Το πρόσωπο του Ιησού, το κήρυγμά του, οι διδασκαλίες του έχουν προκαλέσει την ανθρωπότητα σε όλη την ιστορία, ή μάλλον, την έχουν αμφισβητήσει. Σήμερα ζούμε σε μια εποχή που δεν είναι μόνο μεταθρησκευτική, αλλά και μεταανθρώπινη: ο Ιησούς είναι τόσο ενοχλητικός όσο οποιοδήποτε ζήτημα νοήματος, αλλά δεν αναγνωρίζεται πλέον, τόσο στο καρτούν του Roberto Pecchioli όσο και στην πραγματικότητα.
Μερικές φορές τα κινούμενα σχέδια περιγράφουν την εποχή μας καλύτερα από ολόκληρες βιβλιοθήκες. Κυκλοφορεί ένα κινούμενο σχέδιο, πιθανώς δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη, με λεζάντες σε άψογα λατινικά, που απεικονίζει τον Ιησού Χριστό να δείχνει σε ένα μικρό πλήθος ψωμί και ψάρι, θυμίζοντας το περίφημο θαύμα του πολλαπλασιασμού. Ντυμένο με ρούχα εποχής, το κοινό, με μια αμήχανη έκφραση, δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Λυτρωτή. Ένας άντρας ρωτάει αν το ψωμί περιέχει γλουτένη. Ένας άλλος, με περήφανο συνοφρύωμα, δηλώνει ότι δεν θέλει να φάει ψάρι: veganus sum. Μια καχύποπτη γυναίκα ρωτάει: δεν περιέχουν υδράργυρο τα ψάρια;
Μερικές φορές τα κινούμενα σχέδια περιγράφουν την εποχή μας καλύτερα από ολόκληρες βιβλιοθήκες. Κυκλοφορεί ένα κινούμενο σχέδιο, πιθανώς δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη, με λεζάντες σε άψογα λατινικά, που απεικονίζει τον Ιησού Χριστό να δείχνει σε ένα μικρό πλήθος ψωμί και ψάρι, θυμίζοντας το περίφημο θαύμα του πολλαπλασιασμού. Ντυμένο με ρούχα εποχής, το κοινό, με μια αμήχανη έκφραση, δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Λυτρωτή. Ένας άντρας ρωτάει αν το ψωμί περιέχει γλουτένη. Ένας άλλος, με περήφανο συνοφρύωμα, δηλώνει ότι δεν θέλει να φάει ψάρι: veganus sum. Μια καχύποπτη γυναίκα ρωτάει: δεν περιέχουν υδράργυρο τα ψάρια;
Το καρτούν -μια ακούσια απολογία της μεταμοντερνικότητας- έχει αρκετές ερμηνείες. Φέρνει στο νου την εξαιρετική ιστορία του Μεγάλου Ιεροεξεταστή στους Αδελφούς Καραμάζοφ του Ντοστογιέφσκι. Ο Ιβάν, ο πιο βασανισμένος, αφηγείται στον Αλιόσα ένα πυρετώδες όνειρο: Ο Ιησούς επιστρέφει στη γη στη Σεβίλλη της Ιεράς Εξέτασης. Χωρίς να αποκαλυφθεί, όλοι τον αναγνωρίζουν, εκλιπαρώντας για θαύματα και σωτηρία. Ένας ηλικιωμένος καρδινάλιος, ο Ιεροεξεταστής, διατάζει τη σύλληψή του αφού τον κατηγορεί ότι έφερε την ελευθερία στους ανθρώπους που δεν ήταν σε θέση να την απολαύσουν. Μετά την έλευσή του στη γη, εξηγεί, η Εκκλησία ήταν αυτή που ανέλαβε να κάνει την ανθρωπότητα ευτυχισμένη. Η επιστροφή του διαταράσσει την τάξη που επιτεύχθηκε με τόσο κόπο. Το ερώτημα του Ιεροεξεταστή είναι παγωμένο: γιατί ήρθες να μας ενοχλήσεις;
Το πρόσωπο του Ιησού, το κήρυγμά του, οι εντολές του αμφισβητούν την ανθρωπότητα όλων των εποχών. Ή μάλλον, την αμφισβήτησαν. Σήμερα ζούμε σε μια εποχή που δεν είναι μόνο μεταθρησκευτική, αλλά και μεταανθρώπινη. Ο Ιησούς είναι τόσο ενοχλητικός όσο κάθε ερώτημα σχετικά με το νόημα, αλλά δεν αναγνωρίζεται πλέον, ούτε στο καρτούν ούτε στην πραγματικότητα. Ο ίδιος ήταν προφητικός, θέτοντας το αποφασιστικό ερώτημα στο Ευαγγέλιο του Λουκά (18:8): όταν επιστρέψει ο Υιός του Ανθρώπου, θα βρει πίστη στη γη; Η απάντηση είναι όχι, τουλάχιστον στη γωνιά του κόσμου που ονομάζεται Δύση, αλαζονικά κλεισμένη στην επιστημονική δεισιδαιμονία, η οποία θεωρεί οτιδήποτε υπερβαίνει την υλική διάσταση της ύπαρξης δεισιδαιμονία, ανόητη πίστη, πρωτογονισμό.
Ακριβώς όπως ο Ιεροεξεταστής κατηγορεί τον αναστημένο Ιησού ότι διαταράσσει την καθιερωμένη τάξη, το καρτούν τον υποψιάζεται ότι προσφέρει χαλασμένη πνευματική τροφή, που συμβολίζεται από υλικά αγαθά όπως ψωμί και ψάρι. Πάνω απ' όλα, αυτό που είναι εντυπωσιακό είναι η αδιαφορία όσων βλέπουν και ακούν τον Χριστό. Το πλήθος, αρχαίο αλλά πολύ σύγχρονο, φαίνεται αναίσθητο, αδιάφορο για το ποιος είναι ο γενειοφόρος άνδρας μπροστά του. Καταλήγουν να θέτουν ερωτήσεις και να εκφράζουν αξίες άνευ ουσίας. Είναι ο συλλογικός μεταμοντέρνος ηλίθιος που ανατρέφεται με τη διαφήμιση, την κατανάλωση, τις μικροπρεπείς ιδέες, τις χυδαίες απολαύσεις, τις καινοτομίες που αγκαλιάζουν σχεδόν θρησκευτικά, υποκατάστατα του Λόγου. Και όλοι, λεοπαρδάλεις, τσακάλια και πρόβατα, συνεχίζουν να πιστεύουν ότι είναι το αλάτι της γης, όπως είπε ο απογοητευμένος Πρίγκιπας της Σαλίνα στον απεσταλμένο της Σαβοΐας, απορρίπτοντας τις υποσχέσεις του.
Αλάτι της γης: ένα απόφθεγμα από το Ευαγγέλιο, αλλά πόσοι το αναγνωρίζουν ως τέτοιο, στην έρημο των λειτουργικά αναλφάβητων ανθρώπων με πτυχία; Ο καημένος ο Ιησούς, ίσως να τον περνούν για αδέξιο πωλητή ή για ιεροκήρυκα με δίσκο εισπράξεων, δεν απορρίπτεται: χειρότερα, αγνοείται. Τα ερωτήματα των μεταμοντέρνων με αρχαία ενδυμασία είναι αυτά εκείνων που δεν θέλουν να καταλάβουν. Γενιές ικανοποιημένων κυρίων κοιτάζουν το δάχτυλο που δείχνει το φεγγάρι χωρίς ποτέ να σηκώνουν το βλέμμα τους. Απαλλαγμένοι από την άμεση ανάγκη, τηρούμε μόδες που αντικαθιστούν την ηθική και πέφτουμε θύματα των πιο ποικίλων φόβων, που αντιπροσωπεύονται στο καρτούν από την απαίτηση για τρόφιμα χωρίς γλουτένη και ψάρια που δεν συσσωρεύουν υδράργυρο όπως στη φύση. Μια εύθραυστη εμμονή με την υγεία που προκαλείται από το τσίρκο της κατανάλωσης, σε συνδυασμό με τον φτηνό περιβαλλοντισμό και τις ιδιορρυθμίες που τροφοδοτούνται από γιγάντια συμφέροντα των οποίων το εύρος διαφεύγει από τους επιφανειακούς που πέφτουν θύμα κάθε καινοτομίας, πέρασε ως πολιτισμός, που αναδύεται από την χθεσινή άγνοια για να εισέλθει στο λαμπερό βασίλειο της υπέροχης και προοδευτικής τύχης. Γινόμαστε πολιτισμένοι, καλλιεργημένοι και λογικοί αν απέχουμε από την κατανάλωση κρέατος και ζωικών προϊόντων για να αποφύγουμε την εκμετάλλευση άλλων πλασμάτων, αλλά μένουμε αδιάφοροι στην παλιά και τη νέα εκμετάλλευση της ανθρωπότητας. Οι προκαλούμενες γεύσεις μπερδεύονται με τον προηγμένο πολιτισμό, ξεχνώντας ότι η φύση αγνοεί τις ηθικολογικές ιδιοτροπίες των παρακμάζοντων λαών.
Δίνουμε πίστη σε κάθε αφήγηση που πηγάζει από τη φασαρία που ενορχηστρώνει η εξουσία, τυφλή στο ουσιώδες, «αόρατη στο μάτι» (Ο Μικρός Πρίγκιπας) αλλά όχι στην ψυχή. Ψυχή; Τι σημαίνει, τι αντιπροσωπεύει; Τίποτα, στα μάτια του μεταμοντέρνου ανθρωπόμορφου. Δεν μπορεί να αγοραστεί και να πουληθεί, να αγγιχτεί ή να ζυγιστεί· δεν έχει κωδικό QR. Επομένως, δεν υπάρχει. Όσοι την επικαλούνται, όπως ο Ιησούς, ούτε γίνονται πιστευτές ούτε αναγνωρίζονται. Το πολύ-πολύ, είναι ένα σύντομο διάλειμμα στην καθημερινή ρουτίνα, υπόκεινται σε χλευασμό και δυσπιστία. Τι έχει να πει γι' αυτήν η Επιστήμη, πάντα με κεφαλαίο Σ; Αν σιωπά ή την αρνείται, είναι καλύτερο να την εγκαταλείψουμε στην τύχη της ή να την εκθέσουμε - εμείς οι οξυδερκείς, έξυπνοι, χειραφετημένοι άνθρωποι - με μάταια ερωτήματα. Έχουμε ήδη αφιερώσει πάρα πολύ από τον πολύτιμο χρόνο μας σε αυτήν.
Ωστόσο, δεν είμαστε σε καλύτερη θέση από ό,τι όταν πιστεύαμε στον Θεό. Δεν είναι ότι η πίστη λείπει: έχει αντικατασταθεί από τα Δικαιώματα, την Πρόοδο, την Επιστήμη, τη Λογική. Υπολογιστική ισχύς, έλλειψη νοήματος. Εν μέσω εγωισμού, απανθρωπιάς, εσωτερικού κενού. Μια ζωή χωρίς γλουτένη, δηλαδή, χωρίς ό,τι μας ενώνει. Ο Ιεροεξεταστής που τον συνέλαβε επειδή ήταν επικίνδυνος είχε περισσότερο σεβασμό για τον Ιησού από το μεταμοντέρνο πλήθος που τον απορρίπτει (δεν μπορώ να φάω το ψωμί σου: είμαι βίγκαν!) ή του επιβάλλει όρους (ψάρι χωρίς υδράργυρο). Ένα προϊόν μεταξύ άλλων στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Τι καλό έχει, σκέφτεται ο Συλλογικός Ηλίθιος;
Roberto Pecchioli στις 26 Σεπτεμβρίου 2026
Το πρόσωπο του Ιησού, το κήρυγμά του, οι εντολές του αμφισβητούν την ανθρωπότητα όλων των εποχών. Ή μάλλον, την αμφισβήτησαν. Σήμερα ζούμε σε μια εποχή που δεν είναι μόνο μεταθρησκευτική, αλλά και μεταανθρώπινη. Ο Ιησούς είναι τόσο ενοχλητικός όσο κάθε ερώτημα σχετικά με το νόημα, αλλά δεν αναγνωρίζεται πλέον, ούτε στο καρτούν ούτε στην πραγματικότητα. Ο ίδιος ήταν προφητικός, θέτοντας το αποφασιστικό ερώτημα στο Ευαγγέλιο του Λουκά (18:8): όταν επιστρέψει ο Υιός του Ανθρώπου, θα βρει πίστη στη γη; Η απάντηση είναι όχι, τουλάχιστον στη γωνιά του κόσμου που ονομάζεται Δύση, αλαζονικά κλεισμένη στην επιστημονική δεισιδαιμονία, η οποία θεωρεί οτιδήποτε υπερβαίνει την υλική διάσταση της ύπαρξης δεισιδαιμονία, ανόητη πίστη, πρωτογονισμό.
Ακριβώς όπως ο Ιεροεξεταστής κατηγορεί τον αναστημένο Ιησού ότι διαταράσσει την καθιερωμένη τάξη, το καρτούν τον υποψιάζεται ότι προσφέρει χαλασμένη πνευματική τροφή, που συμβολίζεται από υλικά αγαθά όπως ψωμί και ψάρι. Πάνω απ' όλα, αυτό που είναι εντυπωσιακό είναι η αδιαφορία όσων βλέπουν και ακούν τον Χριστό. Το πλήθος, αρχαίο αλλά πολύ σύγχρονο, φαίνεται αναίσθητο, αδιάφορο για το ποιος είναι ο γενειοφόρος άνδρας μπροστά του. Καταλήγουν να θέτουν ερωτήσεις και να εκφράζουν αξίες άνευ ουσίας. Είναι ο συλλογικός μεταμοντέρνος ηλίθιος που ανατρέφεται με τη διαφήμιση, την κατανάλωση, τις μικροπρεπείς ιδέες, τις χυδαίες απολαύσεις, τις καινοτομίες που αγκαλιάζουν σχεδόν θρησκευτικά, υποκατάστατα του Λόγου. Και όλοι, λεοπαρδάλεις, τσακάλια και πρόβατα, συνεχίζουν να πιστεύουν ότι είναι το αλάτι της γης, όπως είπε ο απογοητευμένος Πρίγκιπας της Σαλίνα στον απεσταλμένο της Σαβοΐας, απορρίπτοντας τις υποσχέσεις του.
Αλάτι της γης: ένα απόφθεγμα από το Ευαγγέλιο, αλλά πόσοι το αναγνωρίζουν ως τέτοιο, στην έρημο των λειτουργικά αναλφάβητων ανθρώπων με πτυχία; Ο καημένος ο Ιησούς, ίσως να τον περνούν για αδέξιο πωλητή ή για ιεροκήρυκα με δίσκο εισπράξεων, δεν απορρίπτεται: χειρότερα, αγνοείται. Τα ερωτήματα των μεταμοντέρνων με αρχαία ενδυμασία είναι αυτά εκείνων που δεν θέλουν να καταλάβουν. Γενιές ικανοποιημένων κυρίων κοιτάζουν το δάχτυλο που δείχνει το φεγγάρι χωρίς ποτέ να σηκώνουν το βλέμμα τους. Απαλλαγμένοι από την άμεση ανάγκη, τηρούμε μόδες που αντικαθιστούν την ηθική και πέφτουμε θύματα των πιο ποικίλων φόβων, που αντιπροσωπεύονται στο καρτούν από την απαίτηση για τρόφιμα χωρίς γλουτένη και ψάρια που δεν συσσωρεύουν υδράργυρο όπως στη φύση. Μια εύθραυστη εμμονή με την υγεία που προκαλείται από το τσίρκο της κατανάλωσης, σε συνδυασμό με τον φτηνό περιβαλλοντισμό και τις ιδιορρυθμίες που τροφοδοτούνται από γιγάντια συμφέροντα των οποίων το εύρος διαφεύγει από τους επιφανειακούς που πέφτουν θύμα κάθε καινοτομίας, πέρασε ως πολιτισμός, που αναδύεται από την χθεσινή άγνοια για να εισέλθει στο λαμπερό βασίλειο της υπέροχης και προοδευτικής τύχης. Γινόμαστε πολιτισμένοι, καλλιεργημένοι και λογικοί αν απέχουμε από την κατανάλωση κρέατος και ζωικών προϊόντων για να αποφύγουμε την εκμετάλλευση άλλων πλασμάτων, αλλά μένουμε αδιάφοροι στην παλιά και τη νέα εκμετάλλευση της ανθρωπότητας. Οι προκαλούμενες γεύσεις μπερδεύονται με τον προηγμένο πολιτισμό, ξεχνώντας ότι η φύση αγνοεί τις ηθικολογικές ιδιοτροπίες των παρακμάζοντων λαών.
Δίνουμε πίστη σε κάθε αφήγηση που πηγάζει από τη φασαρία που ενορχηστρώνει η εξουσία, τυφλή στο ουσιώδες, «αόρατη στο μάτι» (Ο Μικρός Πρίγκιπας) αλλά όχι στην ψυχή. Ψυχή; Τι σημαίνει, τι αντιπροσωπεύει; Τίποτα, στα μάτια του μεταμοντέρνου ανθρωπόμορφου. Δεν μπορεί να αγοραστεί και να πουληθεί, να αγγιχτεί ή να ζυγιστεί· δεν έχει κωδικό QR. Επομένως, δεν υπάρχει. Όσοι την επικαλούνται, όπως ο Ιησούς, ούτε γίνονται πιστευτές ούτε αναγνωρίζονται. Το πολύ-πολύ, είναι ένα σύντομο διάλειμμα στην καθημερινή ρουτίνα, υπόκεινται σε χλευασμό και δυσπιστία. Τι έχει να πει γι' αυτήν η Επιστήμη, πάντα με κεφαλαίο Σ; Αν σιωπά ή την αρνείται, είναι καλύτερο να την εγκαταλείψουμε στην τύχη της ή να την εκθέσουμε - εμείς οι οξυδερκείς, έξυπνοι, χειραφετημένοι άνθρωποι - με μάταια ερωτήματα. Έχουμε ήδη αφιερώσει πάρα πολύ από τον πολύτιμο χρόνο μας σε αυτήν.
Ωστόσο, δεν είμαστε σε καλύτερη θέση από ό,τι όταν πιστεύαμε στον Θεό. Δεν είναι ότι η πίστη λείπει: έχει αντικατασταθεί από τα Δικαιώματα, την Πρόοδο, την Επιστήμη, τη Λογική. Υπολογιστική ισχύς, έλλειψη νοήματος. Εν μέσω εγωισμού, απανθρωπιάς, εσωτερικού κενού. Μια ζωή χωρίς γλουτένη, δηλαδή, χωρίς ό,τι μας ενώνει. Ο Ιεροεξεταστής που τον συνέλαβε επειδή ήταν επικίνδυνος είχε περισσότερο σεβασμό για τον Ιησού από το μεταμοντέρνο πλήθος που τον απορρίπτει (δεν μπορώ να φάω το ψωμί σου: είμαι βίγκαν!) ή του επιβάλλει όρους (ψάρι χωρίς υδράργυρο). Ένα προϊόν μεταξύ άλλων στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Τι καλό έχει, σκέφτεται ο Συλλογικός Ηλίθιος;
Roberto Pecchioli στις 26 Σεπτεμβρίου 2026
Το κείμενο έχει έναν αρκετά σαφή κεντρικό άξονα: το καρτούν δεν σατιρίζει κυρίως τον Ιησού, αλλά την αδυναμία του σύγχρονου ανθρώπου να αναγνωρίσει ότι απέναντί του βρίσκεται ένα ερώτημα που δεν μπορεί να καταναλωθεί, να μετρηθεί ή να διαχειριστεί.
Η πιο ενδιαφέρουσα ιδέα του κειμένου βρίσκεται ακριβώς εδώ:
«Ο Ιεροεξεταστής που τον συνέλαβε επειδή ήταν επικίνδυνος είχε περισσότερο σεβασμό για τον Ιησού από το μεταμοντέρνο πλήθος που τον απορρίπτει…»
διαφορετική μορφή απόρριψης.
1. Η εξαιρετική αντιστροφή του Μεγάλου Ιεροεξεταστή
Αυτό είναι το πραγματικό φιλοσοφικό κέντρο του δοκιμίου. Ο Μεγάλος Ιεροεξεταστής αναγνωρίζει τον Χριστό και γι' αυτό τον φοβάται. Το πλήθος του καρτούν δεν τον φοβάται καν. Δεν τον αναγνωρίζει. Και αυτή είναι μια πολύ
Χριστός → ελευθερία → άνθρωπος → βάρος της ελευθερίας
Στον Ντοστογιέφσκι υπάρχει σύγκρουση:
Ο Ιεροεξεταστής λέει ουσιαστικά: ο άνθρωπος δεν αντέχει την ελευθερία που του έδωσες· χρειάζεται ψωμί, θαύμα και αυθεντία.
Στο καρτούν συμβαίνει κάτι ακόμη πιο παράξενο:
Χριστός → ψωμί και ψάρι → άνθρωπος → γλουτένη / υδράργυρος / veganism.
Δηλαδή ο άνθρωπος έχει μετατρέψει ακόμη και το θαυματουργικό ψωμί σε αντικείμενο ελέγχου κατανάλωσης.
Ο Ιεροεξεταστής έλεγε:
«Μην τους δίνεις την ελευθερία· θα δυστυχήσουν.»
Στο καρτούν συμβαίνει κάτι ακόμη πιο παράξενο:
Ο σύγχρονος άνθρωπος λέει:
«Δώσε μου το ψωμί, αλλά πρώτα πες μου αν είναι gluten-free.»
Η απόσταση είναι τεράστια και ταυτόχρονα υπάρχει μια βαθιά συνέχεια: και στις δύο περιπτώσεις ο άνθρωπος θέλει να αποφύγει το υπαρξιακό βάρος της παρουσίας του Χριστού.
2. Το «δεν μπορώ να φάω το ψωμί σου» είναι πολύ ισχυρότερο από μια απλή σάτιρα του veganism
Το: Hoc edere non possum. Veganus sum. [Δεν μπορώ να το φάω αυτό. Είμαι βίγκαν.]
δεν σημαίνει απλώς «ο βίγκαν κοροϊδεύεται».
Η βαθύτερη ανάγνωση είναι: «Ακόμη και όταν μου προσφέρεται κάτι που υπερβαίνει τη φυσική τροφή, εγώ το αντιμετωπίζω αποκλειστικά ως φυσική τροφή.»
Αυτό είναι σημαντικό.
Το ψωμί στον Χριστιανισμό δεν είναι απλώς ψωμί. Το ψάρι δεν είναι απλώς πρωτεΐνη. Το θαύμα δεν είναι τεχνικό τέχνασμα παραγωγής τροφίμων.
Το πλήθος όμως δεν βλέπει το σημείο πέρα από το σημείο.
Και εδώ ταιριάζει εξαιρετικά η φράση που χρησιμοποιεί το κείμενο:
«Κοιτάζουν το δάχτυλο που δείχνει το φεγγάρι χωρίς ποτέ να σηκώνουν το βλέμμα τους.»
Αυτό είναι ίσως το καλύτερο σημείο ολόκληρου του κειμένου
Ανώνυμος είπε...
3. Η δεύτερη ερώτηση είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική
Hic panis a glutine liber est? «Είναι αυτό το ψωμί χωρίς γλουτένη;»
Εδώ έχουμε μια σχεδόν τέλεια εκκοσμίκευση του θαύματος.
Ο Χριστός δεν αντιμετωπίζεται ως: πρόσωπο, αποκάλυψη, φορέας νοήματος, σωτήρας, λόγος,
αλλά ως προϊόν.
Το ερώτημα δεν είναι: «Ποιος είσαι;»
ούτε: «Τι σημαίνει αυτό που κάνεις;»
ούτε: «Τι ζητάς από εμένα;»
αλλά:
«Τι συστατικά περιέχει;»
Και αυτό οδηγεί στο τελευταίο εύρημα του συγγραφέα:
«Ένα προϊόν μεταξύ άλλων στο ράφι του σούπερ μάρκετ.»
Αυτό είναι ουσιαστικά η ολοκλήρωση της εικόνας.
4. Η πιο ενδιαφέρουσα αντίθεση δεν είναι πίστη–αθεΐα
Το κείμενο γίνεται πιο δυνατό αν το διαβάσουμε όχι ως επίθεση στην αθεΐα, αλλά ως επίθεση στην ανικανότητα να τεθεί το ερώτημα του νοήματος.
Άλλωστε ο συγγραφέας γράφει: «Δεν είναι ότι η πίστη λείπει: έχει αντικατασταθεί από τα Δικαιώματα, την Πρόοδο, την Επιστήμη, τη Λογική.»
Αυτό που μπορεί να υποστηριχθεί πολύ πιο ισχυρά είναι κάτι διαφορετικό: όταν μια μέθοδος γνώσης μετατρέπεται σε συνολική μεταφυσική και θεωρεί ότι μόνο ό,τι μπορεί να μετρηθεί είναι πραγματικό, τότε πράγματι προκύπτει ένα είδος επιστημονισμού.
Υπάρχει ένα σημείο που το κείμενο θα μπορούσε να αναπτύξει ακόμη περισσότερο.
Ο Χριστός κρατάει ψωμί και ψάρι.
Αυτά είναι ακριβώς τα πράγματα που ζητά ο άνθρωπος από τον Ιεροεξεταστή στον Ντοστογιέφσκι:
Άρτος και Ασφάλεια.
Κι όμως εδώ, όταν ο Χριστός εμφανίζεται με το ψωμί, ο άνθρωπος δεν λέει:
«Πείνασα.»
Λέει: «Έχει γλουτένη;»
Και όταν βλέπει το ψάρι: «Έχει υδράργυρο;»
Άρα το καρτούν παρουσιάζει μια παράδοξη κατάσταση: ο άνθρωπος έχει πάψει να πεινά ακόμη και για το ψωμί.
Δεν είναι πλέον ο άνθρωπος του Ιεροεξεταστή που ζητά θαύματα για να απαλλαγεί από την ελευθερία. Είναι ο άνθρωπος που έχει μετατρέψει ακόμη και το θαύμα σε διατροφική ετικέτα.
Ανώνυμος είπε...
Ο Χριστός, ο οποίος στον χριστιανικό ορίζοντα είναι το πρόσωπο που κρίνει τον κόσμο, μετατρέπεται σε αντικείμενο που αξιολογεί ο καταναλωτής.
Δεν λέει ο καταναλωτής: «Αυτό είναι αληθινό;»
αλλά: «Μου κάνει;»
Δεν ρωτά: «Ποιος είναι;»
αλλά: «Τι μου προσφέρει;»
Δεν ακολουθεί.
Επιλέγει.
Και αυτό ίσως είναι το πιο σύγχρονο στοιχείο της εικόνας: ο Χριστός δεν απορρίπτεται πλέον επειδή είναι ψευδής ή επειδή είναι επικίνδυνος. Υποβιβάζεται στην κατηγορία του προϊόντος που απλώς δεν ταιριάζει στις προσωπικές προδιαγραφές του καταναλωτή.
Γι' αυτό η αντιπαραβολή με τον Μεγάλο Ιεροεξεταστή είναι τόσο εύστοχη:
ο Ιεροεξεταστής λέει στον Χριστό «σε ξέρω και σε απορρίπτω».
Το πλήθος του καρτούν λέει ουσιαστικά «δεν ξέρω ποιος είσαι και δεν με ενδιαφέρει».
«Ψυχή; Τι σημαίνει, τι αντιπροσωπεύει; Τίποτα, στα μάτια του μεταμοντέρνου ανθρωπόμορφου. Δεν μπορεί να αγοραστεί και να πουληθεί, να αγγιχτεί ή να ζυγιστεί· δεν έχει κωδικό QR. Επομένως, δεν υπάρχει.»
Ο Χριστός, ο οποίος στον χριστιανικό ορίζοντα είναι το πρόσωπο που κρίνει τον κόσμο, μετατρέπεται σε αντικείμενο που αξιολογεί ο καταναλωτής.
Δεν λέει ο καταναλωτής: «Αυτό είναι αληθινό;»
αλλά: «Μου κάνει;»
Δεν ρωτά: «Ποιος είναι;»
αλλά: «Τι μου προσφέρει;»
Δεν ακολουθεί.
Επιλέγει.
Και αυτό ίσως είναι το πιο σύγχρονο στοιχείο της εικόνας: ο Χριστός δεν απορρίπτεται πλέον επειδή είναι ψευδής ή επειδή είναι επικίνδυνος. Υποβιβάζεται στην κατηγορία του προϊόντος που απλώς δεν ταιριάζει στις προσωπικές προδιαγραφές του καταναλωτή.
Γι' αυτό η αντιπαραβολή με τον Μεγάλο Ιεροεξεταστή είναι τόσο εύστοχη:
ο Ιεροεξεταστής λέει στον Χριστό «σε ξέρω και σε απορρίπτω».
Το πλήθος του καρτούν λέει ουσιαστικά «δεν ξέρω ποιος είσαι και δεν με ενδιαφέρει».
«Ψυχή; Τι σημαίνει, τι αντιπροσωπεύει; Τίποτα, στα μάτια του μεταμοντέρνου ανθρωπόμορφου. Δεν μπορεί να αγοραστεί και να πουληθεί, να αγγιχτεί ή να ζυγιστεί· δεν έχει κωδικό QR. Επομένως, δεν υπάρχει.»
