Πηγή: The Slingshot
Υπάρχει ένας πολιτικός μηχανισμός που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες δυτικές δημοκρατίες, ο οποίος σπάνια αναγνωρίζεται ως τέτοιος. Συνίσταται στη συστηματική μετατόπιση της ηθικής προσοχής των πολιτών σε ό,τι συμβαίνει αλλού, μετασχηματίζοντας την πολιτική συνείδηση σε μια ηθική αγανάκτησης.
Κάθε μέρα, καλούμαστε να κρίνουμε τον Πούτιν, τον Σι Τζινπίνγκ, τον Χαμενεΐ, τον Μαδούρο και τον Κιμ Γιονγκ Ουν. Φυσικά, καμία από αυτές τις κυβερνήσεις δεν μπορεί να θεωρηθεί μοντέλο δημοκρατίας. Ωστόσο, αυτό δεν είναι το κρίσιμο ζήτημα. Το ερώτημα είναι άλλο: ποια είναι η σχέση μεταξύ της αγανάκτησής μας και της πολιτικής ευθύνης;
Εδώ αναδύεται το παράδοξο της σύγχρονης δημοκρατίας. Μας ζητείται συνεχώς να κρίνουμε ηθικά τις κυβερνήσεις που δεν εκλέγουμε, στις οποίες δεν ασκούμε καμία επιρροή και στις οποίες η γνώμη μας δεν έχει καμία πολιτική επίδραση. Ταυτόχρονα, δίνουμε όλο και λιγότερη προσοχή στις αποφάσεις που λαμβάνουν οι κυβερνήσεις που μιλούν στο όνομά μας, χρησιμοποιούν τους πόρους μας, υπογράφουν διεθνείς συμφωνίες, στέλνουν όπλα, χρηματοδοτούν πολέμους και επαναπροσδιορίζουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η αγανάκτηση αντικαθιστά την ευθύνη. Όταν ένας Ιταλός πολίτης αφιερώνει ώρες συζητώντας την αυταρχική φύση της Ρωσίας ή του Ιράν, αλλά αγνοεί εντελώς τις αποφάσεις που λαμβάνει η ίδια του η κυβέρνησή σχετικά με τις στρατιωτικές δαπάνες, τις βάσεις του ΝΑΤΟ, τις διεθνείς αποστολές ή τις προμήθειες όπλων, η πολιτική του συνείδηση έχει ήδη αποικιστεί επειδή του έχει προταθεί το λάθος αντικείμενο της ευθύνης του.
Η πολιτική δεν συμπίπτει με την ηθική. Η ηθική κρίνει καθολικά. Πρέπει να καταδικάζει κάθε βασανιστήριο, κάθε καταστολή, κάθε απαγχονισμό, κάθε σφαγή, ανεξάρτητα από το ποιος τα διαπράττει. Η πολιτική, από την άλλη πλευρά, προκύπτει πάντα από μια εντοπισμένη ευθύνη. Δεν μπορώ να εμποδίσω την Τεχεράνη να απαγχονίσει έναν αντιφρονούντα. Ωστόσο, μπορώ να αμφισβητήσω την κυβέρνησή μου όταν αποφασίζει να συμμετάσχει σε έναν πόλεμο, να χρηματοδοτήσει μια σύγκρουση ή να υποστηρίξει στρατηγικές που θεωρώ καταστροφικές. Η διαφορά είναι τεράστια. Η
σύγχρονη εξουσία, ωστόσο, τείνει να την σβήνει. Έτσι, αναδύεται μια νέα ανθρωπολογική φιγούρα: ο ηθικά αγανακτισμένος και πολιτικά ανίκανος πολίτης.
Έχει πλήρη επίγνωση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττουν οι εχθροί της Δύσης, αλλά σχεδόν δεν γνωρίζει καθόλου τις αποφάσεις που λαμβάνονται στο υπουργικό συμβούλιο της χώρας του, στις συνόδους κορυφής του ΝΑΤΟ, στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα ή στα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ο ηθικός του ορίζοντας είναι παγκόσμιος. Η πολιτική του ικανότητα είναι μηδενική.
Οι πόλεμοι έτσι παύουν να εμφανίζονται ως αμφισβητήσιμες πολιτικές επιλογές και γίνονται ηθικές αναγκαιότητες. Εάν ο εχθρός αντιπροσωπεύει το απόλυτο Κακό, οποιαδήποτε παρέμβαση εναντίον του εμφανίζεται αυτόματα δικαιολογημένη. Η γεωπολιτική απορροφάται από τη θεολογία. Συμφέροντα, στρατηγικές, ισορροπίες και λάθη δεν υπάρχουν πλέον. Μόνο η πάλη μεταξύ Καλού και Κακού υπάρχει.
Ακριβώς αυτός ο μετασχηματισμός συνοδεύει τους μεγάλους πολέμους των τελευταίων δεκαετιών. Το Αφγανιστάν έπρεπε να απελευθερωθεί. Το Ιράκ έπρεπε να εκδημοκρατιστεί.
Η Λιβύη έπρεπε να σωθεί. Η Συρία έπρεπε να ανοικοδομηθεί. Η Ουκρανία πρέπει να υπερασπιστεί. Κάθε πόλεμος αφηγείται ως ηθική αποστολή. Κάθε κριτική γίνεται ύποπτη. Η αμφιβολία εξισώνεται με συνενοχή με τον εχθρό.
Το αποτέλεσμα είναι εκεί σε όλους. Ο πόλεμος δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση, αλλά έχει γίνει
το μόνιμο σκηνικό της παγκόσμιας πολιτικής. Η καταστροφή της Γάζας αντιπροσωπεύει ίσως το αποκορύφωμα αυτού του μετασχηματισμού. Όχι μόνο λόγω της καθαρής κλίμακας της βίας, αλλά επειδή συνυπάρχει τέλεια με την κανονικότητα των κοινωνιών μας. Το Παγκόσμιο Κύπελλο συνεχίζεται. Οι διακοπές συνεχίζονται. Τα φεστιβάλ συνεχίζονται. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές συνεχίζονται. Ακόμα και ο τρόμος χορηγείται σύμφωνα με τη λογική του θεάματος.
Κάποιος, μετά το Άουσβιτς, έγραψε ότι δεν θα ήταν πλέον δυνατό να γράφει κανείς ποίηση. Και στην πραγματικότητα, δεν την παράγουμε πια: προτιμούμε να μιλάμε για υπερπαραγωγές.
Αυτή είναι η αληθινή νίκη του ολιγαρχικού τεχνοκαπιταλισμού!
