Βλαντιμίρ Σολόβιεφ - Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία (1)

 Γεώργιος Η. Μπόρας

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΘΡΟΝΙΚΗ ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ.

Από το "Russia and the Universal Church" του Βλαντιμίρ Σολόβιεφ.

Ο Σολόβιεφ δημοσίευσε για πρώτη φορά το «Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία» στη Γαλλία το 1889.
Η εργασία χωρίζεται σε τρία μέρη, μετά από μία εκτενή παρουσίαση. Εμείς θα ασχοληθούμε με τα τρία μέρη της εργασίας. Στο πρώτο μέρος αυτής της εργασίας ο Σολόβιεφ αποπειράται να αποδείξει ότι η Ορθόδοξη Ανατολή δεν έχει καμία πραγματική θρησκευτική διοίκηση ή ότι η δομή της δεν είναι τέτοια που να παραπέμπει στην κατ'εξοχήν Παγκόσμια Εκκλησία. Στο δεύτερο μέρος δικαιολογεί τον εντοπισμό του διοικητικού κέντρου στον χώρο της Καθολικής Εκκλησίας με τον Πάπα και ως εκ τούτου δεν μπορεί παρά να είναι το νόμιμο όργανο και εκφραστής της Παγκόσμιας Εκκλησίας. Τέλος στο τρίτο μέρος του βιβλίου, "Η Τριαδική Αρχή", προσφέρει μια συνοπτική περιγραφή της ιδανικής ανθρώπινης κοινωνίας, την Παγκόσμια (εννοεί την Καθολική Εκκλησία. Αλλού την αναφέρει ως Οικουμενική. Εννοεί πάντα την Ρωμαιοκαθολική). Ο ίδιος αντιλαμβάνεται αυτή την κοινωνία ως ενσάρκωση της θείας Σοφίας και μια αντανάκλαση της Αγίας Τριάδας. Ο Αρχιερέας της Οικουμενικής Εκκλησίας, ο Πάπας της Ρώμης, αντιστοιχεί στο Θεό Πατέρα. Ο χριστιανός μονάρχης αντιστοιχεί στον Υιό και ο προφήτης αντιστοιχεί στο Άγιο Πνεύμα. Ο ρόλος του προφήτη είναι ενοποιητικός των δύο πρώτων που αναφέραμε.

Μεταφράστηκε από τον Herbert Rees το 1948. Η δική μας μετάφραση βασίζεται στην Αγγλική έκδοση του 1948.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΡΩΣΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
I
Ο Ρωσικός θρύλος του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Κασσιανού. Η εφαρμογή του στις δύο χωρισμένες Εκκλησίες.
Ένας λαϊκός ρωσικός θρύλος λέει πως ο Άγιος Νικόλαος και ο Άγιος Κασσιανός κάποτε στάλθηκαν από τον Παράδεισο για μια επίσκεψη στη Γη. Στο ταξίδι τους συνάντησαν ένα φτωχό αγρότη που είχε με το κάρο του, φορτωμένο με σανό, κολλήσει βαθειά στη λάσπη και έκανε απελπισμένες προσπάθειες για να βοηθήσει τα άλογα του. "Ας πάει και να δώσει το καλό παιδί ένα χέρι", δήλωσε ο Άγιος Νικόλαος. «Όχι εγώ? Θα μείνω μακρυά από αυτό », απάντησε ο Άγιος Κασσιανός," δεν θέλω να βρωμίσω το παλτό μου». "Καλά, περίμενε εμένα", είπε ο Άγιος Νικόλαος, "ή συνέχισε χωρίς εμένα, αν θέλεις," και μπήκε χωρίς δισταγμό στη λάσπη και βοήθησε αποφασιστικά τον αγρότη βγάζοντας το κάρο από το τέλμα. Όταν τελείωσε τη δουλειά και επέστρεψε στην παρέα του, ήταν όλος καλυμμένος από τη βρωμιά. Το παλτό του ήταν σχισμένο και λερωμένο και έμοιαζε με κουρέλια ενός ζητιάνου. Ο Άγιος Πέτρος έκπληκτος τον είδε να φτάνει στην πύλη του Παραδείσου σε αυτή την κατάσταση.
-Ποιος σε έφερε σε αυτή την κατάσταση; " τον ρώτησε.
Ο Άγιος Νικόλαος είπε την ιστορία του.
"Και τι γίνεται με σένα;" ρώτησε ο Άγιος Πέτρος, στρεφόμενος προς τον Άγιο Κασσιανό. "Δεν ήσουν μαζί του σε αυτή τη συνάντηση;" "Ναι, αλλά εγώ δεν ανακατεύομαι με πράγματα που δεν με αφορούν, και ήμουν ιδιαίτερα ανήσυχος για να μην γεμίσει ακαθαρσίες το όμορφο καθαρό παλτό μου». "Πολύ καλά", είπε ο Άγιος Πέτρος, «Εσείς, Άγιε Νικόλαε, επειδή δεν φοβηθήκατε να λερωθείτε, βοηθώντας τον πλησίον σας σε μια δυσκολία, από εδώ και πέρα θα γιορτάζετε δύο φορές το χρόνο, και θα πρέπει να αναγνωρίζεστε ως ο μεγαλύτερος των αγίων μετά από μένα από όλους τους αγρότες της Αγίας Ρωσίας. Και εσείς, Άγιε Κασσιανέ, που είσαστε ικανοποιημένος με την κατοχή ενός ωραίου καθαρού παλτό, θα γιορτάζετε μόνο τα δίσεκτα έτη, μία φορά κάθε τέσσερα χρόνια.
Μπορούμε κάλλιστα να συγχωρήσουμε τον Άγιο Κασσιανό για την αντιπάθειά του για χειρωνακτική εργασία στον λασπόδρομο. Αλλά θα ήταν μεγάλο λάθος να καταδικάσουμε το σύντροφό του για το γεγονός ότι έχει μια διαφορετική ιδέα των καθηκόντων των αγίων προς την ανθρωπότητα. Μπορούμε να έχουμε καθαρά και πεντακάθαρα ρούχα σαν του Αγίου Κασσιανού, αλλά δεδομένου ότι το κάρο μας εξακολουθεί να είναι βαθιά στη λάσπη, αυτό που χρειαζόμαστε πραγματικά είναι η στάση του Αγίου Νικολάου , ο γενναιόκαρδος Άγιος που είναι πάντα έτοιμος να πάει να εργαστεί και να βοηθήσει.
Η Δυτική Εκκλησία, πιστή στην αποστολική αποστολή, δεν φοβάται να βυθιστεί στον βούρκο της ιστορίας. Αφού επί αιώνες ήταν το μόνο στοιχείο της ηθικής τάξης και της πνευματικής κουλτούρας μεταξύ των βάρβαρων λαών της Ευρώπης, ανέλαβε το έργο όχι μόνο για την πνευματική μόρφωση αυτών των λαών με το ανεξάρτητο πνεύμα και τα απολίτιστα ένστικτα, αλλά τους έμαθε και τον τρόπο να κυβερνούν. Η ίδια είναι αφιερωμένη σε αυτό το επίπονο καθήκον, στον Παπισμό, όπως ο Άγιος Νικόλαος στο μύθο[ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΟΤΗΤΑ. ΕΤΣΙ ΔΕΝ ΒΟΗΘΑΕΙ ΤΑ ΑΛΟΓΑ ΑΛΛΑ ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΚΑΡΟ ΚΑΙ ΑΠΟΞΗΡΑΙΝΕΙ ΤΟ ΔΡΟΜΟ.]Δεν ενδιαφέρεται τόσο πολύ για την καθαρότητα στη δική της εμφάνιση, όσο στο να προστρέχει στις επείγουσες ανάγκες της ανθρωπότητας. Η Ανατολική Εκκλησία, από την άλλη πλευρά, με το μοναχικό ασκητισμό της και τον στοχαστικό μυστικισμό της, την απόσυρσή της από την πολιτική ζωή και από όλα τα κοινωνικά προβλήματα που αφορούν την ανθρωπότητα στο σύνολό της, σκέφτεται κυρίως, όπως ο Άγιος Κασσιανός, για την επίτευξη του παραδείσου χωρίς ένα λεκέ στα ρούχα της.[ΗΤΑΝ ΗΔΗ ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ. ΚΑΙ ΘΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΤΑ ΔΥΣΕΚΤΑ ΟΤΑΝ ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΑΓΙΟΣ ΔΕΝ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΕΚΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΙΚΟΛΑΟ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΧΑΘΕΙ Η ΑΓΙΟΤΗΣ ΚΑΙ ΓΙΝΕΙ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ] Η Δυτική Εκκλησία, προς επίτευξη ενός οικουμενικού στόχου, επιστρατεύει όλες τις εξουσίες της, θεία και ανθρώπινη, ενώ η Ανατολική Εκκλησία ενδιαφέρεται μόνο για τη διατήρηση της καθαρότητάς της. Υπάρχει το καθοριστικό στοιχείο της διαφοράς και η βασική αιτία του σχίσματος μεταξύ των δύο Εκκλησιών.
Είναι ζήτημα μιας διαφορετικής προσέγγισης, ενός διαφορετικού ιδανικού, της ίδιας της θρησκευτικής ζωής. Η θρησκευτική προσέγγιση, το θρησκευτικό ιδανικό, του διαχωρισμένου Ανατολικού Χριστιανισμού δεν είναι ψευδής, είναι ελλιπής. Στην ανατολική χριστιανοσύνη για τα τελευταία χίλια χρόνια, η θρησκεία έχει ταυτιστεί με την προσωπική ευσέβεια, και η προσευχή έχει θεωρηθεί ως η μία και μόνη θρησκευτική δραστηριότητα. Η Δυτική Εκκλησία, χωρίς να παραβλέπει την ατομική ευσέβεια ως την αληθινή φύτρα όλων των θρησκειών, επιδιώκει την ανάπτυξη της φύτρας και την άνθηση της μέσα από κοινωνικές δραστηριότητες που διοργανώνονται για τη δόξα του Θεού και το καθολικό καλό της ανθρωπότητας. Η Ανατολική προσεύχεται, η Δυτική προσεύχεται και εργάζεται. Ποιο από τα δύο είναι το σωστό;[Η ΑΓΙΟΤΗΣ, ΚΑΘΟΤΙ Η ΔΥΤΙΚΗ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΓΙΟΥΣ. ΖΗΤΕΙΣΤΕ ΤΗΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΚΑΙ ΟΛΑ ΕΠΟΝΤΑΙ]
Ο Ιησούς Χριστός ίδρυσε την ορατή Εκκλησία Του όχι απλώς να διαλογίζεται για τον Ουρανό, αλλά και για να εργάζεται πάνω στη Γη[ΤΗΝ ΣΩΤΗΡΙΑ] και να αντέχει τις πύλες της κόλασης. Δεν έστειλε τους Αποστόλούς του στην μοναξιά της ερήμου, αλλά μέσα στον κόσμο για να τον κατακτήσουν και να τον υπαγάγουν στο Βασίλειο που δεν είναι αυτού του κόσμου, και Εκείνος τους έκανε κοινωνούς όχι μόνο στην αθωότητα των περιστεριών, αλλά και στη σοφία των φιδιών. Αν είναι απλώς ένα ζήτημα διατήρησης της καθαρότητας της χριστιανικής ψυχής, ποιος είναι ο σκοπός όλων των κοινωνικών οργανώσεων της Εκκλησίας και όλων εκείνων των κυρίαρχων και απόλυτων εξουσιών με τις οποίες ο Χριστός την έχει εξοπλίσει δίνοντας της την τελική εξουσία της να δεσμεύει και να λύνει στη Γη, καθώς και στον ουρανό;[ΝΑ ΝΙΚΗΘΕΙ Ο ΦΑΡΙΣΑΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΟΜΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑΣ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΒΡΩΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ] Οι μοναχοί του Αγίου Όρους Άθω, πραγματικοί εκπρόσωποι της απομονωμένης Ανατολικής Εκκλησίας, έχουν εδώ και αιώνες ξοδέψει όλες τις ενέργειές τους στην προσευχή και την ενατένιση του ακτίστου φωτός του Θαβώρ.[ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΨΑΛΛΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΑΚΑΘΙΣΤΟ ΥΜΝΟ ΤΗΣ ΠΛΑΤΥΤΕΡΑΣ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ] Είναι απολύτως σωστό: η προσευχή και η ενατένιση του ακτίστου είναι απαραίτητα για τη χριστιανική ζωή. Αλλά μπορούμε να επιτρέψουμε αυτή η κατάληψη της ψυχής να αποτελεί το σύνολο της χριστιανικής ζωής; Γι' αυτό είναι που πρέπει να ενεργήσουμε αν θέλουμε να προσπαθήσουμε να θέσουμε την Ορθόδοξη Ανατολή, με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και τις ειδικές θρησκευτικές της τάσεις, στη θέση της Παγκόσμιας Εκκλησίας (Universal Church, αναφέρεται στο κείμενο). Έχουμε στην Ανατολή μια Εκκλησία σε προσευχή, αλλά πού ανάμεσά μας είναι η Εκκλησία σε δράση, όταν υποστηρίζει τον εαυτό της ως μια πνευματική δύναμη απολύτως ανεξάρτητη από τις εξουσίες αυτού του κόσμου; Που είναι η εκκλησία του ζωντανού Θεού στην Ανατολή, η Εκκλησία η οποία σε κάθε γενιά νομοθετεί για την ανθρωπότητα, που ιδρύει και αναπτύσσει τη διατύπωση της αιώνιας αλήθειας με την οποία αντιμετωπίζει τις συνεχώς μεταβαλλόμενες μορφές του ψεύδους; Πού είναι η Εκκλησία, η οποία μοχθεί να ξεμουχλιάσει την όλη κοινωνική ζωή των εθνών, σύμφωνα με το χριστιανικό ιδεώδες, και να τους καθοδηγήσει προς τον υπέρτατο στόχο της Δημιουργίας - ελεύθερη και τέλεια ένωση με το Δημιουργό;[ΠΟΙΟΝ ΟΔΗΓΗΣΕ;]
Οι υποστηρικτές ενός αποκλειστικού ασκητισμού πρέπει να θυμούνται ότι ο τέλειος άνθρωπος πέρασε μόνο σαράντα ημέρες στην έρημο. Εκείνοι που σκέφτονται το φως του Θαβώρ, δεν πρέπει να ξεχνάνε ότι αυτό το φως εμφανίστηκε μόνο μία φορά στην επίγεια ζωή του Χριστού, ο οποίος απόδειξε με το δικό του παράδειγμα ότι η αληθινή προσευχή και αληθινή ενατένιση είναι απλά ένα θεμέλιο για τη ζωή της δράσης[ΔΙΟΤΙ ΤΙΣ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ ΦΟΡΕΣ Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΧΩΡΙΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥΣ ΠΛΕΟΝ ΣΤΟΥΣ ΛΟΦΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΑΟΡΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΗΣ]. Εάν αυτή η μεγάλη Εκκλησία, η οποία επί αιώνες δεν έχει κάνει τίποτα, αλλά προσεύχεται, θέλει να δείξει ότι δεν έχει προσευχηθεί μάταια, θα πρέπει να δείξει από μόνη της μια ζωντανή Εκκλησία, που ενεργεί, που αγωνίζεται, που νικά. Όμως εμείς μόνοι μας πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τα πράγματα είναι έτσι. Πρέπει, πάνω απ 'όλα, να αναγνωρίσουμε την ανεπάρκεια των παραδοσιακών θρησκευτικών ιδανικών μας, και να κάνουμε μια ειλικρινή προσπάθεια να αντιληφθούμε μια πιο ολοκληρωμένη σύλληψη του Χριστιανισμού.[ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ, ΤΟ ΑΙΩΝΙΟ ΘΗΛΥ ΤΟΥ ΓΝΩΣΤΙΚΙΣΜΟΥ] Δεν υπάρχει καμία ανάγκη να εφεύρουμε ή να δημιουργήσουμε κάτι νέο για το σκοπό αυτό. Έχουμε απλώς να αποκαταστήσουμε στη θρησκεία μας τον Καθολικό ή οικουμενικό χαρακτήρα της με την αναγνώριση της ενότητάς μας με το ενεργό τμήμα του χριστιανικού κόσμου, με την συγκεντρωτική και οργανωμένη δύση, για να πετύχουμε μια παγκόσμια δραστηριότητα και αποκτώντας αυτό το οποίο διαθέτει, αλλά μας λείπει. Δεν μας ζητείται να αλλάξουμε τη φύση μας, ως Ανατολική Εκκλησία ή να διαψεύσουμε τον ειδικό χαρακτήρα της θρησκευτικής μας ιδιοφυΐας. Δεν έχουμε παρά να αναγνωρίσουμε ανεπιφύλακτα τη στοιχειώδη αλήθεια, ότι εμείς είμαστε της Ανατολής, αλλά είμαστε ένα μέρος της Παγκόσμιας Εκκλησίας, ένα μέρος παρολαυτά που δεν έχει το κέντρο του στον εαυτό του, και άρα συνεπώς, επιβάλλεται σε μας να αποκαταστήσουμε τη σχέση, το σύνδεσμο, μεταξύ των επιμέρους περιφερειακών δυνάμεων μας και του μεγάλου παγκόσμιου κέντρου που η Θεία Πρόνοια έχει τοποθετήσει στη Δύση. Δεν υπάρχει καμία απαίτηση καταστολής της θρησκευτικής και ηθικής μας ιδιαιτερότητας, αλλά μάλλον να στεφανώσουμε και να εμπνεύσουμε αυτήν με μια παγκόσμια και προοδευτική[ΜΑΣΟΝΙΚΗ] ζωή. Αυτό που οφείλουμε στους εαυτούς μας συνίσταται απλώς στο να αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι είμαστε στην πραγματικότητα, ένα οργανικό τμήμα του μεγάλου σώματος της Χριστιανοσύνης, επιβεβαιώνοντας την πνευματική αλληλεγγύη μας με τους Δυτικούς αδελφούς μας. Αυτή η ηθική πράξη δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας θα είναι από μόνη της ένα τεράστιο βήμα προς τα εμπρός από την πλευρά μας και η απαραίτητη προϋπόθεση για όλη την περαιτέρω πρόοδο.
Ο Άγιος Κασσιανός δεν χρειάζεται να γίνει ένα διαφορετικό πρόσωπο ή να πάψει να νοιάζεται να διατηρήσει τα ρούχα του πεντακάθαρα. Θα πρέπει απλώς να αναγνωρίσει ότι ο σύντροφός του έχει ορισμένες σημαντικές ιδιότητες που ο ίδιος δεν διαθέτει, και αντί να μουτρώνει απέναντι σε αυτόν τον ενεργητικό εργαζόμενο θα πρέπει ειλικρινά να τον δεχτεί ως σύντροφό του και να συνεχίσει το γήινο ταξίδι που εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά τους.[ΜΑΡΘΑ ΜΑΡΘΑ!!! ΗΡΘΕ Ο ΚΥΡΙΟΣ]

ΣΥΝΕΧΊΖΕΤΑΙ

Βλαντιμίρ Σολόβιεφ - Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία (3)

Συνέχεια από Τετάρτη 28 Δεκεμβρίου 2022

Γεώργιος Η. Μπόρας

 V

Κρίσιμες παρατηρήσεις για τους Ρώσους Σλαβόφιλους και τις ιδέες τους σχετικά με την Εκκλησία.

Ο Αρχιεπίσκοπος Φιλάρετος χωρίς να είναι στις προθέσεις του αποκάλυψε την πραγματική κατάσταση της διαχωρισμένης Ανατολικής Εκκλησίας. Οι Σλαβόφιλοι έχουν προσπαθήσει να κρύψουν τη γύμνια τους κάτω από το διαφανές πέπλο μιας ιδεαλιστικής θεωρίας της Εκκλησίας: "στην ελεύθερη και ζωντανή ενότητά της βασισμένη στη θεία χάρη και τη χριστιανική φιλανθρωπία". Το δόγμα τους, στο μέτρο που θέλει την Εκκλησία σε γενικές γραμμές να λειτουργεί ως ένας ηθικός οργανισμός, είναι απολύτως αληθές, και θα πρέπει να τους δοθούν εύσημα για το γεγονός ότι επέμειναν στη θεωρία τους, πάνω στο ζήτημα της ουσιαστικής και αδιαίρετης ενότητάς της, η οποία έχει αγνοηθεί εντελώς από τους επίσημους θεολόγους μας και διαφωνούντες μας. Από την άλλη πλευρά, εκείνοι που θεωρούν ότι οι Σλαβόφιλοι, διακηρύσσοντας τη θετική αντίληψη της Παγκόσμιας Εκκλησίας περιορίζονται πάρα πολύ σε ασαφείς γενικεύσεις, θα μπορέσουν να βρουν αυτή την ίδια αντίληψη για την Εκκλησία πολύ πιο πλήρη και σαφώς αναπτυγμένη σε ορισμένους καθολικούς συγγραφείς, ειδικά στον περίφημο Möhler στο θαυμαστό του έργο, Die Symbolik der Kirche christlichen.

Η "Εκκλησία είναι Μία" είναι ο τίτλος που δόθηκε από τον Khomyakov, τον αρχηγό της ομάδας των Σλαβόφιλων στη Ρωσία, σε ένα μικρό τόμο δογματικής θεολογίας, ο οποίος, αν και ασήμαντος από μόνος του, αξίζει να αναφερθεί ως η μόνη προσπάθεια εκ μέρους των Σλαβόφιλων να καθορίσουν και να συστηματοποιήσουν τις θεολογικές ιδέες τους. Η ενότητα τής Εκκλησίας καθορίζεται από την ενότητα της θείας Χάριτος η οποία, αν πρόκειται να εργαστεί εντός των ανθρώπων και να τους μεταμορφώσει σε Εκκλησία του Θεού, απαιτεί από αυτούς πιστότητα σε μια κοινή παράδοση, αδελφική φιλανθρωπία και την ελεύθερη συναίνεση της ατομικής συνείδησης τους η οποία είναι η οριστική εγγύηση της αλήθειας της πίστης τους. Είναι αυτό το τελευταίο σημείο, ιδίως, στο οποίο οι Σλαβόφιλοι επιμένουν στον ορισμό τους για την αληθινή Εκκλησία ως "την αυθόρμητη, ενεργητική σύνθεση της ενότητας και της ελευθερίας στη φιλανθρωπία."

Τι ένσταση μπορεί να υπάρξει σε μια τέτοια ιδέα; Υπάρχει κάποιος Ρωμαιοκαθολικός ο οποίος, στην παρουσίαση της όλης ανθρωπότητας ή ιδιαίτερου τμήματος της που εμπνέεται με τη θεία αγάπη και την αδελφική φιλανθρωπία, έχοντας μια καρδιά και μια ψυχή, και παραμένοντας έτσι σε μια ελεύθερη και εξ ολοκλήρου εσωτερική ενότητα - υπάρχει, ρωτώ κάθε Ρωμαιοκαθολικό, κάποιος ο οποίος να επιθυμεί να επιβάλει σε μια τέτοια κοινωνία μια εξωτερική και δεσμευτική δικαιοδοσία μιας δημόσιας θρησκευτικής αρχής; Μήπως υπάρχουν παπικοί οι οποίοι πιστεύουν ότι τα Σεραφείμ και τα Χερουβείμ χρειάζονται ένα Πάπα να τα κυβερνά; Και, από την άλλη πλευρά, υπάρχει κάποιος προτεστάντης ο οποίος, εφόσον είδε την πραγματική επίτευξη της τελικής αλήθειας μέσα από "την τελειότητα της φιλανθρωπίας," να εξακολουθεί να επιμένει στην άσκηση των ιδιωτικών απόψεων;

Η απολύτως ελεύθερη και εσωτερική ένωση των ανθρώπων με τη Θεότητα και μεταξύ μας - αυτός είναι ο υπέρτατος στόχος, το καταφύγιο προς το οποίο έχουμε χαράξει την πορεία μας. Οι δυτικοί αδελφοί μας δεν έχουν συμφωνήσει μεταξύ τους ως προς την καλύτερη μέθοδο για την επίτευξή του. Οι ρωμαιοκαθολικοί πιστεύουν ότι είναι ασφαλέστερο να διασχίσουν τη θάλασσα μαζί, σε ένα μεγάλο και αξιόπλοο σκάφος που έχει ναυπηγηθεί από έναν διάσημο μάστορα, το οποίο κυβερνάται από έναν επιδέξιο χειριστή και είναι εξοπλισμένο με όλα όσα είναι απαραίτητα για το ταξίδι. Οι προτεστάντες, αντιθέτως, ισχυρίζονται ότι αφορά στον καθένα να κατασκευάσει ένα κυδωνιών κέλυφος της αρεσκείας του, με το οποίο θα μπορέσει να συνεχίσει την αβέβαιη πορεία του με μεγαλύτερη ελευθερία. Η τελευταία αυτή άποψη, αν και εσφαλμένη, είναι τουλάχιστον συζητήσιμη. Αλλά τι να πούμε σε αυτούς τους αυτοαποκαλούμενους Ορθόδοξους, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο καλύτερος τρόπος για να φτάσετε στο λιμάνι, είναι να προσποιείστε ότι είστε ήδη εκεί, και οι οποίοι πιστεύουν ότι στο θέμα αυτό έχουν πλεονέκτημα ως προς τους Δυτικούς αδελφούς τους; Το τελευταίο, πρέπει να γίνει δεκτό, ποτέ δεν υποψιάστηκαν ότι το μεγάλο πρόβλημα της θρησκείας ήταν δεκτικό μιας τόσο απλής λύσης.

Η Εκκλησία είναι μία και αδιαίρετη, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να περιλαμβάνει διάφορους τομείς, οι οποίοι δεν πρέπει να διαχωριστούν, αλλά να διακρίνονται σαφώς ο ένας από τον άλλο. Διαφορετικά, θα είναι αδύνατο να κατανοήσουμε την παρελθούσα ή παρούσα ιστορία της θρησκείας ή να κάνουμε οτιδήποτε για το θρησκευτικό μέλλον της ανθρωπότητας. Απόλυτη τελειότητα μπορεί να ανήκει μόνο σε αυτό το υψηλότερο τμήμα της Εκκλησίας, το οποίο έχει ήδη, άπαξ, ιδιοποιηθεί και αφομοιώσει την πληρότητα της θείας χάριτος - τη Θριαμβεύουσα Εκκλησία ή το βασίλειο της Δόξας. Στο μέσον, ανάμεσα στην θεία αυτή σφαίρα και τα καθαρά γήινα στοιχεία της ορατής ανθρωπότητας βρίσκεται ο θεανθρώπινος οργανισμός της Εκκλησίας, αόρατος μέσα στη μυστική δύναμη του και ορατός στην παρούσα εκδήλωση του, μοιράζεται εξίσου στην τελειότητα του Ουρανού και τις απαιτήσεις της υλικής του ύπαρξης. Αυτή είναι η Εκκλησία, κυριολεκτικά μιλώντας, και είναι αυτή η οποία μας απασχολεί. Δεν είναι τέλεια με την απόλυτη έννοια, αλλά αυτή πρέπει να διαθέτει όλα τα απαραίτητα μέσα για την ασφαλή πρόοδο προς την κατεύθυνση του υπέρτατου ιδανικού - η τέλεια ενότητα όλης της δημιουργίας στον Θεό - παρά τα αμέτρητα εμπόδια και τις δυσκολίες, μέσα από τους αγώνες, τους πειρασμούς και αδυναμίες των ανθρώπων.

Εδώ κάτω, η Εκκλησία δεν έχει την τέλεια ενότητα της Ουράνιας Βασιλείας, αλλά παρόλα αυτά πρέπει να έχει κάποια πραγματική ενότητα, ένα δεσμό άμεσα οργανικό και πνευματικό ο οποίος να συνιστά ένα συγκεκριμένο όργανο, ένα ζωντανό σώμα και μία ηθική ιδιαιτερότητα. Αν και δεν περιλαμβάνει το σύνολο της ανθρωπότητας υπό μια πραγματική υλική έννοια, ωστόσο είναι παγκόσμια, στο μέτρο που δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά σε κάθε ένα έθνος ή σε μια ομάδα εθνών. Όμως πρέπει να έχει ένα διεθνές κέντρο το οποίο να της δίνει τη δυνατότητα να εξαπλωθεί σε ολόκληρο το σύμπαν. Συνεπώς, η Εκκλησία εδώ κάτω, αν και βασίζεται στην αποκάλυψη του Θεού και είναι ο εγγυητής της κατατεθειμένης πίστης, δεν απολαμβάνει την απόλυτη και άμεση γνώση όλων των αληθειών. Αντί αυτού είναι αλάθητη. Δηλαδή, δεν μπορεί να κάνει λάθος, όταν, σε μια δεδομένη στιγμή, καθορίζει την τάδε ή την τάδε θρησκευτική ή ηθική αλήθεια, της οποίας η ρητή γνώση έχει γίνει απαραίτητη σε αυτήν. Η Εκκλησία στη Γη δεν είναι εντελώς ελεύθερη, δεδομένου ότι υπόκειται στους όρους της πεπερασμένης ύπαρξης, αλλά πρέπει να είναι αρκετά ανεξάρτητη ώστε να είναι σε θέση να συνεχίσει ένα μόνιμο και ενεργό αγώνα ενάντια στις δυνάμεις του εχθρού και να αποτρέψει τις πύλες της κόλασης να επικρατήσουν πάνω της.

Τέτοια είναι η αληθινή Εκκλησία στη Γη, η Εκκλησία η οποία, παρά την ατέλεια του ανθρώπινου στοιχείου της, έχει λάβει από τον Θεό το δικαίωμα, τη δύναμη και όλα τα απαραίτητα μέσα για να αυξήσει και να καθοδηγήσει την ανθρωπότητα προς το καθορισμένο τέλος της. Αν δεν ήταν μία και καθολική, δεν θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως θεμέλιο της θετικής ενότητας όλων των λαών, η οποία είναι η κατεξοχήν αποστολή της. Αν δεν ήταν αλάθητη, δεν θα μπορούσε να καθοδηγήσει την ανθρωπότητα στον αληθινό δρόμο, θα ήταν μια τυφλή οδηγός τυφλών. Τέλος, αν δεν ήταν ανεξάρτητη, δεν θα μπορούσε να εκπληρώσει το καθήκον της προς την κοινωνία, θα είχε γίνει το όργανο των εξουσιών αυτού του κόσμου και θα είχε αποτύχει πλήρως στην αποστολή της.

Τα βασικά και απαραίτητα χαρακτηριστικά της αληθινής Εκκλησίας είναι, όπως φαίνεται, διευθετημένα και αρκετά σαφή. Παρόλα αυτά, η σύγχρονη Ορθοδοξία μας, ενώ συγχέει το θείο και τα γήινα θέματα της Εκκλησίας στους νεφελώδεις συλλογισμούς της, είναι προετοιμασμένη να προσδιορίσει αυτό το μπερδεμένο ιδεολόγημα με την σημερινή Ανατολική Εκκλησία, την Ελληνο-Ρωσική Εκκλησία, όπως βλέπουμε. Δηλώνουν ότι είναι η μία και μοναδική Εκκλησία του Θεού, η αληθινή Παγκόσμια Εκκλησία, και θεωρούν τις άλλες κοινότητες, ως τίποτε περισσότερο παρά αντι-χριστιανικές οργανώσεις. Έτσι, ενώ αποδέχονται θεωρητικά την ιδέα της Παγκόσμιας Εκκλησίας, οι Σλαβόφιλοι, το αρνούνται αυτό στην πραγματικότητα και μειώνουν τον παγκόσμιο χαρακτήρα του Χριστιανισμού σε μια συγκεκριμένη Εκκλησία, η οποία, αν προσέξουμε τις απόψεις της θα δούμε ότι απέχει πολύ από το αντίστοιχο ιδανικό που οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι υπηρετούν. Σύμφωνα με την αντίληψη τους, όπως είδαμε, η αληθινή Εκκλησία είναι "η οργανική σύνθεση της ελευθερίας και της ενότητας στη φιλανθρωπία", και αυτό το βρίσκουμε μέσα στην Ελληνο-Ρωσική Εκκλησία, λένε, άρα εμείς πρέπει να κοιτάξουμε για τη σύνθεση αυτή! Ας προσπαθήσουμε να τους πάρουμε στα σοβαρά και να δούμε τι υπάρχει σε αυτήν την ιδέα.

Συνεχίζεται

ΑΣ ΕΠΙΜΕΙΝΟΥΜΕ ΛΙΓΟ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΑΓΕΛΑΦΟ ΤΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ.

Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΡΩΣΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΣΕ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ.

ΟΣΟ ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ, ΑΥΤΟΙ ΤΟΝ ΤΑΙΖΟΥΝ, ΤΟΝ ΔΥΣΤΥΧΟ.

Βλαντιμίρ Σολόβιεφ - Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία (2)

Συνέχεια από: Σάββατο 10 Δεκεμβρίου 2022

 Γεώργιος Η. Μπόρας

Η Αγγλική έκδοση του βιβλίου Russia and the Universal Church βρίσκεται εδώ.

IV

H Ρωσική διαφωνία. Η σχετική αλήθεια τού σχίσματος (Raskol). Mgr. (sic) Φιλάρετος τής Μόσχας και η αντίληψή του για την Παγκόσμια Εκκλησία.

Αν θέλουμε να δώσουμε το στίγμα τής Ορθοδοξίας από την άποψη τής Ρωσικής εθνικής ιδέας, η λογική μάς υποχρεώνει να αναζητήσουμε την πραγματική έκφραση αυτής τής ιδέας ανάμεσα στις εγχώριες αιρέσεις και όχι στο πεδίο της επίσημης Εκκλησίας, η καταγωγή της οποίας είναι Ελληνική και η οργάνωση της οποίας, δοσμένη από τον Πέτρο το Μέγα, είναι Τευτονική. Στερούμενο οποιασδήποτε συγκεκριμένης αρχής ή πρακτικής ανεξαρτησίας, το «Υπουργείο των Πνευματικών Υποθέσεων της Ορθοδόξου Κοινωνίας" (αναφέρεται στην Επίσημη Εκκλησία ειρωνικά) μπορεί να αναπαράγει μόνο τον αυτοκρατορικό κληρικαλισμό του Βυζαντίου τροποποιημένου από την χαλαρή καλόκαρδη φύση των δικών μας ανθρώπων και της Τευτονικής γραφειοκρατίας της διοίκησής μας. Εκτός από τις συγκεκριμένες αιτίες που παρήγαγαν το σχίσμα (Raskol), και οι οποίες έχουν μόνο ιστορική σημασία πλέον, μπορεί να υποστηριχθεί με βεβαιότητα ότι ο λόγος για την επιμονή του σχίσματος στο εσωτερικό της χώρας είναι η προφανής ανεπάρκεια της Ρωσικής Εκκλησιαστικής διοίκησης σε συνδυασμό με τις υπερβολικές αξιώσεις των σχισματικών. Αυτή η Εκκλησία, "δημιουργημένη" από τον Τσάρο, αν και εντελώς υποταγμένη στην κοσμική εξουσία και στερημένη από την εσωτερική ζωντάνια, παρά ταύτα κάνει χρήση της ιεραρχικής ιδέας ασκώντας πάνω στους ανθρώπους την απόλυτη εξουσία που δικαιωματικά ανήκει μόνο στην ανεξάρτητη Παγκόσμια Εκκλησία που ιδρύθηκε από τον Χριστό. Η κενότητα αυτής της στάσης, την οποία ο λαός περισσότερο διαισθάνεται παρά συνειδητά αναγνωρίζει, έχει οδηγήσει ένα κομμάτι των διαφωνούντων μας σε ατελέσφορες προσπάθειες στο να γίνει η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία ανεξάρτητη από το κράτος, ενώ ένα άλλο και μεγαλύτερο τμήμα έχει ειλικρινά δηλώσει ότι η αληθινή Εκκλησία έχει εντελώς εξαφανιστεί από τον κόσμο από το έτος 1666 (περίοδος του σχίσματος), και ότι ζούμε κάτω από τον πνευματικό έλεγχο του Αντίχριστου, ο οποίος κατοικεί στην Αγία Πετρούπολη. Είναι ολοφάνερο γιατί οι υποστηρικτές της "Ρωσικής Ιδέας" φροντίζουν να κρατούν τις αποστάσεις τους από το σχίσμα ή να μην αναζητούν αυτήν την άπιαστη «Ιδέα» στην εν λόγω περίοδο. Υπάρχει ένα δόγμα το οποίο ισχυρίζεται ότι η Ρωσική Εκκλησία και η μοναρχία υπόκεινται στην απόλυτη εξουσία του Αντίχριστου και το οποίο αναβάλλει κάθε ελπίδα για μια καλύτερη διευθέτηση των ζητημάτων στο τέλος του κόσμου. Προφανώς δεν εναρμονίζεται πολύ καλά με ένα υπερβολικό πατριωτισμό, που εκπροσωπεί τη Ρωσία στην παρούσα περίοδο και την παρουσιάζει ως το δεύτερο Ισραήλ και τον Ρωσικό λαό ως τον εκλεκτό λαό του μέλλοντος.

Παρ' όλα αυτά, είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι είναι ακριβώς αυτοί που θα ήθελαν να αναλάβει η Ρωσία μια θρησκευτική αποστολή καθόλα δική της, δηλαδή οι Σλαβόφιλοι, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να αγνοούν ή να υποτιμούν ένα σημαντικό ιστορικό φαινόμενο κατά το οποίο η θρησκευτική μεγαλοφυΐα του ρωσικού λαού έχει δείξει μια κάποια πρωτοτυπία. Από την άλλη πλευρά, σε ορισμένους από τους φιλελεύθερους και ριζοσπαστικούς μας "φιλοδυτικούς" κύκλους, ο εθνικός μας Προτεσταντισμός, παρά τις βάρβαρες μορφές που υιοθετεί, βρίσκει πρόθυμους υποστηρικτές που φαντάζονται ότι διακρίνουν σε αυτό (το σχίσμα) την υπόσχεση για ένα καλύτερο μέλλον για τον ρωσικό λαό. Εμείς οι ίδιοι, που δεν έχουμε λόγο ούτε να μειώσουμε ούτε να υπερεκτιμήσουμε αυτό το τυπικό φαινόμενο της θρησκευτικής μας ιστορίας, είμαστε σε θέση να το δούμε πιο αντικειμενικά. Δεν υποτιμούμε τη συμβολή που είχαν στην άνοδο του σχίσματος η βαθύτατη άγνοια, οι υπερ-δημοκρατικές τάσεις, και το πνεύμα της εξέγερσης. Εμείς δεν πρέπει, ως εκ τούτου, να προσβλέπουμε σε αυτό για μία οποιαδήποτε υψηλότερη αλήθεια ή οποιοδήποτε θετικό θρησκευτικό ιδεώδες. Παρ 'όλα αυτά, είμαστε υποχρεωμένοι να σημειώσουμε ότι υπήρξε πάντα μια σπίθα της θείας φωτιάς σε αυτήν την άξεστη, ακόμα και παράλογη πρόκληση των παθών του όχλου. Υπάρχει σε αυτό το κάψιμο δίψα για θρησκευτική αλήθεια, μία επιτακτική ανάγκη για μια πραγματική και ζώσα Εκκλησία. Ο εθνικός μας Προτεσταντισμός στοχεύει στους ελλιπείς τρόπους και στην ανικανότητα της εκκλησιαστικής διοίκησης και όχι στην καθεαυτή ουσία της ορατής Εκκλησίας. Ακόμα και το πιο προηγμένο τμήμα των «παλαιών μας πιστών", θεωρούν αναγκαία μια πραγματικά οργανωμένη Εκκλησία. Αφενός επειδή το έχουν στερηθεί αυτό, και αφετέρου διότι πιστεύουν οι ίδιοι ότι είναι ήδη υπό το κράτος του Αντίχριστου όταν η Εκκλησία ασκεί την εξουσία της κατ'αυτόν τον τρόπο. Αν και επιτρέπουν, στην άγνοια που τους οδηγεί, στο να μπερδεύουν τη Ρωσία με ολόκληρο τον κόσμο, εν τούτοις υπάρχει εκεί στον πάτο αυτών των παράδοξων σφαλμάτων η ιδέα ή το αξίωμα της ανεξάρτητης από το κράτος Εκκλησίας και συνδέεται στενά με την όλη οικεία κοινωνική ζωή των ανθρώπων -μια ελεύθερη, ισχυρή και ζωντανή Εκκλησία. Και αν οι διαφωνούντες μας δουν την επίσημη Εκκλησία, είτε Ρωσική είτε Ελληνική, χωρίς την ανεξαρτησία ή την ζωτικότητα, και δηλώσουν ότι, επομένως αυτή δεν είναι η αληθινή Εκκλησία του Χριστού, είναι τουλάχιστον συνεπείς στο σφάλμα τους.

Η αρνητική αλήθεια που εισάγεται από το σχίσμα παραμένει απρόσβλητη. Ούτε οι αιματηρές διώξεις των προηγούμενων γενεών, ούτε η καταπίεση της σύγχρονης γραφειοκρατίας, ούτε η επίσημη εχθρότητα των κληρικών μας έχει κάνει κάτι για να ανταποκριθεί στον αναπάντητο ισχυρισμό ότι δεν υπάρχει πραγματικά πνευματική διοίκηση στην Ελληνο-Ρωσική Εκκλησία. Αλλά αυτό είναι δυνατόν να συμβεί τόσο, όσο η αλήθεια του εθνικού μας Προτεσταντισμού είναι σε θέση να το κάνει. Από τη στιγμή που οι "παλαιοί πιστοί" εγκαταλείπουν αυτή την απλή άρνηση και ισχυρίζονται ότι έχουν ανακαλύψει κάποια διέξοδο για τα θρησκευτικά τους ένστικτα ή ότι έχουν διαμορφώσει τη θέση τους για την Εκκλησία, πέφτουν σε προφανείς αντιφάσεις και παραλογισμούς που τους καθιστά εύκολο στόχο για τους αντιπάλους τους. Δεν είναι δύσκολο να ακολουθήσουν τους Popovtsy (Ενα μέτριο κόμμα που είχε ιερατείο και ακόμη, από το 1848, μια επισκοπή, της οποίας το κέντρο βρίσκεται στη Fontana Alba στην Αυστρία) αποδεικνύοντας ότι μια θρησκευτική κοινωνία που έχει για γενιές στερηθεί την επισκοπή και η οποία έχει μόνον εν μέρει ξαναβρεί αυτό το θεμελιώδες θεσμικό όργανο με τελείως αντικανονική διαδικασία δεν μπορεί να είναι η πραγματική συνέχιση της αρχαίας Εκκλησίας και ο μοναδικός φύλακας της Ορθοδόξου Παραδόσεως. Δεν είναι λιγότερο εύκολο να αποδείξουν, απαντώντας στους Bespopovtsy (Ένα ριζοσπαστικό κόμμα που υποστηρίζει ότι η ιεροσύνη και όλα τα μυστήρια, με την εξαίρεση του Βαπτίσματος, είναι εντελώς ανύπαρκτα από το 1666), την άποψη ότι η βασιλεία του Αντίχριστου δεν μπορεί να είναι αόριστης διάρκειας, και ότι λογικά αυτοί οι διαφωνούντες θα πρέπει να αποκηρύξουν όχι μόνο την Εκκλησία του σήμερα αλλά και αυτήν των παλαιότερων καιρών, διότι σύμφωνα με τη γνώμη τους, αυτή καταστράφηκε κατά το σωτήριο έτος 1666. Όμως η Εκκλησία έναντι της οποίας οι πύλες της κόλασης έχουν επικρατήσει δεν μπορεί να είναι η αληθινή Εκκλησία του Χριστού.

Θα λέγαμε ότι η μεγάλη ιστορική σημασία του σχίσματος, με τις χιλιάδες των μαρτύρων, είναι η διάθεση μαρτυρίας που γεννάται στο βάθος του θρησκευτικού συναισθήματος του ρωσικού λαού και το ζωηρό ενδιαφέρον που προκάλεσε, σε αυτό το λαό, με την θεοκρατική του αντίληψη περί Εκκλησίας. Αν, από τη μία πλευρά, υπάρχει μεγάλη χαρά διότι η πλειοψηφία του πληθυσμού έχει παραμείνει πιστή στην επίσημη Εκκλησία, η οποία, παρά την απουσία οποιασδήποτε νόμιμης εκκλησιαστικής διοίκησης, έχει τουλάχιστον διατηρήσει την αποστολική διαδοχή και την εγκυρότητα των μυστηρίων, από την άλλη πλευρά, θα ήταν αξιοθρήνητο αν ολόκληρος ο ρωσικός λαός ήταν ικανοποιημένος με αυτή την επίσημη Εκκλησία, όπως είναι. Αυτό θα ήταν μια πειστική απόδειξη ότι δεν υπάρχει θρησκευτικό μέλλον στο οποίο να μπορούμε να ελπίζουμε. Η σφοδρή και επίμονη διαμαρτυρία από αυτά τα εκατομμύρια των αγροτών είναι μία σοβαρή ένδειξη της μελλοντικής αναγέννησης της Εκκλησιαστικής ζωής μας. Αλλά ο κατ'ουσία αρνητικός χαρακτήρας αυτού του θρησκευτικού κινήματος αποτελεί επαρκή απόδειξη ότι ο ρωσικός λαός, όπως και κάθε άλλη ανθρώπινη δύναμη που αφήνει τους ιδίους πόρους της, είναι ανίκανος να πραγματώσει το ανώτατο ιδανικό του. Όλες αυτές οι προσδοκίες και οι δειλές κινήσεις προς μια αληθινή Εκκλησία δεν δείχνουν τίποτε περισσότερο από μια παθητική αντίδραση, τη στιγμή που η θρησκεία χρειάζεται μια πράξη ηθικής αναγέννησης η οποία να προέρχεται από μια ανώτερη πηγή παρά από το αμιγώς εθνικό και λαϊκό στοιχείο, αν θέλουμε να υλοποιηθεί αποτελεσματικά σε μια συγκεκριμένη οργανική μορφή το αίτημα για μία αληθινή Εκκλησία. Μπορούμε να δεχτούμε ότι η επίσημη Εκκλησία η οποία διοικείται από έναν κρατικό υπάλληλο δεν είναι τίποτα άλλο, παρά, ένα ακόμη κρατικό ίδρυμα, ένας μικρός κλάδος της γραφειοκρατικής διοίκησης. Αλλά η Εκκλησία που σκέφτηκαν οι διαφωνούντες μας θα ήταν, το πολύ, αποκλειστικά εθνική και δημοκρατική. Όμως είναι η ιδέα της Παγκόσμιας Εκκλησίας που λείπει κι από τις δύο πλευρές. Το άρθρο του Συμβόλου της Πίστεως σχετικά με την μία, αγία, καθολική και αποστολική Εκκλησία, αν και απαγγέλλεται σε κάθε Θεία Λειτουργία και αναφέρεται σε κάθε Βάπτιση, παραμένει νεκρό γράμμα τόσο για την "Ορθοδοξία" των "παλαιών πιστών" όσο και για την "άρχουσα Εκκλησία". Για τους "παλαιούς πιστούς", η Εκκλησία είναι το Ρωσικό έθνος - στο σύνολό του, μέχρι την περίοδο του πατριάρχη Νίκων, καθώς κι εκείνο το τμήμα του λαού το οποίο, από την εποχή εκείνη, έχει παραμείνει πιστό στο παλαιό εθνικό τυπικό.

Όσον αφορά τους θεολόγους της επίσημης Εκκλησίας, θα λέγαμε ότι οι ιδέες τους σχετικά με το θέμα είναι τόσο ασαφείς όσο αλλοπρόσαλλοι είναι οι ίδιοι. Αλλά το χαρακτηριστικό, με διάφορες παραλλαγές, που είναι σταθερό και κοινό σε όλους τους, παρά τις διαφορές τους, είναι η απουσία θετικής πίστης στην Παγκόσμια Εκκλησία. Εδώ, για να περιοριστούμε σε ένα μόνο συγγραφέα, ο οποίος αξίζει όσο ένα πλήθος άλλων, θα αναφέρουμε την θεωρία της Εκκλησίας, την οποία ανέπτυξε ο Αρχιεπίσκοπος Φιλάρετος, ο άξιος Μητροπολίτης Μόσχας, σε ένα από τα σημαντικότερα έργα του. Γράφει: "Η αληθινή χριστιανική Εκκλησία περιλαμβάνει όλες τις ιδιαίτερες εκκλησίες που ομολογούν τον Ιησού Χριστό ενσαρκωμένο. Το δόγμα όλων αυτών των θρησκευτικών κοινωνιών είναι ουσιαστικά η ίδια θεία αλήθεια. Αλλά μπορεί να αναμειγνύεται με τις απόψεις και τα λάθη των ανθρώπων. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει στη διδασκαλία αυτών των επιμέρους Εκκλησιών κανένας τονισμός για την καθαρότητα του δόγματος (αν έχει δηλαδή μεγαλύτερη ή λιγότερη καθαρότητα). Το δόγμα της Ανατολικής Εκκλησίας είναι καθαρότερο από τα υπόλοιπα, πράγματι, μπορεί να αναγνωριστεί ως απολύτως καθαρό, διότι δεν συνδέει την θεία αλήθεια με κάθε ανθρώπινη άποψη. Ωστόσο, ενόσω κάθε θρησκευτική κοινωνία προσπαθεί να τελειοποιήσει την καθαρότητα της πίστης της και το δόγμα, δεν αρμόζει σε μας να κρίνουμε τους άλλους, αλλά μάλλον να αφήσουμε την τελική απόφαση για το Πνεύμα του Θεού που καθοδηγεί τις εκκλησίες."

Αυτή είναι η γνώμη του δασκάλου Φιλάρετου και η πλειοψηφία των Ρώσων κληρικών συμφωνεί μαζί του. Το εύρος και ο διαλλακτικός χαρακτήρας αυτής της άποψης δεν μπορεί να αποκρύψει βασικά ελαττώματα της. Η αρχή της ενότητας και της καθολικότητας της Εκκλησίας εκτείνεται μόνο, όπως φαίνεται, στα κοινά σημεία της χριστιανικής πίστης των επιμέρους εκκλησιών , δηλαδή στο δόγμα της ενσάρκωσης. Αυτή η πραγματικά θεμελιώδης πίστη στον Ιησού Χριστό, τον Θεάνθρωπο, δεν θεωρείται ως ο ζωντανός και γόνιμος σπόρος μιας περαιτέρω ανάπτυξης. Ο θεολόγος της Μόσχας, μάλλον, θα έβλεπε σε αυτήν την τελική ενότητα του χριστιανικού κόσμου και τη μόνη ενότητα που θεωρείται αναγκαία. Θα ήταν ευτυχής στο να αγνοήσει τις διαφορές που υπάρχουν στην χριστιανική θρησκεία και να δηλώσει ο ίδιος ικανοποιημένος με την καθαρά θεωρητική ενότητα που προκύπτει. Πρόκειται για μια ενότητα που βασίζεται σε μία ευρεία αλλά ανούσια αδιαφορία, πράγμα που σημαίνει ένα μη οργανικό δέσιμο, το οποίο δεν απαιτεί μια δραστική φιλία μεταξύ συγκεκριμένων Εκκλησιών. Η Παγκόσμια Εκκλησία έχει μειωθεί σε μια λογική ιδέα. Τα μέρη της είναι πραγματικές εκκλησίες, αλλά το σύνολο δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια υποκειμενική αφαίρεση. Ακόμα κι αν δεν ήταν πάντα έτσι, ακόμη κι αν η Εκκλησία στο σύνολό της, ήταν κάποτε ένα ζωντανό σώμα, ωστόσο αυτό το σώμα είναι σήμερα βορά στο θάνατο και τη διάλυση. Είναι μόνο η ύπαρξη των ξεχωριστών τμημάτων που είναι πραγματικά ξεκάθαρη μπροστά στα μάτια μας, ενώ η ουσιαστική ενότητά τους έχει εξαφανιστεί στη σφαίρα του αόρατου κόσμου.

Αυτή η ιδέα της "νεκρής Εκκλησίας" δεν είναι απλά το λογικό συμπέρασμα, το οποίο πιστεύουμε ότι είναι υπονοούμενο στις προτάσεις που προέβαλε ο αναγνωρισμένος θεολόγος μας. Έχει κοπιάσει για να μας περιγράψει την Παγκόσμια Εκκλησία, όπως την αντιλαμβάνεται, με τη μορφή ενός άψυχου σώματος που αποτελείται από ετερογενή και διαφορετικά στοιχεία. Είχε ακόμη την έμπνευση να αντιστοιχίσει στην Εκκλησία του Χριστού και στα στάδια της ιστορικής ύπαρξης της, το άγαλμα-είδωλο που είδε σε όραμα ο Δανιήλ και καταγράφεται στο βιβλίο του. Η χρυσή κεφαλή του ειδώλου είναι η "παλαιοχριστιανική εκκλησία", το στήθος και τα χέρια από άργυρο δηλώνουν "την Εκκλησία η οποία αυξάνεται σε ισχύ και εύρος" (η εποχή των μαρτύρων), το ορειχάλκινο στομάχι είναι "η Εκκλησία της ευημερίας" (ο θρίαμβος του Χριστιανισμού και η εποχή των μεγάλων Διδασκάλων). Τέλος, η Εκκλησία της εποχής μας, "η Εκκλησία σε κατάσταση διαίρεσης και διασπασμένη", αντιπροσωπεύεται από τα δύο πόδια με τα δάχτυλα τους, στα οποία η άργιλος είναι αναμειγμένη με σίδηρο από τα χέρια των ανθρώπων. Η σοβαρή αποδοχή αυτού του δυσοίωνου σύμβολου θα σήμαινε την άρνηση του ενός, διότι η Εκκλησία του Θεού ιδρύθηκε αλάνθαστη και ανίκητη για να διαρκέσει για όλες τις γενιές. Ο συγγραφέας το αντιλήφθηκε, και στις επόμενες εκδόσεις του έργου του, έσβησε το σύνολο αυτής της αλληγορίας, αλλά δεν βρήκε τίποτα να βάλει στη θέση της. Πρέπει, εντούτοις, να ομολογηθεί ότι στον περιορισμό της εφαρμογής αυτού του συμβόλου, στην επίσημη Ελληνο-Ρωσική Εκκλησία, ο διακεκριμένος αντιπρόσωπος αυτού του οργάνου επέδειξε οξύνοια και αμεροληψία. Σίδηρος και πηλός αναμειγνύονται με το χέρι του ανθρώπου - η βία και η ανικανότητα και μια τεχνητή ενότητα που χρειάζεται μόνο ένα σοκ για να μετατραπεί σε σκόνη: χωρίς αλληγορία θα μπορούσε να απεικονίσει καλύτερα την πραγματική κατάσταση των αναγνωρισμένων Εκκλησίας μας.

Συνεχίζεται

ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΜΟΙΡΑΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ, ΤΟΥ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ. ΤΟ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΠΟΥ ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΣΟΦΙΟΛΟΓΟΙ ΔΕΝ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΚΑΜΜΙΑ ΑΛΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΝΑΡΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΛΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Θ. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΧΩΡΙΣ ΧΡΙΣΤΟ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΗΔΗ ΣΕ ΑΔΙΕΞΟΔΟ. Η ΠΡΟΧΕΙΡΗ ΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΓΙΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΑΠΕΤΥΧΕ ΗΔΗ. 

Ο ΖΩΝΤΑΝΟΣ ΘΕΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΤΟΥ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΦΩΤΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΟΔΟ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΠΑΡΑ ΤΙΣ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ. Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΟΜΩΣ ΜΑΚΡΥΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΣΩ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΠΟΥ ΚΑΘΟΔΗΓΕΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΑΠΟΝΕΚΡΩΘΗΚΕ. ΜΟΝΗ ΜΑΣ ΕΥΧΗ ΝΑ ΜΑΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΤΟΥ ΔΙΟΤΙ ΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ.

Βλαντιμίρ Σολόβιεφ - Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία (1)

Γεώργιος Η. Μπόρας

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΘΡΟΝΙΚΗ ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ. Από το "Russia and the Universal Church" του Βλαντιμίρ Σολόβιεφ.

Ο Σολόβιεφ δημοσίευσε για πρώτη φορά το «Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία» στη Γαλλία το 1889.

Η εργασία χωρίζεται σε τρία μέρη, μετά από μία εκτενή παρουσίαση. Εμείς θα ασχοληθούμε με τα τρία μέρη της εργασίας. Στο πρώτο μέρος αυτής της εργασίας ο Σολόβιεφ αποπειράται να αποδείξει ότι η Ορθόδοξη Ανατολή δεν έχει καμία πραγματική θρησκευτική διοίκηση ή ότι η δομή της δεν είναι τέτοια που να παραπέμπει στην κατ'εξοχήν Παγκόσμια Εκκλησία. Στο δεύτερο μέρος δικαιολογεί τον εντοπισμό του διοικητικού κέντρου στον χώρο της Καθολικής Εκκλησίας με τον Πάπα και ως εκ τούτου δεν μπορεί παρά να είναι το νόμιμο όργανο και εκφραστής της Παγκόσμιας Εκκλησίας. Τέλος στο τρίτο μέρος του βιβλίου, "Η Τριαδική Αρχή", προσφέρει μια συνοπτική περιγραφή της ιδανικής ανθρώπινης κοινωνίας, την Παγκόσμια (εννοεί την Καθολική Εκκλησία. Αλλού την αναφέρει ως Οικουμενική. Εννοεί πάντα την Ρωμαιοκαθολική). Ο ίδιος αντιλαμβάνεται αυτή την κοινωνία ως ενσάρκωση της θείας Σοφίας και μια αντανάκλαση της Αγίας Τριάδας. Ο Αρχιερέας της Οικουμενικής Εκκλησίας, ο Πάπας της Ρώμης, αντιστοιχεί στο Θεό Πατέρα. Ο χριστιανός μονάρχης αντιστοιχεί στον Υιό και ο προφήτης αντιστοιχεί στο Άγιο Πνεύμα. Ο ρόλος του προφήτη είναι ενοποιητικός των δύο πρώτων που αναφέραμε.

Μεταφράστηκε από τον Herbert Rees το 1948. Η δική μας μετάφραση βασίζεται στην Αγγλική έκδοση του 1948.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΡΩΣΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΗ

I

Ο Ρωσικός θρύλος του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Κασσιανού. Η εφαρμογή του στις δύο χωρισμένες Εκκλησίες.

Ένας λαϊκός ρωσικός θρύλος λέει πως ο Άγιος Νικόλαος και ο Άγιος Κασσιανός κάποτε στάλθηκαν από τον Παράδεισο για μια επίσκεψη στη Γη. Στο ταξίδι τους συνάντησαν ένα φτωχό αγρότη που είχε με το κάρο του, φορτωμένο με σανό, κολλήσει βαθειά στη λάσπη και έκανε απελπισμένες προσπάθειες για να βοηθήσει τα άλογα του. "Ας πάει και να δώσει το καλό παιδί ένα χέρι", δήλωσε ο Άγιος Νικόλαος. «Όχι εγώ? Θα μείνω μακρυά από αυτό », απάντησε ο Άγιος Κασσιανός," δεν θέλω να βρωμίσω το παλτό μου». "Καλά, περίμενε εμένα", είπε ο Άγιος Νικόλαος, "ή συνέχισε χωρίς εμένα, αν θέλεις," και μπήκε χωρίς δισταγμό στη λάσπη και βοήθησε αποφασιστικά τον αγρότη βγάζοντας το κάρο από το τέλμα. Όταν τελείωσε τη δουλειά και επέστρεψε στην παρέα του, ήταν όλος καλυμμένος από τη βρωμιά. Το παλτό του ήταν σχισμένο και λερωμένο και έμοιαζε με κουρέλια ενός ζητιάνου. Ο Άγιος Πέτρος έκπληκτος τον είδε να φτάνει στην πύλη του Παραδείσου σε αυτή την κατάσταση.

-Ποιος σε έφερε σε αυτή την κατάσταση; " τον ρώτησε.

Ο Άγιος Νικόλαος είπε την ιστορία του.

"Και τι γίνεται με σένα;" ρώτησε ο Άγιος Πέτρος, στρεφόμενος προς τον Άγιο Κασσιανό. "Δεν ήσουν μαζί του σε αυτή τη συνάντηση;" "Ναι, αλλά εγώ δεν ανακατεύομαι με πράγματα που δεν με αφορούν, και ήμουν ιδιαίτερα ανήσυχος για να μην γεμίσει ακαθαρσίες το όμορφο καθαρό παλτό μου». "Πολύ καλά", είπε ο Άγιος Πέτρος, «Εσείς, Άγιε Νικόλαε, επειδή δεν φοβηθήκατε να λερωθείτε, βοηθώντας τον πλησίον σας σε μια δυσκολία, από εδώ και πέρα θα γιορτάζετε δύο φορές το χρόνο, και θα πρέπει να αναγνωρίζεστε ως ο μεγαλύτερος των αγίων μετά από μένα από όλους τους αγρότες της Αγίας Ρωσίας. Και εσείς, Άγιε Κασσιανέ, που είσαστε ικανοποιημένος με την κατοχή ενός ωραίου καθαρού παλτό, θα γιορτάζετε μόνο τα δίσεκτα έτη, μία φορά κάθε τέσσερα χρόνια.

Μπορούμε κάλλιστα να συγχωρήσουμε τον Άγιο Κασσιανό για την αντιπάθειά του για χειρωνακτική εργασία στον λασπόδρομο. Αλλά θα ήταν μεγάλο λάθος να καταδικάσουμε το σύντροφό του για το γεγονός ότι έχει μια διαφορετική ιδέα των καθηκόντων των αγίων προς την ανθρωπότητα. Μπορούμε να έχουμε καθαρά και πεντακάθαρα ρούχα σαν του Αγίου Κασσιανού, αλλά δεδομένου ότι το κάρο μας εξακολουθεί να είναι βαθιά στη λάσπη, αυτό που χρειαζόμαστε πραγματικά είναι η στάση του Αγίου Νικολάου , ο γενναιόκαρδος Άγιος που είναι πάντα έτοιμος να πάει να εργαστεί και να βοηθήσει.

Η Δυτική Εκκλησία, πιστή στην αποστολική αποστολή, δεν φοβάται να βυθιστεί στον βούρκο της ιστορίας. Αφού επί αιώνες ήταν το μόνο στοιχείο της ηθικής τάξης και της πνευματικής κουλτούρας μεταξύ των βάρβαρων λαών της Ευρώπης, ανέλαβε το έργο όχι μόνο για την πνευματική μόρφωση αυτών των λαών με το ανεξάρτητο πνεύμα και τα απολίτιστα ένστικτα, αλλά τους έμαθε και τον τρόπο να κυβερνούν. Η ίδια είναι αφιερωμένη σε αυτό το επίπονο καθήκον, στον Παπισμό, όπως ο Άγιος Νικόλαος στο μύθο. Δεν ενδιαφέρεται τόσο πολύ για την καθαρότητα στη δική της εμφάνιση, όσο στο να προστρέχει στις επείγουσες ανάγκες της ανθρωπότητας. Η Ανατολική Εκκλησία, από την άλλη πλευρά, με το μοναχικό ασκητισμό της και τον στοχαστικό μυστικισμό της, την απόσυρσή της από την πολιτική ζωή και από όλα τα κοινωνικά προβλήματα που αφορούν την ανθρωπότητα στο σύνολό της, σκέφτεται κυρίως, όπως ο Άγιος Κασσιανός, για την επίτευξη του παραδείσου χωρίς ένα λεκέ στα ρούχα της. Η Δυτική Εκκλησία, προς επίτευξη ενός οικουμενικού στόχου, επιστρατεύει όλες τις εξουσίες της, θεία και ανθρώπινη, ενώ η Ανατολική Εκκλησία ενδιαφέρεται μόνο για τη διατήρηση της καθαρότητάς της. Υπάρχει το καθοριστικό στοιχείο της διαφοράς και η βασική αιτία του σχίσματος μεταξύ των δύο Εκκλησιών.

Είναι ζήτημα μιας διαφορετικής προσέγγισης, ενός διαφορετικού ιδανικού, της ίδιας της θρησκευτικής ζωής. Η θρησκευτική προσέγγιση, το θρησκευτικό ιδανικό, του διαχωρισμένου Ανατολικού Χριστιανισμού δεν είναι ψευδής, είναι ελλιπής. Στην ανατολική χριστιανοσύνη για τα τελευταία χίλια χρόνια, η θρησκεία έχει ταυτιστεί με την προσωπική ευσέβεια, και η προσευχή έχει θεωρηθεί ως η μία και μόνη θρησκευτική δραστηριότητα. Η Δυτική Εκκλησία, χωρίς να παραβλέπει την ατομική ευσέβεια ως την αληθινή φύτρα όλων των θρησκειών, επιδιώκει την ανάπτυξη της φύτρας και την άνθηση της μέσα από κοινωνικές δραστηριότητες που διοργανώνονται για τη δόξα του Θεού και το καθολικό καλό της ανθρωπότητας. Η Ανατολική προσεύχεται, η Δυτική προσεύχεται και εργάζεται. Ποιο από τα δύο είναι το σωστό;

Ο Ιησούς Χριστός ίδρυσε την ορατή Εκκλησία Του όχι απλώς να διαλογίζεται για τον Ουρανό, αλλά και για να εργάζεται πάνω στη Γη και να αντέχει τις πύλες της κόλασης. Δεν έστειλε τους Αποστόλούς του στην μοναξιά της ερήμου, αλλά μέσα στον κόσμο για να τον κατακτήσουν και να τον υπαγάγουν στο Βασίλειο που δεν είναι αυτού του κόσμου, και Εκείνος τους έκανε κοινωνούς όχι μόνο στην αθωότητα των περιστεριών, αλλά και στη σοφία των φιδιών. Αν είναι απλώς ένα ζήτημα διατήρησης της καθαρότητας της χριστιανικής ψυχής, ποιος είναι ο σκοπός όλων των κοινωνικών οργανώσεων της Εκκλησίας και όλων εκείνων των κυρίαρχων και απόλυτων εξουσιών με τις οποίες ο Χριστός την έχει εξοπλίσει δίνοντας της την τελική εξουσία της να δεσμεύει και να λύνει στη Γη, καθώς και στον ουρανό; Οι μοναχοί του Αγίου Όρους Άθω, πραγματικοί εκπρόσωποι της απομονωμένης Ανατολικής Εκκλησίας, έχουν εδώ και αιώνες ξοδέψει όλες τις ενέργειές τους στην προσευχή και την ενατένιση του ακτίστου φωτός του Θαβώρ. Είναι απολύτως σωστό: η προσευχή και η ενατένιση του ακτίστου είναι απαραίτητα για τη χριστιανική ζωή. Αλλά μπορούμε να επιτρέψουμε αυτή η κατάληψη της ψυχής να αποτελεί το σύνολο της χριστιανικής ζωής; Γι' αυτό είναι που πρέπει να ενεργήσουμε αν θέλουμε να προσπαθήσουμε να θέσουμε την Ορθόδοξη Ανατολή, με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και τις ειδικές θρησκευτικές της τάσεις, στη θέση της Παγκόσμιας Εκκλησίας (Universal Church, αναφέρεται στο κείμενο). Έχουμε στην Ανατολή μια Εκκλησία σε προσευχή, αλλά πού ανάμεσά μας είναι η Εκκλησία σε δράση, όταν υποστηρίζει τον εαυτό της ως μια πνευματική δύναμη απολύτως ανεξάρτητη από τις εξουσίες αυτού του κόσμου; Που είναι η εκκλησία του ζωντανού Θεού στην Ανατολή, η Εκκλησία η οποία σε κάθε γενιά νομοθετεί για την ανθρωπότητα, που ιδρύει και αναπτύσσει τη διατύπωση της αιώνιας αλήθειας με την οποία αντιμετωπίζει τις συνεχώς μεταβαλλόμενες μορφές του ψεύδους; Πού είναι η Εκκλησία, η οποία μοχθεί να ξεμουχλιάσει την όλη κοινωνική ζωή των εθνών, σύμφωνα με το χριστιανικό ιδεώδες, και να τους καθοδηγήσει προς τον υπέρτατο στόχο της Δημιουργίας - ελεύθερη και τέλεια ένωση με το Δημιουργό;

Οι υποστηρικτές ενός αποκλειστικού ασκητισμού πρέπει να θυμούνται ότι ο τέλειος άνθρωπος πέρασε μόνο σαράντα ημέρες στην έρημο. Εκείνοι που σκέφτονται το φως του Θαβώρ, δεν πρέπει να ξεχνάνε ότι αυτό το φως εμφανίστηκε μόνο μία φορά στην επίγεια ζωή του Χριστού, ο οποίος απόδειξε με το δικό του παράδειγμα ότι η αληθινή προσευχή και αληθινή ενατένιση είναι απλά ένα θεμέλιο για τη ζωή της δράσης. Εάν αυτή η μεγάλη Εκκλησία, η οποία επί αιώνες δεν έχει κάνει τίποτα, αλλά προσεύχεται, θέλει να δείξει ότι δεν έχει προσευχηθεί μάταια, θα πρέπει να δείξει από μόνη της μια ζωντανή Εκκλησία, που ενεργεί, που αγωνίζεται, που νικά. Όμως εμείς μόνοι μας πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τα πράγματα είναι έτσι. Πρέπει, πάνω απ 'όλα, να αναγνωρίσουμε την ανεπάρκεια των παραδοσιακών θρησκευτικών ιδανικών μας, και να κάνουμε μια ειλικρινή προσπάθεια να αντιληφθούμε μια πιο ολοκληρωμένη σύλληψη του Χριστιανισμού. Δεν υπάρχει καμία ανάγκη να εφεύρουμε ή να δημιουργήσουμε κάτι νέο για το σκοπό αυτό. Έχουμε απλώς να αποκαταστήσουμε στη θρησκεία μας τον Καθολικό ή οικουμενικό χαρακτήρα της με την αναγνώριση της ενότητάς μας με το ενεργό τμήμα του χριστιανικού κόσμου, με την συγκεντρωτική και οργανωμένη δύση, για να πετύχουμε μια παγκόσμια δραστηριότητα και αποκτώντας αυτό το οποίο διαθέτει, αλλά μας λείπει. Δεν μας ζητείται να αλλάξουμε τη φύση μας, ως Ανατολική Εκκλησία ή να διαψεύσουμε τον ειδικό χαρακτήρα της θρησκευτικής μας ιδιοφυΐας. Δεν έχουμε παρά να αναγνωρίσουμε ανεπιφύλακτα τη στοιχειώδη αλήθεια, ότι εμείς είμαστε της Ανατολής, αλλά είμαστε ένα μέρος της Παγκόσμιας Εκκλησίας, ένα μέρος παρολαυτά που δεν έχει το κέντρο του στον εαυτό του, και άρα συνεπώς, επιβάλλεται σε μας να αποκαταστήσουμε τη σχέση, το σύνδεσμο, μεταξύ των επιμέρους περιφερειακών δυνάμεων μας και του μεγάλου παγκόσμιου κέντρου που η Θεία Πρόνοια έχει τοποθετήσει στη Δύση. Δεν υπάρχει καμία απαίτηση καταστολής της θρησκευτικής και ηθικής μας ιδιαιτερότητας, αλλά μάλλον να στεφανώσουμε και να εμπνεύσουμε αυτήν με μια παγκόσμια και προοδευτική ζωή. Αυτό που οφείλουμε στους εαυτούς μας συνίσταται απλώς στο να αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι είμαστε στην πραγματικότητα, ένα οργανικό τμήμα του μεγάλου σώματος της Χριστιανοσύνης, επιβεβαιώνοντας την πνευματική αλληλεγγύη μας με τους Δυτικούς αδελφούς μας. Αυτή η ηθική πράξη δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας θα είναι από μόνη της ένα τεράστιο βήμα προς τα εμπρός από την πλευρά μας και η απαραίτητη προϋπόθεση για όλη την περαιτέρω πρόοδο.

Ο Άγιος Κασσιανός δεν χρειάζεται να γίνει ένα διαφορετικό πρόσωπο ή να πάψει να νοιάζεται να διατηρήσει τα ρούχα του πεντακάθαρα. Θα πρέπει απλώς να αναγνωρίσει ότι ο σύντροφός του έχει ορισμένες σημαντικές ιδιότητες που ο ίδιος δεν διαθέτει, και αντί να μουτρώνει απέναντι σε αυτόν τον ενεργητικό εργαζόμενο θα πρέπει ειλικρινά να τον δεχτεί ως σύντροφό του και να συνεχίσει το γήινο ταξίδι που εξακολουθεί να βρίσκεται μπροστά τους.

II

Το ζήτημα της raison d'etre (αιτία ύπαρξης) τής Ρωσίας.

Αλλά σε αυτό το σημείο, διακόπτομαι από τη γνωστή κραυγή των συμπατριωτών μου. «Ας μη μας μιλά κανείς για τις ανάγκες μας, τις ελλείψεις μας, λέγοντας αυτό επιτελούμε το ελάχιστο από όλα τα καθήκοντά μας προς την παρακμιακή Δύση! Είχε τον καιρό της! Δεν έχουμε καμία ανάγκη από αυτά και καμία υποχρέωση προς την κατεύθυνση αυτή. Έχουμε στην Ανατολή όλα όσα χρειαζόμαστε. Στο (sic) Oriente lux (Φως της Ανατολής) Ο πραγματικός εκπρόσωπος και το απόγειο της δόξας του Χριστιανισμού είναι η Αγία Ρωσία. Τι σχέση μπορούμε να έχουμε εμείς με την παλιά Ρώμη στην παρακμή της, όταν εμείς οι ίδιοι είμαστε η Ρώμη του μέλλοντος, η Τρίτη και τελευταία Ρώμη; Η Ανατολική Εκκλησία έχει εκπληρώσει το σπουδαίο ιστορικό καθήκον της με τον εκχριστιανισμό των Ρώσων, άνθρωποι οι οποίοι έχουν ταυτιστεί με τον Χριστιανισμό και στους οποίους ανήκει το όλο μέλλον της ανθρωπότητας." Η άποψη αυτή θα μείωνε τον απόλυτο ιστορικό στόχο του Χριστιανισμού και του raison d'etre της ανθρώπινης φυλής στην ύπαρξη ενός και μόνο έθνους. Αλλά το να γίνει δεκτός ένας τέτοιος ισχυρισμός αυτό θα συνεπαγόταν την επίσημη άρνηση της ίδιας της έννοιας της Παγκόσμιας Εκκλησίας. Αυτό σημαίνει μια επιστροφή στον αρχαίο Ιουδαϊσμό, με τη διαφορά ότι το πρώτο μέρος (εννοείται η Παλαιά Διαθήκη) παίχθηκε από τον εβραϊκό λαό, σύμφωνα με τα σχέδια της Θείας Πρόνοιας, και αυτό πιστοποιείται από το λόγο του Θεού, ενώ η αποκλειστική σημασία της Ρωσίας μπορεί να τονιστεί από τα λόγια ορισμένων Ρώσων προπαγανδιστών η έμπνευση των οποίων είναι μακριά από το αλάθητο.

Επιπλέον, δεδομένου ότι οι ιδέες των εμπνευσμένων συμπατριωτών μας γύρω από το θέμα της θρησκευτικής πίστης δεν είναι καθόλου ξεκάθαρες ή σαφείς, θα πρέπει να δούμε τις γενικότερες αιτίες και να εξετάσουμε τους ισχυρισμούς τους από μία καθαρά φυσική και ανθρώπινη πλευρά.

Τα τελευταία σαράντα ή πενήντα χρόνια οι πατριώτες της Ρωσίας ασχολούνται και επαναλαμβάνουν φανατικά, με διάφορες παραλλαγές, αλλά με την παρακάτω φράση αμετάβλητη, ότι: η Ρωσία είναι μεγάλη και έχει μια πανέμορφη αποστολή να εκπληρώσει στον κόσμο. Σε τι ακριβώς συνίσταται αυτή η αποστολή και τι πρέπει η Ρωσία να κάνει, τι πρέπει εμείς να κάνουμε, για να εκπληρώσει αυτήν την αποστολή, απομένει πάντα απροσδιόριστο. Ούτε οι παλιοί Σλαβόφιλοι ούτε οι απόγονοί τους ούτε ο ίδιος ο Μ. Katkov έχουν πει κάτι οριστικό για το θέμα αυτό. Έχουν μιλήσει για το «φως από την Ανατολή», αλλά από ότι φαίνεται αυτό το φως δεν έχει ακόμη φωτίσει τις αντιλήψεις τους και δεν έχει διευκρινίσει τις μελλοντικές προοπτικές τους. Εμείς ίσως να επιτρέπεται, ως εκ τούτου, ενώ αναγνωρίζουμε τα πατριωτικά αισθήματα αυτών των αξιόλογων κυρίων, να θέσουμε σ' αυτούς ανοιχτά το ερώτημα που προσπαθούν να αποφύγουν, το μεγάλο ερώτημα για την εθνική μας συνείδηση: Πώς μπορεί η Ρωσία να δικαιολογήσει την ύπαρξή της στον κόσμο;

Για αιώνες, η ιστορία της χώρας μας κινείται προς ένα μόνο στόχο, την δημιουργία μιας μεγάλης εθνικής μοναρχίας. Η ένωση της Ουκρανίας και ένα μέρος της Λευκορωσίας με τη Μοσχοβίτικη Ρωσία κάτω από τον Τσάρο Αλέξιο ήταν μια αποφασιστική στιγμή σε αυτό το ιστορικό έργο, διότι αυτή η Ένωση έθεσε ένα τέλος στη διαμάχη για την πρωτοκαθεδρία μεταξύ της Ρωσίας του Βορρά και του Νότου, μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, και έδωσε ένα πραγματικό νόημα στον τίτλο του «Τσάρου Πασών των Ρωσιών». Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα δεν υπήρχε πλέον καμία αμφιβολία για την επιτυχία του επίπονου έργου που οι αρχιεπίσκοποι και οι πρίγκιπες της Μόσχας είχαν αναλάβει να εκτελέσουν από το δέκατο τέταρτο αιώνα. Και σύμφωνα με τη λογική της Θείας Πρόνοιας, ο σπουδαίος αυτός Τσάρος ήταν ο εκλεκτός της και αυτός που πήγε πιο πέρα το έργο των προκατόχων του και αυτός που με τόλμη έθεσε το περαιτέρω ερώτημα: Τι πρέπει να κάνει η Ρωσία τώρα που είναι ενωμένη και έχει γίνει ένα ισχυρό κράτος; Στην ερώτηση αυτή ο μεγάλος αυτοκράτορας έδωσε την προσωρινή απάντηση ότι η Ρωσία πρέπει να πάει στο σχολείο με τους πολιτισμένους λαούς της Δύσης και να αφομοιώσει την επιστήμη και τον πολιτισμό τους. Αυτό ήταν πράγματι το μόνο που χρειαζόμασταν για την ώρα. Αλλά αυτή η λύση, όσο απλή και σαφής κι αν ήταν, έγινε όλο και περισσότερο ανεπαρκής καθώς η νεαρή κοινωνία της Ρωσίας σημείωσε πρόοδο στο σχολείο της Ευρώπης. Το ερώτημα, λοιπόν, προέκυψε: Τι έπρεπε να κάνει η Ρωσία μετά τα χρόνια της μαθητείας; Η αναμόρφωση του Πέτρου του Μεγάλου εισήγαγε τη Ρωσία στο εργαστήριο της Ευρώπης προκειμένου να της διδάξει πώς να χειριστεί όλα τα εργαλεία του πολιτισμού, αλλά αγνόησε αυτές τις ανώτερες αρχές και τα ιδανικά που καθοδήγησαν τη χρήση αυτών των εργαλείων. Κατά συνέπεια, αν και η ανάπλαση μας έδωσε τα μέσα να προβάλλουμε τους εαυτούς μας, δεν αποκάλυπτε τον τελικό στόχο της ύπαρξής μας ως έθνους. Αν ήταν δικαιολογημένο να ρωτήσω, θα ρωτούσα τι πρέπει να κάνει η βάρβαρη Ρωσία και εάν ο Πέτρος ήταν ακριβής στην απάντηση του, θα έλεγε ότι αυτή πρέπει να μεταρρυθμιστεί και να εκπολιτισθεί. Νομίζω ότι δεν είναι λιγότερο δικαιολογημένο να ρωτήσω, τι πρέπει να κάνει η Ρωσία τώρα που έχει μεταρρυθμιστεί από τον Πέτρο τον Μεγάλο και τους διαδόχους του; Ποιος είναι ο στόχος της Ρωσίας σήμερα;

Πρέπει να δοθεί χρόνος στους Σλαβόφιλους για να συνειδητοποιήσουν την έκταση του προβλήματος, αλλά δεν έχουν κάνει τίποτα για να το λύσουν. Αντιδρώντας κατά του νεφελώδους και άγονου ιδεαλισμού του Πανσλαβισμού, οι πιο σπουδαίοι από τους επικεφαλής πατριώτες στην εποχή μας δήλωσαν ότι δεν είναι απαραίτητο για ένα έθνος να σκεφτεί ένα καθορισμένο ιδανικό ή να προσπαθεί να ασκήσει ένα υψηλότερο στόχο για την ανθρωπότητα, αλλά και ότι είναι αρκετό να είναι ανεξάρτητο και πρέπει να απολαμβάνει ιδρυμάτων προσαρμοσμένων στις εθνικές καταβολές του και να έχει επαρκή δύναμη και το κύρος για να υπερασπιστεί τα υλικά συμφέροντα του στις υποθέσεις αυτού του κόσμου. Για ένα καλό πατριώτη είναι αρκετό να επιθυμεί αυτό περισσότερο για τη χώρα του και να εργάζεται να την κάνει πλούσια και ισχυρή. Από όλα αυτά θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι τα έθνη ζουν μόνο με το καθημερινό ψωμί τους και αυτό δεν είναι ούτε αλήθεια ούτε ευχάριστο. Οι λαοί της ιστορίας δεν έχουν ζήσει μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για το σύνολο της ανθρωπότητας. Από τα άφθαρτα επιτεύγματα τους, έχουν κατοχυρώσει το δικαίωμα να επιβεβαιώσουν την εθνική τους ταυτότητα. Αυτό είναι το διακριτικό σήμα ενός μεγάλου λαού, και ο πατριωτισμός που δεν συνειδητοποιεί την τιμή που πρέπει να πληρώσει είναι πράγματι ένας φτωχός πατριωτισμός. Κανείς π.χ. δεν ρωτά ποια είναι η ιστορική αποστολή των Ashanti ή των Εσκιμώων. Αλλά όταν ένα χριστιανικό έθνος μεγάλο και πυκνοκατοικημένο όπως το δικό μας, το οποίο υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια και είναι υλικά εξοπλισμένο για να διαδραματίσει ένα ρόλο στην παγκόσμια ιστορία, βεβαιώνει την κατάταξη του ως μεγάλη δύναμη και διεκδικεί την ηγεμονία σε σχέση με άλλες χώρες της ίδιας φυλής και μια αποφασιστική επιρροή στη διεθνή πολιτική, τότε είναι πολύ πιθανό σωστά να ρωτηθεί ποιοί είναι οι πραγματικοί του στόχοι ως μέρος της ιστορίας που είναι, ποιες οι αρχές και τα ιδανικά με τα οποία συμβάλλει στον κόσμο, και τι έχει κάνει ή πρέπει να κάνει για το καλό της ανθρωπότητας στο σύνολό της.

Αλλά το να απαντήσουμε στα ερωτήματα αυτά, μας λένε, είναι σαν να προβλέπουμε το μέλλον. Είναι αλήθεια, αν ασχολούμασταν με ένα έθνος ακόμα στα σπάργανα, π.χ. τη Ρωσία του Κιέβου κατά τις ημέρες του Αγίου Βλαδιμήρου, ή της Μοσχοβίτικης Ρωσίας του Ivan Kalita. Αλλά η σύγχρονη Ρωσία, η οποία τα τελευταία διακόσια χρόνια αποτελεί αναπόσπαστο μέλος στο παιχνίδι της παγκόσμιας ιστορίας και η οποία στις αρχές αυτού του αιώνα μέτρησε τη δύναμή της εναντίον του μεγαλύτερου μέρους της Ευρώπης - αυτή η Ρωσία θα έπρεπε να έχει κάποια σαφή συνείδηση της σημερινής της τάσης και των μελλοντικών της στόχων. Με δεδομένο ότι η εκπλήρωση της ιστορικής μας αποστολής ανήκει στο μέλλον, πρέπει να έχουμε τουλάχιστον μία σύλληψη αυτού του μέλλοντος, πρέπει να υπάρχει στη Ρωσία του σήμερα ο σπόρος του μελλοντικού της πεπρωμένου.

Λίγα επιτυγχάνονται από εκείνους που είναι σε αμηχανία για το τι θα κάνουνε στη συνέχεια. Οι πρόγονοί μας του δέκατου πέμπτου αιώνα, είδαν ξεκάθαρα το μέλλον για το οποίο πάλευαν - την αυτοκρατορία Πασών των Ρωσιών. Δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι εμείς, για τους οποίους ο υπέρτατος στόχος των προσπαθειών τους είναι ήδη τετελεσμένο γεγονός, έχουμε λιγότερο σαφή αντίληψη του δικού μας μέλλοντός από ότι είχαν οι προγονοί μας για το δικό τους. Ούτε μπορούμε να φανταστούμε ότι το μέλλον θα πρέπει να υλοποιηθεί χωρίς τη συνεργασία μας στη σκέψη και τη δράση.

Η αληθινή Ορθοδοξία του ρωσικού λαού και η ψευδο-ορθοδοξία των αντι- καθολικών θεολόγων.

Ο χαρακτηριστικός θρησκευτικός χαρακτήρας του ρωσικού λαού, καθώς και η μυστικιστική τάση, εκτεθειμένα στη φιλοσοφία μας, τη λογοτεχνία μας και τις τέχνες μας φαίνεται να δείχνουν ότι η Ρωσία έχει μια μεγάλη θρησκευτική αποστολή. Επιπλέον, όταν οι πατριώτες μας πιέζονται να δηλώσουν τι είναι αυτό που αποτελεί την υπέρτατη αποστολή της χώρας μας, ή τη "Ρωσική ιδέα", όπως λέγεται σήμερα, δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να στραφούν προς την θρησκεία. Σύμφωνα με αυτούς, η Ορθοδοξία, ή η θρησκεία της Ελληνο-Ρωσικής Εκκλησίας, σε αντίθεση με τους θρησκευτικούς οργανισμούς της Δύσης, αποτελεί την πραγματική βάση της εθνικής μας υπόστασης. Εδώ, για να αρχίσουμε με αυτό, έχουμε προφανώς ένα φαύλο κύκλο. Αν ρωτήσουμε πώς η διαχωρισμένη Ανατολική Εκκλησία δικαιολογεί την ύπαρξή της, μας λένε: έχοντας βοηθήσει τα μέγιστα στην γέννηση και σχηματοποίηση του ρωσικού λαού, υπεύθυνη για την πνευματική ανατροφή του. Και όταν ρωτάμε πώς οι άνθρωποι δικαιολογούν την ύπαρξή τους, η απάντηση είναι: με το να ανήκουν στην διαχωρισμένη Ανατολική Εκκλησία. Ήρθαμε σε αυτό το αδιέξοδο εξ αιτίας της δυσκολίας να αποφασίσουμε τι πραγματικά εννοούμε με τον όρο "Ορθοδοξία" το μονοπώλιο του οποίου θα θέλαμε να διεκδικήσουμε. Η δυσκολία αυτή δεν υπάρχει για εκείνους τους ανθρώπους που είναι πραγματικά ορθόδοξοι συνειδητά και με την απλότητα της καρδιάς τους. Όταν ερωτηθούν για τη θρησκεία τους, θα σας πούνε ότι για να είναι κανείς Ορθόδοξος οφείλει να είναι βαπτισμένος χριστιανός, να φορά σταυρό ή κάποια ιερή εικόνα στο στήθος του, να λατρεύει τον Χριστό, να προσεύχεται στην Παναγία και σε όλους τους αγίους, να τιμά τις εικόνες τους και τα κειμήλιά τους. Όταν μπορεί, να επισκέπτεται τα προσκυνήματα που εορτάζουν, να νηστεύει σύμφωνα με το παραδοσιακό έθιμο, να προσκυνά το ιερό αξίωμα των επισκόπων και ιερέων και να συμμετέχει στα ιερά μυστήρια και στη θεία λατρεία. Αυτή είναι η αληθινή Ορθοδοξία του ρωσικού λαού, και είναι και δική μας επίσης. Αλλά δεν είναι αυτή που επιθυμούν οι μαχητικοί πατριώτες μας. Είναι προφανές ότι η αληθινή Ορθοδοξία δεν περιέχει τίποτα που να παραπέμπει σε μια σπουδαία ιδιαιτερότητα και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτελεί ένα εθνικό ή τοπικό γνώρισμα που να μας χωρίζει με οποιαδήποτε έννοια ή τρόπο από τους λαούς της Δύσης, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων, το Καθολικό κομμάτι, έχει ακριβώς την ίδια θρησκευτική βάση με εμάς. Ό, τι είναι άγιο και ιερό για μας είναι ιερό και άγιο και γι'αυτούς. Να δείξω μόνο ένα βασικό σημείο: δεν είναι μόνο η αφοσίωση στην Παναγία ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του καθολικισμού - το οποίο γενικά εφαρμόζεται από την ρωσική Ορθοδοξία, αλλά υπάρχουν ακόμη και εξαιρετικές θαυματουργές εικόνες οι οποίες λατρεύονται από κοινού από τους Ρωμαιοκαθολικούς και τους Ρώσους Ορθοδόξους (για παράδειγμα, η Παναγία της Czestochowa στην Πολωνία). Αν η "ευσέβεια" είναι πράγματι το διακριτικό χαρακτηριστικό του εθνικού μας γονιδίου, τότε το γεγονός ότι τα σπουδαία εμβλήματα της ευσέβειας μας είναι κοινά σε εμάς και τους Δυτικούς, μας υποχρεώνει να αναγνωρίσουμε την ενότητά μας με αυτούς σε ό, τι θεωρούμε ως το πιο σημαντικό πράγμα από όλα. Όσον αφορά τη βαθειά αντίθεση μεταξύ της στοχαστικής ευσέβειας της Ανατολής και της ενεργούς θρησκείας των Δυτικών, αυτή η αντίθεση, είναι καθαρά ανθρώπινη και υποκειμενική, δεν έχει τίποτα να κάνει με τα θεία αντικείμενα της πίστης και της λατρείας μας, από το να είναι, μέχρι στιγμής, ένας καλός λόγος για σχίσμα, θα πρέπει μάλλον να φέρει τα δύο μεγάλα τμήματα του χριστιανικού κόσμου σε στενότερη και αμοιβαία συμπληρωματική ένωση.

Αλλά κάτω από την επίδραση του αρχέκακου ο οποίος εργάζεται συνεχώς στην Γη, η διαφορά αυτή κακοποιήθηκε, στρεβλώθηκε και έγινε διαίρεση. Την περίοδο κατά την οποία η Ρωσία δεχόταν το βάπτισμα από την Κωνσταντινούπολη, οι Έλληνες, αν και ακόμα ήταν σε επίσημη κοινωνία με τη Ρώμη μετά το προσωρινό σχίσμα του Φωτίου, ήταν ήδη έντονα διαποτισμένοι με τις εθνικές τους ιδιαιτερότητες, πράγμα που ευνοήθηκε από το εριστικό πνεύμα του κλήρου, τις πολιτικές φιλοδοξίες των αυτοκρατόρων και τις διαμάχες των θεολόγων. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το μαργαριτάρι του Ευαγγελίου που αγοράστηκε από το ρωσικό λαό, στο πρόσωπο του Αγίου Βλαδίμηρου, ήταν όλο καλυμμένο με τη σκόνη του Βυζαντίου. Το μεγαλύτερο μέρος του έθνους ήταν αδιάφορο για τις φιλοδοξίες και τα μίση του κλήρου και δεν καταλάβαιναν τίποτα από τις θεολογικές σοφιστείες που ήταν ο καρπός τους. Το μεγαλύτερο μέρος του έθνους έλαβε και διατήρησε την ουσία του ορθόδοξου Χριστιανισμού καθαρή και απλή, δηλαδή, την πίστη και τη ζωή της θρησκείας που σχηματίζεται από τη θεία χάρη και η οποία εκφράζεται στα έργα της ευσέβειας και της φιλανθρωπίας. Αλλά ο κλήρος, που είχε στρατολογηθεί κατά τις πρώτες ημέρες από τους Έλληνες, και οι θεολόγοι αποδέχθηκαν την καταστροφική κληρονομιά του Φωτίου και του Κηρουλάριου ως αναπόσπαστο μέρος της αληθινής θρησκείας.

Αυτή η ψευδο-ορθοδοξία των θεολογικών σχολείων μας, η οποία δεν έχει τίποτα κοινό με την πίστη της Παγκόσμιας Εκκλησίας ή της ευσέβειας του ρωσικού λαού, δεν περιέχει κανένα θετικό στοιχείο. Αποτελείται απλώς από αυθαίρετες αρνήσεις παράγεται και διατηρείται από την αμφιλεγόμενη προκατάληψη:

«Ο Θεός, ο Υιός δεν συμβάλλει στη θεία τάξη, στην εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος.»

«Η Παναγία δεν ήταν αψεγάδιαστη από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής της."

«Το πρωτείο δικαιοδοσίας δεν ανήκει στην έδρα της Ρώμης και ο Πάπας δεν έχει τη δογματική αυθεντία του Ποιμένα και Διδασκάλου της Παγκόσμιας Εκκλησίας».

Αυτές είναι οι κύριες αρνήσεις που οφείλουμε να εξετάσουμε σε εύθετο χρόνο. Για τον τωρινό μας σκοπό αρκεί να σημειωθεί, πρώτον, ότι αυτές οι αρνήσεις δεν έχουν λάβει καμιά θρησκευτική επικύρωση ενώ δεν στηρίζονται σε καμία εκκλησιαστική αυθεντία αποδεκτή από όλους τους Ορθοδόξους ως δεσμευτική και αλάθητη. Καμιά Οικουμενική Σύνοδο δεν έχει καταδικάσει ή έχει εκφέρει άποψη για τα Καθολικά δόγματα τα οποία αναθεμάτισαν οι δικοί μας αμφισβητίες. Όταν λοιπόν, μας προσφέρεται αυτό το νέο είδος αρνητικής θεολογίας ως αληθινή διδασκαλία της Παγκόσμιας Εκκλησίας, μπορούμε να δούμε σ' αυτό μόνο μια υπερβολική απάτη που οφείλεται είτε σε άγνοια είτε σε κακή πίστη. Δεύτερον, είναι προφανές ότι αυτή η ψευδής Ορθοδοξία δεν είναι πιο κατάλληλη από την πραγματική Ορθοδοξία ως μια θετική βάση για την "Ρωσική ιδέα". Ας προσπαθήσουμε να αποκωδικοποιήσουμε τις πραγματικές αξίες για αυτή την άγνωστη ποσότητα που ονομάζεται "Ορθοδοξία" την οποία ένας ψευδο-πατριωτικός Τύπος εκμεταλλεύεται πάντα με ένα τεχνητό ενθουσιασμό. Σύμφωνα με εσάς η ιδανική ουσία της Ρωσίας είναι η Ορθοδοξία, και οι αντιθέσεις αυτής της Ορθοδοξίας με τον Καθολικισμό, εσείς ειδικά, θεωρείται ότι είναι απλά οι αποκλίσεις μεταξύ των δύο διατυπώσεων της πίστης. Η πραγματική θρησκευτική βάση, η οποία είναι κοινή για εμάς και τους Δυτικούς φαίνεται να μην έχει περισσότερο από ένα δευτερεύον ενδιαφέρον για σας. Είναι οι διαφορές μεταξύ μας με τις οποίες είστε πραγματικά δεμένοι. Πολύ καλά, λοιπόν, υποκαταστήστε τις συγκεκριμένες διαφορές με τον ασαφή όρο «Ορθοδοξία» και δηλώστε ανοιχτά ότι το θρησκευτικό ιδεώδες της Ρωσίας συνίσταται στην άρνηση του Filioque, στην Άμωμο Σύλληψη της Θεοτόκου, και στην εξουσία του Πάπα. Είναι τα βασικά ζητήματα με τα οποία κατά κύριο λόγο ασχολείστε. Τα άλλα, γνωρίζετε καλά, είναι μόνο προφάσεις. Ο Υπέρτατος Ποντίφικας είναι πραγματικά ο εφιάλτης σας. Όλη η "Ορθοδοξία" σας, όλη η "Ρωσική Ιδέα" σας είναι, εν τέλει, απλά μια εθνική διαμαρτυρία κατά της παγκόσμιας εξουσίας του Πάπα. Αλλά στο όνομα τίνος; Εδώ αρχίζει η πραγματική δυσκολία της θέσης σας. Αυτή η πικρή διαμαρτυρία ενάντια στη μοναρχία της Εκκλησίας, αν είναι να κερδίσει τα μυαλά των ανθρώπων και τις καρδιές τους, θα πρέπει να δικαιολογείται από κάποια μεγάλη θετική αρχή. Θα πρέπει να αντιμετωπίσετε τη θεοκρατική μορφή διακυβέρνησης, την οποία αποδοκιμάζετε, με μια άλλη και καλύτερη μορφή. Και αυτό είναι ακριβώς ό, τι δεν μπορείτε να κάνετε. Τι είδους εκκλησιαστικό σύνταγμα θα προσδώσετε στους Δυτικούς λαούς; Σκοπεύετε να εκθειάσετε το συνοδικό τρόπο κυβέρνησης και να τους μιλήσετε για τις Οικουμενικές Συνόδους; Medice, cura te ipsum. Απαιτήστε από τους εαυτούς σας αυτό που απαιτείτε από τους άλλους. Γιατί η Ανατολή δεν έχει κάνει μία Οικουμενική Σύνοδο σε αντίθεση με εκείνες του Trent ή του Βατικανού; Πώς θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε αυτή τη επιτηδευμένη σιωπή εκ μέρους της Αλήθειας, η οποία όταν αντικρίζει το λάθος αυτοπροβάλλεται επίσημα με τόση αυτοπεποίθηση; Από πότε οι φύλακες της Ορθοδοξίας έχουν γίνει κακεντρεχή κοπρόσκυλα τα οποία μπορούν να γαυγίζουν μόνο πίσω από έναν τοίχο; Στην πραγματικότητα, ενώ οι μεγάλες συνελεύσεις της Εκκλησίας εξακολουθούν να κατέχουν μια εξέχουσα θέση στη διδασκαλία και τη ζωή του Καθολικισμού, είναι η Χριστιανική Ανατολή, η οποία για χίλια χρόνια έχει στερηθεί αυτό το σημαντικό χαρακτηριστικό της Παγκόσμιας Εκκλησίας, και οι καλύτεροι θεολόγοι μας, όπως ο Φιλάρετος της Μόσχας, μόνοι τους παραδέχονται ότι μια Οικουμενική Σύνοδος είναι αδύνατη για την Ανατολική Εκκλησία εφ' όσον παραμένει διαχωρισμένη από τη Δύση. Αλλά αυτό είναι το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο για την δήθεν, αυτοαποκαλούμενη Ορθοδοξία μας να αντιμετωπίσει τα πραγματικά συμβούλια-συνελεύσεις της Καθολικής Εκκλησίας με ένα συμβούλιο που όμως δεν μπορεί να λάβει χώρα και έτσι συνεχίζει να διατηρεί την αιτία με τα επιχειρήματά της, τα οποία έχει χάσει και υπό την σημαία της οποίας ληστεύθηκαν.

Ο Παπισμός είναι μια θετική αρχή, ένα πραγματικό όργανο, και αν οι Χριστιανοί της Ανατολής πιστεύουν ότι η αρχή αυτή είναι ψευδής και το όργανο αυτό είναι κακό, το κάνουν για να δημιουργήσουν την οργάνωση που επιθυμούν να δουν μέσα στην Εκκλησία. Αντ' αυτού, μας παραπέμπουν σε αρχαίες παραδόσεις, αν και παραδέχονται ότι δεν μπορούν να έχουν σχέση με την παρούσα κατάσταση. Οι δικοί μας αντι-Καθολικοί έχουν πράγματι ένα καλό λόγο για να πάνε τόσο μακριά σε αναζήτηση επιχειρημάτων για την υποστήριξη των θέσεών τους. Το γεγονός είναι ότι δεν τολμούν να εκτεθούν στην γελοιοποίηση σε όλο τον κόσμο κηρύσσοντας τη σύνοδο της Αγίας Πετρούπολης ή να δηλώσουν ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως είναι ο πραγματικός εκπρόσωπος της Παγκόσμιας Εκκλησίας. Αλλά πώς μπορούν να μιλούν ελκυστικά, μετά από όλο αυτό το διάστημα, για τις Οικουμενικές Συνόδους, όταν είναι υποχρεωμένοι να παραδεχτούν ότι δεν είναι πλέον εφικτό να γίνει Οικουμενική Σύνοδο; Αυτός ο αέρας της ήττας είναι από μόνος του μία πλήρης αποκάλυψη της αδυναμίας αυτής της αντι-Καθολικής Ορθοδοξίας.

Εάν η κανονική οργάνωση και η ορθή συγκρότηση της Παγκόσμιας-Οικουμενικής Εκκλησίας απαιτεί Οικουμενικές Συνόδους, είναι προφανές ότι η Ορθόδοξη Ανατολή, μοιραία στερήθηκε αυτό το βασικό όργανο της ζωής της Εκκλησίας, δεν κατέχει πλέον ένα πραγματικό Εκκλησιαστικό Σύνταγμα ή μια κανονική Εκκλησιαστική κυβέρνηση . Κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων αιώνων του Χριστιανισμού, η Εκκλησία, κατοχυρώθηκε με το αίμα των μαρτύρων της, δεν συγκάλεσε παγκόσμια συμβούλια, διότι δεν είχε καμία ανάγκη από αυτά. Η σημερινή Ανατολική Εκκλησία, παραλυμένη και διαμελισμένη, δεν είναι σε θέση να τα συγκαλέσει ακόμη κι αν νιώθει την ανάγκη τους. Έτσι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα δίλημμα: είτε θα πρέπει να παραδεχτούμε, με τους ακραίους σεχταριστές μας, ότι από μια ορισμένη ημερομηνία κι έπειτα, η Εκκλησία έχει χάσει το θείο χαρακτήρα της και δεν υφίσταται πλέον στην πραγματικότητα πάνω στη Γη, ή αλλιώς, ώστε να αποφεύγεται, ένα τόσο επικίνδυνο συμπέρασμα, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η Παγκόσμια-Καθολική εκκλησία, μη έχοντας κυβερνητικά όργανα ή εκπροσώπηση στην Ανατολή, κατέχει στη Δύση τη μισά από αυτά. Αυτό θα σημαίνει την αναγνώριση μιας ιστορικής αλήθειας, την οποία παραδέχθηκαν ακόμη και οι Προτεστάντες, ότι δηλαδή ο σημερινός Παπισμός δεν είναι ένας αυθαίρετος σφετερισμός, αλλά μια νόμιμη ανάπτυξη των αρχών, που ήταν σε πλήρη ισχύ πριν από τη διάσπαση της Εκκλησίας και εναντίον των οποίων η Εκκλησία ποτέ δεν διαμαρτυρήθηκε. Αλλά αν ο Παπισμός αναγνωρίζεται ως νόμιμο ίδρυμα, τι απογίνονται η "Ρωσική ιδέα" και το προνόμιο της εθνικής Ορθοδοξίας; Αν δεν μπορούμε να βασίσουμε το θρησκευτικό μας μέλλον στην επίσημη Εκκλησία, ίσως μπορούμε να βρούμε βαθύτερα θεμέλια γι' αυτό στο Ρωσικό λαό.

Συνεχίζεται.

ΟΙ ΡΩΣΟΙ ΛΟΙΠΟΝ ΠΡΩΤΟΣΤΑΤΗΣΑΝ ΣΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟ, ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΠΡΟΣΠΑΘΟΥΝ ΝΑ ΥΠΟΚΛΕΨΟΥΝ ΟΙ ΦΑΝΑΡΙΩΤΕΣ. ΟΛΗ ΤΟΥΣ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΗΔΗ ΣΤΟΥΣ ΡΩΣΟΥΣ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΥΣ. Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ ΘΕΟΛΟΓΟΥΝΤΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΕΘΕΣΑΝ ΣΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΟΥΣ ΤΟΝ ΣΕΛΛΙΝΓΚ. ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΝΑ ΑΝΤΙΤΕΙΝΟΥΝ ΠΑΡΑ ΜΟΝΟΝ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΠΡΩΤΕΙΟ ΤΟΥ ΠΑΠΑ. ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΟΙΚΙΑ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ.ΕΧΕΙ ΚΑΠΟΙΟ ΝΟΗΜΑ ΠΛΕΟΝ Η ΥΠΑΡΞΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ;

Βλαντιμίρ Σολόβιεφ - Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία (16)

 Συνέχεια από: Παρασκευή 23 Ιουλίου 2021

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΝΑΡΧΙΑ ΙΔΡΥΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Η Εκκλησία ως παγκόσμια κοινωνία. Η αρχή της αγάπης

ROMA-AMOR

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν το σταθερό υλικό πλαίσιο και το εκμαγείο του Βασιλείου του Θεού. Οι μεγάλες δυνάμεις του αρχαίου κόσμου ήταν απλώς περαστικά στοιχεία από το στάδιο της ιστορίας· η Ρώμη και μόνο ζει για πάντα. Η πέτρα του Καπιτωλίου ήταν καθαγιασμένη από την πέτρα της Βίβλου, και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε μετατραπεί σε μεγάλο βουνό το οποίο στο προφητικό όραμα ξεπήδησε από αυτή την πέτρα. Και τι μπορεί η ίδια η πέτρα να σημαίνει, εκτός από τη μοναρχική εξουσία εκείνου ο οποίος ονομαζόταν ουσιαστικά Πέτρα και πάνω στον οποίο η Παγκόσμια Εκκλησία, το βουνό του Θεού, ιδρύθηκε;

Η εικόνα αυτής της μυστηριώδους πέτρας στο βιβλίο του Δανιήλ αναφέρεται συνήθως στον ίδιο τον Ιησού Χριστό. Είναι αξιοσημείωτο, ωστόσο, ότι αν και ο Ιησούς έκανε σημαντική χρήση του προφήτη Δανιήλ στο κήρυγμα Του, όμως μιλώντας για τον Εαυτό του, για Αυτόν τον ίδιο, δεν δανείζεται από τον προφήτη το σύμβολο της πέτρας, αλλά έναν άλλο τίτλο που συνήθιζε σχεδόν σαν το δικό Του όνομα: ο Υιός του ανθρώπου. Είναι αυτό το ίδιο το όνομα το οποίο Εκείνος χρησιμοποιεί στο κρίσιμο απόσπασμα του Αγίου Ματθαίου: Quem dicunt homines esse Filium hominis; (Ματθαίος 16, 13-18) Ο Ιησούς είναι ο Υιός του ανθρώπου όπως φαίνεται από τον προφήτη Δανιήλ (Δανιήλ 7, 13), ενώ η πέτρα (Δανιήλ 2,  34-35, 45) δεν σημαίνει άμεσα τον Ιησού, αλλά μάλλον τη θεμελιώδη αρχή της Εκκλησίας, στον πρώτο εκπρόσωπο της οποίας το σύμβολο αυτό εφαρμόστηκε από τον Ίδιο τον Υιό του Ανθρώπου: Et ego dico Tibi quia tu es Petrus (Ματθαίος 16, 18-19) (ΣτΜ: εναρμονίζει με ήπιο τρόπο τα του Ευαγγελίου με τις παπικές στρεβλώσεις).

Το πλαίσιο της προφητείας του Δανιήλ επιβεβαιώνει άμεσα την άποψή μας, γιατί μιλάει για ένα Βασίλειο που προέρχεται από τον Θεό, αλλά παρόλα αυτά ορατό και γήινο, που έμελλε να κατακτήσει, να καταστρέψει και να αντικαταστήσει τις μεγάλες ειδωλολατρικές Αυτοκρατορίες. Η εμφάνιση και θρίαμβος αυτού του πέμπτου Βασιλείου, το οποίο σε ένα παράλληλο χωρίο ονομάζεται «ο λαός των αγίων του Υψίστου» (Δανιήλ 7, 18, 27) και το οποίο είναι προφανώς η Παγκόσμια Εκκλησία (ΣτΜ: υπενθυμίζουμε εννοεί την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία), συμβολικά εκπροσωπείται από αυτήν την πέτρα η οποία, μετά το σπάσιμο των ποδιών του κολοσσού, γίνεται ένα μεγάλο βουνό και γεμίζει όλη τη γη. Αν, λοιπόν, η πέτρα η οποία αναφέρεται από τον Δανιήλ συμβόλιζε άμεσα το Χριστό, αυτό θα σημαίνει ότι ήταν ο ίδιος ο Χριστός ο οποίος έγινε το "μεγάλο βουνό", ή, με άλλα λόγια, η παγκόσμια μοναρχία της Εκκλησίας, στην οποία οι ειδωλολατρικές Αυτοκρατορίες έδωσαν τη θέση τους. Αλλά γιατί θα έπρεπε να παρεκκλίνουμε του δρόμου μας να αποδώσουμε, στον πραγματικά εμπνευσμένο συγγραφέα αυτού του θαυμάσιου βιβλίου, σύγχυση και παράλογες εικόνες, όταν υπάρχει όλη την ώρα μια σαφής και αρμονική ερμηνεία όχι μόνο ανοιχτή σε εμάς αλλά και απολύτως μας έχει επιβληθεί από τη σύγκριση μεταξύ αυτών των προφητικών αποσπασμάτων και το αντίστοιχο χωρίο του Ευαγγελίου; Τόσο στο Δανιήλ όσο και στον Άγιο Ματθαίο βρίσκουμε τον Υιό του Ανθρώπου και την Πέτρα της Εκκλησίας. Τώρα, είναι απολύτως βέβαιο ότι ο Υιός του ανθρώπου, είτε στο προφητικό βιβλίο είτε στο Ευαγγέλιο, δηλώνει ένα και το αυτό πρόσωπο, τον Μεσσία· η αναλογία απαιτεί, ως εκ τούτου, ότι η Πέτρα της Εκκλησίας και στα δύο εδάφια φέρει την ίδια αίσθηση. Αλλά στο Ευαγγέλιο η Πέτρα είναι προφανώς ο πρίγκιπας των Αποστόλων - tu es Petrus· συνεπώς και η «πέτρα» του προφήτη Δανιήλ πρέπει επίσης να προδιαγράφει τον αρχικό διαχειριστή της μοναρχικής εξουσίας στην Παγκόσμια Εκκλησία, ο βράχος που λήφθηκε και δεν πετάχθηκε από ανθρώπινα χέρια, αλλά από τον Υιό του Θεού του ζώντος και από τον ουράνιο Πατέρα τον ίδιο, αποκαλύπτει στον ανώτατο άρχοντα της Εκκλησίας εκείνη τη θεανθρώπινη αλήθεια η οποία ήταν η πηγή της εξουσίας του.

Υπάρχει μια περαιτέρω αξιοσημείωτη σύμπτωση η οποία πρέπει να σημειωθεί. Ήταν ο μεγάλος βασιλιάς της Βαβυλώνας, ο τυπικός εκπρόσωπος της ψευδούς παγκόσμιας μοναρχίας, που είδε σε ένα μυστηριώδες όνειρο τον κύριο εκπρόσωπο της αληθινής παγκόσμιας μοναρχίας κάτω από τη σημαντική εικόνα μιας πέτρας που ήταν να γίνει το πραγματικό του όνομα. Επιπλέον, είδε την πλήρη αντίθεση μεταξύ των δύο μοναρχιών: το ένα αρχίζει από το χρυσό κεφάλι και τελειώνει στα πήλινα πόδια τα οποία καταρρέουν και καταλήγουν σε σκόνη, το άλλο αρχίζει με μια μικρή πέτρα και τελειώνει σε ένα τεράστιο βουνό το οποίο γεμίζει τον κόσμο (ΣτΜ: που να φανταζόταν ο Απόστολος Πέτρος με τι πέτρες θα τον λιθοβολούν στον αιώνα).

Μετάφραση: Γεώργιος Η. Μπόρας

Η Αγγλική έκδοση του βιβλίου Russia and the Universal Church βρίσκεται εδώ.

ΣΑΛΤΑΡΙΣΕ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΕΦΤΙΑΞΕ ΕΝΑ ΟΡΑΤΟ ΠΑΡΑΠΕΤΑΣΜΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΕΓΩ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΙ ΔΑΙΜΟΝΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΤΗΝ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΤΕ.

Βλαντιμίρ Σολόβιεφ - Η Ρωσία και η Παγκόσμια Εκκλησία (15)

 Συνέχεια από: Παρασκευή 16 Ιουλίου 2021

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΝΑΡΧΙΑ ΙΔΡΥΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Η Εκκλησία ως παγκόσμια κοινωνία. Η αρχή της αγάπης

VII

Δεδομένου ότι η ανθρωπότητα στη Γη δεν είναι, και ποτέ δεν ήταν γραφτό να γίνει, ένας κόσμος καθαρά πνευματικός, χρειάζεται για την έκφραση και την ανάπτυξη της ενότητας της εσωτερικής ζωής της, ένας εξωτερικός κοινωνικός οργανισμός ο οποίος πρέπει να γίνει πιο συγκεντρωτικός, καθώς μεγαλώνει σε έκταση και ποικιλομορφία. Ακριβώς όπως η ζωή της μεμονωμένης ανθρώπινης ψυχής φανερώνεται με τη βοήθεια του οργανωμένου ανθρώπινου σώματος, έτσι η συλλογική ψυχή της αναγεννηθείσας ανθρωπότητας, η αόρατη Εκκλησία, απαιτεί έναν ορατό κοινωνικό οργανισμό ως σύμβολο και όργανο της ενότητάς της. Από αυτή την άποψη, η ιστορία της ανθρωπότητας παρουσιάζει τον εαυτό της ως τη σταδιακή διαμόρφωση μιας παγκόσμιας κοινωνικής οντότητας ή της μίας Καθολικής Εκκλησίας με την ευρύτερη έννοια του όρου. Το έργο αυτό αναπόφευκτα χωρίζεται σε δύο κύρια μέρη: (1) η εξωτερική ενοποίηση των εθνών της ιστορίας, ή ο σχηματισμός του παγκόσμιου σώματος της ανθρωπότητας από τις προσπάθειες, περισσότερο ή λιγότερο συνειδητές, της επίγειας εξουσίας υπό την αόρατη και έμμεση δράση της Θείας Πρόνοιας, και (2) η ζωογόνηση του σώματος αυτού από την ισχυρή ανάσα του Θεανθρώπου και η περαιτέρω ανάπτυξή της με τη συνδυασμένη δράση της θείας χάριτος και περισσότερο ή λιγότερο των συνειδητών ανθρώπινων δυνάμεων. Με άλλα λόγια, έχουμε εδώ, από τη μία πλευρά, το σχηματισμό της φυσικής παγκόσμιας μοναρχίας και, από την άλλη, το σχηματισμό και την ανάπτυξη της πνευματικής μοναρχίας ή την Παγκόσμια Εκκλησία με βάση και στο πλαίσιο του αντίστοιχου φυσικού οργανισμού. Το πρώτο μέρος αυτού του μεγάλου έργου συνιστά την ουσία της αρχαίας ή παγανιστικής ιστορίας· το δεύτερο μέρος καθορίζει κυρίως τη σύγχρονη ή χριστιανική ιστορία. Ο συνδετικός κρίκος είναι η ιστορία του λαού του Ισραήλ, ο οποίος, κάτω από την ενεργό καθοδήγηση του ζωντανού Θεού, προετοίμασε το σκηνικό, τόσο οργανικά όσο και εθνικά, για την εμφάνιση του Θεανθρώπου, ο Οποίος είναι και η πνευματική αρχή της ενότητας για το παγκόσμιο σώμα και το απόλυτο κέντρο της ιστορίας.

Ενώ το επιλεγμένο έθνος προετοίμαζε το φυσικό σώμα του ατόμου Θεανθρώπου, οι Εθνικοί εξέλισσαν το κοινωνικό σώμα του συλλογικού Θεανθρώπου, την Παγκόσμια Εκκλησία. Και δεδομένου ότι το έργο αυτό καταχωρείται στον παγανισμό επιτεύχθηκε με καθαρά ανθρώπινη προσπάθεια καθοδηγούμενη μόνο έμμεσα και αόρατα από τη θεία Πρόνοια, η οποία ήταν υποχρεωμένη να προχωρήσει με μια σειρά από απόπειρες και πειράματα.

…ο ειδωλολατρικός κόσμος, χωρισμένος ανάμεσα σε δύο αντίπαλες δυνάμεις, με την Αλεξάνδρεια και την Αντιόχεια ως δύο πολιτικά και πνευματικά κέντρα τους, δεν θα μπορούσε να παράσχει επαρκή ιστορική βάση για την ενότητα των Χριστιανών. Αλλά υπήρχε μια πέτρα, μια μικρή ιταλική πόλη, της οποίας η καταγωγή ήταν κρυμμένη ανάμεσα σε μυστηριώδεις θρύλους και προφητικούς οιωνούς, και της οποίας το πραγματικό όνομα ήταν ακόμη άγνωστο. Αυτή η πέτρα τινάχτηκε μπροστά από την πρόνοια του Θεού της ιστορίας χτύπησε τα πήλινα πόδια του Ελληνο-βάρβαρου κόσμου της Ανατολής, κατέλυσε και συνέθλιψε σε σκόνη τον ανίκανο κολοσσό, και έγινε ένα μεγάλο βουνό. Στον παγανιστικό κόσμο δόθηκε ένα πραγματικό κέντρο της ενότητας. Μια πραγματικά διεθνή και παγκόσμια μοναρχία ιδρύθηκε, αγκαλιάζοντας τόσο την Ανατολή όσο και την Δύση. Όχι μόνο ήταν πολύ πιο εκτεταμένη από ό, τι η μεγαλύτερη των εθνικών μοναρχιών, όχι μόνο δεν περιελάμβανε πολύ πιο ετερογενή εθνικά και πολιτιστικά στοιχεία, αλλά ήταν, πάνω απ' όλα, δυναμικά συγκεντρωτική και μετέτρεψε αυτά τα ποικίλα στοιχεία σε ένα θετικό, ενεργό σύνολό . Αντί για μια τερατώδη εικόνα που αποτελείται από ετερογενή μέρη, η ανθρωπότητα έγινε ένα οργανωμένο και ομοιογενές σώμα, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, με ένα ξεχωριστό ζωντανό κέντρο στον Καίσαρα Αύγουστο, τον διαχειριστή και εκπρόσωπο της ενωμένης βούλησης της ανθρωπότητας.

Αν και ο πρώτος από τους Καίσαρες φαίνεται να αξίζει την τύχη του από την προσωπική του ιδιοφυΐα, και ο δεύτερος δικαιολογείται σε κάποιο βαθμό από την σκόπιμη ευσέβειά του και τη σοφή μετριοπάθεια του, ο τρίτος ήταν ένα τέρας και τον διαδέχθηκαν ηλίθιοι και τρελοί. Το παγκόσμιο κράτος που θα έπρεπε να είναι η κοινωνική ενσάρκωση του ίδιου του Λόγου, πήρε σάρκα και οστά σε ένα απολύτως παράλογο φαινόμενο, ο παραλογισμός του οποίου μόνο ενισχύεται από την βλασφημία της αποθέωσης του Αυτοκράτορα.

Ο Θείος Λόγος, ατομικά ενωμένος με την ανθρώπινη φύση και επιθυμώντας να ενώσει σε κοινωνικό επίπεδο με τον εαυτό Του το συλλογικό είναι του Ανθρώπου, δεν θα μπορούσε να πάρει είτε τη σύγχυση μιας αναρχικής μάζας των εθνών ή την μονοκρατορία ενός τυράννου ως αφετηρία αυτής της ένωσης. Αυτός θα μπορούσε να ενώσει την ανθρώπινη κοινωνία με τον εαυτό Του μόνο μέσω της εξουσίας στηριγμένη πάνω στην αλήθεια. Ενάντια στο ψεύδος του ανθρωποθεού της πολιτικής μοναρχίας ο αληθινός Θεάνθρωπος δημιούργησε την πνευματική δύναμη της εκκλησιαστικής μοναρχίας βασισμένης στην Αλήθεια και την Αγάπη. Η Παγκόσμια μοναρχία και η διεθνής ενότητα ήταν να παραμείνει· το κέντρο της ενότητας ήταν να κρατήσει τη θέση του. Αλλά η ίδια η κεντρική εξουσία, ο χαρακτήρας της, η προέλευσή της και η εξουσία της - όλα αυτά ήταν να ανανεωθούν.

Οι ίδιοι οι Ρωμαίοι είχαν ένα αόριστο προαίσθημα αυτού του μυστηριώδους μετασχηματισμού. Ενώ η συνήθης ονομασία της Ρώμης ήταν η ελληνική λέξη "Ισχύς" και ένας ποιητής της παρακμιακής Ελλάδας είχε χαιρετίσει τους νέους κυρίους της με αυτό το όνομα: χαιρέ μοι, Ρώμα, θυγάτηρ Άρηος - όμως οι πολίτες της Αιώνιας Πόλης πίστευαν ότι ανακάλυψαν το αληθινό νόημα του ονόματός της με την ανάποδη ανάγνωση της λέξης: AMOR· και ο αρχαίος μύθος αναβιωμένος από τον Βιργίλιο ένωνε τον ρωμαϊκό λαό και τη δυναστεία του Καίσαρος, ιδίως με τη μητέρα της Αγάπης και μέσω αυτής με τον υπέρτατο Θεό. Αλλά η Αγάπη τους ήταν ο υπηρέτης του θανάτου και υπέρτατος θεός τους ήταν μια πατροκτονία. Η ευσέβεια των Ρωμαίων, η οποία είναι το κύριο χαρακτηριστικό τους στη δόξα και την ίδρυση του μεγαλείο τους, ήταν ένα αληθινό συναίσθημα όμως ριζωμένο σε μια λανθασμένη αρχή, και ήταν ακριβώς αυτή η αλλαγή της αρχής που ήταν αναγκαία ώστε η πραγματική Ρώμη να αποκαλυφθεί βασισμένη στην αληθινή θρησκεία. Οι αμέτρητες τριάδες των πατροκτονικών θεών πρέπει να αντικατασταθούν από την μοναδική Αγία Τριάδα, ομοούσια και αδιαίρετη, και η παγκόσμια κοινωνία της ανθρωπότητας πρέπει να δημιουργηθεί, όχι στη βάση μιας Αυτοκρατορίας της Ισχύος, αλλά σε εκείνη της Εκκλησίας της Αγάπης.

Αλλά γιατί πρέπει αληθινή Αγάπη, η οποία δεν γνωρίζει το φθόνο και της οποίας η ενότητα δεν συνεπάγεται αποκλειστικότητα, να επικεντρώνεται σε ένα μόνο άτομο και να λαμβάνει για τη λειτουργία του στην κοινωνία, τη μορφή της μοναρχίας κατά προτίμηση σε όλους τους άλλους; Δεδομένου ότι εδώ δεν είναι ένα ζήτημα της παντοδυναμίας του Θεού, η οποία ενδέχεται να επιβάλλει την αλήθεια και τη δικαιοσύνη πάνω στους ανθρώπους απ' έξω, αλλά μάλλον της Θείας αγάπης στην οποία ο άνθρωπος μετέχει με ελεύθερη πράξη συμμετοχής, η άμεση δράση της θεότητας πρέπει να μειωθεί στο ελάχιστο. Δεν μπορεί να κατασταλεί εντελώς δεδομένου ότι όλοι οι άνθρωποι είναι αμαρτωλοί και καμία ανθρώπινη οντότητα, είτε ατομικά είτε συλλογικά, που στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις, δεν μπορεί να διατηρηθεί σε σταθερή και προοδευτική σχέση με την Θεότητα. Αλλά η γόνιμη Αγάπη του Θεού ενωμένη με την Θεϊκή Σοφία η οποία δεν δίνει περισσότερο από όσο είναι απαραίτητο, προκειμένου να βοηθήσει την ανθρώπινη αδυναμία, ενώ την ίδια στιγμή επιτρέπει τις ανθρώπινες δυνάμεις να λειτουργούν πλήρως, επιλέγει τη διαδρομή κατά μήκος της οποίας, η ενωτική και ζωοποιός ενέργεια της υπερφυσικής αλήθειας και χάριτος για τη μάζα της ανθρωπότητας, θα συναντήσει τα λιγότερα φυσικά εμπόδια και θα βρεί ένα κοινωνικό πλαίσιο εξωτερικά σύμμορφο και προσαρμόσιμο στην εκδήλωση της αληθινής ενότητας· και η διαδρομή που διευκολύνει την ένωση μεταξύ του Θείου και του ανθρώπινου στην κοινωνική τάξη, σχηματίζοντας ένα κεντρικό ενοποιητικό όργανο εντός της ίδιας της ανθρωπότητας είναι ο δρόμος της μοναρχίας.

Μόνο που ήταν αναγκαίο να αναζωογονήσει, πνευματοποιήσει και αγιάσει αυτήν την κοινωνική μορφή υποκαθιστώντας με την αιώνια αρχή της χάριτος και της αλήθειας τη θανάσιμη αρχή της βίας και της εξαπάτησης· να αντικαταστήσει τον επικεφαλή του στρατού, ο οποίος σύμφωνα με το πνεύμα του ψεύδους ανακήρυξε τον εαυτό του θεό, από τον επικεφαλή όλων των πιστών, ο οποίος σύμφωνα με το πνεύμα της αλήθειας αναγνωρίστηκε και έγινε αποδεκτός στον κύριό του, τον Υιό του Θεού του ζώντος· να εκθρονίσει ένα παραληρούντα δεσπότη ο οποίος διασκέδαζε έχοντας υποδουλώσει την ανθρώπινη φυλή και στραγγίξει το αίμα των θυμάτων του, και να ανεβάσει στη θέση του την αγάπη της διακονίας ενός Θεού που έχυσε το αίμα Του για την ανθρωπότητα.

Στα σύνορα της Καισαρείας και στις ακτές της Θάλασσας της Τιβεριάδας, ο Ιησούς εκθρόνισε τον Καίσαρα - όχι τον Καίσαρα του οποίου η μορφή αποτυπώνεται στα νομίσματα, ούτε το χριστιανό Καίσαρα του μέλλοντος, αλλά τον θεοποιημένο Καίσαρα, τον μόνο απόλυτο και ανεξάρτητο, κυρίαρχο του σύμπαντος, το υπέρτατο κέντρο της ενότητας για το ανθρώπινο γένος. Τον εκθρόνισε επειδή είχε δημιουργήσει ένα νέο και καλύτερο κέντρο της ενότητας, μια νέα και καλύτερη κυρίαρχη εξουσία με βάση την πίστη και την αγάπη, την αλήθεια και τη χάρη. Και εκθρονίζοντας την ψευδή και ασεβή απολυταρχία των παγανιστών Καισάρων, ο Ιησούς επιβεβαίωσε και έκανε αιώνια και παγκόσμια τη μοναρχία της Ρώμης, δίνοντας σε αυτήν την αληθινή θεοκρατική της βάση. Δεν ήταν κατά κάποιο τρόπο τίποτα περισσότερο από την αλλαγή της δυναστείας· η δυναστεία του Ιούλιου Καίσαρα, ανώτατου Ποντίφικα και Θεού, έδωσε τη θέση της στη δυναστεία του Σίμωνα Πέτρου, ανώτατου Ποντίφικα και υπηρέτη των υπηρετών του Θεού.

Μετάφραση: Γεώργιος Η. Μπόρας

Η Αγγλική έκδοση του βιβλίου Russia and the Universal Church βρίσκεται εδώ.