον χαμηλά. (Το Πεκίνο, στο οποίο ανήκει το νησί βάσει διεθνούς δικαίου, έχει ήδη αναπτύξει επτά πλοία και 26 αεροσκάφη γύρω του εδώ και μέρες, ενισχύοντας παράλληλα τη ναυτική του παρουσία στην Ανατολική Σινική Θάλασσα. Αυτό συμπίπτει με την αποδυνάμωση της αμερικανικής «πλευράς του Ειρηνικού», με την εκκένωση του THAAD από τη Νότια Κορέα και των Πεζοναύτων του 31ου MOU από την Ιαπωνία προς τη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, οι τελευταίοι είναι η μόνη μονάδα Πεζοναυτών σε ενεργή ανάπτυξη που είναι πραγματικά διαθέσιμη στην Ουάσιγκτον, αντιπροσωπεύοντας έτσι ένα εξαιρετικά πολύτιμο «στρατιωτικό πλεονέκτημα». Για το Πεκίνο, μόλις η Ταϊβάν επιστρέψει στην πατρίδα της, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα έχει τελειώσει επίσης.)
Αλλά αυτός είναι επίσης ένας πόλεμος στις αλυσίδες αξίας, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι χτυπήθηκαν λιμάνια και τερματικοί σταθμοί πετρελαίου στην Αραβική Χερσόνησο, όπως η Φουτζιάρα και η Γιανμπού. Το πρώτο αντιπροσωπεύει τη μόνη επιλογή των ΗΑΕ για την παράκαμψη του αποκλεισμού του Ορμούζ, καθώς το μόνο εμιράτο τους βλέπει στην Αραβική Θάλασσα, ενώ το δεύτερο είναι ο τερματικός σταθμός της Ερυθράς Θάλασσας, ακριβώς κάτω από το Σινά, του μεγάλου αγωγού που, ξεκινώντας από το Αμπκάιμπ, με θέα στο Ορμούζ, παρέχει επίσης στη Σαουδική Αραβία μια παρόμοια εναλλακτική λύση στο κλείσιμο του Πορθμού. Και οι δύο επλήγησαν (η πρώτη είχε ήδη «επισκεφθεί» τις τελευταίες ημέρες) και αναγκάστηκαν να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους, με drones και πυραύλους των οποίων η αξία είναι μόνο ένα κλάσμα αυτής αυτών των εγκαταστάσεων, και ιδιαίτερα των οπλικών συστημάτων που, μόλις αναπτύχθηκαν, προορίζονταν να τις αναχαιτίσουν και να τις καταστρέψουν. Εν ολίγοις, όλες οι εναλλακτικές λύσεις που ήταν διαθέσιμες στις χώρες του Κόλπου για να παρακάμψουν το κλείσιμο ή την αδυναμία εφαρμογής του Ορμούζ έχουν καταστεί ανενεργές (μαζί με άλλες όπως η Σαλάλα, στο Ομάν, που ήδη επλήγη πριν από λίγες ημέρες από μια επέμβαση ασαφούς χαρακτήρα:σύμφωνα με τους ίδιους τους Ομανούς, μια ισραηλινή ψευδή σημαία).
Ωστόσο, πρόκειται επίσης για έναν οικονομικό, υποδομικό και άλλου είδους πόλεμο εναντίον του Ισραήλ, ο οποίος έχει δεχθεί πυρά και οργή από το Ιράν τις τελευταίες ημέρες, και ιδιαίτερα χθες το βράδυ, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά. Στρέφεται επίσης κατά των Ηνωμένων Πολιτειών, των συμφερόντων τους και της παρουσίας τους στην περιοχή. Αλλά θα το συζητήσω αυτό, για να μην παρεκκλίνω και να γίνω υπερβολικά μακροσκελής, στην επόμενη ενότητα.

Όπως έχει ειπωθεί και σε άλλες περιπτώσεις, δεν πρόκειται πλέον μόνο για έναν οικονομικό πόλεμο, αλλά και για έναν πόλεμο υποδομών και υλικοτεχνικής υποστήριξης, και με αμοιβαία αντίποινα. Η απάντηση του Ιράν στον βομβαρδισμό του Νότιου Παρς φάνηκε στο 65ο κύμα της Επιχείρησης True Promise, με την εκτόξευση νέων πυραύλων διασποράς Nasrallah στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας στη Χάιφα και την Ασντόντ. Το σκοτάδι έχει πέσει στο βόρειο Ισραήλ, αναμφίβολα ωφελώντας τις επιχειρήσεις της Χεζμπολάχ, τις οποίες το Ισραήλ δεν θεωρεί πλέον απλώς ένα «βόρειο πρόβλημα». Οι εκτοξεύσεις της διεισδύουν βαθιά στο ισραηλινό έδαφος, 200 χιλιόμετρα, φτάνοντας στην Ασντόντ, σε σημείο που τώρα είναι ακόμη πιο τρομακτική από την ίδια την Τεχεράνη. Η αντιπαράθεση με τη Χεζμπολάχ δεν φαίνεται να είναι ευτυχής για τον Ισραηλινό Στρατό, δεδομένης, για παράδειγμα, της απώλειας περίπου 38 αρμάτων μάχης Merkhava μόνο τις τελευταίες 32 ώρες (σύμφωνα με τα στοιχεία της προηγούμενης νύχτας, τα οποία πιθανότατα έχουν αυξηθεί έκτοτε). Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι η δυσπιστία και η δυσαρέσκεια εξαπλώνονται ολοένα και περισσότερο στις τάξεις του Ισραηλινού Στρατού, με αναφορές για τις πρώτες ανταρσίες μεταξύ στρατιωτών που έχουν αναπτυχθεί στο μέτωπο του Λιβάνου.
Κάτι που επιδεινώνει την κατάσταση και καθιστά έναν πόλεμο σε πολλαπλά μέτωπα ακόμη πιο μη βιώσιμο είναι οι βομβαρδισμοί από το Ιράν των διαφόρων υλικοτεχνικών διαδρόμων της χώρας, ξεκινώντας από τον στρατηγικό σιδηροδρομικό σταθμό του Τελ Αβίβ. Με την εσωτερική κυκλοφορία να έχει διαταραχθεί σε πολλά σημεία, ειδικά μεταξύ των βόρειων και νότιων κεντρικών γραμμών, το Ισραήλ μετατρέπεται σε μια πραγματική «υλικοτεχνική κόλαση» όπου, για παράδειγμα, δεν είναι πλέον εύκολο να μετακινηθούν στρατεύματα και προμήθειες από το ένα σημείο στο άλλο, από τις βάσεις στο μέτωπο και αντίστροφα. Για να μην αναφέρουμε το αεροδρόμιο του Τελ Αβίβ και το λιμάνι της Χάιφα: χωρίς χρησιμοποιήσιμους διαδρόμους και αποβάθρες, λόγω των εκτοξεύσεων πυραύλων, αεροπλάνα και πλοία δεν μπορούν να πλησιάσουν την ηπειρωτική χώρα. Και μάλιστα, χθες το βράδυ, αεροπλάνα που μετέφεραν πολύτιμες προμήθειες για το Ισραήλ πετούσαν πάνω από το Τελ Αβίβ χωρίς να μπορούν να προσγειωθούν. Αυτό που βλέπουμε, στην πράξη, είναι όλο και περισσότερο ένας πόλεμος υποδομών, που στοχεύει στην υλικοτεχνική υποστήριξη του εχθρού. Και το ίδιο ισχύει και για άλλες χώρες της περιοχής.
Οι επιθέσεις σε αεροδρόμια, αεροπορικές βάσεις και αποθήκες καυσίμων στις χώρες του Κόλπου, από τον Αλί Σαλίμ στο Κουβέιτ μέχρι την Αλ Ντάφρα στα ΗΑΕ και τον Πρίγκιπα Σαλμάν στη Σαουδική Αραβία, σημαίνουν ότι η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ αφήνεται «πεζή» και «στεγνή» μονομιάς: οι περισσότερες από αυτές προέρχονται εκτός της περιοχής, από το αεροπλανοφόρο Λίνκολν 1.000 χλμ. από τα Στενά, από βρετανικές βάσεις όπως το Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό ή το Φέρφορντ στο Γκλόστερσαϊρ, ή ακόμα και απευθείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως στην περίπτωση των βομβαρδιστικών stealth B-2. Για τις υπόλοιπες, στη Μέση Ανατολή, απομένουν μόνο λίγες βάσεις, και είναι μόνο μερικώς λειτουργικές, όπως οι Αλ-Ουντέιντ, Αλ Ντάφρα, Μουαφάκ (Ιορδανία), καθώς και οι ισραηλινές βάσεις Όβντα, Νεβατίμ, Τελ Νοφ και Χατζερίμ, που υπόκεινται σε συνεχείς βομβαρδισμούς που τις καθιστούν ολοένα και λιγότερο αξιοποιήσιμες. Η επέκταση των πτήσεων για τη συνέχιση των επιδρομών πάνω από τον ιρανικό ουρανό αυξάνει το κόστος των καυσίμων, καθιστώντας υποχρεωτικό τον ανεφοδιασμό εν πτήσει και αυξάνοντας περαιτέρω το κόστος της σύγκρουσης για τον εχθρό. Αλλά αν πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ανατινάξουν αποθήκες καυσίμων στην περιοχή, ο ανεφοδιασμός των αεροσκαφών στον αέρα δεν είναι πλέον εφικτός. Και αν, για να είμαστε σίγουροι, χτυπήσουν και τα ίδια τα αεροσκάφη ανεφοδιασμού, όπως συνέβη μόλις χθες με πέντε αεροσκάφη στη Σαουδική Αραβία (και δεν είναι καν τα πρώτα), τότε η ζημιά στην αλυσίδα στρατιωτικής εφοδιαστικής είναι προφανής.
Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι μόνο τα αεροσκάφη ανεφοδιασμού, όπως τα KC-35, που πλήττονται: ο μακρύς κατάλογος των αεροσκαφών που υπέστησαν ζημιές στον διάδρομο ή καταρρίφθηκαν εν πτήσει περιλαμβάνει πλέον και λαμπρά ονόματα όπως ένα F-18 ή ακόμα και δύο F-35, που ταυτοποιούνται με το νέο σύστημα θερμικής στόχευσης Majid, ένα προϊόν, όπως πολλές άλλες συσκευές στην κατοχή του IRGC, σινο-ιρανικής συνεργασίας. Η ταπείνωση που αισθάνεται το αμερικανικό στρατιωτικό-βιομηχανικό κατεστημένο σε τέτοιες αναφορές, οι οποίες εκθέτουν την ιστορική και συστημική παρακμή του, είναι χειροπιαστή. Αυτό είναι εμφανές, για παράδειγμα, στις αόριστες και αμήχανες αρνήσεις των διοικητών του, ξεκινώντας από τα δελτία της CENTCOM: όπου οι παραλείψεις αναμειγνύονται με ψεύτικες επιτυχίες, ίσως με τις ίδιες εικόνες και πλάνα ραντάρ που αναδημοσιεύονται μέρες αργότερα, ή με άλλα που παράγονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όλα αυτά, ενώ λίγα ή τίποτα δεν λέγεται για τις ζημιές που αναφέρθηκαν ή τις απώλειες σε θανάτους και τραυματισμούς: αλλά, πάλι, αν κάποιος είναι πρόθυμος να πει ψέματα για αυτό, μπορεί να πει ψέματα ακόμη και για όλα τα άλλα.

Cinetica della guerra di resistenza iraniana

Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας και ο Απολλινάριος Λαοδικείας 1

Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας και ο Απολλινάριος Λαοδικείας 1

του αειμνήστου
G. L. Prestige, D.D.
Κανονικού του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Παύλου

Επιμέλεια των χειρογράφων του από τον
Henry Chadwick
Μέλος του Queens’ College, Cambridge

Περιεχόμενα
Πρόλογος του Επιμελητή
Βασίλειος και Απολλινάριος
Μετάφραση της Αλληλογραφίας
Παράρτημα Α: Το κείμενο του «Ευσταθιανού εγγράφου»
Παράρτημα Β: Αρχαία παρερμηνεία του Απολλιναρίου
Ευρετήριο

Πρόλογος

Οι τέσσερις επιστολές που αποδίδονται στον Βασίλειο και στον Απολλινάριο διασώζονται μόνο σε δύο χειρόγραφα της αλληλογραφίας του Βασιλείου: το Parisinus gr. 1020 S και το Monacensis gr. 497. Δημοσιεύθηκαν για πρώτη φορά από το παρισινό χειρόγραφο από τον Cotelier τον 17ο αιώνα (καθώς το χειρόγραφο του Μονάχου παρέμενε άγνωστο) και σήμερα βρίσκονται προσαρτημένες στο σώμα των επιστολών του Βασιλείου ως Επιστολές 361–4¹.

Ο Cotelier θεώρησε τις επιστολές νόθες· και παραμένει η επικρατούσα άποψη ότι πρόκειται για πλαστογραφίες που τέθηκαν σε κυκλοφορία από τον Ευστάθιο Σεβαστείας και τον κύκλο του. Η άποψη ότι αυτή η αλληλογραφία δεν είναι αυθεντική δεν έμεινε εντελώς αναμφισβήτητη: στα τέλη του περασμένου αιώνα ο Dräseke υποστήριξε έντονα την αυθεντικότητά τους, πείθοντας μεταξύ άλλων τον Adolf Jülicher και τον Dr C. E. Raven². Ωστόσο, το έργο του περιείχε και πολλά άλλα υποθετικά και μη πειστικά στοιχεία, ώστε δεν είναι καθόλου περίεργο ότι η γνώμη του για τις επιστολές αυτές δεν κατόρθωσε να πείσει πολλούς³· και, με τη στήριξη των Loofs και Lietzmann⁴, μπορεί να λεχθεί ότι η αρνητική κρίση εξακολουθεί να επικρατεί.
Η επικρατούσα άποψη απαιτούσε από καιρό κριτική εξέταση, και η παρούσα μελέτη θέτει επομένως ζητήματα όχι μικρής σημασίας. Είναι πράγμα βαθιάς λύπης ότι ο Dr Prestige δεν έζησε για να ολοκληρώσει το έργο του. Υπάρχουν όμως όλοι οι λόγοι να είμαστε ευγνώμονες, διότι οι εργασίες του είχαν προχωρήσει αρκετά ώστε να καταστεί δυνατή αυτή η έκδοση και διότι έχουμε από τη γραφίδα του αυτό το τελευταίο βιβλίο, τόσο χαρακτηριστικό του συγγραφέα του, με τη ζωηρή του έκφραση και τη διεισδυτική του σκέψη.

Κατά την προετοιμασία του χειρογράφου για το τυπογραφείο, κατόπιν προσκλήσεως της κυρίας Prestige, άλλαξα όσο το δυνατόν λιγότερα· αν και σε πολλά επιμέρους σημεία θα υιοθετούσα διαφορετική άποψη, γενικά δεν θεώρησα ότι είχα το δικαίωμα να τροποποιήσω το κείμενό του ώστε να συμφωνεί με τη δική μου γνώμη. Ιδίως, δεν μπορώ να τον ακολουθήσω στην άποψη ότι η Επιστολή 364 αναφέρεται στον Tomus ad Antiochenos (σ. 11). Από τις πρόχειρες σημειώσεις του Dr Prestige φαίνεται ότι είχε εξετάσει, αλλά απέρριψε, την άποψη ότι ο Απολλινάριος αναφέρεται εδώ στην επιστολή του Αθανασίου προς τον Ιοβιανό (P.G. 26, 813–820). Δεν είναι σαφές ποια σχέση θεωρούσε ότι υπάρχει μεταξύ της Επιστολής 364 και της Refutatio hypocriseos Meletii et Eusebii Samosatensis (P.G. 28, 85–90), ενός κειμένου που διασώζεται σε πολλά χειρόγραφα του Αθανασίου και πιθανότατα συνδέεται με τον Παυλίνο Αντιοχείας· το κείμενο αυτό ασκεί αυστηρή κριτική σε μια ομολογία πίστεως που διατυπώθηκε από σύνοδο είκοσι επτά επισκόπων στην Αντιόχεια το φθινόπωρο του 363, η οποία επιδίωκε να ερμηνεύσει το ὁμοούσιος με την έννοια του ὅμοιος κατ’ οὐσίαν και να το αποδεχθεί με τον όρο ότι στη θεία γέννηση δεν υπάρχει έννοια πάθους και ότι ο όρος οὐσία δεν πρέπει να νοείται κατά τινα χρήσιν Ἑλληνικήν. (Το κείμενο της επιστολής της Αντιοχείας με τους υπογράφοντες διασώζεται στον Σωκράτη, Ἐκκλησιαστική Ἱστορία iii, 25.10–17, και στον Σωζομενό, Ἐκκλησιαστική Ἱστορία vi, 4–7–10.)
Και τα δύο αυτά σημεία επανεμφανίζονται στη Refutatio· στην Επιστολή 364 η δεύτερη φράση παρατίθεται ρητά, αν και οι φθορές στο κείμενο και των δύο έργων έχουν συγκαλύψει αυτά τα δεδομένα. Θα κατέληγα, επομένως, στο συμπέρασμα ότι η Επιστολή 364 προϋποθέτει τη δήλωση του Μελετίου Αντιοχείας και της συνόδου του 363, και πιθανότατα και τη Refutatio, της οποίας την ύπαρξη η επιστολή του Απολλιναρίου προς τον Βασίλειο αποτελεί έτσι την αρχαιότερη μαρτυρία. Από την Επιστολή 266.2 του Βασιλείου προκύπτει ότι το 377 ο Πέτρος, επίσκοπος Αλεξανδρείας αλλά τότε πρόσφυγας στη Ρώμη, απέρριψε την έκκληση του Βασιλείου προς τον πάπα Δάμασο να αναγνωρίσει τον Μελέτιο ως νόμιμο επίσκοπο Αντιοχείας, επιτιθέμενος στη διδασκαλία του Μελετίου και του Ευσεβίου Σαμοσατέως· αν, όπως φαίνεται πιθανό, στήριξε την κριτική του στη Refutatio, τότε το κείμενο αυτό πρέπει να είχε αποκτήσει σημαντική διάδοση.

Φαίνεται ότι αρχική πρόθεση του Dr Prestige ήταν να προσαρτήσει στη μελέτη του ένα κριτικό κείμενο των τεσσάρων επιστολών. Η εξέταση των σχετικών χειρογράφων, ωστόσο, έχει πραγματοποιηθεί από τον πατέρα Henri de Riedmatten, O.P., και η έκδοσή του πρόκειται να δημοσιευθεί στο Journal of Theological Studies, Νέα Σειρά, VII (1955).

Το πλήρες υλικό για την εξέταση του ζητήματος δεν θα είναι διαθέσιμο παρά μόνο όταν αποκτήσουμε επίσης κριτική έκδοση της επιστολής του Αθανασίου προς τον Ιοβιανό, της Refutatio hypocriseos Meletii και του Tomus ad Antiochenos. Είναι, επομένως, ιδιαίτερα λυπηρό ότι η έκδοση της Ακαδημίας του Βερολίνου των έργων του Αθανασίου έχει παραμείνει στάσιμη από το 1941. Όταν τελικά τα κείμενα αυτά εκδοθούν, θα καταστεί δυνατό να αντιμετωπιστεί το ζήτημα σε απολύτως ασφαλή βάση. Εν τω μεταξύ, όμως, η μελέτη του Dr Prestige προσφέρει άφθονο υλικό για σκέψη και αποτελεί σημαντική πρόοδο στη μελέτη μιας κρίσιμης περιόδου της αρειανικής έριδας.

H. CHADWICK
Queens’ College, Cambridge
Ιούνιος 1955

Σημειώσεις

¹ J. B. Cotelier, Ecclesiae graecae monumenta, τ. II (Παρίσι, 1681), σσ. 84–92. Η επανέκδοση των Μαυριστών αναπαράγεται στον Migne, P.G., 32, 1099–1108. Έκδοση με αγγλική μετάφραση παρέχεται από τον R. J. Deferrari στη σειρά Loeb Classical Library: St Basil, The Letters, IV (1934), σσ. 330–347.
² J. Dräseke, Apollinarios von Laodicea (Texte und Untersuchungen, VII, 1892), σσ. 100–121· A. Jülicher, στο Göttingische gelehrte Anzeigen, 1893, σ. 85· C. E. Raven, Apollinarianism (1923), σσ. 133–136.
³ Η αυθεντικότητα της αλληλογραφίας υποστηρίχθηκε επίσης ανεξάρτητα από τον Ρώσο λόγιο Bolotoff, του οποίου οι απόψεις αναφέρονται από τον N. Bonwetsch στο Theologische Studien und Kritiken, LXXXII (1909), σσ. 625–628.
⁴ F. Loofs, Eustathius von Sebaste (1898), σ. 74· H. Lietzmann, Apollinaris von Laodicea (1904), σσ. 20–21.

Βασίλειος και Απολλινάριος

Μια σειρά τεσσάρων επιστολών που φέρονται ότι ανταλλάχθηκαν μεταξύ του Βασιλείου και του Απολλιναρίου τυπώνεται προς το τέλος της συλλογής της αλληλογραφίας του Βασιλείου (Επιστ. 361 και 363, από τον Βασίλειο προς τον Απολλινάριο, και 362 και 364, οι απαντήσεις του Απολλιναρίου). Συνήθως απορρίπτονται συνοπτικά ως «προφανώς» νόθες. Το συμπέρασμα αυτό απαιτεί σοβαρή επανεξέταση, και εδώ παρουσιάζονται λόγοι για να κριθούν ως γνήσιες.
Το ζήτημα δεν μπορεί να κριθεί χωρίς μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση, καθώς ένα μέρος της επιχειρηματολογίας βασίζεται στον εξαιρετικά πειστικό τρόπο με τον οποίο το περιεχόμενο των επιστολών προσαρμόζεται λεπτομερώς σε γνωστές ιστορικές συνθήκες.

Ο Βασίλειος γεννήθηκε στην Καισάρεια της Καππαδοκίας περίπου το 330. Ολοκλήρωσε μια ακαδημαϊκή σταδιοδρομία εξαιρετικής φήμης περνώντας πέντε χρόνια στην Αθήνα, από το 351 έως το 356. Εκεί, μαζί με τον φίλο του Γρηγόριο (τον Ναζιανζηνό, από μια μικρή πόλη στη νοτιοδυτική Καππαδοκία, κοντά στον τόπο γέννησής του), συνέχισαν από κοινού τις σπουδές τους και αποφάσισαν να ζήσουν ασκητική ζωή (Γρηγ. Ναζ., Λόγ. 43.19 κ.ε.).
Το 356 ο Βασίλειος επέστρεψε στην Καισάρεια, ευρισκόμενος στο απόγειο της επιτυχίας του, και φαίνεται ότι επηρεάστηκε κάπως από τον ενθουσιώδη τρόπο με τον οποίο τον υποδέχθηκαν οι συμπολίτες του. Αυτό υποδηλώνεται από τον Γρηγόριο (Λόγ. 43.25) και ακόμη πιο έντονα από τον νεότερο αδελφό του Βασιλείου, επίσης Γρηγόριο (μετέπειτα επίσκοπο Νύσσης), στο έργο του για τη ζωή της Μακρίνας, της αξιοθαύμαστης μεγαλύτερης αδελφής τους (P.G. 46, 965C).
Η Μακρίνα παρενέβη και έθεσε αμέσως τέλος σε όλες τις επιτηδεύσεις του Βασιλείου. Ο Βασίλειος επανήλθε στην ασκητική του κλήση, βαπτίστηκε και χειροτονήθηκε αναγνώστης από τον Διάνιο, επίσκοπο Καισαρείας, προς τον οποίο διατήρησε θερμή αγάπη (Γρηγ. Ναζ., Λόγ. 43.27· Βασ., Περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος 29.71) (Για την ένταση μεταξύ Βασιλείου και Διάνιου που προέκυψε από την αποδοχή εκ μέρους του τελευταίου του Συμβόλου της Κωνσταντινουπόλεως (360), πρβλ. Επιστ. 51 και τη συζήτηση παρακάτω, σ. 4.), και ξεκίνησε μια εκτεταμένη περιοδεία στη Μέση Ανατολή για να μελετήσει την ασκητική ζωή στην πράξη.
Με την επιστροφή του στην Καισάρεια το 357 ή 358, διαπίστωσε ότι ο Γρηγόριος ήταν δεσμευμένος από υποχρεώσεις προς τους γονείς του, κι έτσι σκέφτηκε να ιδρύσει μαζί του ένα ασκητήριο κοντά στον τόπο κατοικίας του τελευταίου· το σχέδιο αυτό εγκαταλείφθηκε όταν, κατά την επίσκεψή του στο κτήμα της μητέρας του στον Πόντο, ανακάλυψε έναν ιδανικό τόπο για το εγχείρημά του κοντά στο σπίτι της (τον οποίο περιγράφει με ενθουσιασμό στην Επιστ. 14).
Με τη συνήθη του αδιαφορία για τις απόψεις των άλλων, φαίνεται ότι περίμενε πως ο Γρηγόριος θα τον ακολουθούσε εκεί· αλλά ο Γρηγόριος εξακολουθούσε να θεωρεί τον εαυτό του δεσμευμένο από τις υποχρεώσεις του προς τους ηλικιωμένους γονείς του. Παρ’ όλα αυτά, τον επισκεπτόταν, και μαζί συνέταξαν τη Φιλοκαλία, μια πολύτιμη και σημαντική ανθολογία από τα έργα του Ωριγένη, του περίφημου Αλεξανδρινού στοχαστή και πατέρα της θεολογικής σκέψης, που είχε πεθάνει λίγο περισσότερο από έναν αιώνα πριν, γύρω στο 254–255.
Σε αυτό το ποντιακό ασκητήριο, η επιμελημένη απομόνωση του Βασιλείου ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη φήμη που αποκτούσε ως ηγέτης και οργανωτής των ασκητών, οι οποίοι δεν ενθαρρύνονταν πλέον να ζουν σε κοινωνική και πνευματική απομόνωση, αλλά να συγκροτούν κοινότητες και να ιδρύουν νοσοκομεία, ορφανοτροφεία, πτωχοκομεία κ.λπ.
Εν τω μεταξύ, στον ευρύτερο κόσμο, υπό την προστασία του αυτοκράτορα Κωνστάντιου, μια αρειανική αντίδραση βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη. Οι ηγέτες της στη Δύση, Ουάλης και Ουρσάκιος, συγκάλεσαν μια μικρή σύνοδο στο Σίρμιο το 357, όπου εξέθεσαν ανοιχτά τις θέσεις τους.

Ο κρίσιμος όρος του Συμβόλου της Νικαίας ήταν εκείνος που διακήρυσσε ότι ο Υιός είναι «ὁμοούσιος» με τον Πατέρα — δηλαδή Θεός στον ίδιο ακριβώς βαθμό με τον Πατέρα. Η συντηρητική σκέψη είχε αρχίσει να αντιμετωπίζει αυτόν τον όρο με καχυποψία· άλλωστε δεν προερχόταν από τη γλώσσα της Αγίας Γραφής. Οι αρειανίζοντες, που δεν πίστευαν ότι ο Υιός είναι Θεός με τον ίδιο τρόπο όπως ο Πατέρας, άδραξαν τώρα την ευκαιρία να απαγορεύσουν τη χρήση όχι μόνο του όρου ὁμοούσιος, αλλά και του όρου ὁμοιούσιος («παρόμοιος κατά την ουσία»), ο οποίος μπορούσε επίσης, με προσοχή, να αποδώσει την ορθόδοξη νικαϊκή σημασία, καθώς και του ίδιου του όρου «οὐσία».
Με άλλα λόγια, απαγόρευσαν στους ορθοδόξους να χρησιμοποιούν τη γλώσσα της επιστημονικής σκέψης της εποχής τους για να εξηγήσουν ή να υπερασπιστούν τις πεποιθήσεις τους.
Δύο χρόνια αργότερα, η απόφαση του Κωνστάντιου να συγκαλέσει μια γενική σύνοδο έδωσε στους Ουάλη και Ουρσάκιο την ευκαιρία να επιβάλουν αυτές τις αποφάσεις. Η σύνοδος χωρίστηκε σε δύο τμήματα, ανατολικό και δυτικό, ώστε να διευκολυνθεί ο έλεγχος της Αυλής, και μια αντιπροσωπεία δέκα επισκόπων από κάθε τμήμα θα συναντιόταν αργότερα στην Αυλή για να επιλύσει τυχόν διαφορές.
Προς προετοιμασία αυτού του γεγονότος, συντάχθηκε και πάλι στο Σίρμιο, τον Μάιο του 359, ένα σύμβολο πίστεως (το λεγόμενο «Χρονολογημένο Σύμβολο»), το οποίο επαναλάμβανε την απαγόρευση του όρου «οὐσία», αλλά διακήρυσσε ότι ο Υιός είναι «ὅμοιος κατὰ πάντα». Οι τελευταίες τρεις λέξεις προστέθηκαν από τους πιο ορθόδοξους συντηρητικούς που ήταν παρόντες, παρά την αντίδραση των αρειανιζόντων (Επιφάνιος, Πανάριον lxxiii, 23 [Holl, III, σ. 295]).
Τα δύο τμήματα της συνόδου συνήλθαν, οι Δυτικοί στο Αριμίνιο, οι Ανατολικοί στη Σελεύκεια της Κιλικίας. Ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος βρισκόταν απασχολημένος στην Κωνσταντινούπολη· οι αντιπρόσωποι των συνόδων κρατήθηκαν σε αναμονή στη γειτονική Νίκαια.
Στη Σελεύκεια οι εργασίες άρχισαν, στα τέλη Σεπτεμβρίου του 359, με μια αρειανική δήλωση ότι ο Υιός είναι κτίσμα και, ως τέτοιο, δεν μπορεί να είναι όμοιος προς τον Πατέρα. Η δήλωση αυτή, που εξέφραζε την «Ανομοιανική» (ή Δισομοιανική) θέση, σύμφωνα με την οποία ο Υιός είναι «ἀνόμοιος» (ἀνόμοιον) προς τον Πατέρα, απορρίφθηκε από τη σύνοδο, αλλά έδωσε μια σαφή ένδειξη των προθέσεων των αρχών.

Εβδομάδες καταναλώθηκαν σε διαπραγματεύσεις και ίντριγκες.

Τελικά, αφού ασκήθηκαν πιέσεις και οι Δυτικοί Αρειανοί προέβησαν σε μια εντελώς ανειλικρινή αποκήρυξη του Αρειανισμού, μια αναθεωρημένη μορφή του «Χρονολογημένου Συμβόλου», αισθητά λιγότερο ορθόδοξη από την αρχική, έγινε δεκτή από τους αντιπροσώπους και των δύο τμημάτων στη Νίκαια. Η συγκατάθεση των Ανατολικών δόθηκε μόλις αργά τη νύχτα της τελευταίας ημέρας του έτους.
Αμέσως συγκλήθηκε νέα σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη τον Ιανουάριο του 360· η παράταξη της Αυλής, οι μετρίως αρειανίζοντες «Ὁμοιανοί» (ή Σιμιλιανοί), είχε τον έλεγχο. Το σύμβολο της Νικαίας (είναι σημαντικό να μη συγχέεται αυτό με το αρχικό Σύμβολο της Νικαίας) επικυρώθηκε, αν και τα αντι-αρειανικά αναθέματα που είχαν προστεθεί για να πείσουν τους ορθοδόξους να το υπογράψουν αφαιρέθηκαν τώρα βολικά.
Κατ’ απαίτηση του Κωνστάντιου, ο ακραίος διδάσκαλος της ανομοιότητας και υπέρμαχος του Αρειανισμού, Αέτιος, καταδικάστηκε. Και, με διάφορες τεχνικές προφάσεις, οι ηγέτες των ορθοδόξων συντηρητικών, που είχαν προβάλλει μακρά και μάταιη αντίσταση, καθαιρέθηκαν από τις έδρες τους και εξορίστηκαν. Μεταξύ αυτών ήταν και ο σεβαστός και επιδραστικός επίσκοπος Άγκυρας, του οποίου η τύχη ενδιέφερε ιδιαιτέρως τον Βασίλειο.
Διότι ο Βασίλειος είχε πράγματι παρευρεθεί στις τελευταίες αυτές διαδικασίες, ως διάκονος που συνόδευε τον συνονόματό του Βασίλειο Άγκυρας, έναν από τους αντιπροσώπους της Σελεύκειας στη Νίκαια και στην Κωνσταντινούπολη. Ο φίλος του Γρηγόριος φαίνεται ότι είχε επιστρέψει στους γονείς του· ο ίδιος ο Βασίλειος είχε πεισθεί να εγκαταλείψει τους ασκητές του στην ερημιά, να δεχθεί τον βαθμό του διακόνου και να ριχθεί —έστω και σε κατώτερη θέση— στη φλεγόμενη λίμνη της εκκλησιαστικής πολιτικής.

Τώρα, όμως, οι σύνοδοι είχαν λήξει, ο επισκοπικός του προστάτης είχε καθαιρεθεί, και εκείνος επέστρεψε στην Καισάρεια. Εκεί κατέφθασαν απεσταλμένοι από την Κωνσταντινούπολη και έπεισαν τον αγαπημένο και ουσιαστικά ορθόδοξο επίσκοπό του, Διάνιο, να υπογράψει το σύμβολο της συνόδου. Ο Βασίλειος, τρομοκρατημένος και συγκλονισμένος, αποσύρθηκε και πάλι στον Πόντο (Η (Βασ.) Επιστολή 8, η οποία παλαιότερα θεωρούνταν ότι υποδήλωνε μια προηγούμενη φυγή στη Ναζιανζό, έχει πλέον αποδειχθεί ότι γράφτηκε περίπου είκοσι χρόνια αργότερα από τον Ευάγριο τον Ποντικό). Ο Βασίλειος είχε ήδη φθάσει στον Πόντο όταν έγραψε μια επιστολή (Επιστ. 9) προς τον φιλόσοφο Μάξιμο — μια μάλλον ιδιόρρυθμη μορφή — εξηγώντας ότι δεν μπορούσε να αποδεχθεί τον απλό όρο «ὅμοιος» του πρόσφατου συμβόλου της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά ήταν πρόθυμος να δεχθεί τη διατύπωση «ἀπαρεγκλίτως ὅμοιος κατ’ οὐσίαν». Εξέφραζε επίσης τη σταθερή του πρόθεση να παραμείνει στην παρούσα του ησυχία και αφάνεια, αλλά προσκαλούσε θερμά τον Μάξιμο να κάνει το ταξίδι που ο ίδιος αρνιόταν να αναλάβει και να τον επισκεφθεί. Έτσι, σημείωνε, θα μπορούσαν να έχουν μια καλή θεολογική συζήτηση χωρίς την ανάγκη να καταγράψουν τις απόψεις τους γραπτώς, «ιδίως αφού έχουμε αποφασίσει να μη δημοσιοποιούμε τις γνώμες μας».

Συνεχίζεται

XΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ - Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ (34)

 Συνέχεια από: Τρίτη 10 Μαρτίου 2026

ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ

Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

Σπουδή στον Ιωάννη της Κλίμακος

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΩΔΩΝΗ, 1971

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ

Η ΔΟΞΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

Στὸ κείμενο τῆς Κλίμακος τοῦ Ἰωάννου, χωρὶς νὰ γίνεται μιὰ συστηματικὴ ἀνάλυση τῆς θεολογικῆς διακρίσεως Οὐσίας καὶ Ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ (εἴπαμε ὅτι ἀπουσιάζουν γενικὰ οἱ συστηματικὲς θεολογικὲς ἀναλύσεις ἀπὸ τὴν Κλίμακα), εἶναι σαφέστατη ἡ διδασκαλία γιὰ τὴ φανέρωση τῶν Ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ στὸ ἀνθρώπινο σῶμα διὰ τῆς «ἐλλάμψεως». Πρόκειται γιὰ τὴν ἴδια ἐκείνη φανέρωση τοῦ Θεοῦ ποὺ πραγματοποιήθηκε στὸν Χριστὸ πάνω στὸ ὄρος Θαβώρ.

[ΚΩΜΙΚΟΤΡΑΓΙΚΟ ΛΑΘΟΣ. Η ΠΛΑΝΗ ΤΩΝ ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΡΟΣΘΕΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΚΕΝΟΛΟΓΙΑ ΟΤΙ ΕΠΙ ΠΛΕΟΝ Η ΑΚΤΙΣΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΥΠΟΣΤΑΤΗ, ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΕΟΝΤΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΜΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ;] 

Τὸ «φῶς» ποὺ περιέβαλε τὴν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ ἄκτιστη καὶ ὡστόσο ὁρατὴ καὶ μεθεκτὴ Ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ, ταυτόσημη μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ, κοινό ἀπαύγασμα τῆς δόξας, δηλαδὴ τῆς ἁγιότητας τῶν Προσώπων τῆς Τριάδος.[ΕΝΟΣ ΚΑΚΟΥ ΜΥΡΙΑ ΕΠΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΠΛΑΝΕΜΕΝΗΣ ΚΑΡΡΙΕΡΑΣ ΤΟΥ] Τὸ τέλος στὸ ὁποῖο ἀποβλέπει ἡ ἀσκητικὴ ποιμαντική τῆς Κλίμακος δὲν εἶναι ἡ ἠθικὴ τελειοποίηση τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ἀπόκτηση ἀρετῶν καὶ ἡ πραγματοποίηση καλῶν ἔργων μόνο, ἀλλὰ ἡ πραγματικὴ καὶ ἄμεση κοινωνία μὲ τὸν Θεό, ἡ σωματική μετοχὴ τοῦ ἀνθρώπου στὴ δόξα τοῦ Θεοῦ. Αὐτὴ ἡ μετοχὴ ἔχει δυὸ μορφές: Ὁ ἄνθρωπος βλέπει, «θεᾶται» τὴ δόξα τοῦ Θεοῦ ἄμεσα καὶ αἰσθητά· καὶ γίνεται ὁ ἴδιος ἄνθρωπος φορέας τῆς δόξας τοῦ Θεοῦ, φανέρωση τῶν Ἐνεργειῶν τοῦ Θεοῦ. Καὶ οἱ δυὸ ὅμως αὐτὲς μορφὲς τῆς ἀνθρώπινης μετοχῆς στὴ δόξα τοῦ Θεοῦ ἀποτελοῦν μυστήριο, δηλαδή, ἀντικειμενικὰ ἀπροσδιόριστο γεγονὸς προσωπικῆς - ἐρωτικῆς ἐμπειρίας. Νὰ πῶς ὁρίζεται ἡ ἔλλαμψη στὴν Κλίμακα:
«Ἔλλαμψίς ἐστιν
ἄρρητος ἐνέργεια,
νοουμένη ἀγνώστως
καὶ ὁρωμένη ἀοράτως»5.
Οἱ ἐκφράσεις αὐτὲς εἶναι, ὁπωσδήποτε, ἀντιφατικές: νοουμένη ἀγνώστως καὶ ὁρωμένη ἀοράτως ἡ ἔλλαμψη τοῦ θείου Φωτός, ἀναφέρεται στὸν νοῦ καὶ στὴν αἴσθηση καὶ ταυτόχρονα μοιάζει νὰ ἀποκλείῃ καὶ τὶς δυὸ αὐτὲς γνωστικές δυνατότητες. Εἶναι μιὰ ἀντίφαση ποὺ ἰσχύει γιὰ τὸν διεσπασμένο μετὰ τὴν πτώση ἄνθρωπο, στὸν ὁποῖο οἱ γνωστικές δυνατότητες, ὁ νοῦς ἢ οἱ αἰσθήσεις ἢ καὶ ὁ συντονισμός τους, περιορίζονται σὲ ἐπιμέρους ἐμπειρίες καὶ δὲν συνιστοῦν μιὰ μετοχὴ καθολική, μιὰ μέθεξη στὴν πραγματικότητα, στὴν ἀληθινὴ «γνώση». ᾿Αλλὰ ἡ ἐμπειρία τῆς δόξας τοῦ Θεοῦ εἶναι μιὰ φάση ζωῆς τοῦ ἀναγεννημένου ἀπὸ τὴ Χάρη ἀνθρώπου, προϋποθέτει τὸν καινὸ ἄνθρωπο», ποὺ ἔχει ξεπεράσει τὸν τεμαχισμὸ καὶ τὴ διάσπαση ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, προϋποθέτει τὴν καθολικὴ ἀνθρώπινη ὕπαρξη σὰν ὄργανο γιὰ τὴν προσέγγιση τῆς ἀλήθειας. Αὐτὴ τὴν προϋπόθεση τὴ διαπιστώνει ὁ Ἰωάννης τῆς Κλίμακος μὲ τὴ φράση:
«Καθαρότης καρδίας
ἐδέξατο ἔλλαμψιν»6.
Τὸ μυστικό κέντρο τῆς «καρδίας», ποὺ συγκεφαλαιώνει καθολικά τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη, εἶναι καὶ πάλι τὸ γνωστικὸ ὄργανο γιὰ τὴ μετοχὴ στὴ δόξα τοῦ Θεοῦ. Ὅπως σημειώθηκε σὲ προηγούμενο κεφάλαιο, ἡ «καρδία» ἀντιπροσωπεύει στὴν ἀσκητική γραμματεία τὸ κέντρο τῆς ψυχοσωματικῆς ἑνότητος τῆς ἀνθρώπινης ὑπάρξεως. Ἡ καθαρότητα τῆς καρδίας σημαίνει τὴν ὑπέρβαση τῆς μονομέρειας τῶν φυσικῶν γνωστικῶν δυνατοτήτων, τοῦ λογιστικοῦ, τοῦ θυμικοῦ ἢ τῶν αἰσθήσεων, δηλαδὴ τὴν κάθαρσή τους ἀπὸ τὴν ἐπενέργεια τῶν παθῶν, τὴν ἑνοποίηση τῶν γνωστικῶν δυνατοτήτων τοῦ ἀνθρώπου σὲ μιὰ ἱκανότητα καθολικῆς καὶ ἀπαθοῦς καὶ ἄμεσης θεωρήσεως τῆς ἀλήθειας. Ὅταν ἀρθῆ ὁ μερισμὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, ὅταν δηλαδὴ κατασταλούν τὰ πάθη – ἡ αὐτονομία τῶν ἰδιωμάτων τῆς φύσεως – τότε αἴρεται καὶ ἡ διάκριση λογιστικοῦ καὶ θυμικοῦ καὶ αἰσθήσεων, ἡ γνωστική δυνατότητα ἀνάγεται στὸ μυστικὸ χῶρο τῆς μοναδικής καὶ ἀνόμοιας προσωπικῆς ὑπαρκτικότητος, γίνεται κοινωνία προσωπική, μετοχὴ καὶ μέθεξη τοῦ ὅλου ἀνθρώπου στὶς Ἐνέργειες τῆς θείας Οὐσίας.[ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ ΑΝΥΠΟΣΤΑΤΟΣ Ή ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΑΝΟΥΣΙΟΣ;]
Γι᾿ αὐτὸ τὸν λόγο καὶ ἡ ἔλλαμψη τοῦ θείου Φωτός, ἡ προσωπικὴ αὐτὴ ἐπίγνωση τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, παρουσιάζεται στὴν Κλίμακα ὡς ἀκρότατη ἀνάβαση στὴν ἱεράρχηση τῶν δωρημάτων τῆς θείας Χάρης:
«Ωσπερ διάφορα τῶν ἐν ἀνθρώποις ὀφθαλμῶν τὰ φῶτα,
οὕτω πολλαὶ καὶ διάφοροι
τοῦ νοητοῦ Ἡλίου αἱ ἐν τῇ ψυχῇ γινόμεναι ἐπισκιάσεις·
ἄλλη μὲν γὰρ ἡ διὰ τῶν σωματικῶν δακρύων καὶ ἄλλη ἡ διὰ τῶν ψυχικῶν·
ἑτέρα ἡ διὰ τῶν τοῦ σώματος ὀφθαλμῶν
καὶ ἑτέρα ἡ διὰ τῶν νοερῶν.
῎Αλλη ἡ ἐξ ἀκοῆς λόγου
καὶ ἄλλη ἡ ἰδιαιτέρως κινουμένη ἐν τῇ ψυχῇ ἀγαλλίασις·
ἄλλη ἡ ἐξ ἡσυχίας
καὶ ἑτέρα ἡ ἐξ ὑπακοῆς·
πρὸς τούτοις πᾶσιν ἑτέρα ἰδιοτρόπως
ἡ δι' ἐκστάσεως τὸν νοῦν παριστῶσα τῷ Χριστῷ
ἀρρήτως καὶ ἀφράστως ἐν φωτί νοερῷ»7.
Αὐτὲς οἱ διακρίσεις τῶν δωρημάτων ὁδηγοῦν σὲ μιὰ προοδευτική ἀποκάλυψη καὶ φανέρωση τοῦ Θεοῦ. Τὰ σωματικά δάκρυα τῆς μετανοίας καὶ τοῦ πένθους, τὰ ψυχικὰ ἢ λογικά – ὅπως τὰ ὠνόμασε ἀλλοῦ – δάκρυα τῆς ἀγάπης, ἡ δοξολογία τοῦ Θεοῦ μὲ ἀφορμὴ τὴ θεώρηση μὲ τοὺς σωματικοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ φυσικοῦ κάλλους καὶ ἡ θέαση τῆς θείας ἀγάπης μὲ τοὺς νοεροὺς ὀφθαλμοὺς τῆς «καρδίας», ἡ ἀγαλλίαση ἀπὸ τὴν ἀκοὴ τοῦ θείου λόγου τῆς ἀποκαλύψεως, ἡ παραμυθία τῆς Χάρης τοῦ Θεοῦ στὴν ἡσυχία τῆς μονώσεως ἢ στὴν ὑπακοὴ τοῦ κοινοβίου, ὅλοι αὐτοὶ εἶναι δρόμοι ποὺ ὁδηγοῦν τὸν ἄνθρωπο στὸν χῶρο τῆς παρουσίας τοῦ ζωοποιοῦ Ἥλιου τῆς Δικαιοσύνης. ᾿Αλλὰ ἡ κατεξοχὴν ὁδὸς εἶναι ἡ «ἰδιότροπος ἔκστασις» ποὺ καταυγάζει τὸν ἄνθρωπο ἀρρήτως καὶ ἀφράστως ἐν φωτί νοερῷ8.[H ΔΟΞΑ ΕΙΝΑΙ ΑΚΤΙΣΤΗ. ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΕΛΑΒΕ ΤΡΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ.  ΤΟ ΝΕΟΡΟ ΦΩΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΟΥΣ, Η ΘΕΛΗΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΙΝΟΥΝ ΦΤΕΡΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΗ ΚΑΙ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΝ ΠΛΕΟΝ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ]
Πρέπει νὰ προσεχθῆ ὁ ὅρος «ἔκστασις», μὲ ποιὰ ἔννοια χρησιμοποιεῖται ἐδῶ. Ὁ Beck, χωρὶς νὰ ἀναφέρεται σὲ συγκεκριμένα χωρία, σημειώνει ὅτι τὴν «ἔκσταση» χρησιμοποιεῖ ὁ Ἰωάννης τῆς Κλίμακος ὅπως καὶ ὁ Εὐάγριος, «μὲ τὴν εὐτελῆ σημασία τῆς παραφροσύνης» (im abschätzigen Sinn von Verrücktheit)9. Στὴν ἑρμηνεία αὐτὴ τῆς «ἐκστάσεως, προηγοῦνται οἱ Viller - Rahner10 (καὶ ἴσως ἀπὸ αὐτοὺς τὴν παίρνει καὶ ὁ Beck), ποὺ ἑρμηνεύουν ὅμως ὡς Verrücktheit (παραφροσύνη) τὴν ἔκσταση ὅπως ἀναφέρεται σὲ ἕνα μόνο συγκεκριμένο χωρίο τῆς Κλίμακος («πᾶσαν αἰσθητὴν φαντασίαν ἐν τῇ προσευχή μὴ προσδέξῃ, ἵνα μὴ ἔκστασιν ὑποστῇς»11). Σημειώνουν οἱ Viller-Rahner ὅτι ὁ Κλίμακος γνωρίζει τὸν ὅρο, ὅπως καὶ ὁ Εὐάγριος, σχεδόν μόνο μὲ σημασία ἀρνητική, ὡστόσο, δὲν ἑρμηνεύουν ὡς Verrücktheit κάθε ἀναφορὰ τῆς Κλίμακος στὴν ἔκσταση. Αντίθετα, καταχωροῦν σὲ ὑποσημείωση καὶ παραπομπὲς σὲ χωρία τῆς Κλίμακος, ὅπου ἡ ἔκσταση χρησιμοποιεῖται μὲ θετικό περιεχόμενο.
Πραγματικά, ἡ διάκριση ποὺ γίνεται στὴν Κλίμακα, ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλους ἀσκητὲς Πατέρες τῆς ᾿Ανατολῆς, εἶναι ἀνάμεσα στὸ γεγονὸς τῆς Θεοφανείας, τὴν ἔλλαμψη τοῦ θείου Φωτός, καὶ στη μυστικιστική - συναισθηματικὴ ἔκσταση τοῦ ἀνθρώπου που στερεῖται τὴν ἐμπειρία τοῦ ἀκτίστου. Οἱ ἐκστατικές καταστάσεις μὲ τὸν χαρακτήρα τῆς παθητικότητος, τῆς ἀπώλειας τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς αὐτοσυνειδησίας ἀνήκουν στοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἡ φύση τους δὲν ἔχει μεταβληθῆ ἀπὸ τὴν πεῖρα τοῦ ἀκτίστου, δὲν ἔχει προσαρμοστῆ στὴ θεία ζωή12. Ὁ Ἰωάννης τῆς Κλίμακος ἀπορρίπτει τὴν ἔκσταση ποὺ εἶναι ἕνα συναισθηματικὸ καὶ ψυχολογικό γεγονός – αὐτὸ μᾶς ἀφήνει νὰ ὑποθέσουμε ὅταν τὴν χαρακτηρίζει «αἰσθητή φαντασία»13. Εἶναι μιὰ ὑποκατάσταση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ ἀπὸ ἀνθρώπινες ψευδαισθήσεις, δηλαδὴ ἕνας κίνδυνος θανατηφόρος, «εγκατάλειψις Θεοῦ, παρὰ ἀνθρώποις ἀνίατος»14[ΠΟΛΛΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΨΟΥΝ ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ].
Τὸ πνευματικὸ αἴτιο τῆς ἐπικίνδυνης αὐτῆς ἐκστάσεως, ποὺ σημαίνει ἐγκατάλειψη τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν Θεό, εἶναι ἡ ὑπερηφάνεια τοῦ ἀνθρώπου·
(«Έκστασιν πολλάκις
οἱ δειλαινόμενοι ὑπομένουσι· καὶ εἰκότως·
δίκαιος γὰρ ὁ τοὺς ὑπερηφάνους ἐγκαταλιμπάνων,
ἵνα καὶ οἱ λοιποί παιδευθῶμεν
μὴ ἐπαίρεσθαι»15. [ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΑΙΜΟΝΙΚΟ  ΕΝΔΥΜΑ ΦΩΤΟΣ]
Ἔχει ἐξηγήσει ἀλλοῦ ὁ Κλίμακος ὅτι ἡ δειλία εἶναι καρπὸς τῆς κενοδοξίας)· καὶ πιὸ συγκεκριμένα, ἡ ἐγκατάλειψη ἀπὸ τὸν Θεὸ εἶναι ἀποτέλεσμα ἐκείνης τῆς ἁμαρτωλῆς αὐτοπεποιθήσεως τοῦ ἀνθρώπου ποὺ ζητάει γιὰ τὸν ἑαυτό του ἀνώτερες βαθμίδες ἀρετῆς ἐνῶ κυριαρχεῖται ἀκόμη ἀπὸ πάθη ἀτιμίας.
«Μηδείς
ὑπὸ θυμοῦ καὶ οἰήσεως,
ὑποκρίσεὡς τε καὶ μνησικακίας ὀχλούμενος,
ἴχνος ἡσυχίας ἰδεῖν τολμήσει ποτέ·
μήπως ἔκστασιν ἐντεῦθεν καὶ μόνον κερδήση»16.
Κριτήριο γιὰ τὴν γνησιότητα τῆς ἐκστάσεως φαίνεται νὰ εἶναι στὴν Κλίμακα ἡ παραίτηση ἀπὸ κάθε φυσική – συναισθηματική, ψυχολογική – ἱκανοποίηση. ᾿Ακόμα καὶ ἡ αἰσθηματικὴ εὐφροσύνη τῆς προσευχῆς σημειώνεται σὰν κίνδυνος, μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ αὐτὴ ἕνα γεγονὸς αὐτάρκειας τῆς φύσεως, νὰ ἐξαντλῆται στὰ ὅρια τῆς φυσικῆς θρησκευτικότητος ποὺ ἱκανοποιεῖ καὶ παρηγορεῖ τὸν ἄνθρωπο ἐνῶ τὸν κρατάει μακρυὰ ἀπὸ τὸν Θεό:
«Σκόπει τὴν ἐπιδημοῦσαν ἡδύτητα ἐν τῇ ψυχῇ,
μήπως ἐκ πικρῶν ἰατρῶν,
μᾶλλον δὲ ἐπιβούλων
δολίως συνεκεράσθη».17

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΘΑΒΩΡ. ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΗΔΥΤΗΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΛΛΑ ΜΟΝΟ ΦΟΒΟΣ ΘΕΟΥ.

Προϋπόθεση τῆς πραγματικῆς μετοχῆς τοῦ ἀνθρώπου στὴν ἄκτιστη Ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ ἀπάρνηση κάθε φυσικῆς ἱκανοποιήσεως καὶ ἐπιθυμίας – μυστικιστικῶν ἐξάρσεων, συναισθηματικῆς πληρότητος καὶ φυσικῶν συγκινήσεων. Ἡ ἐπιδημία τοῦ «ὑπὲρ φύσιν» Θεοῦ καταλύει τὶς καταστάσεις τῆς ἀνθρώπινης αὐτάρκειας, τις ψευδαισθήσεις καὶ τὰ ὑποκατάστατα τῆς θείας Παρουσίας. Γράφει ἡ Κλίμακα:
«Ἰδοὺ Κύριος κάθηται ἐπὶ νεφέλης κούφης,
ψυχῆς πάντως ἀπὸ πάσης γηΐνης ἐπιθυμίας ὑψωθείσης,
καὶ ἤξει εἰς Αἰγυπτίαν καρδίαν καὶ πρώην ἐσκοτισμένην,
καὶ σεισθήσονται τὰ χειροποίητα εἴδωλα καὶ ἐνθυμήματα τοῦ νοός».18
Ἡ κατάσταση τοῦ σκοτισμοῦ τῆς καρδίας ἀναφέρεται στὴν παρουσία τῶν χειροποίητων εἰδώλων καὶ τῶν ἐνθυμημάτων τοῦ νοῦ καὶ ἀντιδιαστέλλεται πρὸς τὸν Ἐρχόμενο ἐπὶ νεφέλης Κύριο· ἡ νεφέλη πρέπει νὰ δηλώνη ἐδῶ, ὅπως συνήθως στὴ Γραφή, τὴν παρουσία τοῦ Φωτὸς τῆς δόξας τοῦ Θεοῦ. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἑρμηνεύουμε τὸν λόγο γιὰ τὰ «χειροποίητα εἴδωλα» καὶ τὰ «ἐνθυμήματα τοῦ νοῦ» μὲ ἀναφορὰ στὶς φυσικές καταστάσεις τῆς μυστικιστικῆς ἐξάρσεως ποὺ εἶναι «εἴδωλα» τῆς πραγματικῆς Παρουσίας τοῦ Θεοῦ, χωρὶς νὰ ὁδηγοῦν στὴ μετοχὴ τῆς ἐλλάμψεως19.

[Ο ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ ΔΡΑΠΕΤΕΥΣΕ ΑΓΝΟΣ ΚΑΙ ΑΔΟΛΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΡΕΜΠΕΛΑ ΚΑΙ ΕΠΕΣΕ ΑΝΥΠΟΨΙΑΣΤΟΣ ΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΝ ΡΑΝΕΡ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΟΥΝ ΜΕ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΔΩΣΕ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΣΤΟΥ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΣ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟΥΣ ΓΝΩΣΤΟΥΣ ΡΩΣΟΥΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ, ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΣΟΛΟΒΙΕΦ]

Σημειώσεις

Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία/Πορεία πρός τήν ὡριμότητα. 24

Συνέχεια από Τετάρτη 18. Μαρτίου 2026

ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
B8

Δύο ὅροι τῆς ψυχολογίας τοῦ βάθους

Anima και animus μέσα στον γάμο

Δὲν μᾶς ἄλλαξε ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ ὀντολογικά

Ἐὰν αὐτὰ ἀληθεύουν, καταλαβαίνετε τί γίνεται. Ἐγώ μάλιστα πιστεύω, ἀπὸ τὴ λίγη πείρα που ἔχω, πώς είναι πολλά μέσα στη ζωή αὐτὰ ποὺ μᾶς κάνουν νὰ ὑποφέρουμε. Πῶς νὰ τὸ κάνουμε; Δὲν ἔχουμε γίνει χριστιανοί. Ἂν εἴχαμε γίνει, δὲν θὰ τραβούσαμε τόσα πολλά. Ἀπό χριστιανικῆς ἀπόψεως, είμαστε καθυστερημένοι. Ἔχουμε ένα όνομα, ἕνα ἐπίχρισμα χριστιανικό, ἀλλὰ δὲν πέρασε ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ μέσα μας, δὲν πέρασε ὁ Χριστός. μέσα μας, νὰ μᾶς ἀλλάξει ὀντολογικά, ἂν θέλετε, ὑπαρξιακά. Δὲν ἔγινε αὐτὸ καὶ εἶναι δύσκολο στα χρόνια μας να γίνει. Όχι βέβαια γιατί ὁ Χριστός δὲν εἶναι ὁ ἴδιος οὔτε διότι δὲν ὑπάρχει τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οὔτε διότι δὲν θέλει ὁ Θεός να κάνει αὐτή τη θαυμαστή ἀλλοίωση καί μεταμόρφωση καὶ σήμερα μέσα στον καθένα μας, ἀλλά διότι ἄλλοι παράγοντες δὲν μᾶς ἀφήνουν νὰ ἀποφασί σουμε να πιστέψουμε ὅτι ἐν Χριστῷ μπορεί κανείς ὑπαρξιακά, ὀντολογικά να μεταμορφωθεί. Ἔτσι, μένουμε στο περιθώριο τῆς πνευματικῆς ζωῆς.

Αὐτὴ ἡ θαυμαστή ἀλλοίωση δὲν ἔγινε, καὶ ἑπομένως είμαστε κοινοί ἄνθρωποι. Η δραστική χάρη τῶν μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας δὲν ἔχει ἐπιτελέσει μέσα μας τὸ θαῦμα. Εγώ νομίζω ότι πάρα πολλά στη ζωή μας γίνονται στα σκοτεινά. Όπως τις νύχτες, ἂν περπατάς σε δρόμους ποὺ δὲν ἔχουν ἄσφαλτο, πατᾶς ἀκριβῶς ἐκεῖ ποὺ ἔχει νερά καὶ λάσπες.

Καὶ στο θέμα τῶν σχέσεων τῶν δύο φύλων, τῶν ἀλληλογνωριμιών, πού τελικά καταλήγουν σε γάμο, ἀλλά καί στο θέμα τῶν σχέσεων γονέων καὶ παιδιῶν θάλασσα τα κάνουμε. Ὅπως μέσα στη νύ χτα, ἐπαναλαμβάνω, καθώς δεν βλέπεις, πατᾶς ὅπου τύχει. Αὐτό δεν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ δοῦμε πολύ τραγικά τά ζητήματα αὐτά καί να καταλη-φθοῦμε ἀπό φόβο καί ἀνησυχία, ποὺ θὰ μᾶς ὁδη γήσουν στὴν ἀπελπισία· ὅμως, νὰ μή φοβόμαστε νὰ δοῦμε τὴν πραγματικότητα. Ἡ πραγματικότητα εἶναι περίπου ἔτσι ὅπως τὴν παρουσιάσαμε, και χρειάζεται, ὅσο μποροῦμε, να γνωρίζουμε αὐτὰ τὰ θέματα καί νά ἐλευθερωνόμαστε ἀπό αὐτές τις τυ φλές δυνάμεις ἤ νά εἴμαστε κύριοι αὐτῶν τῶν δυν νάμεων –ἐμεῖς ἀκόμη περισσότερο, καθώς ἔχουμε τη βοήθεια τοῦ Θεοῦ, τή χάρη τοῦ Θεοῦ- ὥστε νά βλέπουμε ποῦ βαδίζουμε καὶ νὰ μὴν πηγαίνουμε ἐντελῶς στα τυφλά. Ἂν δὲν περπατάμε σε μέρα με ἥλιο καθαρό, νὰ εἶναι ἔστω συννεφιασμένη μέρα.

Μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ κάθε γάμος εἶναι ἐπιτυχημένος

«Ἡ anima εἶναι ἡ θηλυκότητα στην καθαρή της μορφή, ὅπως τή φαντάζεται ὁ ἄνδρας. Ὅταν ὁ ἄνδρας ἀνακαλύψει σιγά-σιγά τὴν ἀληθινή γυναίκα πού βρίσκεται πίσω ἀπὸ τὴν anima, μπορεῖ νὰ ἀπο-γοητευθεί, μπορεῖ μάλιστα, κατά παράδοξο τρόπο, να την κατηγορήσει για ἔλλειψη γυναικότητος, ἄν θέλετε, ἐπειδή δέν ἀνταποκρίνεται στο ἰδανικό του».

Αὐτό συμβαίνει, ἐπειδή, ὅπως ἔχουμε πεῖ, ἡ γυ ναίκα που παντρεύτηκε κανείς ἔπαιξε γι' αὐτὸν τὸν ρόλο τῆς ὀθόνης καὶ πάνω σ' αὐτήν πρόβαλε τη δική του anima. Μέσα ὅμως στην καθημερινή ζωή ἀργὰ ἤ γρήγορα θὰ δεῖ κανείς τὴν πραγματι κότητα. Ὅταν πίσω ἀπὸ τὴν anima ἀνακαλύψει μια ἄλλη γυναίκα καὶ ὄχι αὐτὴν που νόμιζε ὅτι πῆρε, τότε ἀρχίζει το κακό δηλαδή τα παράπονα, οἱ παρεξηγήσεις, οἱ ὑποψίες.

Ἕνας γάμος μπορεῖ νὰ ξεκινήσει πολύ διαφο-ρετικά ἀπὸ ὅποια ἐξέλιξη θὰ ἔχει στην πορεία του. Καὶ ἐκεῖ ποὺ ὁ ἕνας περίμενε ἀπό τὸν ἄλλο εὐτυ χία, βρίσκει δυστυχία, ἕνεκα ἀκριβῶς τοῦ ὅτι ὁ ἕνας βρίσκεται και κινεῖται σε περιοχή ἄλλη ἀπό αὐτὴν που κινεῖται ὁ ἄλλος.

«Όταν ωριμάσει ὅμως, εὐχαριστεῖ τὸν Θεό, για-τι στο πρόσωπο τῆς γυναίκας του ἀνακάλυψε κάτι πραγματικά καινούργιο, κάτι που ξεπερνᾶ ἀπό κάθε ἄποψη τὸ ὅραμά του».

Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς πῶ τὸ ἑξῆς: ὁ γάμος εἶναι ἕνα μυστήριο. Όχι μόνο μυστήριο που γίνεται στην ἐκκλησία ἀπὸ τὸν ἱερέα, οὔτε ἁπλῶς εἶναι μυστή-ριο, ἐπειδὴ ζεῖ κανείς την πραγματικότητα τοῦ γά-μου ὄχι μὲ ἀνοιχτά χαρτιά, ἀλλά μέσα σε ἕνα μυ-στήριο καί ὡς γνωστόν δὲν εἶναι θέατρο ὁ γάμος, οὔτε ἐκτίθεται σε θέατρο- ἀλλά εἶναι μυστήριο καί για κάποιον ἄλλο ἀκόμη λόγο, καί αὐτὸ θέλω να πῶ σήμερα: ὁ Θεός που ξέρει τὴν anima καὶ τὸν animus, εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, εἴτε κατά ἕναν τρό πο ποὺ δὲν τὸν καταλαβαίνει κανείς, εἴτε κατά ἕναν τρόπο ποὺ τὸν ἔχει κάπως συνειδητοποιήσει, εἴτε μὲ φανερές εἴτε μὲ τυφλές δυνάμεις, ὁδηγεῖ τὸν ἕνα στον ἄλλο.

Τελικά, θὰ μποροῦσε κανείς νὰ πεῖ ὅτι κάθε γάμος, μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ, μέσα στο μυ στήριο αὐτό τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἐπιτυχημένος. Όλοι οἱ εἰδικοί νὰ μαζευτοῦν -εἴτε εἰδικοί γιατροί είτε και νωνιολόγοι εἴτε εἰδικοί στα θέματα τοῦ γάμου- δὲν θα μπορέσουν με σιγουριά να οδηγήσουν ἕνα νέο πρός μια νέα καί μια νέα πρός ἕνα νέο, ὥστε τελι κά ὁ γάμος αὐτός νὰ εἶναι ἐπιτυχημένος.

Πιστεύω ὅτι, παρά το ὅτι οἱ νέοι πλανώνται, τε-λικά κάθε γάμος εἶναι ἐπιτυχημένος, ὅσο κι ἂν φαί νεται ὅτι δὲν εἶναι, ὅσο κι ἂν φαίνεται ὅτι ἔχει μέσα του αὐτά τά δυσάρεστα: ἀσυνεννοησίες, δεσμά, δυ στυχία. Τι θέλω νὰ πῶς Θέλω νὰ πῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς τυχαῖο τὸ ὅτι ὁ ἄλφα πῆρε τη βήτα, καὶ ἡ βῆτα πῆρε τὸν ἄλφα. Ὅσο κι ἂν ὁ ἄλφα εἶναι ἕνας τύραννος γιά τή βῆτα, καὶ ὅσο κι ἂν ἡ δῆτα εἶναι μιά μέγαιρα γιὰ τὸν ἄλφα, αὐτὸ δὲν εἶναι ἐντελῶς τυχαῖο. Σε τελευταία ἀνάλυση, μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ, τέτοιος τῆς χρειαζόταν, καὶ τέτοια τοῦ χρειαζόταν. Ἔτσι πιστεύω. Δεν ξέρω ἄν πέφτω πολύ ἔξω. Ἐπειδή ἀκριβῶς αὐτὰ δὲν γίνονται κατά ἕναν τυχαῖο τρόπο, ἀλλά μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ, ἔστω κι ἄν κατευθύνονται καὶ ὁδηγοῦνται οἱ μὲν πρὸς τοὺς δὲ ἀπὸ τυφλές, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἀσυ νειδητοποίητες δυνάμεις, τελικά τέτοιος τῆς χρεια ζόταν καὶ τέτοια τοῦ χρειαζόταν. Καὶ ἐδῶ εἶναι ὅλο το μυστικό. Εἶσαι παντρεμένος. Μὴ ζητᾶς νὰ λύσεις τὸν γάμο. «Μὴ ζήτει λύσιν», ὅπως λέει ὁ ἀπόστο λος Παῦλος. Ἂν δὲν εἶσαι παντρεμένος καὶ θέλεις νὰ μὴν παντρευτεῖς, μπορεῖς νὰ μὴν παντρευτείς. Ἴσως πάρα πολύ λίγους παντρεμένους ἔχουμε παρόντες· δὲν πειράζει ὅμως. Ἐδῶ εἶναι ὅλο τὸ μυ-στικό: ὅταν διαπιστώσουν δύο νέοι ὅτι σὰν νὰ ἔπε-σαν ἔξω πού παντρεύτηκαν, σαν νὰ μὴν εἶχαν προ-σέξει καλά, σὰν νὰ μὴν ταιριάζουν, σὰν νὰ μὴ συν νεννοοῦνται, ἀντί νὰ ἀρχίσουν να σκέπτονται τη λύση τοῦ γάμου, δηλαδή τον χωρισμό, ἄς σκεφθούν καὶ ἄς πάρουν τὰ πράγματα –ὄχι βέβαια κατά ἕνα μοιρολατρικό τρόπο· καθόλου- ὅπως θὰ ποῦμε: «Ὁ γάμος ἔγινε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ εἶναι ἕνα μυστήριο. Γιὰ νὰ ἀφήσει ὁ Θεός να γίνει αὐτός ὁ γάμος, ποὺ ἐνώπιόν του εἶναι ἄλυτος -καί ὁ Θεός πάντοτε κάτι παραπάνω ξέρει ἀπό μᾶς– κάποιο λόγο εἶχε». Καὶ ἔτσι, δὲν ἔχουν παρά οἱ δύο να δοῦν γιατί, π.χ., ὁ ἄνδρας εἶναι τέτοιος, γιατί ἡ γυναίκα εἶναι τέτοια. Δέν φθάνει ὁ ἄνδρας ἁπλῶς νὰ παραπονείται: «Είσαι τέτοια, εἶσαι ἀλλιώτικη, δέν σε καταλαβαίνω, δέν με καταλαβαίνεις, γκρινιάζεις...» Καλά εἶναι νὰ σκεφθεῖ καὶ νὰ πεῖ: «Γιατί εἶναι τέτοια ἡ γυναίκα μου; Μήπως περίπου ἔτσι μοῦ χρειαζόταν;» Όχι βέβαια για να τον τυραννεῖ, ἀλλά για να τον βοηθήσει. Ὅσο κι ἂν μᾶς φαίνονται παράδοξα αὐτά, κάπως ἔτσι εἶναι. Μέσα στη ζωή δέν κυλοῦν τὰ πάντα όμορφα ὅπως θα θέλαμε. Καμιά φορά μπορεῖ νὰ δέχεσαι τὰ χτυπήματα τοῦ ἄλλου, καὶ αὐτὸ νὰ εἶναι για σένα πολύτιμο. Ὅπως συμβαίνει με τις πέτρες σε ἕνα ποτάμι. Το πολύ νερό τις κατρακυ λάει καὶ ἡ μια χτυπάει τὴν ἄλλη. Καί ὅσο χτυπάει ἡ μιὰ τὴν ἄλλη, τόσο πιο λεῖες γίνονται.

Κάτω ἀπὸ τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, μέσα στο ποτάμι τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, ὅ,τι κι ἂν εἶναι ἡ γυ ναίκα, τελικά καλό θὰ βγεῖ γιὰ τὸν ἄνδρα καὶ ὅ,τι κι ἄν εἶναι ὁ ἄνδρας, τελικά καλό θὰ ὄγεί για τη γυναίκα. Αὐτά να μελετήσουν οἱ σύζυγοι καὶ ἐν συν νεχεία να σκεφθούν: «Ξέρω καλά τὸν ἑαυτό μου, Μήπως αὐτὰ τὰ ὁποῖα βρίσκω στη γυναίκα μου, τὰ ἔχω ἐγώ μέσα μου;»

Νὰ πῶ πιο συγκεκριμένα: ἕνας σύζυγος εἶναι πιθανόν νὰ ὑποψιάζεται τη γυναίκα του και να μὴν μπορεῖ νὰ γλιτώσει ἀπό τίς ὑποψίες, καὶ αὐτὴ ἡ καημένη νὰ μὴν ἔχει ἀπολύτως καμία σχέση με τις ὑποψίες του. Καί ὅλο αὐτό μπορεῖ νὰ ξεκινάει ἀπό τήν anima πού ἔχει μέσα του. Ὅπως ἐπίσης, ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά ἡ σύζυγος μπορεῖ νὰ ὑπο ψιάζεται τὸν σύζυγό της, καὶ ὅλο αὐτὸ νὰ τὸ κάνει ὁ animus πού εἶναι μέσα της. Αὐτά βέβαια δέν ση-μαίνουν ὅτι οἱ ὑποψίες ποτέ δὲν εἶναι ἀληθινές. Χρειάζεται λοιπόν να γνωρίσει κανείς καλὰ τὸν ἑαυτό του καὶ νὰ σκεφθεῖ μήπως τυχόν προβάλλει τὸν ἑαυτό του στον σύντροφό του. Επίσης, να γνωρίσει καλά τὸν ἄλλο, καὶ νὰ ἀποδεχθεῖ ὁ ἕνας τὸν ἄλλο ὅπως ἀκριβῶς εἶναι.

Εγώ πιστεύω ὅτι τελικά μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ ὁ γάμος ποὺ ἤδη ἔγινε ὁδηγεῖ καὶ τοὺς δύο στη σωτηρία. Ἔτσι πρέπει νὰ εἶναι τουλάχιστον γιὰ μᾶς πού πιστεύουμε στον Θεό, ὁ ὁποῖος ἦλθε στὴ γῆ καὶ ἵδρυσε τὴν Ἐκκλησία, μέσα στην ὁποία σωζόμαστε.

Στρατηγική διαφυγής

 Enrico Tomaselli - 21 Μαρτίου 2026

Πηγή: Red Jackets

Γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η ηγεσία των ΗΠΑ -και όχι μόνο η ομάδα των Χριστιανών Σιωνιστών φυγάδων που ο Τραμπ έχει συσπειρώσει γύρω του- έχει πέσει σε παγίδα και τώρα δεν ξέρει πώς να ξεφύγει χωρίς να πληρώσει ένα βαρύ τίμημα (και προφανώς δεν αναφέρομαι στο οικονομικό, το οποίο είναι ήδη ένα τίμημα, αλλά στο πολιτικό).
Η σταθερή άρνηση του Ιράν να αποδεχτεί οποιονδήποτε συμβιβασμό, όπως αυτόν που εφαρμόστηκε για τον τερματισμό του Πολέμου των 12 Ημερών, είναι σαφώς το κύριο εμπόδιο, ακολουθούμενο από την τεράστια δυσκολία της αποχώρησης αφήνοντας το Ισραήλ σε αδιέξοδο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ουάσιγκτον διχάζεται ανάμεσα στην επιθυμία της να εγκαταλείψει τον Περσικό Κόλπο και την επιθυμία της να επιτύχει μια αδύνατη νίκη. Παγιδευμένη ανάμεσα σε αυτές τις δύο επιλογές -και οι δύο προς το παρόν ανέφικτες- αγωνίζεται να ασκήσει πίεση για να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων. Η ευφάνταστη ποικιλία υποθέσεων που διατυπώνονται, μαζί με τη θριαμβευτική γλώσσα που είναι τόσο προφανώς αντίθετη με την πραγματικότητα, απεικονίζουν τέλεια τη σύγχυση που επικρατεί στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ.
Η πιθανότητα μιας ευκαιρίας διαφυγής από τη σύγκρουση, χωρίς να μοιάζει με καταστροφική ήττα, μειώνεται μέρα με τη μέρα, και αυτό προφανώς διαταράσσει τον ύπνο του ενοίκου του Λευκού Οίκου - ο οποίος είναι εμφανώς απρόθυμος να παραδεχτεί ότι έκανε λάθος, πόσο μάλλον να παραδεχτεί ότι ηττήθηκε. Αυτό οδηγεί κάποιον να σκεφτεί την πιθανότητα ότι, σε κάποιο σημείο, εάν το παράθυρο της «θετικής» ευκαιρίας μειωθεί δραματικά, μπορεί να αρχίσει να σκέφτεται την μετατόπιση της ευθύνης. Αλλά, προφανώς, δεν μπορεί απλώς να είναι αποδιοπομπαίος τράγος (σε αυτήν την περίπτωση, το επιδιωκόμενο θύμα θα ήταν ο Χέγκεθ, ο οποίος κατά τα άλλα έχει όλα τα κατάλληλα χαρακτηριστικά για να εκπληρώσει αυτόν τον ρόλο), καθώς αυτό θα σήμαινε ότι ο Αρχιστράτηγος έχει με κάποιο τρόπο εξαπατηθεί. Ένα ζώο παγιδευμένο σε μια παγίδα μπορεί να δαγκώσει το πόδι του μόνο και μόνο για να ξεφύγει. Και αν τα πράγματα πάνε πολύ άσχημα, μια απεγνωσμένη κίνηση από τον Τραμπ δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Και πράγματι, υπάρχει μια ευκαιρία στρατηγικής διαφυγής. Όλα έτοιμα και σε αναμονή.
Είναι δύσκολο να πούμε αν το Οβάλ Γραφείο το έχει ήδη εξετάσει ή όχι. Ή αν θα το εξετάσουν σύντομα. Αλλά...
Στα τέλη Απριλίου, βάσει του Ψηφίσματος για τις Πολεμικές Εξουσίες, το Κογκρέσο πρέπει να ψηφίσει για την κήρυξη πολέμου ή να απαιτήσει από τον Πρόεδρο να αποσύρει —εντός 30 ημερών— όλες τις δυνάμεις που εμπλέκονται σε μάχη. Ο Τραμπ θα μπορούσε επομένως να διευκολύνει αποτελεσματικά μια αρνητική ψήφο από το Κογκρέσο και να μεταθέσει την ευθύνη σε αυτούς για τη «δειλή» διακοπή της θριαμβευτικής στρατιωτικής του εκστρατείας, λίγα λεπτά πριν επιτύχει την τελική νίκη. Αυτή δεν είναι η λύση που θα ήθελε, αλλά έρχονται απελπιστικές στιγμές όταν..

Escape strategy

Μια στρατηγική υπόθεση

Pierluigi Fagan - 21 Μαρτίου 2026

Πηγή: Πιερλουίτζι Φάγκαν

Εδώ και μέρες, παρακολουθώ τα διάφορα διεθνή ειδησεογραφικά χρονοδιαγράμματα, σχόλια και αναλύσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο με το Ιράν. Εδώ και μέρες, η γενική στάση (τόσο της Δύσης όσο και της Αραβίας) ήταν να αναλογιστεί κανείς τη λογική πίσω από την απόφαση της Αμερικής να ξεκινήσει αυτή την περίπλοκη σύγκρουση. Αποτυγχάνοντας να βρεθεί μια τέτοια, έχουν διατυπωθεί διάφορες υποθέσεις, που κυμαίνονται από την υποταγή των ΗΠΑ στο Ισραήλ, μέχρι την απροετοίμαστη στάση του Τραμπ και την προσωπική του υποταγή (Έπσταϊν, Κούσνερ, κ.λπ.), μέχρι τη γεωπολιτική των νέων μπλοκ (ενάντια στην πιθανή νέα ηγεμονία BRICS/Κίνας) και ούτω καθεξής. Αλλά ίσως το άγχος της κατανόησης και το γνωστικό συναίσθημα μας τυφλώνουν σε μια διαφορετική λογική.
Η φαινομενική έλλειψη ορθολογικότητας σε αυτόν τον πόλεμο, η κρίση που επιβάλλεται στις ΗΠΑ παρά στο Ισραήλ, του οποίου οι στόχοι είναι πιο προφανείς και κατανοητοί, και το προπέτασμα καπνού των δηλώσεων, των αρνήσεων, των αστείων και των ανοησιών, θα μπορούσαν ίσως να έχουν ως στόχο να συσκοτίσουν την πραγματική στρατηγική και να σιγοβράσουν την κοινή γνώμη, όπως στη μεταφορά του «βραστού βάτραχου» ή στην αγγλόφωνη έκφραση «αγορά χρόνου».
Αυτή τη στιγμή, βρισκόμαστε στην 21η ημέρα της σύγκρουσης, η συστηματική καταστροφή του Ιράν συνεχίζεται αμείωτη και φαίνεται ότι η αμερικανική πολεμική μηχανή φέρνει εκπαιδευμένα στρατεύματα στο θέατρο του πολέμου για να αναπτυχθούν ποιος ξέρει πότε και ποιος ξέρει πώς. Μια επιχείρηση που, ακόμη και για καθαρά υλικοτεχνικούς λόγους, θα χρειαστεί εβδομάδες για να ολοκληρωθεί. Θα μπορούσε να είναι, όπως πιστεύουν ορισμένοι, ένα σύμπτωμα απροετοίμαστου χαρακτήρα και σύγχυσης σχετικά με τους αρχικούς στόχους, οι οποίοι έπρεπε να αντιμετωπίσουν την ανθεκτικότητα του Ιράν, ή θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί από την αρχή ως μέρος ενός σχεδίου «μακρού πολέμου». Ένα σχέδιο που προοριζόταν να αποκρυφθεί από την αρχή, ίσως.
Γιατί;
Εδώ, για λόγους κατανόησης, προβάλλουμε μια υπόθεση. Η λογική πίσω από αυτόν τον πόλεμο, από την αμερικανική πλευρά, μπορεί να μην είναι τόσο, ή όχι μόνο, το Ιράν ως ο κύριος στόχος του, αλλά ολόκληρος ο κόσμος.
Θα μπορούσε να είναι μια πράξη γεωπολιτικής και γεωοικονομικής «δημιουργικής καταστροφής» ευρέος φάσματος. Για την επιδίωξη του στόχου «Κάντε την Αμερική Μεγάλη Ξανά», οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ωθηθούν όσο το δυνατόν πιο μπροστά ή ο υπόλοιπος κόσμος θα μπορούσε να ωθηθεί όσο το δυνατόν πιο πίσω. Το μέγεθος της ισχύος, σε αυτό το πλαίσιο, είναι σχετικό. Αυτό που έχει σημασία είναι η απόσταση ισχύος. Η Αμερική μπορεί να γίνει μεγαλύτερη ακόμη και κάνοντας τον υπόλοιπο κόσμο μικρότερο.
Οι ΗΠΑ παραμένουν η κορυφαία και πιο ολοκληρωμένη δύναμη στον κόσμο. Σε ένα πλαίσιο παρατεταμένων οικονομικών, χρηματοπιστωτικών, ενεργειακών, βιομηχανικών, εμπορικών και στρατιωτικών δυσκολιών, που επιβάλλονται σε ολόκληρο τον κόσμο - στην Ευρώπη και τον αραβικό κόσμο πρώτα και κύρια, αλλά και στην Ασία και αλλού λόγω των διαφόρων αναταραχών που αντιστρέφονται - οι ΗΠΑ θα αναδυθούν πιο ισχυρές από όλες τις άλλες.
Για παράδειγμα, η Κίνα, ο κορυφαίος παραγωγός και εξαγωγέας λιπασμάτων στον κόσμο, προφανώς ανακοίνωσε την απαγόρευση των εξαγωγών της τις προάλλες. Αυτό θα μπορούσε να έχει καταστροφικές επιπτώσεις στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Σε αυτό προστίθενται οι διαρκείς επιπτώσεις του ενεργειακού κόστους (ορισμένες ζημιές στις εγκαταστάσεις του Κόλπου θα έχουν μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, που θα διαρκέσουν χρόνια, όχι εβδομάδες ή μήνες) και ένα πλήθος διαφόρων καταρρεύσεων στο παγκόσμιο σύστημα, από το δημόσιο χρέος έως τις αξίες των νομισμάτων, έως τον συνολικό πλούτο, έως τις υλικοτεχνικές διαταραχές και την κατάρρευση των αλληλεξαρτήσεων.
Με λίγα λόγια, μια αργή καταστροφή για να συνηθίσουμε ως μια νέα «παγκόσμια συνθήκη» ενάντια στην οποία δεν προκύπτει ποτέ εξέγερση, μόνο συνήθεια. Η
«δημιουργική καταστροφή», ή η κατάρρευση ενός συστήματος για να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την οικοδόμηση ενός άλλου, είναι μια έννοια από την οικονομική θεωρία του Σουμπέτερ. Αλλά ο Αυστριακός είχε απλώς την τυχερή διαίσθηση να την εννοιολογήσει με επιτυχία με τη μορφή ενός οξύμωρου. Στην πραγματικότητα, η έννοια ήταν ήδη παρούσα στον Σόμπαρτ και τον Μαρξ ακόμη και πριν από αυτό, ακόμη και στον Μπακούνιν και τον Δαρβίνο. Αλλά και στον Νίτσε (Διόνυσος) και, όπως επεσήμανε ο Χέρντερ, στη μορφή του Σίβα στο ινδουιστικό πάνθεον. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ερμηνευτεί όχι μόνο σε διάφορες παραδόσεις οικονομικής σκέψης, αλλά ευρύτερα ως συστατικό της πραγματιστικής ορθολογικότητας. Κάθε δημιουργία προϋποθέτει καταστροφή. Αυτό σημαίνει επίσης ότι αν δεν μπορείς να ξεπεράσεις τους άλλους σε έναν αγώνα, μπορείς πάντα να προσπαθήσεις να τους βάλεις σε τρικλοποδιά και να τους επιβραδύνεις.
Ο κόσμος που μπορεί να αναδυθεί στο τέλος αυτής της παρατεταμένης, γενικευμένης αντιμετώπισης θα μπορούσε να είναι ένας κόσμος πιο υπάκουος στις στρατηγικές της Ουάσιγκτον. Αυτό θα δημιουργούσε τις συνθήκες για μια νέα ηγεμονία, σίγουρα όχι βασισμένη στην «ήπια ισχύ» αλλά στην παλιά καλή «σκληρή ισχύ».
Προφανώς θα υπήρχαν και επιπτώσεις εντός των ΗΠΑ και μια πιθανή ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές, αλλά ο Τραμπ έχει δώσει έντονα μηνύματα αδιαφορίας για τα συνταγματικά-κοινοβουλευτικά μινουέτα, και γνωρίζουμε ότι η αρχική στρατηγική του κυβερνώντος συνασπισμού του αρχικά οραματιζόταν την υπέρβαση των περιορισμών της διετούς επανεκλογής. Αυτά ήταν ουσιαστικά και αναίσχυντα «επαναστατικά» σχέδια.
Ίσως αυτό που βλέπουμε δεν είναι τίποτα περισσότερο από το πρώτο κιόλας μέρος μιας μεσοπρόθεσμης έως μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την εξασφάλιση ενός μακροπρόθεσμου μέλλοντος.

Una ipotesi strategica

Art Bell παίρνει συνέντευξη από τον Malachi Martin (2 από 7) β

 Συνέχεια από Σάββατο 14. Μαρτίου 2026

Art Bell παίρνει συνέντευξη από τον Malachi Martin (2 από 7) β

— .....Θα μπορούσε αυτό που έρχεται, γιατρέ, να είναι πνευματικό; Δηλαδή κάτι που θα επηρεάσει όλους μας;
— Art, στην πραγματικότητα — και εσείς έχετε μια πηγή πληροφόρησης που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν, χάρη στο θαυμάσιο δίκτυό σας και στη δική σας ευφυΐα — δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: όλοι ξέρουμε ότι η μεγάλη αλλαγή που αισθανόμαστε και που μας φοβίζει, ακριβώς επειδή δεν ξέρουμε τι είναι, βρίσκεται στο πνεύμα μας, στο ανθρώπινο πνεύμα ως τέτοιο.
Ξέρουμε ότι υπάρχουν δυνάμεις που το διαμορφώνουν, το πλάθουν, ως συνείδηση ολόκληρου ανθρώπινου γένους και όχι απλώς ως πέντε δισεκατομμύρια ξεχωριστές συνειδήσεις.[ΚΟΙΝΟΣ ΝΟΥΣ]

Καταλαβαίνετε τι εννοώ; Καταλαβαίνετε τι προσπαθώ να πω;
— Ναι, βέβαια.
— Η αλλαγή συντελείται στο πνεύμα μας. Μια αλλαγή επιτελείται, και μερικές φορές μας αρέσει το αποτέλεσμα και μερικές φορές δεν μας αρέσει. Αλλά ξέρουμε ότι αφορά το πνεύμα. Και με τον όρο «πνεύμα» εννοούμε κάτι άλλο από τη σάρκα μου, το δέρμα στο χέρι μου, το χρώμα του προσώπου μου, το μήκος των μαλλιών μου, τη χροιά της φωνής μου, το βλέμμα στα μάτια μου, τον τρόπο που περπατώ, αυτά που κάνω.

Υπάρχει κάτι άλλο. Είμαστε κάτι άλλο.

«Είμαστε μια ψυχή. Είμαστε ένα πνεύμα, και αυτό διαμορφώνεται, θέλουμε δεν θέλουμε. Τουλάχιστον εγώ αυτό πιστεύω.

Να σας κάνω μια ευαίσθητη ερώτηση; Βεβαίως. Ως άνθρωπος του Θεού, έχετε ποτέ αμφιβάλει για τον εαυτό σας;

Καταρχάς, “άνθρωπος του Θεού” με την έννοια ότι οφείλω να είμαι αφιερωμένος στη δόξα Του. Είμαι αμαρτωλός όπως όλοι, αλλά ανήκω στον Θεό μέσω της κλήσης και της αποστολής μου.
Δεν έχω ποτέ αμφισβητήσει τη θεότητα του Ιησού. Ούτε την ύπαρξη του ουρανού, της κόλασης ή του καθαρτηρίου. Ούτε την αξία του Σταυρού Του για τη λύση των προβλημάτων της ζωής. Ούτε τη δημιουργία του κόσμου από τον Θεό.
Αυτό που με δυσκόλεψε ήταν να ελέγξω τα πάθη και κυρίως τους φόβους μου. Θυμάμαι τον παππού μου να μου λέει, όταν ήμουν περίπου 18 χρονών: “Μέτρα την αγάπη σου για τον Θεό από το μέγεθος του φόβου στην καρδιά σου”. Και αυτό έγινε μάθημα ζωής.

Πρέπει οι άνθρωποι να φοβούνται τον Θεό; Υπάρχουν δύο είδη φόβου. Ο ένας έχει μέσα του πανικό — αυτός πρέπει να εξαλειφθεί, γιατί οδηγεί σε λάθη και σύγχυση. Δεν σε κάνει προσεκτικό, σε κάνει ανόητο.
Υπάρχει όμως και ένας άλλος φόβος: ο φόβος ως σεβασμός προς τον Θεό. Εκείνος μας δημιούργησε από το τίποτα. Και αν στραφούμε εναντίον Του για χάρη των παθών μας, μπορεί να μας επιβάλει τιμωρία πέρα από κάθε φαντασία — αιώνια. Αυτό δημιουργεί μια ισορροπία.
Στα νιάτα δεν το ακούμε εύκολα. Αλλά μεγαλώνοντας καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει Κύριος της ζωής — και τελικά των πάντων.
Αυτός είναι φόβος, αλλά όχι δουλικός φόβος.

Πατέρα, ο Πάπας πρόσφατα είπε ότι η εξέλιξη είναι κάτι περισσότερο από θεωρία. Σας εξέπληξε;
Καθόλου. Αυτό είναι προσωπική του άποψη, όχι δόγμα. Για πολιτικούς και ιδεολογικούς λόγους τη θεωρεί σοβαρή υπόθεση.
Εγώ τη θεωρώ μεταφυσικό μύθο. Έχουμε πλέον εξαντλήσει τα απολιθώματα και δεν υπάρχει καμία απόδειξη για “ενδιάμεσους κρίκους”. Δεν υπάρχει τέτοια απόδειξη.
Η εξέλιξη εξηγεί κάποια πράγματα, αλλά δεν αποδεικνύεται επιστημονικά.
Ο Πάπας έχει και πολιτικούς λόγους. Πολλοί ισχυροί καρδινάλιοι και διανοούμενοι της Εκκλησίας είναι υπέρ της εξέλιξης, και θέλει να διατηρήσει ισορροπίες.
Επίσης επηρεάζεται από τη γαλλική διανοητική παράδοση. Δεν είναι θωμιστής — είναι περισσότερο ένας Γάλλος διανοούμενος.
Τελικά, ο Πάπας είναι και πολιτικός ηγέτης;
Απολύτως. Πρέπει να διαχειρίζεται τη γεωπολιτική της πίστης. Δηλαδή τα έθνη ως “λαούς του Θεού”, αλλά και τις πολιτικές τους πραγματικότητες.
Για παράδειγμα, στην Πολωνία συνέβαλε —μαζί με τον Reagan— στη ρήξη του σοβιετικού μπλοκ, που οδήγησε τελικά στην κατάρρευσή του».
«Ναι. Και τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Έτσι έχει αυτή τη διπλή λειτουργία.
Και η αγωνία του —πραγματική αγωνία— είναι ακριβώς αυτή: πώς να ισορροπήσει ανάμεσα σε αυτές τις δύο μορφές γεωπολιτικής. Πώς μπορεί κανείς, ακόμη και ο Πάπας, να ασκεί την πολιτική που οφείλει χωρίς να αμαρτάνει; Είναι ένα βαθύτατο ερώτημα.
Στην καθημερινή ζωή, τα πάθη παρεμβαίνουν. Δεν μπορείς πάντα να ακολουθείς τη λογική. Παρεμβαίνουν οι προκαταλήψεις, οι συμπάθειες και οι αντιπάθειες, τα εθνικά και πολιτισμικά φίλτρα. Κάθε απόκλιση από τη δικαιοσύνη —ανθρώπινη ή θεία— είναι λάθος, είναι αμαρτία. Μπορεί να συγχωρεθεί, αλλά παραμένει αμαρτία.
Ο Πάπας, λόγω της θέσης του, είναι ακόμη πιο εκτεθειμένος σε τέτοια σφάλματα. Δεν μπορεί να τα αποφύγει. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να στηρίζεται στη συγχώρηση του Χριστού.
Η ίδια η πολιτική απαιτεί συμβιβασμούς. Εκεί βρίσκεται η δυσκολία. Ο σημερινός Πάπας, όπως και ο μέντοράς του, ο καρδινάλιος Stefan Wyszynski, αναγκάστηκαν να συμβιβαστούν με τους Μαρξιστές για να επιβιώσουν. Ήταν μια σκληρή και επικίνδυνη περίοδος που άφησε βαθιά σημάδια.
Πάντα αναρωτιόμαστε: ποια τραύματα είναι βαθύτερα — αυτά που μας προκαλεί η ζωή ή αυτά που προκαλούμε εμείς με τα λάθη και τις αμαρτίες μας;»

«Κυρίες και κύριοι, επιστρέφουμε. Μαζί μας ο Δρ. Malachi Martin.
Γιατρέ, καλώς ήρθατε ξανά.»
«Ευχαριστώ πολύ».
«Είχατε πει ότι η απομακρυσμένη θέαση (remote viewing) είναι σαν “νιτρογλυκερίνη για την ψυχή”.»
«Ναι. Με την έννοια ότι μπορεί να προκαλέσει μια ισχυρή εσωτερική έκρηξη».
«Μαζί μας τώρα είναι ο Major Ed Dames».
«Είναι τιμή μου να βρίσκομαι εδώ», λέει.
Ο Dames εξηγεί ότι υπήρξε αξιωματικός επιχειρήσεων και εκπαίδευσης σε προγράμματα remote viewing για τον αμερικανικό στρατό. Οι τεχνικές αυτές —όπως τις αποκαλεί— είναι ακριβείς μέθοδοι συλλογής πληροφοριών για στόχους: πρόσωπα, τόπους, γεγονότα.
Μετέφερε αυτές τις μεθόδους στον ιδιωτικό τομέα και διδάσκει πλέον πολίτες. Έχουν χρησιμοποιηθεί, λέει, σε υποθέσεις όπως ο Unabomber ή η πτήση TWA 800.
Στην αρχή, πολλοί αξιωματικοί τις θεωρούσαν αποκρυφιστικές. Ο μέντοράς του, Ingo Swann, αναρωτιόταν αν σχετίζονται με κάτι «σκοτεινό».
«Κι εγώ ανησύχησα», λέει ο Dames.
Υπήρχε επιτροπή παρακολούθησης για να ελέγχει τις ψυχολογικές επιπτώσεις. Όμως, όπως παραδέχεται, δεν ήταν αποτελεσματική.
«Σε άτομα με ήδη εύθραυστη ψυχική ισορροπία, εμφανίστηκαν σοβαρά προβλήματα. Και αυτό συμβαίνει ακόμη και σήμερα».
Αν προσπαθήσω να διδάξω κάποιον πώς να «ανοίγει» το μυαλό του —θα χρησιμοποιήσω έναν κάπως χαλαρό όρο— και αυτό το άτομο δεν είναι ισορροπημένο, δεν είναι συναισθηματικά ή ψυχικά σταθερό, τότε πράγματι προκύπτουν σοβαρά προβλήματα. Και αν αυτό εννοείτε εν μέρει όταν λέτε «νιτρογλυκερίνη για την ψυχή», τότε έχετε δίκιο από αυτή την άποψη.
Ωστόσο, για τα άτομα που είναι ισορροπημένα, μπορούν να αντιληφθούν πάρα πολλά πράγματα, ακόμη και να στρέψουν αυτό το φως προς τη βαθύτερη, πιο σκοτεινή και πιο τρομακτική πτυχή απ’ όλες: τον ίδιο τους τον νου.
Και αν έχουν το θάρρος να κοιτάξουν, μπορούν να πετύχουν ένα μεγάλο άλμα στην πνευματικότητα, αν το επιλέξουν.

Αλλά, για να επιστρέψω στο θέμα, έχω παρατηρήσει εκ μέρους των ανωτέρων μου —συμπεριλαμβανομένου ενός υποστρατήγου, ενός στρατηγού δύο αστέρων, και ενός πολύ υψηλόβαθμου στελέχους των υπηρεσιών πληροφοριών— ότι η απομακρυσμένη θέαση, αυτές οι τεχνικές, έγιναν υποκατάστατα της θρησκείας.
Ήταν άνθρωποι στα πενήντα και τα εξήντα τους, που ουσιαστικά ήταν άνθρωποι χωρίς θεό.
Υπήρχε ένα πνευματικό κενό στη ζωή τους, και όταν αυτές οι τεχνικές έγιναν διαθέσιμες σε αυτούς, είτε ως χρήστες είτε ως ασκούμενοι, έχασαν εντελώς την ισορροπία και την προοπτική τους.
Με ποια έννοια έχασαν την ισορροπία και την προοπτική τους; Θρησκευτικά;
Στην πραγματικότητα, με την έννοια ολόκληρης της ύπαρξής τους, τόσο ψυχικά όσο και συναισθηματικά.
Αλήθεια;
Αυτό έγινε σχεδόν το απόλυτο τέλος για αυτούς.
Έγινε κάτι περισσότερο από πάθος στη ζωή τους. Οι απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα —όχι μόνο ένα μέσο για έναν σκοπό, αλλά ένας σκοπός από μόνος του.
Ήταν σαν να ένιωθαν ενδυναμωμένοι από αυτή την απόλυτη γνώση.
Αυτό εννοείτε όταν λέτε ότι μειώθηκε η ισορροπία τους. Έχασαν τη σταθερότητά τους. Δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν με ισορροπημένο τρόπο.
Αυτό το παρατηρούσαν όλοι γύρω τους.
Ήταν άνθρωποι σε θέσεις εξουσίας και μεγάλης ευθύνης.
Ήταν η ανισορροπία τέτοια ώστε έπρεπε να απομακρυνθούν από τις θέσεις τους;
Αυτό είναι σωστό.
Αυτό είναι σημαντικό.
Συμπεριλαμβανομένου και του διοικητή μου στρατηγού.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί, Θεέ μου, χωρίς σταθερή εξουσία, δεν είναι δυνατή καμία επίτευξη.
Όχι.
Πολύ ενδιαφέρον. Τα βρίσκω όλα αυτά απολύτως συναρπαστικά.
Ταγματάρχα, να μην σας διακόπτω. Συνεχίστε, παρακαλώ.
Λοιπόν, νομίζω ότι υπάρχουν και άλλα πράγματα που θα θέλατε να μάθετε.
Ναι.
Θα ήθελα να σας πω μερικά από τα πράγματα που αυτό έχει κάνει σε μένα προσωπικά.
Ναι.
Θα το μοιραστείτε μαζί μας;
Με χαρά.
Δεν χρειάζομαι πλέον —νιώθω ότι δεν χρειάζομαι— την πίστη.
Δεν είμαι πια αυτό που θα ονόμαζε κανείς άνθρωπο της πίστης.
Ναι.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν αισθάνομαι ότι χρειάζομαι πλέον την πίστη.
Τώρα έχω απόλυτη εμπιστοσύνη.
Ναι.
Έχω φτάσει στο σημείο, εξερευνώντας ορισμένες γωνιές και κρυφές πτυχές πνευματικά, με τις τεχνικές που χρησιμοποιώ και έχω μάθει, να έχω τόσο μεγάλη εμπιστοσύνη.
Όταν μπορείς να δεις και να αντιληφθείς πράγματα γύρω σου, θεϊκά και δαιμονικά, και να τα τοποθετήσεις στη σωστή τους θέση, τότε δεν υπάρχουν σκοτεινές περιοχές.
Οι πιο σκοτεινές περιοχές βρίσκονται μέσα στο ίδιο μας το μυαλό.
Επομένως, δεν υπάρχει ανάγκη για πίστη, συμπεραίνετε.
Συγγνώμη;
Επομένως, συμπεραίνετε ότι δεν υπάρχει ανάγκη για πίστη.
Προσωπικά, μόνο προσωπικά, πάτερ.
Βεβαίως.
Καταλαβαίνω τι λέτε.
Είμαι βέβαιος ότι όχι μόνο θα διαφωνούσατε, αλλά θα μπορούσατε να μου δώσετε και ισχυρά επιχειρήματα.
Όχι, όχι.
Να διαφωνήσω, δεν τολμώ.
Δεν έχω τέτοια αντίδραση.
Θεέ μου.
Δεν έχω τέτοια αντίδραση.
Προς το παρόν απλώς με συναρπάζει όλο αυτό.
Λοιπόν, και κάποιες άλλες εμπειρίες.

Άτομα που αισθάνονται παρουσίες γύρω τους ή, φαινομενικά, μέσα τους —αυτό που μπορούν να κάνουν αυτές οι τεχνικές, και είναι δύσκολες στη χρήση— απαιτούν περίπου 45 λεπτά γραφής με χαρτί και μολύβι από έναν πειθαρχημένο remote viewer για να αποκτηθεί οποιαδήποτε πληροφορία.
Και χρειάζονται πολλές ακόμη ώρες για να αποκτηθεί ένα σαφές μοτίβο αυτού με το οποίο έχουμε να κάνουμε, αλλά τα μοτίβα είναι ακριβή.
Μπορούμε να πάρουμε αυτές τις πληροφορίες και να προσδιορίσουμε, για παράδειγμα, αν μια παρουσία είναι αγγελική, δαιμονική ή κάπου ενδιάμεσα —κάτι σαν ντίβα ή στοιχειακό.
Όλα τα διάφορα είδη, τόσο θρησκευτικών πραγματικοτήτων ή δημιουργημένων όντων, όσο και υλικών ή ημι-υλικών όντων, καθώς και τις προθέσεις τους.
Και αυτό είναι ένα πολύ, πολύ χρήσιμο εργαλείο για τη σύγχρονη εποχή, όπου υπάρχει τόση σύγχυση.
Μπορεί να κάνει τη ζωή περίπλοκη, ενδιαφέρουσα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αρκετά απλή.
Και μπορεί επίσης να λύσει πολλά προβλήματα με τα οποία οι άνθρωποι πηγαίνουν σε ψυχιάτρους και ψυχολόγους.
Πράγματι.
Μάλιστα, άκουσα μια από τις εκπομπές σας και σκέφτηκα ότι, αν βρισκόμουν με τον πατέρα Martin κατά τη διάρκεια μιας από τις εξορκιστικές του τελετές, θα μπορούσα να βοηθήσω σημαντικά χρησιμοποιώντας αυτές τις μεθόδους και τεχνικές, ιδιαίτερα αν χρησιμοποιηθούν ομαδικά.
Επειδή κάνουμε και ιατρική διάγνωση, για να καθορίσουμε με τι έχουμε να κάνουμε —φυσικά υπό τη δική σας καθοδήγηση— για να διαπιστώσουμε αν πρόκειται για ψυχολογικό τραύμα, ποια είναι η πηγή αυτού του τραύματος.
Ήταν πολλαπλό τραύμα; Ή τραύμα σε βάθος χρόνου;
Ή έχουμε να κάνουμε με μια προσκόλληση ή προσκολλήσεις;
Και ποια είναι η φύση τους; Πόσο ισχυρά είναι προσκολλημένες; Και σε ποιο σημείο αποχωρούν;
Αυτά είναι πράγματα που ήδη γνωρίζετε.
Μπορείτε να τα αναγνωρίσετε, είμαι βέβαιος.
Βεβαίως.
Θα ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα συνεργασία, Ed.
Πραγματικά θα ήταν.
Μια θαυμάσια συνεργασία.
Πράγματι.
Από μόνη της, αντικειμενικά, χωρίς να λάβουμε υπόψη τίποτε άλλο —γιατί υπάρχουν και άλλες προεκτάσεις.
Αλλά, τέλος πάντων, δεν θέλω να σας διακόψω. Συνεχίστε.
Δεν έχω τη δική σας εμπειρία σε αυτά τα ζητήματα, αλλά έχω εμπειρία στο να διακρίνω, να ρίχνω φως σε αυτές τις σκοτεινές δυνάμεις.
Και αυτές μισούν το φως.
Το μισούν.
Αυτό που έχω διαπιστώσει είναι ότι πολλές από αυτές μεταμφιέζονται σε αγγελικές οντότητες.
Άγγελοι φωτός, όπως θα έλεγε ο Παύλος.
Τι είπε ο Παύλος;
Ο Παύλος είπε ότι ο Εωσφόρος μπορεί να μεταμορφωθεί σε άγγελο φωτός για να εξαπατήσει τον πιστό.
Καταλαβαίνω.
Αυτή είναι η φράση: «άγγελος φωτός».
Στην πραγματικότητα, στα πρώτα χρόνια, όταν ερευνούσα τρόπους χρήσης των O-Code —όπως ονομάζονταν παλαιότερα— ως εργαλείων συλλογής πληροφοριών, όταν κοιτούσα κατευθείαν στα μάτια κάποιου που «κανάλιζε» κάτι, μπορούσες να δεις ορισμένα πράγματα.
Και μπορούσα να δω ότι μου έλεγαν ψέματα.
Μπορούσα να δω ότι μου έλεγαν ακριβώς αυτά που ήθελα να ακούσω.
Γελάω γιατί είναι τόσο ακριβές.
Ναι.
Και στα επόμενα χρόνια, αφού έμαθα αυτές τις τεχνικές, μπόρεσα πραγματικά να αποκτήσω πλήρη κατανόηση για το τι ήταν αυτές οι προσκολλήσεις, ποια ήταν η φύση τους.
Και αυτό έγινε ιδιαίτερα συναρπαστικό.
Και είναι απελπισμένες να διατηρήσουν αυτή την προσκόλληση, όπως ήδη γνωρίζετε.
Απολύτως.
Απολύτως.
Το ανακάλυψα αυτό προσπαθώντας να τις ερευνήσω, να ερευνήσω αυτά τα φαινόμενα, διάφορα φαινόμενα O-Code, ως εργαλεία συλλογής πληροφοριών.
Όχι, όχι.
Η σύνδεση είναι προφανής.
Το βλέπω αμέσως.
Είναι χρήσιμο στον τομέα των πληροφοριών.»
«Δεν γνωρίζαμε. Έπρεπε να το εξετάσουμε. Αλλά αυτή η έκθεση —αυτή η έκθεση στη γνώση, στο φως της αλήθειας και της επίγνωσης— ουσιαστικά διώχνει πολλές από αυτές τις σκιώδεις δυνάμεις.
Και όταν άνθρωποι που έχουν —θα πω— ταλαιπωρηθεί σε όλη τους τη ζωή από τον φόβο ότι κάτι τους ακολουθεί ή ότι κάτι βρίσκεται γύρω τους, μερικές φορές αυτό που έχουμε διαπιστώσει, αυτό που έχω διαπιστώσει στη δουλειά μου, είναι ότι αυτό το «κάτι», αυτός ο λεγόμενος σκιώδης παράγοντας που φαίνεται να τους ακολουθεί σε όλη τους τη ζωή, μπορεί μερικές φορές να είναι αγγελικής φύσεως και όχι δαιμονικής.
Και κάποιος έχει φοβηθεί.
Αυτό που λέτε μπορεί να είναι αγγελικό —και σε άλλη περίπτωση προσθέτετε και την αθωότητα.
Και όχι δαιμονικό.
Όχι δαιμονικό, σωστά.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το άτομο φοβόταν κάτι που ήταν αγαπητικό…
Καλοήθες.
Ναι. Μάλιστα, περισσότερο από καλοήθες. Εννοώ, μερικές φορές πολύ αγαπητικό και πολύ…
Εναλλακτικά, να εργάζεται υπέρ του.
Ναι. Ναι, και όμως το φοβόταν.
Αλλά με αυτές τις τεχνικές, όταν χρησιμοποιούνται σωστά —και είναι πολύ δύσκολο να χρησιμοποιηθούν σωστά—
Ω, είμαι βέβαιος γι’ αυτό.
Απαιτούν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης.
Και είναι έτσι κι αλλιώς μια λεπτή διαδικασία.
Είναι λεπτή, αλλά είναι επαναλήψιμη και οι διαδικασίες είναι τυποποιημένες. Απλώς χρειάζεται να χρησιμοποιούνται σωστά τα επαγγελματικά εργαλεία.
Αλλά αυτό που ήθελα επίσης να πω είναι ότι η σύνδεση με τον Θεό δεν χάνεται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της απομακρυσμένης θέασης.»

Ομιλία εις την Δ΄ Κυριακή των Νηστειών (Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς)

Έχει θέμα το ευαγγέλιο που αναγινώσκεται κατ’ αυτήν όπου γίνεται λόγος και για την επιμέλεια των εσωτερικών λογισμών

Περίληψη ομιλίας εις την Τετάρτην Κυριακήν των Νηστειών: Περι­γράφει την παιδαγωγικήν μέθοδον του Χριστού προς τον σκοπόν να φέρη εις την πίστιν τον πατέρα του δαιμοναζομένου νέου, του κωφαλάλου. Η θεραπεία έπρεπε να εξασφαλισθή δια της πίστεως. Το δαιμόνιον τούτο είναι το της ακολασίας και προς εκδίωξίν του απαιτείται προσευχή και νηστεία· με την νηστείαν χαλινώνεται το σώμα, με την προσευχήν κατευνάζον­ται οι λογισμοί της ψυχής, οι εξερεθίζοντες προς το πάθος. Τα πάθη δε είναι τα δαιμόνια, τα οποία πρέπει να εκβάλωμεν.

ΟΜΙΛΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΤΕΤΑΡΤΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

1. Πολλές φορές ωμίλησα προς την αγάπη σας περί νηστείας και προσευχής, ιδιαιτέρως μάλιστα αυτές τις ιερές ημέρες· εναπέθεσα ακόμη στις φιλόθεες ακοές και ψυχές σας ποια δώρα προσφέρουν στους εραστάς των και πόσων αγαθών πρόξενοι γίνονται σ’ αυτούς που τις ασκούν, πράγμα που επιβεβαιώνεται γι’ αυτές κυρίως από την φωνή του Κυρίου που αναγινώσκεται σήμερα στο ευαγγέλιο.
Ποια δε είναι αυτά; Είναι μεγάλα, τα μεγαλύτερα όλων θα ελέγαμε· διότι εκτός από τα άλλα μπορούν να παράσχουν και εξουσία κατά πονηρών πνευμάτων, ώστε να τα εκβάλλσυν και να τα απελαύνουν, και τους δαιμονισμένους να τους ελευθερώνουν από την επήρειά τους. Όταν πραγματικά οι μαθηταί είπαν προς τον Κύριο περί του αλάλου και κωφού δαιμονίου, ότι «εμείς δεν μπορέσαμε να το εκβάλωμε», είπε προς αυτούς ο Κύριος· «τούτο το γένος δεν εκδιώκεται, παρά με προσευχή και νηστεία».

2. Ίσως γι’ αυτό, μετά την προσευχή επάνω στο όρος και την κατ’ αυτήν εμφάνισι της θεϊκής αυγής, κατέβηκε αμέσως και ήλθε στον τόπο, όπου ευρισκόταν ο κατεχόμενος από τον δαίμονα εκείνον. Λέγει δηλαδή ότι, αφού παρέλαβε τους εγκρίτους μαθητάς, ανέβηκε στο όρος να προσευχηθή και έλαμψε σαν ο ήλιος, και ιδού εφάνηκαν να συνομιλούν με αυτόν ο Μωυσής και ο Ηλίας, οι άνδρες που περισσότερο από κάθε άλλον άσκησαν την προσευχή και τη νηστεία, δεικνύοντας και δια της παρουσίας των στην προσευχή την συμφωνία και εναρμόνισι μεταξύ προσευχής και νηστείας, ώστε κατά κάποιον τρόπο η νηστεία να συνομιλή με την προσευχή ομιλώντας προς τον Κύριο. Εάν η φωνή αίματος του φονευθέντος Άβελ βοά προς τον Κύριο, καθώς λέγει αυτός προς τον Κάιν, όπως εμάθαμε από τα λόγια του Μωυσέως, πάντως και όλα τα μέρη και μέλη του σώματος, κακοπαθούντα με την νηστεία, θα βοήσουν προς τον Κύριο και, συνομιλώντας με την προσευχή του νηστεύοντος και περίπου συμπροσευχόμενα, δικαίως θα την καταστήσουν ευπροσδεκτικώτερη και θα δικαιώσουν αυτόν που υφίσταται εκουσίως τον κόπο της νηστείας. Μετά λοιπόν την προσευχή και την κατά θείο τρόπο λάμψι, αφού ο Κύριος κατέβηκε από το όρος, έρχεται προς τον όχλο και τους μαθητάς, στους οποίους ωδηγήθηκε εκείνος ο κατειλημμένος από το δαιμόνιο, ώστε, όπως έδειξε επάνω στο όρος ότι εκείνο ήταν βραβείο νηστείας και προσευχής, όχι μόνο μεγάλο αλλά και επάνω από το μεγάλο (πραγματικά έδειξε ότι η θεία λαμπρότης υπήρξε άθλον αυτών), έτσι, αφού κατεβή, θα επιδείξη ότι έπαθλο τούτων είναι και η ισχύς κατά των δαιμόνων.

3. Αλλά, επειδή κατά την παρούσα Κυριακή των ιερών νηστειών είναι συνήθεια ν’ αναγινώσκεται στην εκκλησία η διήγησις περί του θαύματος τούτου, ας εξετάσωμε από την αρχή όλη την ευαγγελική περικοπή που το περιγράφει. Μόλις λοιπόν ήλθε ο Ιησούς προς τους μαθητάς και τους παρευρισκομένους με αυτούς κι’ ερώτησε, τι συζητείτε, κάποιος από το πλήθος είπε· «διδάσκαλε, έφερα σε σένα τον υιό μου που έχει πνεύμα άλαλο και όπου τον καταλάβη, τον συγκλονίζει και αυτός αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και ξηραίνεται».

4. Πώς λοιπόν άφριζε αυτός κι’ έτριζε τα δόντια κι’ εξηραινόταν; Του δαιμονισμένου πάσχει πρώτο και περισσότερο από όλα τα μόρια του σώματος ο εγκέφαλος· διότι ο δαίμων χρησιμοποιεί ως όχημα το ψυχικό πνεύμα που ευρίσκεται σ’ αυτόν και από αυτό σαν ακρόπολι καταδυναστεύει όλο το σώμα. Όταν δε πάσχη ο εγκέφαλος, αφήνεται από εκεί μια ροή προς τα νευρα και τους μυς του σώματος αφρώδης και φλεγματώδης, που φράσσει τις διεξόδους του ψυχικού πνεύματος· και από αυτό προκαλείται κλονισμός και ρήξις και ακουσία κίνησις σε όλα τα αυτόβουλα μόρια, μάλιστα δε στις γνάθους, που πλησιάζουν περισσότερο στο μόριο που έπαθε πρώτο. Καθώς το υγρό ρέει περισσότερο προς το στόμα λόγω της χωρητικότητος των πόρων και της εγγύτητος προς τον εγκέφαλο, επειδή εξ αιτίας της άτακτης κινήσεως των οργάνων η αναπνοή δεν μπορεί να εκπνευσθή αθρόα, αλλά και ανακατεύεται με το πλήθος του υγρού, δημιουργείται στους πάσχοντας αφρός. Έτσι ο δαίμων εκείνος άφριζε και έτριζε τα δόντια, που προσέκρουαν μεταξύ τους φοβερά κι έσφιγγαν με μανία. Εξηραινόταν δε έπειτα από την σφοδροτέρα επήρεια του δαιμονίου. Όπως οι ατμοί που κινούνται από την θέρμη της ηλιακής ακτίνος, αν αυτή είναι σφοδροτέρα, πάλι αφανίζονται από αυτήν διασκορπιζόμενοι τελείως, έτσι και η υγρότης που προέρχεται από τα σπλάγχνα με την επήρεια του δαίμονος, αν αυτή είναι σφοδρότερα, σε λίγο δαπανάται και η έμφυτη υγρασία της σάρκας κι εκείνος ο δαιμονισμένος καταξηραίνεται.

5. Ο πατέρας του δαιμονισμένου προσέθεσε προς τον Κύριο, ότι είπε στους μαθητάς να το εκβάλουν και δεν κατώρθωσαν· ο δε Κύριος, αποτεινόμενος όχι προς αυτόν αλλά και προς όλους, λέγει, «ω γενεά άπιστη, έως πότε θα είμαι με σας, έως πότε θα σας ανεχθώ;». Μου φαίνεται ότι οι παρόντες τότε Ιουδαίοι, λαμβάνοντας αφορμή από το ότι δεν μπόρεσαν να εκβάλουν τον δαίμονα οι μαθηταί, θα εβλασφήμησαν κάπως. Τι δεν θα έλεγαν, αφού ευρήκαν αφορμή, αυτοί που, και όταν ετελούνταν θαύματα, δεν άφηναν τις βλασφημίες; Γνωρίζοντας λοιπόν ο Κύριος τους γογγυσμούς και τους ονειδισμούς τούτων, τους εξελέγχει και τους καταισχύνει, όχι μόνο με λόγους επιτιμητικούς, αλλά και με πράξεις και λόγια γεμάτα φιλανθρωπία.

Πραγματικά προστάσσει, φέρετέ τον εδώ σ’ εμένα, και τον έφεραν, και μόλις το δαιμόνιο είδε τον Κύριο εσπάραξε τον άνθρωπο που έπεσε κι εκυλιόταν αφρίζοντας· διότι του επιτρεπόταν να καταστήση φανερά την κακία του.

6. Ο δε Κύριος ερώτησε τον πατέρα του παιδιού, «από πόσον χρόνο του συνέβηκε τούτο;». Αυτήν την ερώτησι την κάμει ο Κύριος, για να τον οδηγήση προς την πίστι και την με πίστι παράκλησι. Τόσο απείχε από την πίστι ο άνθρωπος αυτός, ώστε να μη παρακαλή ούτε υπέρ της σωτηρίας του παιδιού. Γι’ αυτό δεν παρακάλεσε καθόλου ούτε τους μαθητάς· «τους είπα», λέγει, «να τον εκβάλουν»· δεν εγονάτισε, δεν ικέτευσε, δεν παρακάλεσε. Αλλά δεν φαίνεται ούτε τον Κύριο να παρακάλεσε ακόμη. Γι’ αυτό ο Κύριος, αφήνοντας το παιδί που ήταν ελεεινώς ξαπλωμένο εμπρός στα μάτια του, συζητεί μ’ εκείνον, ερωτώντας τον χρόνο του πάθους και προκαλώντας τον προς την παράκλησι. Αυτός δε αποκρίνεται ότι του συμβαίνει από την παιδική ηλικία και ότι πολλές φορές τον έβαλε στη φωτιά και στα ύδατα, για να τον αφανίση, και προσθέτει· «αλλ’ αν μπο-ρής, λυπήσου μας και βοήθησέ μας».

7. Βλέπετε, πόση είναι η απιστία του ανθρώπου; Διότι αυτός που λέγει, ‘αν μπορής’, φυσικά φανερώνει ότι δεν πιστεύει ότι μπορεί ο άλλος. Ο δε Κύριος είπε, «αν μπορής να πιστεύσης, όλα είναι δυνατά στον πιστεύοντα»· το λέγει δε τούτο όχι αγνοώντας την απιστία εκείνου, αλλά προβιβάζοντάς τον βαθμιαίως στην πίστι και συγχρόνως δεικνύοντας ότι αιτία που δεν έβγαλαν οι μαθηταί τον δαίμονα είναι η απιστία του. Πρόσεξε δε τον ευαγγελιστή· δεν λέγει ότι ο Κύριος είπε προς τον πατέρα του παιδιού «αν μπορής να πιστεύσης», διότι πάντοτε ο Κύριος απαιτεί την πίστι από τους ζητούντας τις θεραπείες· αφού ήταν δεσπότης και κηδεμών και των ψυχών, εφρόντιζε να θεραπευθούν κι’ αυτές διά της πίστεως· αλλ’ εκείνος ο πατέρας του παιδιού, μόλις άκουσε ότι στην πίστι του ακολουθεί η ίασις, έλεγε με δάκρυα· «πιστεύω, Κύριε, βοήθησε την απιστία μου». Βλέπετε αρίστη προκοπή ηθών; Διότι όχι μόνο επίστευσε περί της θεραπείας του παιδιού, αλλ’ ότι ο Κύριος μπορεί να κατανικήση και την απιστία του, αν θελήση. Ενώ δε ο όχλος επάνω σ’ αυτά τα λόγια συνέρρεε, επετίμησε, λέγει, ο Κύριος το ακάθαρτο πνεύμα, λέγοντάς του· «το άλαλο και κωφό πνεύμα, εγώ σε διατάσσω, έξελθε από αυτόν και να μη εισέλθης ποτέ πάλι σ’ αυτόν».

8. Το δαιμόνιο τούτο φαίνεται ότι είναι φοβερώτατο και θρασύτατο· την δε θρασύτητά του αποδεικνύει η σφοδρότης της επιτιμήσεως και η παραγγελία να μη εισέλθη άλλη φορά πλέον διότι, όπως φαίνεται, χωρίς την παραγγελία αυτή μπορούσε να επιστρέψη πάλι μετά την εκβολή. Εξ άλλου είχε κατεξουσιάσει σε μεγάλη έκτασι τον άνθρωπο, ήταν δυσκολοαπόσπαστο, έμενε κωφό και άλαλο, ώστε να μη επαρκή η φύσις να εξυπηρετή την υπερβολική του μανία, γι’ αυτό και είχε καταντήσει τελείως αναίσθητη, διότι λέγει, «αφού έκραξε και τον εσπάραξε δυνατά, εξήλθε· ο δε άνθρωπος έγινε σαν νεκρός, ώστε πολλοί να λέγουν ότι απέθανε». Η δε κραυγή δεν αντίκειται προς το γεγονός ότι το δαιμόνιο ήταν άλαλο· διότι η μεν λαλιά είναι φωνή σημαντική κάποιας εννοίας, η δε κραυγή είναι άσημη φωνή. Αφήνεται δε το δαιμόνιο να σπαράξη τον άνθρωπο τόσο πολύ και να τον καταστήση σαν νεκρό, για να φανερωθή όλη η κακία του. Ο Κύριος λοιπόν, πιάνοντας το χέρι του ανθρώπου, τον ανήγειρε, ώστε εσηκώθηκε, δεικνύοντας έτσι ότι έχει πολλή ενέργεια· το ότι τον έπιασε από το χέρι ήταν εκδήλωσις της κτιστής ιδικής μας ενεργείας, το δε ότι τον ανέστησε απηλλαγμένο από πάθη ήταν εκδήλωσις της άκτιστης και θείας και ζωαρχικής ενεργείας.

9. Όταν δε έπειτα οι μαθηταί ερώτησαν ιδιαιτέρως, «γιατί εμείς δεν μπορέσαμε να το βγάλωμε;», είπε προς αυτούς ότι τούτο το δαιμόνιο «δεν μπορεί να εξέλθη με τίποτε άλλο, πλην της προσευχής και της νηστείας». Λέγουν λοιπόν μερικοί ότι αυτή η προσευχή και η νηστεία πρέπει να γίνονται από τον πάσχοντα· δεν είναι όμως σωστό αυτό, διότι ο ενεργούμενος από πονηρό πνεύμα, και μάλιστα τόσο φοβερό, αφού είναι όργανο εκείνου και καταδυναστεύεται από εκείνο, πώς θα μπορούσε να προσευχηθή ή νηστεύση επωφελώς για τον εαυτό του;

10. Φαίνεται ότι το δεινότατο τούτο δαιμόνιο είναι της ακολασίας, αφού άλλοτε μεν ρίπτει τον κατειλημμένο στη φωτιά (διότι τέτοιοι είναι οι αλλόκοτοι και αναίσθητοι έρωτες), άλλοτε δε τον βυθίζει στα ύδατα διά της αδηφαγίας και των αμέτρων και αφθόνων πότων και συμποσίων. Είναι δε και σ’ αυτούς κωφό και άλαλο το δαιμόνιο τούτο, διότι αυτός που πείθεται στις υποβολές τοιούτου δαιμονίου δεν υποφέρει εύκολα ν’ ακούη και να λαλή τα θεία. Αλλ’ όμως όταν κανείς δεν έχη ενοικισμένο το πονηρό αυτό πνεύμα, αλλά φέρεται από τις υποβολές εκείνου, όταν ανασηκωθή προς επιστροφή (διότι έχει το αυτεξούσιο), χρειάζεται προσευχή και νηστεία, ώστε με την νηστεία μεν να χαλινώση το σώμα και καταστείλη τις επαναστάσεις του, δια της προσευχής δε να αδρανοποιήση και κατευνάση τις προλήψεις της ψυχής και τους λογισμούς που ερεθίζουν προς το πάθος· κι έτσι, απελαύνοντας με προσευχή και νηστεία την σατανική προσβολή και επήρεια, να κυριαρχήση το πάθος. Όταν όμως δεν ενεργήται απλώς από την υποβολή του δαίμονος, αλλ’ έχει ένοικο τον ίδιον τον δαίμονα, ούτε κατά τα ανθρώπινα πλέον πάσχει ούτε ο ίδιος μπορεί να πράξη κάτι προς θεραπεία του, αλλ’ ό,τι θα έπραττε εκείνος, αν είχε ελεύθερο νου, τούτο, πραττόμενο υπέρ αυτού από τους ελευθέρους, και μάλιστα κατόχους θείου Πνεύματος, θα συντέλεση μεγάλως προς την εκβολή του δαίμονος.

11. Αλλά βέβαια δεν μας ζητείται ν’ απελαύνωμε δαίμονας, και αν μπορέσωμε ν’ απελάσουμε, κανένα όφελος δεν θα προέλθη για μας, αν έχωμε ακατάστατο βίο. Διότι, λέγει, «πολλοί θα μου ειπούν εκείνη την ημέρα· Κύριε, δεν επροφητεύσαμε στο όνομά σου και δεν εκβάλαμε δαιμόνια στ’ όνομά σου; Και θα τους απαντήσω· δεν σας γνωρίζω, απομακρυνθήτε από κοντά μου όσοι εργάζεσθε την ανομία». Επομένως πολύ επωφελέστερο είναι να σπεύσωμε ν’ απελάσωμε το πάθος της πορνείας και της οργής, του μίσους και της υπερηφανείας, από το να εκβάλλωμε δαιμόνια. Πραγματικά, δεν αρκεί μόνο ν’ απαλλαγούμε από τη σωματική αμαρτία, αλλά πρέπει να καθάρωμε και την ενέργεια που οικουρεί μέσα στην ψυχή. Διότι οι κακοί διαλογισμοί εκπορεύονται από την καρδιά μας, μοιχείες, πορνείες, φόνοι, κλοπές, πλεονεξίες και τα παρόμοια (αυτά δε είναι που κινούν τον άνθρωπο), και «αυτός που κυττάζει γυναίκα με πόθο, ήδη την εμοίχευσε στην καρδιά του». Όταν άπρακτη το σώμα είναι δυνατό να ενεργήται η αμαρτία νοερώς· όταν δε η ψυχή αποκρούη εσωτερικώς την προσβολή του πονηρού δια προσευχής και προσοχής και μνήμης θανάτου, διά της κατά τον Θεό λύπης και του πένθους, τότε της αγιωσύνης συμμετέχει και το σώμα, αποκτώντας την απραξία στα κακά. Κι αυτό είναι εκείνο που λέγει ο Κύριος ότι αυτός που εκαθάρισε το απ’ έξω του ποτηριού, δεν εκαθάρισε και το εσωτερικό, αλλά καθαρίσατε το εσωτερικό του ποτηριού, κι έτσι θα είναι καθαρό ολόκληρο.

Πραγματικά καταβάλλοντας κάθε φροντίδα ώστε να είναι κατά το θέλημα του Θεού η εσωτερική σου εργασία, θα νικήσης τα εξωτερικά πάθη· διότι εάν η ρίζα είναι αγία και οι κλάδοι θα είναι άγιοι, εάν είναι η ζύμη, θα είναι και το φύραμα. «Να περιπατήτε κατά το πνεύμα», λέγει ο Παύλος, «και να μη εκτελήτε επιθυμία σαρκός».

12. Γι’ αυτό και ο Χριστός δεν κατήργησε την Ιουδαϊκή περιτομή, αλλά την ετελείωσε· διότι αυτός είναι που λέγει, «δεν ήλθα να καταλύσω τον νόμο, αλλά να τον συμπληρώσω». Πώς λοιπόν τον συμπλήρωσε; Ο νόμος εκείνος ήταν σφραγίς και υπόδειγμα και συμβολική διδαχή περί της περιτομής των πονηρών λογισμών στην καρδιά. Οι Ιουδαίοι που δεν εφρόντιζαν γι’ αυτήν ωνειδίζονταν από τους προφήτες ως απερίτμητοι στην καρδιά, εμισούνταν από τον βλέποντα στην καρδιά και στο τέλος έγιναν απόβλητοι· διότι ο άνθρωπος βλέπει στο πρόσωπο, ο Θεός στην καρδιά, κι εάν αυτή είναι γεμάτη ρυπαρούς ή πονηρούς λογισμούς, ο άνθρωπος εκείνος γίνεται άξιος θείας αποστροφής. Γι’ αυτό πάλι ο απόστολος παραινεί να κάμωμε τις ευχές χωρίς οργή και διαλογισμούς.

13. Όταν δε ο Κύριος μας διδάσκη να φροντίσωμε για την πνευματική περιτομή της καρδιάς, μακαρίζει τους καθαρούς στην καρδιά και τους πτωχούς στο πνεύμα και της μεν καθαρότητος αυτής τονίζει ότι έπαθλο είναι η θεοπτία, στους πτωχούς δε υπόσχεται τη βασιλεία των ουρανών· πτωχούς δε λέγει αυτούς που ζουν σε ένδεια και ευτέλεια. Δεν μακαρίζει δε απλώς τους τοιούτους ανθρώπους, αλλά τους κατά το φρόνημα τοιούτους, δηλαδή αυτούς που, εξ αιτίας της εσωτερικής στην καρδιά ταπεινώσεως και αγαθής προαιρέσεως, διαθέτουν αναλόγως και τα εξωτερικά. Απαγορεύει δε όχι μόνο τον φόνο, αλλά και την οργή, και προτάσσει να συγχωρούμε από καρδιά αυτούς που μας πταίουν και δεν δέχεται το προσφερόμενο από μας δώρο, αν δεν συνδιαλλαγούμε προηγουμένως κι αφήσωμε την οργή.

14. Το ίδιο διδάσκει και για τα πορνικά πάθη· διότι και αυτήν την από περιέργεια θέα και την από αυτήν επιθυμία εδίδαξε ότι είναι μοιχεία στην καρδιά· και εξετάζοντας αυτά τα θέματα γενικώτερα λέγει, εάν το φώς που έχης μέσα σου, δηλαδή ο νους και η διάνοια, είναι σκότος, γεμάτα από τις αφώτιστες προσβολές των αρχόντων του σκότους, πόσο μάλλον το σκότος, δηλαδή το σώμα και η αίσθησις, τα οποία δεν έχουν δικό τους νοερό φέγγος, γεννητικό αληθείας και απαθείας; Εάν δε το μέσα σου φώς είναι καθαρό, σε περίπτωσι που δεν σκοτίζουν τα σαρκικά φρονήματα, θα είσαι τελείως φωτεινός κατά την ψυχή, όπως όταν σε φωτίζη το λυχνάρι με την λάμψι του. Τέτοια είναι η περιτομή της καρδίας κατά το πνεύμα, διά της οποίας ο Κύριος συμπλήρωσε την κατά τον νόμο περιτομή στην σάρκα, που εδόθηκε στους Ιουδαίους, για να υποσημαίνη εκείνην και να οδηγή προς εκείνην. Επειδή δε αυτοί δεν εφρόντισαν να την αποκτήσουν, η περιτομή τους, όπως λέγει ο Παύλος, έγινε ακροβυστία και αποξενώθηκαν από τον Θεό που δεν βλέπει στο πρόσωπο, δηλαδή στα φανερά δικαιώματα της σαρκός, αλλά στην καρδιά, δηλαδή στα αφανή και μέσα μας κινήματα των λογισμών.

15. Ας προσέχωμε λοιπόν κι εμείς, αδελφοί, παρακαλώ, κι ας καθαρίσωμε τις καρδιές μας από κάθε μολυσμό, για να μη συμπαρασυρθούμε μ’ εκείνους που κατακρίθηκαν. Αν ο νόμος που εκτέθηκε διά του Μωυσέως «επιβεβαιώθηκε και κάθε παράβασις και παρακοή έλαβε δικαία ανταπόδοσι, πώς θα ξεφύγωμε εμείς που αμελήσαμε για την σωτηρία μας, η οποία αρχίζοντας να διακηρύσσεται από τον Κύριο διαβιβάσθηκε προς εμάς εγκύρως από εκείνους που άκουσαν, ενώ ο Θεός συνεπεκύρωνε με σημεία και τέρατα και ποικίλες δυνάμεις και με διαμερισμό του αγίου Πνεύματος;». Ας φοβηθούμε λοιπόν τον διερευνώντα καρδιά και νεφρούς· ας εξιλεώσωμε τον Κύριο των εκδικήσεων· ας βάλωμε μέσα μας ένοικο την ειρήνη, τον αγιασμό, την προσευχή με κατάνυξι, χωρίς τα οποία κανείς δεν θα ιδή τον Κύριο· ας ποθήσωμε γεμάτοι πίστι την υπεσχημένη εκείνη στους καθαρούς στην καρδιά θέα, και ας πράξωμε τα πάντα, για να επιτύχωμε αυτήν, με την οποία μαζί είναι η αιωνία ζωή, το άφθαρτο κάλλος, ο αδαπάνητος πλούτος, η αναλλοίωτη και απέραντη τρυφή και δόξα και βασιλεία.

16. Αυτά είθε να επιτύχωμε όλοι εμείς σ’ αυτόν τον βασιλέα των αιώνων Χριστό· στον οποίο μόνο πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνησις, μαζί με τον άναρχο Πατέρα του και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό πνεύμα, στους απεράντους αιώνες. Γένοιτο.

(Γρηγορίου Παλαμά Έργα, ΕΠΕ, τόμος 9, Πατερικαί Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»)

(Πηγή ηλ. κειμένου: "Ομολογία Πίστεως")

Ομιλία εις την Δ΄ Κυριακή των Νηστειών (Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς) – Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ