ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ (2)

Μερικά σημεία τα οποία αναδύονται στην συστηματική καθολική Θεολογία μετά το Βατικανό ΙΙ.

του ALDO MODA.

1.2. Ο Εορτασμός της ΙΙας Βατικάνειας Συνόδου επέτρεψε και ενθάρρυνε την ανάδυση νέων, και πιό καίριων Θεολογικών στοχασμών. Παρ'όλες τις κριτικές, πολύ συχνά αντιθετικές και αντιρρητικές, δέν υπάρχει αμφιβολία ότι ο στοχασμός ο οποίος ξεκίνησε και αναπτύχθηκε έθεσε στο φώς αποτελεσματικά το Τριαδικό μυστήριο σαν ένα θεμελιώδες μυστήριο του Χριστιανισμού και ειδικώς, της εκκλησιολογίας. Η πνευματολογική διάσταση διατρέχει όλα τα κείμενα καί κατά κάποιο τρόπο προσφέρει το κλειδί, σε συμφωνία με την προφητική διάσταση την οποία μαρτυρεί η προσφώνηση του ανοίγματος της συνόδου (Gaudet Mater Ecclesia). Οι Πατέρες εξάλλου έζησαν την συνοδική εμπειρία σαν μία έκχυση του Πνεύματος. [Όπως καί στό Κολυμπάρι κατ' απομίμησιν] Βεβαίως δέν μπορούμε να μιλήσουμε, ούτε θα είχε νόημα, να το ζητήσουμε σε μία σύνοδο, για μία συστηματική εργασία, αλλά ο πλούτος τών συγκεντρωμένων δεδομένων, όπως η δομή τους, δέν αφήνουν αμφιβολίες στο γεγονός ότι βρισκόμαστε στην παρουσία μίας πυκνής πνευματολογίας η οποία, όπως τόνισε με το κύρος του ο Παύλος VI, συνιστά την αληθινή δυναμική στην οποία καλείται ο Θεολογικός μετα-συνοδικός στοχασμός. Δίπλα σε πραγματείες σπάνιας αρμοδιότητος υπάρχουν τώρα πλέον έργα τα οποία ερεύνησαν εις βάθος όλο το θέμα, δίπλα σε μία θεματική διαδρομή μεγάλης χρησιμότητος.

          
1.3. Το Βατικανό ΙΙ μπορεί λοιπόν να εκληφθεί ουσιωδώς, και όχι μόνον συμβατικώς, σαν ένα σημείο στροφής και απο αυτόν τον εορτασμό μπορεί να ξεκινήσει η κουβέντα μας. Απο όσα είπαμε μπορούμε εύκολα να επιχειρηματολογήσουμε πώς για να διαπραγματευθούμε την ανανέωση τού πνευματολογικού στοχασμού είναι απαραίτητο να σκιαγραφήσουμε, ακόμη και με συντομία, την ανανέωση της Τριαδικής Θεολογίας, της οποίας τα έργα πρέπει να θεωρηθούν υποτιθέμενα για να μιλήσουμε για το δόγμα του Αγίου Πνεύματος. Μάλιστα δέ, όπως έδειξε και ο Μπαλτάσαρ, πρέπει να προϋποθέσουμε ολόκληρη την πρόοδο του δρόμου που διανύθηκε, φιλοσοφικά και Θεολογικά γύρω απο τον Θεό, που πρέπει όμως να αφήσουμε πίσω μας , σ'αυτή εδώ την ευκαιρία. Θα ασχοληθούμε μόνο με την συστηματική Θεολογία. Όσον αφορά την πνευματολογία, θα περιοριστούμε να αναγγείλουμε μερικές βασικές θέσεις και να σημειώσουμε την έρευνα στην Χριστολογία μέσα στον ορίζοντα του Πνεύματος, η οποία είναι η μεγαλύτερη καινοτομία της συγχρόνου Θεολογικής έρευνας στο Τριαδικό Θέμα!

         
 2. Η ανανέωση του Τριαδικού δόγματος.

        
  2.1. Το σημείο αλλαγής, στροφής, για την ανανέωση του Τριαδικού δόγματος τοποθετείται χωρίς αμφιβολία για την μετασυνοδική Καθολική Θεολογία, στην συμβολή που έδωσε ο Karl Rahner, στο εγχειρίδιο Mysterium Salutis του 1967. Τρείς στιγμές συστήνουν το σημαντικό αυτό γεγονός. Το πρώτο κεφάλαιο ανοίγει με την συζήτηση τής δομής τόσο τής μεσαιωνικής όσο και τή νεοσχολαστικής τής πραγματείας de deo Trino, όπως επίσης και του παραδοσιακού τρόπου με τον οποίο διατυπώνονται τα σχετικά με τον Θεό δόγματα (Θεία ακατανοησία), με τον Χριστό (ενσάρκωση) και με το Άγιο Πνεύμα, (χάρις). Το δεύτερο κεφάλαιο περιλαμβάνει μία λεπτή και δύσκολη ερμηνευτική τών βεβαιώσεων τής Διδασκαλίας, όπως επίσης μία εξέταση τού Παραδοσιακού Τριαδικού λεξιλογίου. Το τρίτο κεφάλαιο περιέχει την ιδιαίτερη πρόταση τού συγγραφέως, μία σύνθεση τής προηγούμενης πατριστικής ελληνικής Θεολογίας και της λατινικής Αυγουστίνειας-Τομιστικής. Προτάσεις οι οποίες βασίζονται πέραν των κατηγοριών τής νεοσχολαστικής και νευρωμένες απο το ιδιαιτέρως μοντέρνο ενδιαφέρον για την ιστορία, την προσωπικότητα, την υποκειμενικότητα, την σχεσιακότητα. Το προσόν τής κριτικής τού Ράνερ στις νεοσχολαστικές διατυπώσεις κατέληξε να είναι διπλό: απο το ένα μέρος έγινε κατανοητό πώς για να ξανασυνδέσουμε μεταξύ τους την Χριστιανική πρακτική και το Τριαδικό δόγμα ήταν αναγκαίο να ξανααποκτήσουμε την προαυγουστίνειο ελληνική Θεολογία του Θεού, σύμφωνα με την οποία ο Θεός Πατήρ είναι η πηγή τής Θεότητος του Υιού και του Αγίου Πνεύματος(;;;) Ο Ορατός Θεός, ο ακατανόητος, έρχεται στην ανθρωπότητα εν Χριστώ, διά τής δυνάμεως τού Αγίου Πνεύματος. Η αυτοεπικοινωνία τού Θεού είναι αναγκαίως μία και Τριαδική και καθιστά την ιστορία τής σωτηρίας αυτό που είναι, η ολοκληρωτική προσφορά του ιδίου του Θεού μέσω τού Χριστού στο ανθρώπινο όν, το οποίο δημιουργήθηκε, σαν ο λήπτης  τής αυτοεπικοινωνίας του Θεού και κατέστη δυνατός απο το Άγιο Πνεύμα να προσλάβει το ελεύθερο δώρο του Θεού. Ο Ράνερ ισχυρίσθηκε ότι η μοναδική οδός για να εξασφαλιστεί το δόγμα τής Τριάδος και το δόγμα τής σωτηρίας, είναι να ειδωθούν σαν μία μοναδική και ταυτόσημη διδασκαλία κάτι που μπορεί να γίνει εφικτό εάν επιστρέψουμε στην έμφαση που δίνει η Βίβλος, στις ομολογίες τής πίστεως, στην λειτουργία και στην επανάκτηση τής ελληνικής πατριστικής Θεολογίας τής διαφορετικότητος των Θείων προσώπων στην σωτηρία μας.

          Απο όπου απορρέει αναγκαίως η υπέρβαση της Δυτικής οδού η οποία βάσιζε το δόγμα της Τριάδος στην ενότητα της Θείας ουσίας και σε κάποια διάκριση ή μάλλον διαχωρισμό ανάμεσα στις αιώνιες προόδους και στις ιστορικές αποστολές. Απο όπου απορρέει αναγκαίως επίσης η επανάκτηση τών διορθώσεων, τις οποίες πραγματοποίησε ο Ακινάτης με την βαθειά του Θεολογία, τής αναλογίας ανάμεσα στην αιώνια γένεση του Λόγου και στην εκπνοή του Πνεύματος απο το ένα μέρος και τις δύο ανθρώπινες δραστηριότητες τής γνώσεως και της αγάπης, απο το άλλο. Μία Θεολογία  αποδεκτή και απο άλλους συγγραφείς του Μεσαίωνος, μία Θεολογία, ικανή να αποδομήσει μία σειρά σχέσεων ανάμεσα στο μυστήριο τής Τριάδος και στους πιστούς, μία Θεολογία απολύτως αναπάντεχη στην νεοσχολαστική της εκδοχή και στην κατήχηση των αρχών του αιώνος. Ένα όριο του οποίου η ασυνέπεια αντικατοπτρίζεται στην Χριστολογία και στο δόγμα της Χάρης. Η συζήτηση στην ενσάρκωση και στην χάρη αποτελεί την προσπάθεια του Ράνερ να συνδέσει το δόγμα της Τριάδος με το δόγμα της σωτηρίας και να ξανατοποθετήσει επομένως κάποιες σχέσεις ανάμεσα στην Τριαδική Θεολογία, την Χριστολογία, την σωτηριολογία και την πνευματολογία.

          Σ'αυτό το πλαίσιο το άλλο προσόν της κριτικής είναι ότι έπρεπε αναγκαίως να επαναλάβει την συζήτηση όλης της παραδοσιακής ορολογίας, ότι χρειάστηκε να εξετάσει την λογική και την λειτουργικότητα, ότι χρειάστηκε να την αντιπαραβάλλει με την οπτική που πρότεινε ο Ράνερ, οπωσδήποτε αφομοιώσιμη στην διδασκαλία τής Εκκλησιαστικής παραδόσεως, τής οποίας προσφέρεται μία λεπτομερής σύνθεση σπάνιας ερμηνευτικής δύναμης, διότι ο σκοπός τον οποίο ακολουθεί ο Ράνερ είναι απλώς εκείνος μίας βαθύτερης κατανοήσεως, ιδιαιτέρως όσον αφορά τους όρους τού προσώπου, της αποστολής και της οικειοποιήσεως (του υποκειμένου, όπως το δίδαξε ο Ακινάτης). Σαν αβίαστο συμπέρασμα προκύπτει μία ανασύσταση τής πραγματείας, στην οποία μπορεί να προσφέρει σημαντικό στοχασμό η ανανέωση τών μεσαιωνικών σπουδών, ικανών να διατηρήσουν και να τονίσουν "τον μυστηριώδη χαρακτήρα της πραγματικότητος και του τριαδικού δόγματος". Το θεωρητικό κέρδος της εκθέσεως του Ράνερ κωδικοποιήθηκε σαν Grundaxion: "Η οικονομική Τριάδα είναι η εμμενής (αΐδιος) Τριάδα και αντιστρόφως". Αυτή λοιπόν η θεματοποίηση μάς προσφέρει δύο βασικές κατακτήσεις : πρώτα απ'όλα στο επίπεδο της γνώσεως του Θεού. Δέν μας προσφέρεται κανένα άλλο δεδομένο ξεκινώντας απο το οποίο να είναι δυνατόν να μιλήσουμε για τον Θεό με μεγαλύτερη ακρίβεια, πέραν της αποκαλύψεως, των συμβάντων και των λόγων, τα οποία βρίσκονται εσωτερικά συνδυασμένα και μέσω των οποίων ο Θεός αφηγήθηκε στην ιστορία μας την ιστορία του, την δωρεά η οποία μοιράζεται απο ψηλά και φέρει την σωτηρία. Κατά δεύτερον στο επίπεδο της εμπειρίας του Θεού. Η συνάντηση με τα γεγονότα τής αποκαλύψεως, τα οποία μαρτυρούνται στην ζωντανή εκκλησιαστική παράδοση κάτω απο την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, είναι συνάντηση με το ίδιο το μυστήριο της Θεότητος. Στην επικοινωνία ανάμεσα στην οικονομία και την εμμένεια του μυστηρίου, η Τριάδα προσφέρεται σαν πραγματικότης σωτηρίας και εμπειρίας τής χάριτος, ικανής να ακουμπήσει ριζικά την προσωπική και την συλλογική πράξη των ανθρώπων.

          Όποια και αν είναι τα όρια, ακόμη και οι κίνδυνοι που ενυπάρχουν στο αντιστρόφως του Grundaxion , στην διπλή του θεμελίωση, την αποκαλυπτική και την σωτήρια, η Τριάδα παρουσιάζεται τώρα  σαν ένα σωτηριολογικό μυστήριο και σ'αυτή την γραμμή γίνεται κατανοητή η απίστευτη σημασία τής έρευνας του Ράνερ και στην Θεολογία της χάριτος. Γίνεται κατανοητό επίσης σ'αυτή την γραμμή η προσφορά του Ράνερ σε μία συγκεκριμένη εννοιολόγηση της αποκαλύψεως σαν αυτοεπικοινωνία της Θεότητος, ένα απο τα μεγαλύτερα δώρα του Ράνερ στο Βατικανό ΙΙ.[Πρόκλος] Βεβαίως η οικονομία δέν μπορεί να εξαντλήσει τα βάθη του Θεού, "η ιστορία δέν μπορεί και δέν πρέπει να συλλάβει την δόξα"! Η διπλή υπερβατικότητα, αποφατική και εσχατολογική, του Θεού διατηρείται και μ'αυτή πρέπει να διατηρηθούν οι λογικοί τρόποι, όπως και οι λειτουργικοί στην κατανόηση, πάντοτε δοσολογική, του μυστηρίου.

          Αλλά όποιες κι'άν είναι οι κριτικές ενός έντονου διαλόγου, με τον Ράνερ, η καθολική Θεολογία κατόρθωσε "την επιστροφή στην Τριαδική πατρίδα", μέσω "τής επιστροφής στην ιστορία τής αποκαλύψεως". Έτσι, όσο μας επιτρέπεται, μπορούμε να κατανοήσουμε και να ζήσουμε το μυστήριο της Τριάδος. "Στον Θεό, έτσι όπως είναι καθαυτός, υπάρχει μία πραγματική διαφορά ανάμεσα στον μοναδικό και "ίδιο Θεό, καθότι είναι μαζί και αναγκαίως αυτός που δέν έχει καταγωγή και ο οποίος μεσολαβεί τον εαυτό του στον εαυτό του (Πατήρ) αυτός που εκφράστηκε εν αληθεία δι'εαυτόν (Υιός) και αυτός ο οποίος στην αγάπη είναι καθαυτός δεκτός και αποδεκτός (Πνεύμα) και καθώς επομένως είναι αυτός ο οποίος εν ελευθερία μπορεί να αυτοεπικοινωνήσει εκτάκτως, επί πλέον. Η συζήτηση γύρω απο την Τριάδα αφήνει την ξερή αφαίρεση και εισέρχεται στην συγκεκριμένη ιστορία της σωτηρίας!

Συνεχίζεται

Αμέθυστος

ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ (1)

 Μερικά σημεία τα οποία αναδύονται στην συστηματική καθολική Θεολογία μετά το Βατικανό ΙΙ.

Του Aldo Moda.

1. Περιορισμός της έρευνας.

         

          1.1 «Παρά την ακριβή τους ομολογία περί τής Τριάδος, δέν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι πολλοί Χριστιανοί είναι σχεδόν αποκλειστικά μονοθεϊστές στην πρακτική τής θρησκευτικής τους ζωής. Θα μπορούσαμε σχεδόν να ρισκάρουμε την δήλωση ότι, εάν καταργούσαμε σαν ψευδές το δόγμα τής Τριάδος, μεγάλο μέρος τής θρησκευτικής γραμματείας θα μπορούσε να παραμείνει απείραχτη. Θα μπορούσαμε να έχουμε την υποψία ότι για την κατήχηση της καρδιάς και του νού (διαφορετικά από την τυπωμένη κατήχηση) η αναπαράστασή της εκ μέρους του Χριστιανού δέν θα έπρεπε να αλλάξει, εάν παρ’ ελπίδα δέν υπήρχε η Τριάδα». Αυτή είναι η διαπίστωση με την οποία ο Karl Rahner ανοίγει μία αποφασιστική θέση, αμέσως μετά την σύνοδο. Σχεδόν την ίδια χρονολογία, με μεγάλη επιμονή, ο Heribert Mühlen κατήγγειλε τον "προτριαδικό μονοθεϊσμό" τόσης θεολογίας και τόσης Χριστιανικής πράξης. Εξάλλου στα τέλη του XVIII αιώνος ο Κάντ δέν δίσταζε να γράψει: «από το δόγμα της Τριάδος, λαμβανόμενο κατά γράμμα, δέν είναι απολύτως δυνατόν να βγάλουμε κάτι για την πρακτική, ακόμη και αν πιστεύαμε ότι την κατανοούμε, τόσο χειρότερα δέ εάν μπορούσαμε να αντιληφθούμε ότι ξεπερνά κάθε μας έννοια». Όποιος διασταυρώσει μία ιστορία του Τριαδικού δόγματος στην μοντέρνα εποχή, όπως εκείνη του Franz Courth, δέν θα δυσκολευθεί να κατανοήσει αυτές τις δηλώσεις. Οπωσδήποτε, το δόγμα δέν είναι το πάν. Ακόμη και σ’ αυτό το πεδίο ο μυστικισμός και η πνευματικότης διατήρησαν και ωρίμασαν ένα σφρίγος ρωμαλέο, το οποίο εμπλουτίζει την Χριστιανική σκέψη, αλλά η Θεολογία είχε πάρει αυτό το μονοπάτι. Όποιοι και αν ήταν οι λόγοι, και παρόλο τον γιγάντιο αριθμό μελετών θετικής Θεολογίας, οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν σπρώξει σε διαφορετική κατεύθυνση, ο Θεολογικός στοχασμός, παρότι ομολογούσε με συνεπή τρόπο το Χριστολογικό και Τριαδικό σκάνδαλο, το είχε σκεφθεί πάντοτε στον αφοσιωμένο ορίζοντα του μυστηρίου της Θείας ενότητος.

Ο Ένας Θεός προοδεύει και θεμελιώνει τον Τριαδικό Θεό: η Θεότης τού Απολύτου προηγείται και περιλαμβάνει την προσωπική σχετικότητα! Η διάκριση των δύο πραγματειών de Deo Uno και de Deo Trino που παρήγαγε ο σχολαστικός Μεσαίων, δέν είναι παρά η λογική συνέπεια αυτής της τοποθέτησης. Η πρώτη μπορεί να ταιριάξει σε οποιονδήποτε πιστεύει στον Θεό, διαθέτει μία λογική δύναμη, μία οικουμενικότητα η οποία κινδυνεύει να πνίξει την δεύτερη. Και όχι μόνο: το ιδιαίτερο περιεχόμενο της δεύτερης είναι η προσπάθεια να συμβιβάσει την Τριάδα των προσώπων με την ενότητα της Θείας ουσίας, με ελάχιστη αναφορά στην συγκεκριμένη ιστορική αποκάλυψη των Τριών. Και έτσι η Τριάδα φαίνεται να μειώνεται σε ένα είδος ουράνιου θεωρήματος στο εσωτερικό ενός προηγηθέντος μονοθεϊστικού δόγματος, χωρίς πραγματικές συνέπειες στο επίπεδο της εννοιολογήσεως του Θεού και της σωτηρίας των ανθρώπων. Τόσο που οι αποστολές του Υιού και του Πνεύματος, όσο και η ζωντανή πολλαπλότης των τριών σε σχέση, φαίνονται να σβήνουν στην μεταφυσική έννοια του αμετάβλητου και αιωνίου ΕΝΟΣ.

          Με διαφορετικές αναφορές, σύμφωνες με τους συγγραφείς και τις εποχές, αν όχι για μία αληθινή αποτυχία, πρέπει να μιλήσουμε για μία "περιθωριοποίηση του τριαδικού δόγματος". Επομένως και εδώ όποιες κι αν είναι οι αιτίες, η συστηματική Θεολογία της Καθολικής Εκκλησίας, παρά την άφθονη έκθεση των δώρων του Αγίου Πνεύματος και των καρπών του Αγίου Πνεύματος, παρά τις συνεισφορές στην θετική Θεολογία, έδινε την εντύπωση ότι, παρ’ όλα αυτά, το Άγιο Πνεύμα παρέμενε ο "φτωχός συγγενής". Σε μία προσφορά κάπως σύντομη, αλλά καθόλου αδιάφορη, ο Ph. Pare είχε καταγγείλει ότι, τουλάχιστον στην ζωντανή πίστη, πολύ συχνά στους καθολικούς, η θέση που θα’ πρεπε να κατέχει το Άγιο Πνεύμα, ήταν κατειλημμένη από άλλες πραγματικότητες και η κριτική του έγινε αποδεκτή ακόμη και από τον Congar. Φυσικά δέν πρέπει να υπερβάλλουμε στην κριτική: ένα έργο σαν του H. Lausberg μας βοηθά να μήν αχρηστεύουμε τα δεδομένα, αλλ’ όμως ακόμη και αν υπήρχε μία Θεολογία του Αγίου Πνεύματος, ήταν χωρίς αμφιβολία ασφυκτικά παραμελημένη. Η εξορία τής Αγίας Τριάδος από την Θεωρία και την πράξη των Χριστιανών είχε δώσει πικρούς καρπούς ακόμη και για την πνευματολογία.

          Δέν έλειψαν βεβαίως δυνατές προτάσεις, οι οποίες τουλάχιστον στους καθολικούς, είχαν καταγγείλει σαν αφύσικη και ακατάλληλη την διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον λόγο για την μία και μοναδική Θεότητα και εκείνον για τα Θεία πρόσωπα. Την ίδια μοίρα είχε και η πνευματολογία η οποία στηριζόταν πότε στην εκκλησιολογία και πότε στο δόγμα της χάριτος. Όλος ο Χριστιανικός στοχασμός, ο καθρέφτης της υπάρξεως του πιστού, κινείται στον κύκλο ο οποίος ορίζεται από τέσσερις κινήσεις: Από τον Πατέρα, στον Υιό, διά του πνεύματος στον Πατέρα!

          Ο Καιρός ήταν ώριμος για μία στροφή, διότι είχε γίνει πολύ απαιτητικό το βάρος των αποριών. Ο Bruno Forte χάραξε την δυναμική αυτή μ’ αυτούς τους όρους:

Ο Ένας Θεός θα ειδωθεί πρώτα απ’ όλα στον Πατέρα, αρχή χωρίς αρχή του Υιού και του Αγίου Πνεύματος στην ενότητα των τριών και αυτή η Θεία ενότης θα υπολογισθεί σαν ουσία συγκεντρωμένη κυρίως στην προσωπική διάκριση, αλλά σαν ενότης της αμοιβαίας έλλειψης κατοικίας των τριών, στην γόνιμη και ανεξάντλητη κυκλοφορία τής μοναδικής ζωής της αιώνιας αγάπης. Η Θεότης του Θεού, πολύ σωστά στο κέντρο κάθε μονοθεϊστικής ανησυχίας, δέν θα θυσιαστεί γι’ αυτόν τον λόγο. Θα υπολογιστεί Χριστιανικά στο φώς της ανθρωπότητος του Θεού, της αποκαλύψεως με όρους και με ιστορικά γεγονότα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, εν όψει της θεώσεως των ανθρώπων.

Εάν αυτό, σύμφωνα με μερικούς, θα είναι μία απώλεια, στον Χριστιανικό λόγο, του Θεού σε καθολικότητα και ορθολογισμό, θα ενισχύσει παρ’ όλα αυτά το κέρδος σε ιδιαιτερότητα και σοφία, και γι’ αυτό σε αυθεντική καθολική δύναμη και βάθος γνώσεως. Η κουκουβάγια της Αθηνάς δίνει την θέση της στην περιστερά του Αγίου Πνεύματος: στην θέση μίας ομιλίας για τον Θεό αρχής γενομένης από τον άνθρωπο, ανοίγει μπροστά μας ένας λόγος αυτού, αρχής γενομένης από τον ερχομό του σε μας, σύμφωνα με εκείνη την αναλογία τού Συμβάντος, το οποίο είναι η εγκατεστημένη σχέση ανάμεσα στον Θεό και στον άνθρωπο μέσω του  δώρου τής δημιουργίας και της χάρης της λυτρώσεως.

          Προς αυτή την κατεύθυνση μας ωθούσαν πολλά στοιχεία (όλα εκείνα που ενήργησαν ή συνέβαλαν, στην ανανέωση της Καθολικής Θεολογίας).

          Ενθυμούμαι μόνον δύο που αποδείχθηκαν καθοριστικά: την έντονη ανανέωση των σπουδών στην Θεολογία των Πατέρων και στην Μεσαιωνική Θεολογία, τον διάλογο εις βάθος, τον οποίο αναγκάστηκαν να κάνουν μερικοί καθολικοί Θεολόγοι με τον Καρλ Μπαρθ, του οποίου η μορφή σκέψης είναι εντόνως ζωντανή ακόμη και σήμερα. Μερικές σπουδαίες παρεμβάσεις του Καρλ Ράνερ και ο μεγάλος διάλογος γύρω από το υπερφυσικό (στον οποίο συμμετείχαν τα μεγαλύτερα ονόματα τής Καθολικής Θεολογίας: από τον Λυμπά, στον Ράνερ, στον Μπαλτάσαρ, στον Mühlen) σε στενή συνεργασία με την προτεσταντική Θεολογία, που ολοκλήρωσαν την αλλαγή σελίδος.

Συνεχίζεται

Η διδασκαλία του Ιωακείμ της Φλόρα περί πνεύματος (1)

 Creator Spiritus

Die Geisteslehre des Joachim von Fiore
Η διδασκαλία του Ιωακείμ της Φλόρα περί πνεύματος
Του Ernst Benz, στο ERANOS-JAHRBUCH XXV
Ι. Εισαγωγή

Ο περίφημος ύμνος «Veni creator spiritus» που αποδίδεται στον Rhabanus Maurus (775-856), είναι μια περιληπτική έκφραση της χριστιανικής αντίληψης περί της ουσίας και της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος. Η πρώτη στροφή λέει:
«Veni, Creator Spiritus,
Mentes tuorum visita,
Imple superna gratia,
Quae tu creasti pectora.»
«Έλα κάτω στη γη, Πνεύμα που εποίησες τα πάντα,
Κατοίκησε στο στήθος των δικών σου,
Γέμισε με υπερκόσμια ευμένεια (Χάρι)
Τις ψυχές που εσύ δημιούργησες.» 

[Είναι ο παλαιότερος ύμνος για το Άγιο Πνεύμα που γράφτηκε στη Δύση. Προέρχεται πιθανόν από τον Rhabanus Maurus, και βασίζεται μάλλον σε στοιχεία του ύμνου που έγραψε ο Αμβρόσιος για τα Χριστούγεννα. Από τον 9ο αιώνα είναι διαδεδομένος στην Δύση. Είναι μέρος της χειροτονίας επισκόπου, ιερέα και καθαγιασμού του ναού.]

Η σκέψη που εκπλήσσει, και η οποία εκφράζεται στην προσευχή αυτή προς το Άγιο Πνεύμα είναι η εξής: το Πνεύμα το οποίο παρακαλεί η προσευχή και το οποίο γεμίζει το στήθος με το έλεος του, είναι και ο δημιουργός που δημιούργησε τα δοχεία της χάριτος του. Η δημιουργική δύναμη τού Πνεύματος γίνεται κατανοητή με μια γενική έννοια. Το Άγιο Πνεύμα είναι και τα δυο: η δημιουργική δύναμη, που κάλεσε τον άνθρωπο στην ύπαρξη, αλλά και η δύναμη της αναγέννησης, της νέας δημιουργίας, της ανανέωσης του πεπτωκότος ανθρώπου. Η ενέργεια του Πνεύματος ως δημιουργού περιλαμβάνει την δημιουργία του ανθρώπου και την τελείωση, δια της υψώσεως του στην κατάσταση χάριτος. Η ενέργεια του δεν περιλαμβάνει μόνο την αρχή και το τέλος της ιστορίας, αλλά κυριαρχεί και στην πορεία της ιστορίας της σωτηρίας, σε όλες τις εποχές. Αυτό εκφράζει ο ύμνος στην στροφή, όταν χαρακτηρίζει το Άγιο Πνεύμα ως το δάκτυλο της δεξιάς χειρός του Θεού: «Dextrae Dei tu digitus». Είναι το δάκτυλο με το οποίο ο αγγειοπλάστης δημιουργεί τέλεια δοχεία από άμορφο πηλό, πάνω στον τροχό του. Είναι το δάκτυλο με το οποίο ο Θεός διαμορφώνει την χαοτική ιστορία των ανθρώπων σε ιστορία της σωτηρίας. Είναι το δάκτυλο με το οποίο ο Θεός εκδιώκει τον σατανά, όπως λέει η πέμπτη στροφή:

«Hostem repellas longius.»
«Έτρεψες τον εχθρό σε φυγή.»
Η δημιουργική αρχή του Αγίου Πνεύματος έχει μια ιδιαίτερη σχέση με την ιστορία, σύμφωνα με την χριστιανική αντίληψη. Φαίνεται μάλιστα, πως αυτή η δημιουργική αρχή είναι η θεϊκή δύναμη, η οποία προσδίδει στην ιστορία της ανθρωπότητας χαρακτήρα ιστορίας της σωτηρίας, και συνδέει τα συμπλεγμένα νήματα του ανθρώπινου γίγνεσθαι με την ιστορία της βασιλείας του Θεού. Την σχέση αυτή προς την ιστορία αναφέρει και το σύμβολο της πίστεως της παλιάς Εκκλησίας. Όταν το σύμβολο της πρώτης συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως (381) λέει: «Πιστεύω στο Άγιο Πνεύμα...που μίλησε δια των προφητών», εκφράζει με τον τρόπο αυτό, πως το Άγιο Πνεύμα δεν ενεργεί μόνο τα δώρα της χάριτος, που αναφέρονται στο τρίτο άρθρο (άφεση αμαρτιών, ανάσταση εκ νεκρών και αιώνιος ζωή), αλλά είναι το Πνεύμα που ενέργησε το έργο του Θεού δια μέσου της παλαιοδιαθηκικής προϊστορίας της χριστιανικής Εκκλησίας. Είναι το Πνεύμα που ήδη από την σωτηριώδη εποχή της Παλαιάς Διαθήκης υπέδειξε στην ανθρωπότητα, δια των υποσχέσεων Του, την επερχόμενη εκπλήρωση. Το ίδιο Πνεύμα προετοίμασε την οδό για την εκπλήρωση αυτή.

Συνεχίζεται 

Ο ΚΥΡΙΟΣ ΕΞΟΣΤΡΑΚΙΣΤΗΚΕ ΣΤΑ ΔΕΞΙΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΠΟΔΙ ΤΟΥ ΤΟΝ ΠΑΠΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΠΡΩΤΟ ΠΛΕΟΝ. ΗΤΑΝ ΠΟΛΥ ΑΓΑΘΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟΝ ΑΝΤΕΧΑΝ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ.

Ελθέ, Πνεύμα Άγιο, και αγίασε τις ζωές μας!

 Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας

Η κραυγή για μεταμόρφωση και αγιασμό ανταποκρίνεται στους βαθύτερους πόθους και τις επιθυμίες του ανθρώπου.

Ο κόσμος, όπως είναι, και η ύπαρξή μας, όπως πραγματικά είναι, έχουν ανάγκη από μεταμόρφωση. Δεν μπορούμε να είμαστε ικανοποιημένοι με τα πράγματα όπως έχουν. Πρέπει να αλλάξουμε τον εαυτό μας και την υπάρχουσα κατάσταση. Αλλά πώς;

Δύο δρόμοι

Υπάρχουν δύο τρόποι με τους οποίους μπορούμε να ζητήσουμε τη συμμετοχή του Αγίου Πνεύματος σε μια διαδικασία μεταμόρφωσης που οδηγεί στην αγιότητα.

Ο πρώτος είναι να Του ζητήσουμε να συνδράμει τις προσπάθειές μας. Αυτός είναι ο δρόμος της ηθικής: εμείς σχεδιάζουμε, εμείς καταβάλλουμε τις προσπάθειες και ζητούμε από το Πνεύμα να μας βοηθήσει.

Ο δεύτερος τρόπος είναι να αφήσουμε τα πάντα στο Πνεύμα. Δεν κάνουμε τίποτε άλλο παρά να προσευχόμαστε, αναθέτοντας τα πάντα σε Αυτό.

Και τα δύο αυτά άκρα είναι λανθασμένα. Ωστόσο, από τα δύο, το πρώτο είναι πιθανότατα εκείνο απέναντι στο οποίο χρειάζεται να είμαστε περισσότερο προσεκτικοί σήμερα, σε μια εποχή όπου κυριαρχούν ο ορθολογισμός και ο προγραμματισμός.

Το Πνεύμα φαίνεται να έχει μια ιδιαίτερη εμμονή με την ελευθερία. Πνέει όπου θέλει και δεν Του αρέσει να Του υποδεικνύουν τι να κάνει. Ασφαλώς πρέπει να προσπαθούμε και, αναμφίβολα, να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε. Όταν όμως προσευχόμαστε να έλθει το Πνεύμα, πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για το απροσδόκητο. Οι υπολογιστές μας μπορεί κάλλιστα να αποδειχθούν λανθασμένοι ή ακόμη και άχρηστοι.

Από την εποχή των Πατέρων της Εκκλησίας, ο αγιασμός συνδέθηκε πάντοτε με τις ιδιαίτερες ενέργειες του Αγίου Πνεύματος. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο κατανοήθηκαν διαμέσου των αιώνων τόσο ο αγιασμός όσο και η αγιότητα που απορρέει από αυτόν, κατέστησε την πνευματικότητα μια έννοια σχεδόν άσχετη με τον κόσμο γενικότερα.

Ένας ορισμένος αριστοκρατισμός και ελιτισμός συνδέονται συχνά με την πνευματικότητα. Μεταμορφώνει και αγιάζει το Πνεύμα μόνο ορισμένα άτομα ή μήπως εκχέεται «ἐπὶ πᾶσαν σάρκα», όπως διακηρύσσει η προφητεία του Ιωήλ;

Πώς μπορούμε να καταστήσουμε την έννοια της αγιότητας ουσιαστικά επίκαιρη σήμερα;

Το ήθος της αγιότητας

Αγιότητα σημαίνει να ξεχωρίζουμε και να αφιερώνουμε κάποιον ή κάτι στον Θεό.

Το ήθος της αγιότητας προϋποθέτει να αντιμετωπίζουμε καθετί που υπάρχει —το σώμα μας, τον νου μας, τον υλικό κόσμο κ.λπ.— με την επίγνωση ότι όλα αυτά ανήκουν εκ φύσεως στον Θεό.

Δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι είμαστε ιδιοκτήτες του εαυτού μας, του σώματός μας, της ζωής μας ή των φυσικών πόρων. Όλα αυτά ανήκουν στον Θεό.

Βρισκόμαστε στον κόσμο ως ιερείς της κτίσεως, προικισμένοι με το προνόμιο να αναφέρουμε την κτίση στον Δημιουργό της.

Αυτό το ευχαριστιακό ήθος είναι το πρώτο πράγμα που χρειαζόμαστε σήμερα, σε μια εποχή σοβαρής οικολογικής κρίσης.

Πρόκειται για μια πνευματικότητα που άνθησε στους Πατέρες της Ερήμου, αλλά στο μεταξύ έχει λησμονηθεί. Είναι επιτακτική ανάγκη να την ανακτήσουμε, τώρα που έχουμε ανάγκη να λυτρωθούμε από τις ανθρωπιστικές και ανθρωποκεντρικές αντιλήψεις για την ύπαρξη.

Αγιότητα και κοινότητα

Η αγιότητα κατανοείται συχνά με ατομικιστικό τρόπο, ως μεταμόρφωση ενός ατόμου σε άγιο άνθρωπο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από ορισμένες αρετές και ακτινοβολεί ιδιότητες όπως η καλοσύνη, η ταπεινοφροσύνη, η αγάπη κ.λπ.

Τείνουμε όμως να λησμονούμε ότι, όταν πνέει το Άγιο Πνεύμα, πραγματώνει πάντοτε την κοινωνία και, επομένως, δημιουργεί κοινότητα.

Δεν νοείται «άγιος ατομικισμός». Κάθε αγιότητα πηγάζει από την κοινωνία του Πνεύματος. Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά την Εκκλησία αγία και, συγχρόνως, τόσο σημαντική για την πνευματικότητα.

«Κανείς δεν μπορεί να είναι χριστιανός μόνος του», όπως λέει ένα παλαιό λατινικό ρητό.

Ακριβώς λόγω της σχέσης του Πνεύματος με την κοινωνία, πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη τη ρήση του αγίου Κυπριανού: «Ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας οὐκ ἔστι σωτηρία».

Δεν θα έπρεπε, λοιπόν, να επιδιώξουμε πρώτα τη μεταμόρφωση των εκκλησιαστικών μας κοινοτήτων, προτού μιλήσουμε για τη μετοχή στην αγιότητα και στον αγιασμό;

Η δομή, η διακονία και οι λοιπές πτυχές της κοινότητας —αυτό που ονομάζουμε ορατή ενότητα— δεν μπορούν να είναι άσχετες με την αγιότητα.

Αποτελεί τραγική πραγματικότητα το γεγονός ότι οι χριστιανικές κοινότητες δεν αναγνωρίζουν αμοιβαία τους αγίους τους, εξαιτίας διαιρέσεων στο επίπεδο της πίστεως, της εκκλησιαστικής τάξεως ή και των δύο.

Η αγιότητα και η εκκλησιαστικότητα δεν μπορούν να διαχωριστούν. Η προσευχή για την αγιότητα πρέπει να συμβαδίζει με την προσπάθεια για την ενότητα.

Αγιότητα και ελευθερία

Τέλος, αγιότητα σημαίνει απελευθέρωση — ή, ακριβέστερα, ελευθερία.

«Οὗ δὲ τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ἐκεῖ ἐλευθερία» (Β΄ Κορ. 3,17).

Η απελευθέρωση είναι πάντοτε απελευθέρωση από κάποιον ή από κάτι· η ελευθερία, αντίθετα, είναι ελευθερία για κάποιον ή για κάτι.

Και οι δύο αυτές όψεις συνδέονται με το έργο του Πνεύματος, το οποίο είναι ελευθερία. Εκδηλώνονται με διάφορες μορφές:

• Απελευθέρωση από το παρελθόν — συγχώρηση μέσω της μετάνοιας.

• Απελευθέρωση από τα πάθη του εγωκεντρισμού — άσκηση και θεραπεία του εαυτού.

• Απελευθέρωση από την αδικία, την εκμετάλλευση, τη φτώχεια και κάθε μορφή κοινωνικού κακού.

• Απελευθέρωση —ναι!— ακόμη και από τη φθορά και τον θάνατο, κάτι για το οποίο μιλούμε τόσο λίγο.

• Ελευθερία να αγαπούμε ακόμη και τους εχθρούς μας· να αναγνωρίζουμε το δικαίωμα ύπαρξης και δημιουργικής έκφρασης των προσωπικών, πολιτισμικών και άλλων διαφορών και ταυτοτήτων· να προσφέρουμε τη ζωή μας για τους άλλους, όπως ο Κύριός μας πρόσφερε τη δική Του επάνω στον Σταυρό.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι το Πνεύμα έχει πολλά να πει στις Εκκλησίες σήμερα, μέσω του αγιασμού και της αγιότητας.

Οφείλουμε να καλλιεργήσουμε μια πνευματικότητα που να έχει νόημα για κάθε άνθρωπο, ανεξάρτητα από την κοινωνική του θέση και τις συνθήκες της ζωής του.

Ωστόσο, πρέπει να προφυλασσόμαστε από την εύκολη πνευματικοποίηση των πραγμάτων. Συχνά μιλούμε με υπερβολική ευκολία και βιασύνη για την παρουσία και τη δράση του Αγίου Πνεύματος σε όσα πράττουμε.

Οφείλουμε να υποβάλλουμε με ταπείνωση αυτό που είμαστε και αυτό που πράττουμε στην καθαρτική κρίση Του, αναμένοντας να μας αποκαλύψει Εκείνο την αλήθεια.

Υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος να συγχέουμε το Πνεύμα του Θεού με τα δικά μας ψυχολογικά βιώματα ή με τις προσωπικές μας βεβαιότητες.

Το Πνεύμα είναι Θεός. Είναι Κύριος. Δεν μπορεί να περιοριστεί μέσα στα δικά μας συναισθήματα.

Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να λατρεύουμε το Άγιο Πνεύμα ως Κύριο, να προσευχόμαστε να κατοικήσει ανάμεσά μας και να Το αναμένουμε με υπομονή σε καθετί που πράττουμε.

---

† Ιωάννης Ζηζιούλας, Μητροπολίτης Περγάμου

Πηγή: Come, Holy Spirit, Sanctify Our Lives!

Μετάφραση από το αγγλικό κείμενο.

ΜΑΣ ΣΚΛΑΒΩΣΕ Η ΑΥΤΟΥ ΕΤΕΡΟΤΗΣ. ΕΜΑΘΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟ ΤΟΥ;

Τό καθεστώς εξαναγκάζει πιστούς να ποδοπατούν τις φωτογραφίες του πατριάρχη Μόσχας και Πούτιν και τη ρώσικη σημαία!

Σκανδαλώδεις σκηνές στο Κίεβο – Το καθεστώς Ζελένσκι συνεχίζει τον διωγμό και την ταπείνωση των πιστών.

Κληρικοί και πιστοί της κανονικής Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (UOC) υπό τον Ονούφριο αναγκάζονται να ποδοπατήσουν τη ρωσική σημαία και τις φωτογραφίες του Ρώσου Πατριάρχη Κυρίλλου και του Προέδρου Πούτιν υπό την αυστηρή επίβλεψη και εξαναγκασμό των φασιστοειδών του μίμου νάνου.Το χουντοπάρτι τελειώνει όταν ψυχωμένοι πιστοί δεν μασούν στον τρόμο των νεοΝαζήδων Μπαντέρηδων του Ζελένσκι και αρνούνται να ποδοπατήσουν το πατριάρχη πασών των Ρωσιών και τον Πούτιν…

dimpenews.com

Διεθνές Συνέδριο για Ζηζιούλα: Μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου

Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτου Ιωάννη Ζηζιούλα

Διεθνές Συνέδριο για τη Σκέψη και τη Θεολογική Παρακαταθήκη του Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα)

Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, Χιλντεσχάιμ, Γερμανία

15–18 Οκτωβρίου 2026

Μήνυμα της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου

Προς τον Πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ιωάννη Ζηζιούλα: Χάρις υμίν και ειρήνη από Θεού.

Με αισθήματα πατρικής χαράς και βαθιάς ικανοποιήσεως απευθύνουμε τους εγκάρδιους χαιρετισμούς μας προς όλους τους συμμετέχοντες στο Διεθνές Συνέδριο που διοργανώνει το Ίδρυμα Ιωάννη Ζηζιούλα στο Χιλντεσχάιμ της Γερμανίας, από τις 15 έως τις 18 Οκτωβρίου 2026, με τίτλο «Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτου Ιωάννη Ζηζιούλα».

Όπως καθίσταται φανερό από τη θεματική του, το παρόν Συνέδριο δεν αποσκοπεί απλώς στην ανάδειξη των πρωτότυπων θεολογικών και εκκλησιολογικών αρχών του αειμνήστου Μητροπολίτου Περγάμου, αλλά, προπαντός, στη διεύρυνση των οριζόντων της θεολογικής του συμβολής. Αυτό υποδηλώνει ότι η θεολογία του δεν εξαντλούνταν σε μια σχολαστική συστηματοποίηση θεολογικών θέσεων ούτε περιοριζόταν μέσα σε ένα κλειστό ιδεολογικό πλαίσιο. Αντιθέτως, υπήρξε πρωτίστως μια δημιουργική θεολογία, που βρισκόταν σε διάλογο με τα θεμελιώδη υπαρξιακά ερωτήματα του ανθρώπινου προσώπου. Με βαθιά διορατικότητα, ο Μητροπολίτης Ιωάννης αναμετρήθηκε με τα ζητήματα του θανάτου, της ελευθερίας, της αγάπης, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της οικολογικής κρίσεως, καθώς και με τη σύγχρονη φιλοσοφική σκέψη.

Ως θεολόγος, ενσάρκωσε το πρότυπο του θεολόγου που είχε περιγράψει ο διδάσκαλός του, π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, συνδυάζοντας το πνευματικό όραμα με μια ευρύτατη ορθόδοξη θεολογική καλλιέργεια, στοιχεία που είχαν αμφότερα τις ρίζες τους στη λειτουργική ζωή και εμπειρία της Εκκλησίας. Το έργο του συνέβαλε έτσι στην ανάκτηση της ορθόδοξης θεολογικής καλλιέργειας, προβάλλοντας ένα απαράμιλλο θεολογικό όραμα, εξαιρετικά επίκαιρο και σημαντικό για τη σύγχρονη ανθρωπότητα. Αυτό ακριβώς ήταν το πρότυπο που μας κληροδότησε ο αείμνηστος Ιεράρχης, ο οποίος επί πολλά έτη υπηρέτησε ως πολυτιμότατος θεολογικός σύμβουλος της ημετέρας Μετριότητος.

Σε μια εποχή κατά την οποία οι ορίζοντες συχνότερα στενεύουν παρά διευρύνονται, πληροφορούμαστε με ιδιαίτερη χαρά τη διοργάνωση αυτού του ελπιδοφόρου Συνεδρίου και τον σκοπό του. Ο αείμνηστος Μητροπολίτης εξέφραζε συχνά την ανησυχία του για τον κίνδυνο συρρικνώσεως των πνευματικών οριζόντων στη σύγχρονη Ορθοδοξία, μια τάση που συνήθως εκδηλώνεται με μια θεολογία της απλής επαναλήψεως. Ωστόσο, αυτού του είδους ο νεοφαρισαϊσμός δεν έχει θέση στη ζωογόνο θεολογική παράδοση της Ορθοδοξίας, η οποία οφείλει να παραμένει πάντοτε άφοβα, τολμηρά και με αγάπη ανοιχτή στον διάλογο και στη συνάντηση με τον άλλον.

Οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο και τις προκλήσεις του με το ακατάλυτο μήνυμα της νίκης του Χριστού και με το ευχαριστιακό πνεύμα της προσφοράς «κατὰ πάντα καὶ διὰ πάντα». Εάν η Εκκλησία πρόκειται να συνεχίσει αποτελεσματικά αυτή την αποστολή μέσα στον πνευματικά διψασμένο και εξαντλημένο κόσμο μας, πρέπει να αντλεί αδιάκοπα από την ανεξάντλητη πηγή της θεολογικής της κληρονομιάς και να δίδει εκ νέου μαρτυρία γι' αυτήν. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στην κληρονομιά αυτή, που έχει εμπιστευθεί στη φροντίδα μας, να περιέλθει σε στασιμότητα και, ως εκ τούτου, να καταστεί ανενεργή. Η θεολογία μας οφείλει να ζωογονεί και όχι να απονεκρώνει.

Από την άποψη αυτή, ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ιωάννης υπήρξε υποδειγματικός εργάτης σε ολόκληρο τον Αμπελώνα του Χριστού. Ακολουθώντας την προτροπή του Κυρίου μας, οφείλουμε να προσευχόμαστε θερμά και να επιδιώκουμε την ανάδειξη περισσότερων εργατών, όπως ο αγαπητός μας Αδελφός και συνεπίσκοπος, για τον πλούσιο θερισμό που έχουμε μπροστά μας στην εποχή μας.

Από το Ιερό Κέντρο της Ορθοδοξίας, το Φανάρι, στη Βασιλεύουσα, παρέχουμε την Πατριαρχική μας ευλογία στους διοργανωτές και τους διακεκριμένους ομιλητές του Συνεδρίου και προσφέρουμε τις πατρικές μας προσευχές, εκφράζοντας την ελπίδα ότι το Συνέδριο θα αποφέρει πλούσιους θεολογικούς καρπούς και θα συμβάλει στην περαιτέρω δημιουργική οικείωση και ανάπτυξη της πολύτιμης θεολογικής παρακαταθήκης του αειμνήστου Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννη.

Επικαλούμεθα επί πάντας υμάς τη χάρη και το άπειρο έλεος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Εν τοις Πατριαρχείοις, τη 13η Οκτωβρίου 2026

Ο διάπυρος προς Θεόν ευχέτης υμών,

† Βαρθολομαίος

Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως – Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης

Πηγή: https://zizioulas.org/reception/conferences/intl-conf-2026-patriarch-bartholomew/

Πρώτη μέρα του διεθνούς Συνεδρίου: «Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτη Ιωάννη Ζηζιούλα»

Αναδημοσιεύουμε από τον ιστότοπο του Ιδρύματος "Ιωάννης Ζηζιούλας" την αναφορά για την πρώτη μέρα του διεθνούς Συνεδρίου ΔΙΕΥΡΥΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΙΩΑΝΝΗ ΖΗΖΙΟΥΛΑ

Οι φωτογραφίες προέρχονται από τον ιστότοπο http://zizioulas.org/ Kείμενα χαιρετισμών και περισσότερες φωτογραφίες παρατίθενται στον ίδιο ιστότοπο.

Το διεθνές συνέδριο με θέμα «Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτη Ιωάννη Ζηζιούλα» ξεκίνησε χθες Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Χίλντεσχαϊμ. Η συνάντηση συγκεντρώνει κληρικούς, θεολόγους και ακαδημαϊκούς από διαφορετικές εκκλησιαστικές και ακαδημαϊκές παραδόσεις, με σκοπό τη διερεύνηση της θεολογικής κληρονομιάς του Μητροπολίτη Ιωάννη και της περαιτέρω ανάπτυξής της.

Το συνέδριο διοργανώνεται από τη Σερβική Ορθόδοξη Επισκοπή Γερμανίας και το Ίδρυμα «Ιωάννης Ζηζιούλας», υπό την αιγίδα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Γρηγορίου, και με την υποστήριξη του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham, της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν και της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου.

Η εναρκτήρια συνεδρία, την οποία συντόνισε ο Ιερομόναχος Βασίλιε Γκαβρίλοβιτς, άνοιξε με μήνυμα της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, το οποίο ανέγνωσε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Αντιδώνων κ. Ισίδωρος. Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μάξιμος μετέφερε τον χαιρετισμό του κ. Ανδρέα Γούλα, Προέδρου του Ιδρύματος «Ιωάννης Ζηζιούλας». Επίσης, χαιρετισμό απηύθυνε ο διάκονος Καλλίνικος, εκ μέρους του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Γερμανίας και Εξάρχου Κεντρικής Ευρώπης κ. Αυγουστίνου.

Καλωσορίζοντας τους συμμετέχοντες, ο Μητροπολίτης Γρηγόριος ανέφερε ότι η Μονή επανακαθιερώθηκε (εγκαινιάστηκε εκ νέου) μόλις δέκα ημέρες νωρίτερα, έπειτα από εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης. Σύνδεσε την ανανέωση αυτή με την πρόσκληση του συνεδρίου για τη διεύρυνση των θεολογικών οριζόντων. Περιγράφοντας τη θεολογία του Μητροπολίτη Ιωάννη περί προσώπου και κοινωνίας ως θεμελιωμένη στην Ευχαριστία και προσανατολισμένη προς την ερχόμενη Βασιλεία, υπογράμμισε τη δυνατότητά της να δημιουργεί χώρο για συνάντηση. Κάλεσε τη θεολογία να προσεγγίσει τις αγωνίες της σύγχρονης ζωής με ειλικρίνεια, βάθος και θάρρος.

Στο μήνυμά του, ο κ. Ανδρέας Γούλας τόνισε την ευθύνη του Ιδρύματος να διαφυλάξει το έργο του Μητροπολίτη Ιωάννη, να το καταστήσει προσβάσιμο στις νεότερες γενιές και να ενθαρρύνει την κριτική και δημιουργική του εξέλιξη. Αναφερόμενος στην ελπίδα του Μητροπολίτη Ιωάννη ότι οι μαθητές του θα προχωρούσαν περαιτέρω τη σκέψη του, ανέδειξε τις προοπτικές διαλόγου μεταξύ της ευχαριστιακής θεολογίας και των τεχνών, της επιστήμης, καθώς και των ζητημάτων που αφορούν το ήθος. Επίσης, υπογράμμισε τη δια βίου αφοσίωση του Μητροπολίτη Ιωάννη στη χριστιανική ενότητα. Ο Καθηγητής Αριστοτέλης «Τέλλυ» Παπανικολάου μετέφερε χαιρετισμούς εκ μέρους του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham, καθώς και εκ μέρους του συναδέλφου του, Καθηγητή Τζωρτζ Δημακόπουλου. Αναφέροντας ότι η διδακτορική του διατριβή είχε ως θέμα τον Ιωάννη Ζηζιούλα, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την ευκαιρία να στηρίξει τη μελέτη του έργου του Μητροπολίτη Ιωάννη και ευχαρίστησε τους διοργανωτές για τη φιλοξενία τους.

Η Καθηγήτρια Jennifer Wasmuth, εκπροσωπώντας τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν, ενέταξε τη συνάντηση αυτή στο πλαίσιο της μακρόχρονης δέσμευσης της Σχολής για οικουμενική ενασχόληση και μελέτη του Χριστιανισμού της Ανατολής. Περιέγραψε την οικουμενική συνάντηση ως μια διάθεση κατανόησης των άλλων, επιτρέποντας στις δικές τους οπτικές να θέσουν υπό αμφισβήτηση τις δικές μας. Παρατήρησε ότι η συγκέντρωση συμμετεχόντων από διαφορετικές ομολογίες, χώρες και γλώσσες σε μια Ορθόδοξη μονή στη Γερμανία, προσέφερε μια απτή ευκαιρία για την υπέρβαση των πολιτισμικών διαιρέσεων, μέσω της κοινής ζωής και του διαλόγου. Αντλώντας από την προσέγγιση του Ζηζιούλα για το Άγιο Πνεύμα, εξέφρασε την ελπίδα ότι το ίδιο το συνέδριο θα αποτελέσει ένα γεγονός κοινωνίας.

Εκ μέρους της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, ο Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης εξήρε την ανοιχτότητα και το θάρρος των διοργανωτών, οι οποίοι δημιούργησαν ένα φιλόξενο περιβάλλον για διάλογο μεταξύ εκκλησιαστικών παραδόσεων και διαφορετικών θεολογικών προσεγγίσεων. Αναφέρθηκε στη μακρόχρονη ενασχόληση της Ακαδημίας του Βόλου με τη θεολογία του Μητροπολίτη Ιωάννη —μια ενασχόληση που συνδυάζει τον θαυμασμό με την κριτική στοχαστική προσέγγιση— καθώς και στη διοργάνωση Συνεδρίου αφιερωμένου στο έργο του το 2011. Παρουσίασε τη συνάντηση στο Χιίλντεσχαϊμ ως συνέχεια του ενδιαφέροντος και της συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων φορέων, εκφράζοντας ιδιαίτερες ευχαριστίες προς τον Επίσκοπο Μάξιμο για την καθοριστική συμβολή του στη διοργάνωση.

Το ακαδημαϊκό πρόγραμμα ξεκίνησε με την πρώτη συνεδρία, με τίτλο «Διαβάζοντας τον Ζηζιούλα σήμερα». Στο πλαίσιο του συνεδρίου λειτουργεί επίσης έκθεση αφιερωμένη στον Μητροπολίτη Ιωάννη, την οποία επιμελήθηκε η Marija Aćimović, ενώ παράλληλα διατίθενται βιβλία προς μελέτη για τους συμμετέχοντες.

Πηγή: https://acadimia.org/nea-anakoinoseis/deltia-typou/1569-proti-mera-tou-diethnoys-synedriou-dievrynontas-tous-orizontes-tis-theologias-tou-mitropoliti-ioanni-zizioyla

ΤΑ ΕΝΔΟΞΑ!!!

Η δόξα με δαγκώνει (Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος) ΒΑΖΟΝΤΑΣ ΑΡΧΗ ΣΤΗΝ ΗΣΥΧΑΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ. ΤΟΝ ΕΧΘΡΟ ΤΗΣ Β' ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΣΕ.

Η ΔΟΞΑ μὲ δαγκώνει, κενή, μάταιη τὰ δόντια της ἔμπηξε στὴν καρδιά μου,κι ὅταν ἦρθαν τ’ ἄγρια σκυλιά, τὸ πλῆθος τὰ θηρία,μὲ βρῆκαν νὰ κείτομαι καὶ μὲ κατασπαράξαν.
Ἡ τρυφὴ κι ὁ ἔπαινος τὸν μυελὸ καὶ τὰ νεῦρα μου διέσπασαν, τῆς ψυχῆς τὴ δύναμη καὶ προθυμία.Ὅσα μοῦ ἀφαίρεσαν, ἀλίμονο, πῶς νὰ τὰ γράψω ὅλα;
Ἀντὶ γι’ αὐτὰ μοῦ ‘βαλαν νἄχω ληστὲς τὴν οἴηση καὶ τὸν ὄκνο, τὴν ἡδονὴ καὶ τὴ μέριμνα πῶς ν’ ἀρέσω στοὺς ἄλλους, στ’ ἀντίθετα μ’ ἔσυραν καὶ μὲ διαμέλισαν.
Ἄλλοι τὴ σωφροσύνη παινεύοντας, τὴ νηφαλιότητά μου,ἄλλοι τὰ ἔργα μου, νεκρὸ μὲ κατάφεραν, οἴηση, τὸ παράδοξο πρᾶγμα, τὴ μεγάλη ἀπορία, σὲ μένα ἔσπειραν, τὸν καταβρωμισμένο.
Γιατὶ πῶς, ἐξήγησε, πῶς δὲν εἶναι ν’ ἀπορεῖ κανείς,πῶς δὲν εἶναι ἀξιολύπητο τελείως,
τόσα πάθη ξαφνικὰ μοῦ ἐπιτέθηκαν,μὲ κατάφεραν νεκρό, ἀπ’ ὅλες τὶς ἀρετὲς γυμνό,
πάλι ἔχασα τὸν ἑαυτό μου, τὸν λησμόνησα, ἀπ’ ὅσα ἔγιναν δὲν κατάλαβα τίποτα, ἀλλὰ ἔχω οἴηση, πὼς εἶμαι ὁ μεγαλύτερος ὅλων ἀπαθής, ἅγιος, σοφὸς θεολόγος, δίκαιο εἶναι κι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νὰ μὲ τιμοῦν,ἀλλὰ καὶ νὰ μ’ ἐπαινοῦν, γιατὶ ἀξίζω ἐπαίνους προσκαλῶ κάθε ἄνθρωπο καὶ νομίζω πὼς τιμὴ συγκεντρώνω, ὅσο ἔρχονται καὶ μαζεύονται, τόσο καμαρώνω κι ὅλο κοιτάζω δεξιὰ ἀριστερά, μήπως ἔγινε κάποιος καὶ λείπει, δὲν ἦρθε, δὲ μὲ θαύμασε, κι ἂν τυχὸν βρεθεῖ κανεὶς νὰ μὲ ξέχασε,ἔχω κακία, τὸν κατηγορῶ, τὸν διασύρω, νὰ τὸ μάθει κι ὁ ἴδιος, νὰ τὸν πτοήσει ὁ ψόγος καὶ νὰ ‘ρθεῖ, νὰ προσφωνήσει, νὰ δείξει ὑποταγή, ὅτι κι αὐτὸς ἀνάγκη ἔχει τὴν εὐχὴ καὶ τὴ φιλία μου. …
Μή μ’ ἀφήσεις, Χριστέ, νὰ πλανιέμαι στὸ μέσο τοῦ κόσμου,Ἐσένα μόνο ἀγαπάω χωρὶς ποτὲ νὰ Σ’ ἀγάπησα καὶ μόνη ἐλπίδα ἔχω τὶς δικές Σου ἐντολὲς νὰ φυλάω, ἂν κι ὁλόκληρος στὰ πάθη βρίσκομαι καὶ δὲν Σ’ ἔχω γνωρίσει καλά.
Γιατὶ ποιός, ἂν Σ’ ἀγάπησε, ἔχει ἀνάγκη τὴ δόξα τοῦ κόσμου;
Ποιός, ἂν Σ’ ἀγάπησε, θέλει κάτι ἄλλο ἀπὸ Σένα τὸν ἴδιο;
Θὰ προσκαλέσει αὐτὸς τοὺς πάντες ἢ μερικοὺς θὰ κολακέψει,ἢ θὰ φροντίσει νὰ γίνει φίλος καθενός;
Ὅσοι εἶναι δοῦλοι Σου πραγματικοὶ δὲν ἔκαναν τέτοια, οὔτε ἕνας.
Γι’ αὐτὸ ἔχω θλίψη καὶ λύπη, Θεέ μου,ὅτι βλέπω σ’ αὐτά δουλωμένο τὸν ἑαυτό μου,
καὶ δὲν μπορῶ νὰ τὸ νοιώσω καλά, οὔτε νὰ ταπεινωθῶ,τὴ δική Σου δόξα τὴ μόνη ἀληθινὴ δὲν θέλω.

[Ὕμνος ΙΒ’, στ. 69-101, 117-129]

ΠΕΡΙ ΦΙΛΑΥΤΙΑΣ

Ο νέος ολοκληρωτισμός χωρίς ιδεολογίες

 από τον Francesco Petrone - 16 Οκτωβρίου 2026

Πηγή: Φραντσέσκο Πετρόνε

Ο φιλοσιωνισμός έχει γίνει τάση σε όλα σχεδόν τα δεξιά κόμματα στην Ιταλία, ακόμη και στην Ευρώπη. Ωστόσο, με μια πιο προσεκτική εξέταση, παρατηρούμε ότι το φαινόμενο έχει εξαπλωθεί σαν πανδημία στο πολιτικό κέντρο που κάποτε ταυτιζόταν με την καθολική κουλτούρα ή, σε κάθε περίπτωση, ήταν μια έκφραση της χριστιανικής κουλτούρας. Το βλέπουμε επίσης να επηρεάζει την θεσμική ή κυρίαρχη αριστερά και, αδιακρίτως, ολόκληρο τον πολιτικό κόσμο μετά το 1989. Είναι περισσότερο ένας κομφορμισμός που θεωρείται κοινωνική υποχρέωση παρά πεποίθηση. Αυτόν τον κόσμο που, θριαμβευτικά, είχε χαιρετιστεί ως αυτός που γεννήθηκε από την εποχή στην οποία οι ιδεολογίες ήταν τελικά νεκρές επειδή, όπως προφήτευσε ο Φουκουγιάμα στην ευφορία της στιγμής το 1989, γινόμασταν μάρτυρες του «τέλους της ιστορίας». Με την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, δημιουργήθηκε η βεβαιότητα ότι δεν υπήρχε πλέον ανάγκη για ιδεολογίες, επειδή θα είχαμε ένα ενιαίο, τεχνικό, ουδέτερο μοντέλο. Τέλος οι ιδεολογίες, μόνο η εμπειρογνωμοσύνη. Τέλος η αριστερά και η δεξιά, αλλά η διαχείριση. Η οικονομία επιμελούνταν από ειδικούς και τεχνικούς, η πολιτική ως διοίκηση, η κοινωνία ως αυτορυθμιζόμενη αγορά. Η καλή διακυβέρνηση δεν θα έπρεπε να έχει ιδέες, αλλά μόνο αριθμούς. Πάρα πολλοί, στην περιγραφή αυτού του παράφρονα εφιάλτη, χειροκρότησαν με τις ίδιες ανόητες ελπίδες με τις οποίες η αστική τάξη της Belle Époque, στις αρχές του εικοστού αιώνα, χειροκρότησε ανεύθυνα την ατελείωτη πρόοδο. Το 1989, ωστόσο, είπαν: όχι πια τάξεις, λαοί, κοινότητες, αλλά άτομα που επιλέγουν. Η ηθική αντικαθιστά την πολιτική. Η πολιτική γεννιέται ως μόνιμος ηθικισμός. Σε αυτόν τον ριζοσπαστικό μετασχηματισμό, ο φιλελευθερισμός, που ήταν κάτι άλλο, δεν νίκησε, αλλά γεννήθηκε ένα αληθινό τέρας, το οποίο κάποιοι στην αρχή του ονόμασαν τούρμποκαπιταλισμό, άλλοι απλώς φιλελευθερισμό ή αγοραιοποίηση, και το οποίο θα ήταν η ουσία του αναρχοκαπιταλισμού, ενός άγριου καπιταλισμού που δεν ανέχεται κανόνες. Για να αγκαλιάσουν αυτόν τον νέο ολοκληρωτισμό, μια έκφραση της οικονομικής ολιγαρχίας, πολλοί φαίνεται να θεωρούν υποχρεωτική την άκριτη προσκόλληση όχι μόνο στη σιωνιστική ιδεολογία, τη μόνη σωζόμενη πολιτική ιδεολογία του 19ου αιώνα, αλλά και στον Ατλαντισμό, ο οποίος, από μια στρατιωτική συμμαχία μεταξύ κυρίαρχων κρατών, με αποκλειστικά αμυντικό σκοπό σε ένα δεδομένο ιστορικό πλαίσιο, φαίνεται να έχει μετατραπεί σε μια ιδεολογία η ίδια, με τις θεμελιώδεις αξίες της να γίνονται οι κατεξοχήν αξίες. Ακόμα και ο όρος «Δύση», από καθαρά γεωγραφικός προσδιορισμός, έχει μετατραπεί σε μια πνευματική και υπαρξιακή διάσταση στην οποία πρέπει κανείς να αισθάνεται μέρος, μιμούμενος την οικουμενική του ρωμαϊκού κόσμου και τον μεταγενέστερο Χριστιανισμό. Ακόμα και το ευρώ, από ένα απλό νόμισμα ανταλλαγής, έχει μετατραπεί σε μια οικονομική ιδεολογία της ελεύθερης αγοράς που επιβάλλει άκαμπτους οικονομικούς και πολιτικούς κανόνες. Αυτή ήταν και η μοίρα του δολαρίου, το οποίο, μέχρι το 1971, ήταν ένα νόμισμα συνδεδεμένο με τον χρυσό, αλλά στη συνέχεια,Με τον Νίξον, γίνεται ένα νόμισμα πίστης που ισχύει μόνο επειδή όλοι είναι αναγκασμένοι να το χρησιμοποιούν για να αγοράζουν πετρέλαιο και να αποτελούν μέρος του συστήματος SWIFT. Από εκεί και πέρα, παύει να είναι ένα απλό μέσο ανταλλαγής και γίνεται διόδιο, ένα όπλο κυρώσεων και ένα σύμβολο του ενιαίου δυτικού μοντέλου - δηλαδή, μιας αληθινής ιδεολογίας. Η χρήση του δεν σημαίνει πλέον απλώς εμπόριο, σημαίνει προσκόλληση σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο, και η κριτική του δεν είναι πλέον μια τεχνική συζήτηση αλλά μια πράξη ηθικής ανυπακοής. Έχει γίνει η ίδια μια ιδεολογία. Αυτή είναι η πραγματικότητα για την οποία πολλοί πολιτικοί, διανοούμενοι και στρατιωτικοί έχουν πει ότι τα παιδιά μας πρέπει να πάνε στον θάνατο. Μια νέα οικονομική φεουδαρχία στην οποία το ιδιωτικό έχει αντικαταστήσει το δημόσιο και στην οποία τα κράτη πεθαίνουν, χάνουν την κυριαρχία τους, αντικαθίστανται από εκείνους που διαχειρίζονται τον πλούτο.

Il nuovo totalitarismo senza ideologie

Το πρόσχημα

 από τον Francesco Petrone - 16 Οκτωβρίου 2026

Πηγή: Φραντσέσκο Πετρόνε

Το πρόσχημα για τις έγχρωμες επαναστάσεις, την Αραβική Άνοιξη, ή για την οργάνωση διαμαρτυριών κατά των κυβερνήσεων της Νότιας Αμερικής που δεν είναι αρεστές στις ΗΠΑ λόγω εθνικοποιήσεων, είναι πάντα η κατηγορία της διαφθοράς. Όλοι γνωρίζουν ότι είναι σχεδόν αδύνατο για μια χώρα να είναι εντελώς απαλλαγμένη από αυτήν. Ακόμα και η Πρώτη Δημοκρατία ανατράπηκε λόγω των υπερβολικών εθνικοποιήσεων και του προσχήματος της διαφθοράς. Το μοτίβο είναι πάντα «η διαφθορά ως πρόσχημα». Είναι πάντα το ίδιο: σε πολλές περιπτώσεις της Αραβικής Άνοιξης, ή ακόμα και των έγχρωμων επαναστάσεων ή κρίσεων στη Λατινική Αμερική, η διαφθορά είναι συχνά πραγματική και τεκμηριωμένη, αλλά χρησιμοποιείται επίσης ως εξωτερικός μοχλός πίεσης. Ένα καθεστώς είναι αντιπαθές επειδή εθνικοποιεί πετρέλαιο, ορυχεία, καλλιέργειες ή τράπεζες και γίνεται στόχος των μέσων ενημέρωσης και των δικαστικών εκστρατειών, ενώ τα διεφθαρμένα αλλά ευθυγραμμισμένα καθεστώτα δεν είναι. Συχνά, όσοι επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος δεν χρειάζεται να εφεύρουν τη διαφθορά. Απλώς πρέπει να την επιλέξουν και να την ενισχύσουν. Όταν η διαδικασία απονομιμοποίησης αποτυγχάνει, όπως συνέβη στη Βενεζουέλα, ο πρόεδρος απάγεται απευθείας με κάποιο πρόσχημα.

Η ιταλική περίπτωση της Πρώτης Δημοκρατίας είναι υποδειγματική.
Σύμφωνα με την επίσημη θεωρία, η Πρώτη Δημοκρατία κατέρρευσε λόγω του Tangentopoli, της παράνομης χρηματοδότησης πολιτικών κομμάτων μέσω δωροδοκιών από εταιρείες για συμβόλαια. Το σκάνδαλο Mani Pulite του 1992-94 οδήγησε στην κατάρρευση της DC, του PSI και ολόκληρης της ιταλικής άρχουσας τάξης. Μοιάζει περισσότερο με δικαστικό πραξικόπημα παρά με μια φυσική κίνηση των ελίτ.
Πρέπει να σημειωθεί ότι η Ιταλία ήταν η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό εθνικοποιήσεων στην Ευρώπη: IRI, ENI, ENEL και δημόσιες τράπεζες, οι οποίες έλεγχαν ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας. Για πολλούς παρατηρητές, η πίεση για την κατάργηση αυτού του συστήματος και την ιδιωτικοποίηση τη δεκαετία του 1990 συνέπεσε με την πίεση από τον αμερικανικό και ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό τομέα να γίνει η Ιταλία πιο φιλελεύθερη και λιγότερο κρατικά ελεγχόμενη. Η διαφθορά θα χρησίμευε ως ηθική δικαιολογία για τις μάζες για μια οικονομική και πολιτική λειτουργία.
Το σύστημα παράνομης χρηματοδότησης πολιτικών κομμάτων μέσω δωροδοκιών υπήρχε και ήταν εκτεταμένο. Αλλά η ίδια η ιδιωτικοποίηση υπήρξε ένα έδαφος αναπαραγωγής για διαφθορά: υποτίμηση περιουσιακών στοιχείων, δωροδοκίες για την εξασφάλιση μετοχών, συγκρούσεις συμφερόντων και η εμφάνιση ιδιωτικών μονοπωλίων που στη συνέχεια διαφθείρουν με διαφορετικούς τρόπους, μέσω λόμπινγκ και χρηματοδότησης κομμάτων. Εν ολίγοις: το επιχειρηματικό κράτος έχει δημιουργήσει ένα είδος πολιτικής διαφθοράς. Το κράτος πώλησης έχει δημιουργήσει ένα είδος οικονομικής διαφθοράς. Το συνολικό επίπεδο δεν έχει εξαφανιστεί ποτέ, αλλά η μορφή έχει αλλάξει.
Είναι το ίδιο σχέδιο που προσπάθησαν να εφαρμόσουν στο Ιράν: οι κυρώσεις αναπόφευκτα δημιουργούν οικονομική κρίση, η κρίση μπορεί να ενισχύσει τη διαφθορά και τη δυσαρέσκεια, και η λογική της διαφθοράς γίνεται η γλώσσα που χρησιμοποιείται για την απονομιμοποίηση του καθεστώτος στα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης, ενώ ταυτόχρονα εκμεταλλεύεται τη δυσαρέσκεια που δημιουργείται τεχνηέντως από τις κυρώσεις. Είναι η ίδια τεχνική που χρησιμοποιήθηκε με την Κούβα, το θύμα μιας πραγματικής ναυτικής πολιορκίας. Είναι επίσης αυτό που προσπάθησε η ΕΕ με τη Ρωσία, μόνο και μόνο για να αυτοπυροβοληθεί στο πόδι.

Il pretesto

Κλίμα, η καταστροφή που αποτράπηκε

Ένα εκρηκτικό βιβλίο μόλις εκδόθηκε από τον Chris Morrison, έναν ερευνητή δημοσιογράφο που εδώ και χρόνια μάχεται κατά των ψεμάτων για το κλίμα. Έχει επιτεθεί σκληρά σε εφημερίδες όπως η Guardian, σε μεγάλα μέσα ενημέρωσης όπως το BBC και στη Βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία, αποκαλύπτοντας τα κόλπα τους, όπως τους 100 μετεωρολογικούς σταθμούς που δεν υπάρχουν εδώ και δεκαετίες και παρόλα αυτά συνεχίζουν να παρέχουν θερμοκρασίες a la carte. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα ιδρύματα δεν το έχει ποτέ αρνηθεί και έχει αποφύγει να κινηθεί νομικά, κάτι που αποτελεί μέρος του τρόπου λειτουργίας τους για να φιμώσουν τους επικριτές. Δημοσιεύω την εισαγωγή του βιβλίου εδώ, βέβαιος ότι δεν διαπράττω καμία ανεντιμότητα, καθώς δεν έχει μεταφραστεί στα ιταλικά και -δεδομένης της αυτονομίας της δουλοπρεπούς, μάταιης εκδοτικής μας βιομηχανίας- δεν θα το κάνουν ποτέ.

Το βιβλίο ξεκινά με το γεγονός ότι —εν αγνοία των καταναλωτών των δυτικών μέσων ενημέρωσης— τα θεμέλια της αφήγησης για το κλίμα έχουν αμφισβητηθεί από την κύρια πηγή της, την Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), κάτι που εκπλήσσει κάπως τους πάντες. Οι λόγοι για τους οποίους η συγκεκριμένη καταστροφή έχει μετατραπεί σε ένα απίθανο σενάριο πιθανότατα οφείλονται στην ουσιαστική αποτυχία του Net Zero, καθώς και στο γεγονός ότι ο πάγος της Αρκτικής έχει επιστρέψει στην ανάπτυξη, μαζί με το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας, ότι ο πληθυσμός των πολικών αρκούδων δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλος και ότι ακόμη και οι κοραλλιογενείς ύφαλοι βρίσκονται σε άνθηση. Εν ολίγοις, η αφήγηση κινδύνευε να αποκαλυφθεί αργά ή γρήγορα, και έτσι αρχίζουμε να κάνουμε πίσω.

Η 7η Απριλίου 2026 ήταν η ημέρα που η μεγάλη κατασκευή της κλιματικής κρίσης, που προωθούσε την πολιτική φαντασίωση των μηδενικών εκπομπών, τελικά συγκρούστηκε με την σκληρή πραγματικότητα. Εκείνη την ημέρα, μια ομάδα επιστημόνων που εργάζονταν σε μια νέα έκθεση αξιολόγησης για την υποστηριζόμενη από τα Ηνωμένα Έθνη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), παραδέχτηκε ότι οι υποθέσεις που βασίζονται σε ένα υπολογιστικό μοντέλο, κοινώς γνωστό ως RCP8.5, ήταν «απίθανες». Η επίσημη παραδοχή συγκλόνισε τους κύκλους της ελίτ των επιστημόνων του κλίματος και των πολιτικών που συμμαχούσαν, ενώ παράλληλα έριξε μια σκιά ντροπής σε όλους όσους στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης είχαν προσφερθεί εθελοντικά να διαδώσουν τέτοιες υποθέσεις. Οι υποθέσεις RCP8.5 αποτελούν βασικό στοιχείο, από το 2011, στον «αγωγό εισόδου» υπολογιστικών μοντέλων που έχουν προωθήσει τη θεωρία της κλιματικής κρίσης χωρίς επιστήμη. Σχεδόν κάθε ιστορία για την Ημέρα της Κρίσης για το κλίμα, είτε πρόκειται για λιγότερο νόστιμη μπύρα στο μέλλον (ναι, γράφτηκε από το BBC), εξαφανιζόμενους πολικούς πάγους (ένα χειροκρότημα στον Σερ Ντέιβιντ Ατένμπορο, τον Βασιλιά Κάρολο και τον αείμνηστο Πάπα Φραγκίσκο) είτε για αυξημένες ατμοσφαιρικές αναταράξεις, φέρει το αποτύπωμα του RCP8.5.

Η βόμβα της 7ης Απριλίου σήμαινε ότι όλοι ήταν επίσημα σκουπίδια.

Αυτό το βιβλίο καταδεικνύει ότι σχεδόν όλα όσα έχετε διαβάσει ή ακούσει τα τελευταία 15 χρόνια στην επιστήμη, την πολιτική και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης σχετικά με τη μετατροπή της Γης σε πύρινη σφαίρα δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα σωρό ψευδοεπιστημονικές ανοησίες, σχεδιασμένες να αναγκάσουν τους ανθρώπους να αποδεχτούν όλους τους περιορισμούς που επιβάλλονται από μια τρελή βιασύνη για την εξάλειψη των υδρογονανθράκων από τις σύγχρονες, αναπτυσσόμενες βιομηχανικές οικονομίες.

Το σενάριο RCP8.5 ξεκίνησε ως το χειρότερο σενάριο, που χαρακτηρίστηκε από εκτεταμένες παραποιήσεις, αλλά η ικανότητά του να τροφοδοτεί ιστορίες clickbait για κλιματική καταστροφή το έχει μετατρέψει σε ένα είδος «business as usual». Όσον αφορά την συγκέντρωση χρηματοδότησης για επιστημονική έρευνα, την αποκόμιση πράσινων επιδοτήσεων και την επίδειξη της αρετής κάποιου, ποιος νοιαζόταν αν τα παιδιά πήγαιναν για ύπνο κλαίγοντας με ιστορίες για θερμοκρασίες που αυξάνονταν κατά 5°C ή περισσότερο σε σύγκριση με το 1850-1900; Το τέλος του Ρεύματος του Κόλπου έως το 2025 (ναι, μια άλλη κλασική ανοησία του «λένε οι επιστήμονες» του BBC), εκατομμύρια σπίτια πλημμυρισμένα από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, η έκτη μαζική εξαφάνιση ειδών καθ' οδόν: όλες δικαιολογημένες ανοησίες για να διατηρηθεί η ροή των κεφαλαίων για μηδενικές εκπομπές.

Το γεγονός ότι η ζωή χωρίς υδρογονάνθρακες θα ήταν τρομερή, ακόμη και μοιραία, για δισεκατομμύρια ανθρώπους έχει αγνοηθεί. Ποιος μπήκε στον κόπο να σημειώσει ότι χωρίς λιπάσματα που παράγονται από υδρογονάνθρακες, ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός θα λιμοκτονούσε σιγά σιγά, οδηγώντας σε ενδημικούς πολέμους, καθώς οι επιζώντες ανταγωνίζονταν για περιορισμένους πόρους; Το 2024, μια νεοεκλεγείσα κυβέρνηση των Εργατικών, γεμάτη φανατικούς των μηδενικών εκπομπών, σταμάτησε τις νέες γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα, η οποία εξακολουθεί να είναι πλούσια σε πόρους. Έχει χυθεί σκυρόδεμα σε πηγάδια που έχουν ήδη διανοιχθεί στην ξηρά: τεράστια αποθέματα πολύτιμου φυσικού αερίου που βρίσκονται κάτω από φτωχές και αποβιομηχανοποιημένες περιοχές της Αγγλίας είναι πλέον εκτός ορίων. Στις αρχές του 2025, 200 μέλη του Βρετανικού Κοινοβουλίου ήταν έτοιμα να ψηφίσουν ένα νομοσχέδιο κοινοβουλευτικής πρωτοβουλίας που θα μείωνε τη χρήση υδρογονανθράκων από το Ηνωμένο Βασίλειο σε μόλις 10% μέσα σε μια δεκαετία, ποσοστό που μόλις και μετά βίας θα επαρκούσε για τη συντήρηση υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.

Σε αυτό το επίπεδο ηλιθιότητας και άγνοιας, αυτοί οι τρελοί νομοθέτες πιθανότατα υπέθεσαν ότι, αν το απαίσιο νομοσχέδιό τους γινόταν νόμος, θα μπορούσαν ακόμα να αγοράζουν γάλα σόγιας ενώ θα πήγαιναν να ψωνίσουν βιολογικό χούμους από το Waitrose.

Σχεδόν όλες οι προτεινόμενες ενεργειακές εναλλακτικές λύσεις είναι, για να μην πούμε τίποτα άλλο, γελοίες. Απίθανες μάλιστα. Μια σύγχρονη οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει μόνο με αιολική και ηλιακή ενέργεια, καθώς η ενέργεια είναι διαλείπουσα. Δεν υπάρχει βιώσιμη λύση στο πρόβλημα της ενεργοποίησης/απενεργοποίησης, κάτι που οι φανατικοί των μηδενικών εκπομπών δεν θα παραδεχτούν ποτέ. Η αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες θα διαρκέσει μόνο λίγα λεπτά όταν χρειάζεται σε μεγάλη κλίμακα, το υδρογόνο είναι ακριβό στην παραγωγή και επικίνδυνο, ενώ η παλιρροιακή ενέργεια είναι συχνά εξαιρετικά ακριβή. Η πυρηνική ενέργεια είναι χρήσιμη ως βασική πηγή ενέργειας, αλλά δεν αντέχει στη δοκιμή βραστού νερού κατά τη διάρκεια του ημιχρόνου ενός ποδοσφαιρικού αγώνα, όταν η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται ξαφνικά.

Επί του παρόντος, μόνο το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο μπορούν να τροφοδοτήσουν ένα σύγχρονο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, εάν η ασφάλεια, η προστασία και η προσιτή τιμή αποτελούν ύψιστες προτεραιότητες. Όπως έχουμε δει σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο τα τελευταία 20 χρόνια, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια δεν είναι τίποτα περισσότερο από ακριβά έξτρα που έχουν οδηγήσει σε εκτόξευση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και επακόλουθη αποβιομηχάνιση, με αποτέλεσμα την απώλεια θέσεων εργασίας. Οι ακτιβιστές συχνά επισημαίνουν ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια είναι «δωρεάν», μια έννοια τόσο στερούμενη οικονομικής βάσης που η μόνη πιθανή απάντηση είναι η απελπισία για την ανθρώπινη νοημοσύνη. Οι υδρογονάνθρακες προσφέρουν τεράστια κινητική ενέργεια, η οποία, αξιοποιημένη τα τελευταία 300 χρόνια, έχει μεταμορφώσει τις ανθρώπινες κοινωνίες με τρόπους που οι πρόγονοί μας θα έβρισκαν σχεδόν αδιανόητους.

Κλιματική επιστήμη

Για να είμαστε ειλικρινείς, η ανθρωπότητα οφείλει πολλά στη γενναιοδωρία που μας χαρίζει η φύση με τη μορφή άφθονων υδρογονανθράκων, όπως καταδείχθηκε στο προηγούμενο κεφάλαιο. Αλλά προσέξτε, κάποιοι υποστηρίζουν ότι η χρήση τους θα καταδικάσει τη Γη σε αιώνια οικολογική καταδίκη, ίσως ήδη από μεθαύριο. Αν αυτό ίσχυε, κανείς δεν θα μπορούσε να διαφωνήσει και θα ήμασταν αναγκασμένοι να δεχτούμε την πείνα, τη σκληρή χειρωνακτική εργασία, τα οργανικά απόβλητα σε ανοιχτή κομποστοποίηση, τη μείωση του πληθυσμού και τη γενική φτώχεια, αφήνοντας αυτές τις ουσίες στο έδαφος.

Οι αμαρτίες της Βιομηχανικής Επανάστασης θα καθαρθούν και η Γαία θα σωθεί.

Το μόνο που χρειαζόμαστε είναι αδιάσειστες αποδείξεις ότι οι άνθρωποι ελέγχουν τον θερμοστάτη του κλίματος βάζοντας μπριζόλες στο μπάρμπεκιου (κάρβουνα, φυσικά) και πετώντας προς τη Φουεντζιρόλα. Δυστυχώς, όμως, το μόνο που λαμβάνουμε είναι ένα κουβάρι από ψέματα, παραπληροφόρηση, αυθαίρετη επιλογή δεδομένων και πολιτικούς ελιγμούς, όλα τυλιγμένα στον παράλογο ισχυρισμό ότι το 97% των επιστημόνων πιστεύουν ότι η πιο πρόσφατη υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλείται από τον άνθρωπο.

Όπως οι Ρωμαίοι ποντίφικες του παρελθόντος, η επιστήμη ανακηρύσσεται ex cathedra ή καθιερωμένη. Ορισμένοι ακτιβιστές, όπως ο απατεώνας της αιολικής ενέργειας Ντέιλ Βινς και ο κωμικός για το κλίμα Τζιμ Ντέιλ (τους οποίους θα συζητήσουμε λεπτομερέστερα στο "Climate Clots and Comedians"), υποστηρίζουν ότι η συζήτηση του ζητήματος θα πρέπει να αποτελεί έγκλημα. Όπως θα δούμε, ολόκληρη η απάτη της "καθιερωμένης επιστήμης", που αγκαλιάζεται από τα mainstream μέσα ενημέρωσης, τους πολιτικούς και τους ακτιβιστές επιστήμονες, αποκαλύπτει μόνο το βαθύ και θλιβερό επίπεδο υποβάθμισης στο οποίο έχει περιέλθει η επιστημονική ακεραιότητα.

Ο γεωλόγος και μακροχρόνιος σκεπτικιστής για το κλίμα, Δρ. Ίαν Πλίμερ, αρέσκεται να επισημαίνει ότι δεν υπάρχει ούτε μία επιστημονική μελέτη που να αποδεικνύει οριστικά τις τρέχουσες απόψεις για την ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη. Αν υπήρχε, προσθέτει, δεν θα ακούγαμε πια γι' αυτήν. Είναι μια αληθινή δήλωση, αλλά εύκολη στην έκφραση. Η ατμόσφαιρα της Γης και οι αλληλεπιδράσεις της με την ξηρά και τους ωκεανούς είναι χαοτικές και μη γραμμικές. Ορισμένα μέρη της δεν είναι πλήρως κατανοητά και επομένως δεν είναι μετρήσιμα για όλους τους σημαντικούς κλιματικούς σκοπούς.

Όσο περισσότερο παρατηρούμε, τόσο περισσότερο κατανοούμε τους πολύπλοκους μηχανισμούς μέσω των οποίων μη ομοιόμορφες ποσότητες θερμότητας μεταφέρονται από τους τροπικούς στους πόλους από κάθε είδους ρεύματα. Αυτή είναι η κύρια αιτία των καιρικών φαινομένων. Με τη γνώση που έχουμε, είναι αδύνατο να αποδώσουμε ανθρώπινες αιτίες σε μεμονωμένα καιρικά φαινόμενα ή σε μακροπρόθεσμη κλιματική αλλαγή, δεδομένων των τεράστιων διακυμάνσεων που προκαλούνται από τις φυσικές δυνάμεις. Απλώς ισχύει, και όποιος ισχυρίζεται το αντίθετο θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να ξεκινήσει μια νέα καριέρα νοικιάζοντας χώρο στη σκηνή της Mystic Meg στο τοπικό καρναβάλι.

Οι ακτιβιστές, επομένως, χρησιμοποιούν υπολογιστικά μοντέλα για να παρέχουν τα λεγόμενα αποδεικτικά στοιχεία τους, αλλά αυτά, όπως αποδεικνύει η απογοητευτική 40ετής ιστορία τους, προσφέρουν ελάχιστη συγκεκριμένη καθοδήγηση. Όπως αποκαλύπτει το αυξανόμενο σκάνδαλο γύρω από το απίθανο σενάριο RCP8.5, είναι συχνά χειρότερα από άχρηστα. Τα μοντέλα δεν μας λένε τίποτα, ενώ οι παρατηρήσεις παρέχουν ζωτικές πληροφορίες για το τι πραγματικά συνέβη.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Δρ. Πλίμερ σημειώνει ότι ο αριθμός των γεωλόγων που πιστεύουν στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να μετρηθεί στο ένα χέρι. Στις μελέτες τους, οι γεωλόγοι μπορούν να κοιτάξουν πίσω, συγκεκριμένα στο πώς έχει αλλάξει η Γη τα τελευταία 600 εκατομμύρια χρόνια, μέχρι που άρχισε να σχηματίζεται η ζωή όπως την ξέρουμε σήμερα.

Εξετάζοντας δεδομένα για το CO2 και τις θερμοκρασίες που χρονολογούνται από την Κάμβρια εποχή, βλέπουμε μικρή συσχέτιση σε διάστημα 600 εκατομμυρίων ετών. Μερικές φορές αυξάνονται και μειώνονται μαζί, συχνά όχι. Δεν υπάρχουν στοιχεία στα δεδομένα που να υποδηλώνουν μια ισχυρή, άρρηκτη σύνδεση, κάτι που σίγουρα απαιτεί η τρέχουσα σκέψη για την ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη.

Επιπλέον, είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι τα επίπεδα CO2 στην ατμόσφαιρα ήταν προηγουμένως πολύ υψηλότερα, κατά μέσο όρο περίπου 2.700 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm) τα τελευταία 600 εκατομμύρια χρόνια. Αυτό είναι σχεδόν επτά φορές υψηλότερο από το τρέχον επίπεδο των 420 ppm, σε ένα εξαντλημένο περιβάλλον. Αντί να ξοδεύουμε σπάταλα δισεκατομμύρια λίρες για «δέσμευση» CO2, θα ήταν ίσως καλύτερο να ελπίζουμε ότι τα επίπεδα θα συνεχίσουν να αυξάνονται για κάποιο χρονικό διάστημα. Τα φυτά έχουν εξελιχθεί ώστε να αναπτύσσονται αποτελεσματικά παρουσία πολύ υψηλότερων επιπέδων CO2 από αυτά που μετρήθηκαν τα τελευταία 40 χρόνια, και πράγματι, η αυξημένη διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών στην ατμόσφαιρα έχει οδηγήσει σε μια δραματική, αν και σε μεγάλο βαθμό αγνοημένη, «πρασίνισμα» του 15% της Γης.

Clima, la catastrofe annullata | il Simplicissimus

ΤΙ ΕΧΕΙ ΝΑ ΠΕΙ Ο ΘΛΙΒΕΡΟΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕ ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ ΝΑ ΓΙΟΡΤΆΣΟΥΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΉ ΤΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ.