Ας προετοιμαστούμε για μια απότομη αύξηση των τιμών των τροφίμων με όλα όσα συνεπάγεται αυτό: ξεκινώντας από φέτος, η ΕΕ θα υποστεί σοβαρές απώλειες στη σοδειά, εν μέρει λόγω εσωτερικών παραγόντων, οι οποίοι πιθανότατα θα τη μετατρέψουν από καθαρό εξαγωγέα σε καθαρό εισαγωγέα τροφίμων. Αυτό όχι μόνο θα φέρει νέες δυσκολίες στις εργατικές τάξεις, σε μια εποχή που όλα τα εναπομείναντα χρήματα σπαταλώνται σε όπλα και πολεμικά σχέδια, αλλά και αύξηση της παγκόσμιας πείνας. Ο δυτικός επιθετικός πόλεμος κατά του Ιράν ήταν, στην πραγματικότητα, η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι σε ένα ήδη ξεχειλισμένο ποτήρι παράλογων ιδεολογιών που στόχευαν στην κατάπνιξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, οι οποίες επίσημα χαρακτηρίστηκαν ως καταστροφικές για το κλίμα. Θα αποφύγω αμέσως να εξετάσω τις ανοησίες και τις ηλιθιότητες που εκφράζονται σε αυτόν τον τομέα, ο οποίος έχει πλέον γίνει χώρος για εσωτερικές πεποιθήσεις αφενός και για αυθάδεις εικασίες αφετέρου. Φυσικά, όλα αυτά θα παρουσιαστούν ως αποτέλεσμα μιας υποτιθέμενης ξηρασίας, αλλά στην πραγματικότητα η ευρωπαϊκή κρίση παραγωγής τροφίμων έχει πολύ περισσότερες αιτίες, πολλές από τις οποίες οφείλονται στην ίδια την ΕΕ. Εκτός από την έντονα ιδεολογικοποιημένη γεωργική πολιτική της, υπάρχουν και οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, οι οποίες είχαν πολλαπλές συνέπειες, ζημιώνοντας ένα σύστημα παραγωγής που έχει ήδη φτάσει στα όριά του.
Το 2022/2023, οι τιμές των λιπασμάτων έφτασαν σε ιστορικά υψηλά, μόνο και μόνο για να σταθεροποιηθούν στη συνέχεια σε υψηλότερο, αλλά ακόμη χαμηλότερο, επίπεδο. Η αύξηση των τιμών οφειλόταν και οφείλεται στο γεγονός ότι η Ρωσία και η Λευκορωσία είναι οι κορυφαίοι παραγωγοί βασικών λιπασμάτων στον κόσμο και ότι τα προϊόντα τους έχουν υποστεί κυρώσεις από την ΕΕ, με αποτέλεσμα ελλείψεις εντός της ΕΕ. Αυτό, φυσικά, μεταφράζεται σε υψηλότερες τιμές τροφίμων και, κατά συνέπεια, σε αυξημένη πείνα σε άλλα μέρη του κόσμου, καθώς δεν μπορούν όλοι να αντέξουν οικονομικά τις υψηλότερες τιμές. Σε αυτό προστίθεται η κρίση φυσικού αερίου, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί κρίσιμο συστατικό στην παραγωγή λιπασμάτων. Λόγω της απότομης αύξησης των τιμών του φυσικού αερίου στην ΕΕ από το 2021, η παραγωγή λιπασμάτων εντός της ΕΕ έχει καταστεί ασύμφορη. Αυτά τα λιπάσματα είναι πλέον επίσης σε έλλειψη στην Ευρώπη. Ωστόσο, επειδή η ζήτηση είναι υψηλή, οι κυρώσεις δεν έχουν βλάψει τη Ρωσία, αλλά έχουν επηρεάσει κυρίως τις φτωχότερες χώρες, οι οποίες δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις νέες τιμές.
Για να παράσχει ορισμένα στοιχεία, η Coceral, η ένωση Ευρωπαίων εμπόρων σιτηρών, εκτιμά ότι η συνολική συγκομιδή δημητριακών στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο το 2026 αναμένεται να φτάσει τους 295,5 εκατομμύρια τόνους, 15,8 εκατομμύρια τόνους λιγότερες από το προηγούμενο έτος. Οι άμεσες απώλειες για τους αγρότες εκτιμώνται ήδη σε 2,1 δισεκατομμύρια ευρώ. Και αυτή είναι μόνο η αρχή. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) είχε προβλέψει συγκομιδή σιταριού στην ΕΕ ύψους 136,2 εκατομμυρίων τόνων τον Ιούνιο. Ωστόσο, ο καύσωνας του Ιουλίου ανέτρεψε αυτές τις προβλέψεις: οι ειδικοί του κλάδου προβλέπουν σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο συγκομιδή σιταριού τον Αύγουστο, η οποία υπολείπεται του ψυχολογικά σημαντικού ορίου των 120 εκατομμυρίων τόνων. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει πλεόνασμα. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για τη ζάχαρη και το ελαιόλαδο, τα οποία θα οδηγήσουν σε αύξηση 12% έως 20% για τους καταναλωτές. Σχεδόν κανένας τομέας δεν θα είναι ασφαλής, συμπεριλαμβανομένου του τομέα των ζωοτροφών, ο οποίος θα προκαλέσει έκρηξη των τιμών του κρέατος, και του γαλακτοκομικού τομέα, ο οποίος, σύμφωνα με τα στοιχεία του FAO, βρίσκεται ήδη πάνω από τα ιστορικά υψηλά.
Τώρα, με την κρίση στη Μέση Ανατολή, η οποία παρέχει σημαντική ποσότητα πρώτων υλών που απαιτούνται για λιπάσματα, ιδίως ουρία, οι ελλείψεις επιδεινώνονται πέρα από την ανθεκτικότητα του συστήματος (αυτή είναι μια από τις λίγες φορές που αυτή η λέξη έχει νόημα), αν και οι επιπτώσεις αυτής της περαιτέρω περικοπής θα φανούν το 2027. Με άλλα λόγια, αντί να εξάγει τρόφιμα (ακόμα και σε χώρες που απειλούνται από λιμό), η ίδια η ΕΕ θα αγοράζει τρόφιμα από τις παγκόσμιες αγορές για να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό εντός της Ευρώπης. Αυτό θα γίνει εις βάρος των φτωχότερων χωρών, όπου η πείνα θα συνεχίσει να αυξάνεται και θα οδηγήσει σε νέα κύματα μετανάστευσης.
