Συνέχεια από Κυριακή 26. Απριλίου 2026
ΣΥΜΒΟΛΑ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΑ 7
Του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς
Δοκίμιο για την Χριστιανική Φιλοσοφία
ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
1. «Πες μας, ποιο είναι το σημείο της παρουσίας σου και της συντέλειας του αιώνα;» ρώτησαν οι μαθητές τον Χριστό. Και Εκείνος τους απαρίθμησε πολλά σημεία. Αυτά τα σημεία θα φανερωθούν μέσα από εσφαλμένες σκέψεις και χονδροειδή αισθήματα, μέσα από ανθρώπους, πράγματα, γεγονότα μεταξύ των ανθρώπων, μέσα από τα στοιχεία και τα φυσικά φαινόμενα. Με μία λέξη, το σύνολο όλων των ποικίλων σημάτων θα φανερωθεί πριν από το τέλος του κόσμου και του χρόνου.
2. Όπως πριν από τον Κατακλυσμό όλες οι σκέψεις των ανθρώπων ήταν στραμμένες στο κακό, έτσι θα είναι και πριν από το τέλος του κόσμου. Οι σκέψεις πολλών ανθρώπων θα είναι εσφαλμένες και κακές, και τα αισθήματά τους θα φανερώνουν ψυχρή αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον. «Θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών». Και θα εμφανιστούν πολλοί ψευδομεσσίες και ψευδοπροφήτες. Οι πιστοί θα κρατηθούν από τον έναν Μεσσία, τον μόνο αληθινό, τον Ιησού Χριστό, και δεν θα απομακρυνθούν από Αυτόν ούτε με τίμημα την επίγεια ζωή τους. Γι’ αυτό θα μισηθούν από τους άπιστους και τους ψευδολόγους, και θα διωχθούν και θα βασανιστούν. Αλλά μακάριος όποιος υπομείνει έως το τέλος.
3. Οι απόστολοι του Χριστού αποκαλύπτουν λίγο περισσότερο το πέπλο των μυστηρίων που τους εμπιστεύθηκε ο Κύριος. Ο Πέτρος λέει: «Και αυτό να γνωρίζετε, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν εμπαίκτες, που θα ζουν σύμφωνα με τις επιθυμίες τους» (Β΄ Πέτρ. 3, 3). Ο Παύλος γράφει στον Τιμόθεο: «Θα έρθει καιρός που δεν θα ανέχονται την υγιή διδασκαλία, αλλά, σύμφωνα με τις επιθυμίες τους, θα μαζέψουν για τον εαυτό τους δασκάλους, επειδή θα τους γαργαλούν τα αυτιά· και θα αποστρέψουν τα αυτιά τους από την αλήθεια και θα στραφούν στους μύθους». Ακόμη εντονότερα ο ίδιος απόστολος αναγγέλλει τα πάθη των τελευταίων γενεών στη γη, λέγοντας: «Αυτό να γνωρίζεις, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν δύσκολοι καιροί. Διότι οι άνθρωποι θα γίνουν φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, ανυπάκουοι στους γονείς, αχάριστοι, άδικοι, άστοργοι» (Β΄ Τιμ. 4, 3· 3, 1). Όλα αυτά αντιστοιχούν στα λόγια του Χριστού για τους ψευδοπροφήτες και την ψυχρή αγάπη.
4. Άλλα σημεία πάλι θα είναι: εξεγέρσεις έθνους εναντίον έθνους και βασιλείας εναντίον βασιλείας, συχνές στάσεις και πόλεμοι, αμοιβαία μίση και συγκρούσεις, σκάνδαλα και ανομίες, αποστασίες και προδοσίες. Τέτοιες και άλλες αφιλάνθρωπες και μη αδελφικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων θα προαναγγέλλουν το κοντινό τέλος.
5. Πείνα, λοιμός, σεισμοί. Όλα αυτά αναμφίβολα σε πρωτοφανή έκταση και σε όλο τον κόσμο, όπως ειπώθηκε: «διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν υπήρξε από την αρχή του κόσμου έως τώρα ούτε θα υπάρξει». Η πείνα θα έρχεται εν μέρει από ξηρασίες και πλημμύρες, από σκουλήκια και διάφορα έντομα, και εν μέρει επειδή από τους ανθρώπους που αποστάτησαν από τον Θεό θα αφαιρεθεί ο νους, ώστε να μην ξέρουν να μοιράζουν την τροφή στον λαό. Διότι όταν χαθεί το έλεος, θα χαθεί και ο νους. Οι αρρώστιες θα θερίζουν τους ανθρώπους τόσο πιο πολύ όσο περισσότερο αυτοί θα στρέφονται αποκλειστικά στη γη για θεραπεία και υγεία. Και οι σεισμοί θα συνοδεύονται από ταραχή της θάλασσας, υπερχείλιση ποταμών, ξήρανση πολλών πηγών, φοβερές θύελλες στη στεριά και καταιγίδες στον ωκεανό. Και καθώς οι σεισμοί θα είναι πολύ συχνοί, οι λαοί θα ζουν σε αδιάκοπο φόβο.
6. Παράλληλα με αυτά τα φρικτά φαινόμενα θα προχωρεί έντονα το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Ο αποστολικός ζήλος των αληθινών ιεραποστόλων δεν θα τρομοκρατηθεί ούτε θα ανακοπεί από τίποτε. «Θα κηρυχθεί αυτό το ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη». Οι αληθινοί άνθρωποι, με διατηρημένη μέσα τους τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος, θα μεταφέρουν τη διδασκαλία του Χριστού σε όλα τα μέρη του κόσμου, παρά τους ψευδομεσσίες και τους ψευδοπροφήτες και τους ψευδαδέλφους, και παρά όλους τους σκανδαλιστές, διώκτες και βασανιστές.
7. Ως σημείο του τέλους ο Παύλος ονομάζει και την εμφάνιση του Αντιχρίστου. Αυτός θα είναι «ο άνθρωπος της ανομίας, ο υιός της απώλειας, που αντιτάσσεται και υψώνεται πάνω από καθετί που ονομάζεται Θεός… δείχνοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός» (Β΄ Θεσσ. 2, 3). Αυτόν θα τον καταστρέψει ο Κύριος Ιησούς με το πνεύμα του στόματός Του. Αλλά εκείνος θα είναι σημείο για τον καιρό. Μακάριοι όσοι δεν παρασυρθούν από τις απάτες και τα ψεύτικα και σκοτεινά θαύματά του.
8. Όσο πιο κοντά στο τέλος, τόσο περισσότερο θα συσσωρεύονται τα σημεία του τέλους. Ο ήλιος, η σελήνη και τα άστρα θα δείξουν επίσης σημεία, και μάλιστα αμέσως μετά τη θλίψη εκείνων των ημερών. Ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτεινιάσουν, τα άστρα θα ταραχθούν και θα πέφτουν από τον ουρανό. Θα έρθει γενικό, φοβερό σκοτάδι, μέσα στο οποίο θα μπορεί να ακουστεί μόνο ο θόρυβος των αστεριών που πέφτουν· και αυτός ο θόρυβος θα πνίγει τις απελπισμένες κραυγές των ανθρώπων.
9. Η εμφάνιση του μεγάλου και λαμπρού σταυρού θα είναι νέο σημείο. Ο Τίμιος Σταυρός, το σημείο του Υιού του Θεού, που σταυρώθηκε για τους ανθρώπους, θα λάμψει τότε από άκρη σε άκρη του σύμπαντος και θα φωτίσει αυτόν τον τόπο αντί του ήλιου. Και τότε οι λαοί θα κλάψουν, θα θρηνήσουν όλες οι φυλές και όλοι οι λαοί που θα βρεθούν σε αυτή τη ζωή, πιστοί και άπιστοι. Διότι αυτό το Σημείο θα αναγγέλλει την τελική νίκη του Χριστού του Εσταυρωμένου. Οι πιστοί θα κλαίνε από χαρά και οι άπιστοι από τύψεις συνειδήσεως· αλλά και οι μεν και οι δε θα τρέμουν από φόβο για όσα πρόκειται να έρθουν.
10. Όλα αυτά θα ακολουθούν γρήγορα το ένα το άλλο. Διότι η παρουσία του Υιού του Ανθρώπου θα είναι όπως η αστραπή που βγαίνει από την ανατολή και φαίνεται έως τη δύση. Τόσο ξαφνική και λαμπρή θα είναι η δεύτερη παρουσία του Βασιλιά και Κυρίου μας. Και θα εμφανιστεί επάνω στα σύννεφα του ουρανού με δύναμη και δόξα μεγάλη, ανείπωτη και απερίγραπτη.
11. Το τελευταίο νικηφόρο σημείο — σημείο όχι ότι θα έρθει, αλλά ότι έχει ήδη έρθει — θα είναι η φωνή των αγγελικών σαλπίγγων. Με αυτό το σημείο οι άγιοι άγγελοι θα συγκεντρώσουν μπροστά στον Κύριό τους τους εκλεκτούς Του από τους τέσσερις ανέμους, από τη μια άκρη των ουρανών έως την άλλη. Και οι δίκαιοι θα εισέλθουν στη χαρά του Κυρίου τους. Και έτσι θα είμαστε πάντοτε με τον Κύριο, σύμφωνα με τα λόγια του εκλεκτού Παύλου.
ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΣΥΜΒΟΛΟΥ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟΥ
Το σύμβολο είναι κάτι μόνιμο, ενώ το σημείο είναι κάτι στιγμιαίο.
Για παράδειγμα: ο σωματικός θάνατος γενικά είναι σύμβολο του πνευματικού θανάτου. Ο θάνατος όμως του γιου του βασιλιά Δαβίδ, εξαιτίας της αμαρτίας του πατέρα, είναι σημείο προς τον πατέρα, με το οποίο διαπιστώνεται η αμαρτία και καλείται σε μετάνοια.
Ο ήλιος είναι το μεγαλύτερο σύμβολο του Θεού στη φύση, ενώ η έκλειψη του ήλιου είναι σημείο προς τους ανθρώπους του Θεού.
Η πέτρα είναι σύμβολο του Χριστού και της πίστης στον Χριστό ως θεμέλιο της πνευματικής ζωής. Η διάσπαση των λίθων κατά τον θάνατο του Χριστού είναι σημείο.
Το άγριο θηρίο είναι σύμβολο κάποιου πάθους. Όταν όμως ένα θηρίο επιτεθεί σε άνθρωπο και τον κατασπαράξει (όπως εκείνα τα παιδιά που χλεύασαν τον άγιο Ελισαίο ή τον προφήτη στο Α΄ Βασιλειών 3,24), τότε αυτό είναι σημείο.
Ο άνεμος είναι ένα από τα σύμβολα του Πνεύματος του Θεού· όταν όμως ο άνεμος ανατρέψει ένα σπίτι, τότε είναι σημείο.
Ο σταυρός είναι σύμβολο πάθους και σωτηρίας· όμως ο σταυρός που φανερώθηκε στον ουρανό στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο — ή εκείνος που θα φανερωθεί πριν από τη δεύτερη παρουσία του Χριστού — είναι σημείο.
Το νερό είναι σύμβολο της θείας χάριτος και του καθαρμού, ενώ ο κατακλυσμός ή η πλημμύρα είναι σημείο.
Ο άνθρωπος στη σχέση του με τη φύση είναι σύμβολο του Θεού· αλλά ένας συγκεκριμένος άνθρωπος, που με τη ζωή του, τη μοίρα του ή τα λόγια του σε προειδοποιεί, είναι σημείο.
Το πάθος χωρίς ενοχή, όπως και το πάθος λόγω ενοχής, είναι σημείο.
Οι σωματικές ασθένειες γενικά συμβολίζουν τις πνευματικές ασθένειες, αλλά μια ξαφνική ασθένεια στην οικογένεια είναι σημείο.
Σημείο είναι και ένα σαφές όνειρο που δεν χρειάζεται ερμηνεία. Όμως το όνειρο μπορεί να είναι και συμβολικό, όταν εκφράζεται με εικόνες και πράξεις που χρειάζονται ερμηνεία.
Με μία λέξη, όλος ο ορατός κόσμος είναι σύμβολο της αόρατης, πνευματικής πραγματικότητας· αλλά λειτουργεί και ως σημείο μέσα από τις σχέσεις των όντων μέσα σε αυτόν — τις σχέσεις, τις μεταβολές, τις ανατροπές, τις πράξεις, τα γεγονότα και τις καταστάσεις.
Για εκείνον που έχει εισέλθει στην πνευματική γνώση και κρατά μπροστά του ανοιχτή την Αγία Γραφή του Θεού, δεν είναι καθόλου δύσκολο να διακρίνει τα σύμβολα από τα σημείοτα.
ΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ
Ποια είναι η ουσία των πραγμάτων; Ή: από ποιο στοιχείο ή πρωταρχική ύλη έχουν κατασκευαστεί όλα τα πράγματα στον κόσμο;
Ήδη οι αρχαίοι φιλόσοφοι έθεσαν αυτό το ερώτημα, το οποίο μέχρι σήμερα ούτε λύθηκε ούτε αποσύρθηκε. Θα λυθεί ποτέ; Ποτέ. Και ο μεγάλος Γερμανός επιστήμονας Ντιμπουά-Ρεϊμόν είπε: ποτέ.
Μόνο ο ευρωπαίος υλιστής και ο Ινδός μηδενιστής νομίζουν ότι το έχουν λύσει. Για τον ευρωπαίο υλιστή, η ύλη είναι η ουσία όλου του δημιουργημένου κόσμου. Αν τον ρωτήσετε: ποια ύλη; θα σας ανοίξει την ιστορία της φιλοσοφίας, απ’ όπου θα σας φωνάξουν εκατοντάδες υλιστές φιλόσοφοι — αλλά κανένας δεν θα συμφωνεί με τον άλλον. Τι είναι αυτή η πρωτοΰλη; Να οι απαντήσεις τους: νερό (Θαλής), αέρας (Αναξίμανδρος), φωτιά (Εμπεδοκλής), γη (Χόλμπαχ), αιθέρας (Γκιστάβ Λε Μπον), πρωτόπλασμα (Χέγκελ), ηλεκτρισμός (νεότεροι υλιστές). Δεν είναι φανερό από αυτή τη σύγχυση ότι το ερώτημα δεν έχει λυθεί;
Για τον Ινδό μηδενιστή, η ουσία των πάντων είναι το τίποτα, γιατί όλα είναι σκιά και φαινόμενο. Αν τίποτε δεν υπάρχει πραγματικά, τότε είναι άτοπο να ρωτά κανείς για την ουσία αυτού του τίποτα. Όμως μπορούμε να σκεφτούμε: αν αποδείχθηκε ότι όλα είναι τίποτα, ποιος το απέδειξε και με τι; Προφανώς: ο άνθρωπος με τον νου του. Άρα ο άνθρωπος και ο νους του είναι κάτι. Ούτε ο μηδενιστής έλυσε το ερώτημα.
Πού βρισκόμαστε λοιπόν μετά από 3000 χρόνια φιλοσοφίας; Μπροστά σε ένα εντελώς άλυτο ερώτημα. Και αφού οι άνθρωποι δεν μπόρεσαν να το λύσουν, μπορούμε να στραφούμε αλλού; Για παράδειγμα: στην Αγία Γραφή;
Τι λέει η Αγία Γραφή για την ουσία των πραγμάτων; Τίποτε. Απολύτως τίποτε. Αυτό σημαίνει ότι ο Δημιουργός δεν θεώρησε αναγκαίο να αποκαλύψει αυτό το μυστήριο.
Η Αγία Γραφή δεν αποκαλύπτει την ουσία των πραγμάτων, αλλά αποκαλύπτει το νόημά τους. Η γνώση που σώζει δεν αφορά την ουσία, αλλά το νόημα των πραγμάτων. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η νοητή ουσία των πραγμάτων είναι το νόημά τους.
Τι είναι η ουσία ενός γραπτού γράμματος; Το μελάνι ή ο ήχος που δηλώνει; Και τι είναι η ουσία ενός ήχου; Η δόνηση του αέρα ή το νόημά του; Ο απόστολος λέει: «Υπάρχουν στον κόσμο τόσες φωνές, αλλά καμία δεν είναι χωρίς νόημα» (Α΄ Κορ. 14,10).
Από τον Θεό δεν μπορεί κανείς να αποσπάσει κανένα μυστήριο αν Εκείνος δεν το αποκαλύψει. Και για την ουσία των πραγμάτων ο Θεός δεν αποκάλυψε τίποτε — προφανώς γιατί δεν είναι αναγκαίο για τον άνθρωπο.
«Πού ήσουν όταν θεμελίωνα τη γη;» ρωτά ο Θεός τον Ιώβ (Ιώβ 38). Αν ο άνθρωπος βασιζόταν μόνο στη λογική του, θα έπρεπε να ήταν παρών στη δημιουργία — πράγμα αδύνατο.
Αντίθετα, η συμβολική των πραγμάτων είναι συνεχώς μπροστά μας, πάντα νέα. Και οδηγός σε αυτήν είναι η Αγία Γραφή.
Ποιος έγινε καλύτερος άνθρωπος ερευνώντας την ουσία των πραγμάτων; Κανείς δεν το γνωρίζει. Αλλά είναι γνωστό ότι η κατανόηση του νοήματος των δημιουργημάτων του Θεού έκανε αμέτρητες ψυχές καλύτερες και φωτεινότερες. Αυτές οι ψυχές δοξάζουν τον Δημιουργό τους στον ουρανό, μαζί με τους αγγέλους.
Τέλος και τω Θεώ η δόξα!
Του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς
Δοκίμιο για την Χριστιανική Φιλοσοφία
ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
1. «Πες μας, ποιο είναι το σημείο της παρουσίας σου και της συντέλειας του αιώνα;» ρώτησαν οι μαθητές τον Χριστό. Και Εκείνος τους απαρίθμησε πολλά σημεία. Αυτά τα σημεία θα φανερωθούν μέσα από εσφαλμένες σκέψεις και χονδροειδή αισθήματα, μέσα από ανθρώπους, πράγματα, γεγονότα μεταξύ των ανθρώπων, μέσα από τα στοιχεία και τα φυσικά φαινόμενα. Με μία λέξη, το σύνολο όλων των ποικίλων σημάτων θα φανερωθεί πριν από το τέλος του κόσμου και του χρόνου.
2. Όπως πριν από τον Κατακλυσμό όλες οι σκέψεις των ανθρώπων ήταν στραμμένες στο κακό, έτσι θα είναι και πριν από το τέλος του κόσμου. Οι σκέψεις πολλών ανθρώπων θα είναι εσφαλμένες και κακές, και τα αισθήματά τους θα φανερώνουν ψυχρή αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον. «Θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών». Και θα εμφανιστούν πολλοί ψευδομεσσίες και ψευδοπροφήτες. Οι πιστοί θα κρατηθούν από τον έναν Μεσσία, τον μόνο αληθινό, τον Ιησού Χριστό, και δεν θα απομακρυνθούν από Αυτόν ούτε με τίμημα την επίγεια ζωή τους. Γι’ αυτό θα μισηθούν από τους άπιστους και τους ψευδολόγους, και θα διωχθούν και θα βασανιστούν. Αλλά μακάριος όποιος υπομείνει έως το τέλος.
3. Οι απόστολοι του Χριστού αποκαλύπτουν λίγο περισσότερο το πέπλο των μυστηρίων που τους εμπιστεύθηκε ο Κύριος. Ο Πέτρος λέει: «Και αυτό να γνωρίζετε, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν εμπαίκτες, που θα ζουν σύμφωνα με τις επιθυμίες τους» (Β΄ Πέτρ. 3, 3). Ο Παύλος γράφει στον Τιμόθεο: «Θα έρθει καιρός που δεν θα ανέχονται την υγιή διδασκαλία, αλλά, σύμφωνα με τις επιθυμίες τους, θα μαζέψουν για τον εαυτό τους δασκάλους, επειδή θα τους γαργαλούν τα αυτιά· και θα αποστρέψουν τα αυτιά τους από την αλήθεια και θα στραφούν στους μύθους». Ακόμη εντονότερα ο ίδιος απόστολος αναγγέλλει τα πάθη των τελευταίων γενεών στη γη, λέγοντας: «Αυτό να γνωρίζεις, ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν δύσκολοι καιροί. Διότι οι άνθρωποι θα γίνουν φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, ανυπάκουοι στους γονείς, αχάριστοι, άδικοι, άστοργοι» (Β΄ Τιμ. 4, 3· 3, 1). Όλα αυτά αντιστοιχούν στα λόγια του Χριστού για τους ψευδοπροφήτες και την ψυχρή αγάπη.
4. Άλλα σημεία πάλι θα είναι: εξεγέρσεις έθνους εναντίον έθνους και βασιλείας εναντίον βασιλείας, συχνές στάσεις και πόλεμοι, αμοιβαία μίση και συγκρούσεις, σκάνδαλα και ανομίες, αποστασίες και προδοσίες. Τέτοιες και άλλες αφιλάνθρωπες και μη αδελφικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων θα προαναγγέλλουν το κοντινό τέλος.
5. Πείνα, λοιμός, σεισμοί. Όλα αυτά αναμφίβολα σε πρωτοφανή έκταση και σε όλο τον κόσμο, όπως ειπώθηκε: «διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν υπήρξε από την αρχή του κόσμου έως τώρα ούτε θα υπάρξει». Η πείνα θα έρχεται εν μέρει από ξηρασίες και πλημμύρες, από σκουλήκια και διάφορα έντομα, και εν μέρει επειδή από τους ανθρώπους που αποστάτησαν από τον Θεό θα αφαιρεθεί ο νους, ώστε να μην ξέρουν να μοιράζουν την τροφή στον λαό. Διότι όταν χαθεί το έλεος, θα χαθεί και ο νους. Οι αρρώστιες θα θερίζουν τους ανθρώπους τόσο πιο πολύ όσο περισσότερο αυτοί θα στρέφονται αποκλειστικά στη γη για θεραπεία και υγεία. Και οι σεισμοί θα συνοδεύονται από ταραχή της θάλασσας, υπερχείλιση ποταμών, ξήρανση πολλών πηγών, φοβερές θύελλες στη στεριά και καταιγίδες στον ωκεανό. Και καθώς οι σεισμοί θα είναι πολύ συχνοί, οι λαοί θα ζουν σε αδιάκοπο φόβο.
6. Παράλληλα με αυτά τα φρικτά φαινόμενα θα προχωρεί έντονα το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Ο αποστολικός ζήλος των αληθινών ιεραποστόλων δεν θα τρομοκρατηθεί ούτε θα ανακοπεί από τίποτε. «Θα κηρυχθεί αυτό το ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη». Οι αληθινοί άνθρωποι, με διατηρημένη μέσα τους τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος, θα μεταφέρουν τη διδασκαλία του Χριστού σε όλα τα μέρη του κόσμου, παρά τους ψευδομεσσίες και τους ψευδοπροφήτες και τους ψευδαδέλφους, και παρά όλους τους σκανδαλιστές, διώκτες και βασανιστές.
7. Ως σημείο του τέλους ο Παύλος ονομάζει και την εμφάνιση του Αντιχρίστου. Αυτός θα είναι «ο άνθρωπος της ανομίας, ο υιός της απώλειας, που αντιτάσσεται και υψώνεται πάνω από καθετί που ονομάζεται Θεός… δείχνοντας τον εαυτό του ότι είναι Θεός» (Β΄ Θεσσ. 2, 3). Αυτόν θα τον καταστρέψει ο Κύριος Ιησούς με το πνεύμα του στόματός Του. Αλλά εκείνος θα είναι σημείο για τον καιρό. Μακάριοι όσοι δεν παρασυρθούν από τις απάτες και τα ψεύτικα και σκοτεινά θαύματά του.
8. Όσο πιο κοντά στο τέλος, τόσο περισσότερο θα συσσωρεύονται τα σημεία του τέλους. Ο ήλιος, η σελήνη και τα άστρα θα δείξουν επίσης σημεία, και μάλιστα αμέσως μετά τη θλίψη εκείνων των ημερών. Ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτεινιάσουν, τα άστρα θα ταραχθούν και θα πέφτουν από τον ουρανό. Θα έρθει γενικό, φοβερό σκοτάδι, μέσα στο οποίο θα μπορεί να ακουστεί μόνο ο θόρυβος των αστεριών που πέφτουν· και αυτός ο θόρυβος θα πνίγει τις απελπισμένες κραυγές των ανθρώπων.
9. Η εμφάνιση του μεγάλου και λαμπρού σταυρού θα είναι νέο σημείο. Ο Τίμιος Σταυρός, το σημείο του Υιού του Θεού, που σταυρώθηκε για τους ανθρώπους, θα λάμψει τότε από άκρη σε άκρη του σύμπαντος και θα φωτίσει αυτόν τον τόπο αντί του ήλιου. Και τότε οι λαοί θα κλάψουν, θα θρηνήσουν όλες οι φυλές και όλοι οι λαοί που θα βρεθούν σε αυτή τη ζωή, πιστοί και άπιστοι. Διότι αυτό το Σημείο θα αναγγέλλει την τελική νίκη του Χριστού του Εσταυρωμένου. Οι πιστοί θα κλαίνε από χαρά και οι άπιστοι από τύψεις συνειδήσεως· αλλά και οι μεν και οι δε θα τρέμουν από φόβο για όσα πρόκειται να έρθουν.
10. Όλα αυτά θα ακολουθούν γρήγορα το ένα το άλλο. Διότι η παρουσία του Υιού του Ανθρώπου θα είναι όπως η αστραπή που βγαίνει από την ανατολή και φαίνεται έως τη δύση. Τόσο ξαφνική και λαμπρή θα είναι η δεύτερη παρουσία του Βασιλιά και Κυρίου μας. Και θα εμφανιστεί επάνω στα σύννεφα του ουρανού με δύναμη και δόξα μεγάλη, ανείπωτη και απερίγραπτη.
11. Το τελευταίο νικηφόρο σημείο — σημείο όχι ότι θα έρθει, αλλά ότι έχει ήδη έρθει — θα είναι η φωνή των αγγελικών σαλπίγγων. Με αυτό το σημείο οι άγιοι άγγελοι θα συγκεντρώσουν μπροστά στον Κύριό τους τους εκλεκτούς Του από τους τέσσερις ανέμους, από τη μια άκρη των ουρανών έως την άλλη. Και οι δίκαιοι θα εισέλθουν στη χαρά του Κυρίου τους. Και έτσι θα είμαστε πάντοτε με τον Κύριο, σύμφωνα με τα λόγια του εκλεκτού Παύλου.
ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΣΥΜΒΟΛΟΥ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟΥ
Το σύμβολο είναι κάτι μόνιμο, ενώ το σημείο είναι κάτι στιγμιαίο.
Για παράδειγμα: ο σωματικός θάνατος γενικά είναι σύμβολο του πνευματικού θανάτου. Ο θάνατος όμως του γιου του βασιλιά Δαβίδ, εξαιτίας της αμαρτίας του πατέρα, είναι σημείο προς τον πατέρα, με το οποίο διαπιστώνεται η αμαρτία και καλείται σε μετάνοια.
Ο ήλιος είναι το μεγαλύτερο σύμβολο του Θεού στη φύση, ενώ η έκλειψη του ήλιου είναι σημείο προς τους ανθρώπους του Θεού.
Η πέτρα είναι σύμβολο του Χριστού και της πίστης στον Χριστό ως θεμέλιο της πνευματικής ζωής. Η διάσπαση των λίθων κατά τον θάνατο του Χριστού είναι σημείο.
Το άγριο θηρίο είναι σύμβολο κάποιου πάθους. Όταν όμως ένα θηρίο επιτεθεί σε άνθρωπο και τον κατασπαράξει (όπως εκείνα τα παιδιά που χλεύασαν τον άγιο Ελισαίο ή τον προφήτη στο Α΄ Βασιλειών 3,24), τότε αυτό είναι σημείο.
Ο άνεμος είναι ένα από τα σύμβολα του Πνεύματος του Θεού· όταν όμως ο άνεμος ανατρέψει ένα σπίτι, τότε είναι σημείο.
Ο σταυρός είναι σύμβολο πάθους και σωτηρίας· όμως ο σταυρός που φανερώθηκε στον ουρανό στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο — ή εκείνος που θα φανερωθεί πριν από τη δεύτερη παρουσία του Χριστού — είναι σημείο.
Το νερό είναι σύμβολο της θείας χάριτος και του καθαρμού, ενώ ο κατακλυσμός ή η πλημμύρα είναι σημείο.
Ο άνθρωπος στη σχέση του με τη φύση είναι σύμβολο του Θεού· αλλά ένας συγκεκριμένος άνθρωπος, που με τη ζωή του, τη μοίρα του ή τα λόγια του σε προειδοποιεί, είναι σημείο.
Το πάθος χωρίς ενοχή, όπως και το πάθος λόγω ενοχής, είναι σημείο.
Οι σωματικές ασθένειες γενικά συμβολίζουν τις πνευματικές ασθένειες, αλλά μια ξαφνική ασθένεια στην οικογένεια είναι σημείο.
Σημείο είναι και ένα σαφές όνειρο που δεν χρειάζεται ερμηνεία. Όμως το όνειρο μπορεί να είναι και συμβολικό, όταν εκφράζεται με εικόνες και πράξεις που χρειάζονται ερμηνεία.
Με μία λέξη, όλος ο ορατός κόσμος είναι σύμβολο της αόρατης, πνευματικής πραγματικότητας· αλλά λειτουργεί και ως σημείο μέσα από τις σχέσεις των όντων μέσα σε αυτόν — τις σχέσεις, τις μεταβολές, τις ανατροπές, τις πράξεις, τα γεγονότα και τις καταστάσεις.
Για εκείνον που έχει εισέλθει στην πνευματική γνώση και κρατά μπροστά του ανοιχτή την Αγία Γραφή του Θεού, δεν είναι καθόλου δύσκολο να διακρίνει τα σύμβολα από τα σημείοτα.
ΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ
Ποια είναι η ουσία των πραγμάτων; Ή: από ποιο στοιχείο ή πρωταρχική ύλη έχουν κατασκευαστεί όλα τα πράγματα στον κόσμο;
Ήδη οι αρχαίοι φιλόσοφοι έθεσαν αυτό το ερώτημα, το οποίο μέχρι σήμερα ούτε λύθηκε ούτε αποσύρθηκε. Θα λυθεί ποτέ; Ποτέ. Και ο μεγάλος Γερμανός επιστήμονας Ντιμπουά-Ρεϊμόν είπε: ποτέ.
Μόνο ο ευρωπαίος υλιστής και ο Ινδός μηδενιστής νομίζουν ότι το έχουν λύσει. Για τον ευρωπαίο υλιστή, η ύλη είναι η ουσία όλου του δημιουργημένου κόσμου. Αν τον ρωτήσετε: ποια ύλη; θα σας ανοίξει την ιστορία της φιλοσοφίας, απ’ όπου θα σας φωνάξουν εκατοντάδες υλιστές φιλόσοφοι — αλλά κανένας δεν θα συμφωνεί με τον άλλον. Τι είναι αυτή η πρωτοΰλη; Να οι απαντήσεις τους: νερό (Θαλής), αέρας (Αναξίμανδρος), φωτιά (Εμπεδοκλής), γη (Χόλμπαχ), αιθέρας (Γκιστάβ Λε Μπον), πρωτόπλασμα (Χέγκελ), ηλεκτρισμός (νεότεροι υλιστές). Δεν είναι φανερό από αυτή τη σύγχυση ότι το ερώτημα δεν έχει λυθεί;
Για τον Ινδό μηδενιστή, η ουσία των πάντων είναι το τίποτα, γιατί όλα είναι σκιά και φαινόμενο. Αν τίποτε δεν υπάρχει πραγματικά, τότε είναι άτοπο να ρωτά κανείς για την ουσία αυτού του τίποτα. Όμως μπορούμε να σκεφτούμε: αν αποδείχθηκε ότι όλα είναι τίποτα, ποιος το απέδειξε και με τι; Προφανώς: ο άνθρωπος με τον νου του. Άρα ο άνθρωπος και ο νους του είναι κάτι. Ούτε ο μηδενιστής έλυσε το ερώτημα.
Πού βρισκόμαστε λοιπόν μετά από 3000 χρόνια φιλοσοφίας; Μπροστά σε ένα εντελώς άλυτο ερώτημα. Και αφού οι άνθρωποι δεν μπόρεσαν να το λύσουν, μπορούμε να στραφούμε αλλού; Για παράδειγμα: στην Αγία Γραφή;
Τι λέει η Αγία Γραφή για την ουσία των πραγμάτων; Τίποτε. Απολύτως τίποτε. Αυτό σημαίνει ότι ο Δημιουργός δεν θεώρησε αναγκαίο να αποκαλύψει αυτό το μυστήριο.
Η Αγία Γραφή δεν αποκαλύπτει την ουσία των πραγμάτων, αλλά αποκαλύπτει το νόημά τους. Η γνώση που σώζει δεν αφορά την ουσία, αλλά το νόημα των πραγμάτων. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η νοητή ουσία των πραγμάτων είναι το νόημά τους.
Τι είναι η ουσία ενός γραπτού γράμματος; Το μελάνι ή ο ήχος που δηλώνει; Και τι είναι η ουσία ενός ήχου; Η δόνηση του αέρα ή το νόημά του; Ο απόστολος λέει: «Υπάρχουν στον κόσμο τόσες φωνές, αλλά καμία δεν είναι χωρίς νόημα» (Α΄ Κορ. 14,10).
Από τον Θεό δεν μπορεί κανείς να αποσπάσει κανένα μυστήριο αν Εκείνος δεν το αποκαλύψει. Και για την ουσία των πραγμάτων ο Θεός δεν αποκάλυψε τίποτε — προφανώς γιατί δεν είναι αναγκαίο για τον άνθρωπο.
«Πού ήσουν όταν θεμελίωνα τη γη;» ρωτά ο Θεός τον Ιώβ (Ιώβ 38). Αν ο άνθρωπος βασιζόταν μόνο στη λογική του, θα έπρεπε να ήταν παρών στη δημιουργία — πράγμα αδύνατο.
Αντίθετα, η συμβολική των πραγμάτων είναι συνεχώς μπροστά μας, πάντα νέα. Και οδηγός σε αυτήν είναι η Αγία Γραφή.
Ποιος έγινε καλύτερος άνθρωπος ερευνώντας την ουσία των πραγμάτων; Κανείς δεν το γνωρίζει. Αλλά είναι γνωστό ότι η κατανόηση του νοήματος των δημιουργημάτων του Θεού έκανε αμέτρητες ψυχές καλύτερες και φωτεινότερες. Αυτές οι ψυχές δοξάζουν τον Δημιουργό τους στον ουρανό, μαζί με τους αγγέλους.
Τέλος και τω Θεώ η δόξα!
