Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) α

   Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στήν αλήθεια τού Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis)

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Το παρόν κείμενο αποτελεί το 12ο και τελευταίο κεφάλαιο του έργου «Transzendenz und Ereignis» (Υπερβατικότητα και Συμβάν). Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένα σχόλιο του καθηγητή Friedrich-Wilhelm von Herrmann, στο δεύτερο θεμελιώδες έργο της φιλοσοφίας του Heidegger, «Beiträge zur Philosophie (Vom Ereignis)», Συμβολές στη Φιλοσοφία (περί του συμβάντος ή [ξεκινώντας] από το συμβάν). Το κείμενο αυτό, «Συμβολές στη Φιλοσοφία», είναι ένα έργο με εντελώς άλλο στιλ, καθώς σύμφωνα με τις προκαταρκτικές παρατηρήσεις του Heidegger, «δεν είναι ένα έργο με το μέχρι τώρα γνωστό στιλ» (kein Werk bisherigen Stils). Η θεμελιώδης λέξη, πάνω στην οποία οικοδομείται η σκέψη είναι το «συμβάν» (Ereignis). Ο ιστορικός τόπος αυτής της σκέψης, της οποίας το προς σκέψη πράγμα είναι το «συμβάν», χαρακτηρίζεται από τον Heidegger ως «Εποχή της μετάβασης από την Μεταφυσική σκέψη, στη σκέψη που πηγάζει από την ιστορία του Είναι». (Για να σημάνει τη διαφορά του θεμελίου της σκέψης, γράφει το Είναι διαφορετικά, με παλαιότερη ορθογραφία, Seyn αντί Sein). Το περί του Είναι ερώτημα, που εκφράζεται με το «τι το ον» ο Heidegger ονόμασε «καθοδηγητικό ερώτημα» (Leitfrage). Το ερώτημα στο οποίο βασίζεται το έργο «Συμβολές στη Φιλοσοφία» είναι πιο αρχέγονο, και ρωτά για το Είναι καθ’ εαυτό μέσα στην μόνο γι’ αυτό χαρακτηριστική, μόνο δική του, αλήθεια. Το ερώτημα αυτό, που βρίσκεται πιο κοντά στις αρχές, σε σχέση προς το μεταφυσικό περί του Είναι ερώτημα (Seinsfrage), ο Heidegger το ονομάζει «θεμελιώδες ερώτημα» (Grundfrage).

Οι «Συμβολές» χωρίζονται σε έξι περιοχές ύπαρξης του όντος (Wesungsbereiche), οι οποίες παρουσιάζονται ως σύνδεσμοι-ταιριάσματα (Fügungen) της σκέψης που θεμελιώνεται στην ιστορία του Είναι. Τα ταιριάσματα αυτά σχηματίζουν στην εσωτερική τους συνάφεια τη δομή (Gefüge), τον σύνδεσμο (Fuge) της σκέψης που θεμελιώνεται στο συμβάν (Ereignis).

«Ο τελευταίος Θεός» αποτελεί τον έκτο και τελευταίο σύνδεσμο. Προηγούνται οι εξής σύνδεσμοι:

«Η αποδοχή της αλήθειας του Είναι (Seyn) μέσα στην εμπειρία της εγκατάλειψης του όντος από το Είναι και την λήθη του Είναι από τον άνθρωπο» (DER ANKLANG der Wahrheit des Seyns in der Erfahrung der Seinsverlassenheit des Seienden und der Seinsvergessenheit des Menschen),

« Το παιχνίδι (η πάσα) της πρώτης και της άλλης απαρχής και η αναγκαιότητα της άλλης απαρχής από τον αρχέγονο ορισμό της πρώτης αρχής» (DAS ZUSPIEL des ersten und des anderen Anfangs und die Notwendigkeit des anderen Anfangs aus der ursprünglichen Setzung des ersten Anfangs),

«Το άλμα της σκέψης στην αλήθεια του Είναι (Seyn) καθώς η αλήθεια είναι ως προς την ουσία (Wesung) της συμβάν» (DER SPRUNG des Denkens in die Wahrheit des Seyns in ihrer Wesung als Ereignis),

«Η θεμελίωση της αλήθειας του Είναι ως θεμέλιο που θεμελιώνει (ως πρόσριψη που θεμελιώνει) και ως εκ νέου θεμελίωση η οποία επιτυγχάνει-προσλαμβάνει (ως έκριψη που θεμελιώνει)» (DIE GRÜNDUNG der Wahrheit des Seyns als gründender Grund (gründender Zuwurf) und als erreichendes-übernehmendes Er-gründen (er-gründender Entwurf))

«Οι μελλοντικοί ως το Dasein της άλλης απαρχής, προς τους οποίους το Είναι έρχεται ως συμβάν (που τους είναι ταιριαστό: Er-eignis)». (DIE ZU-KÜNFTIGEN als das Dasein des anderen Anfangs, auf die das Seyn als Er-eignis zukommt).

Εδώ αρχίζει η παράθεση του σχολίου για τον «Τελευταίο Θεό»

Η τελευταία ενότητα, 252. του πέμπτου ταιριάσματος «Οι μελλοντικοί» έχει τον εξής τίτλο: «Το Dasein και οι μελλοντικοί τού τελευταίου Θεού». Το απόσπασμα αυτό αποτελεί την μετάβαση στο έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός», στο οποίο ολοκληρώνεται η διαμόρφωση της δομής της αλήθειας του Είναι. Αυτό σημαίνει: η δια των έξι ταιριασμάτων δομημένη συνένωση της ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν, έχει στο έκτο ταίριασμα ως θέμα το περί του Θεού ερώτημα, που έχει ήδη αρχίσει να συζητείται με ουσιαστικό τρόπο στο πέμπτο ταίριασμα δια της αναφοράς στους «Μελλοντικούς του τελευταίου Θεού». Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» μπορούμε εξ αρχής να το χαρακτηρίσουμε ως ένα «υποθετικό προσχέδιο» του περί του Θεού ερωτήματος πάνω στο έδαφος του σε γενικές γραμμές επεξεργασμένου τρόπου ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν. Καθώς στο σχολιασμό μας πάνω στο πέμπτο ταίριασμα «Οι μελλοντικοί» εμφανιζόταν συχνά ή έκφραση ο «τελευταίος Θεός», εξηγήσαμε την έκφραση αυτή, και την αντικαταστήσαμε εν μέρει με την έννοια «το θεϊκό». (Με τον τρόπο αυτό επιλέξαμε μια έννοια πιο ευρεία από την έννοια του «τελευταίου Θεού». Η αναφορά μας στο «θεϊκό» σκοπό έχει να καταδείξει, πως για την δική μας κατανόηση της υπόθεσης του «περί Θεού ερωτήματος», που βασίζεται στην ιστορία του Είναι, το βλέμμα μας προς «τον τρόπο της αλήθειας του Είναι ως συμβάντος» δεν έχει σημασία μόνο για το θεϊκό με την μορφή του τελευταίου Θεού, αλλά και για το «θεϊκό» με μια επιπλέον και με μια ευρεία έννοια. Αυτή μας η προοπτική κατανόησης θα μας συνοδεύσει, ανεξαρτήτως θέματος, στο δρόμο του σχολιασμού του έκτου ταιριάσματος.)

Το έκτο αυτό ταίριασμα έχει ως κατευθυντήρια πρόταση (Motto): «Ο εντελώς άλλος εναντίον των υπαρξάντων , μάλιστα εναντίον του Χριστιανικού» (σελ. 403). Η πρόταση αυτή μας λέει, πως ο «τελευταίος Θεός» είναι ένας εντελώς άλλος Θεός ως προς τους υπάρξαντες και τον Χριστιανικό Θεό. Η ανακοίνωση αυτή σκοπό έχει να κάνει τον αναγνώστη να ανοίξει τα αυτιά του και να του δημιουργήσει τη διάθεση, να διαπραγματευτεί με τα, στο σημείο αυτό, αναπτυσσόμενα σχεδιαγράμματα σκέψης φιλοσοφικά, και μόνο φιλοσοφικά, που σημαίνει, ούτε κοσμοθεωρητικά, αλλά ούτε καν ιδεολογικά.

Όπως και το πέμπτο ταίριασμα, έτσι και το έκτο «Ο τελευταίος Θεός» είναι ένα σύντομο κείμενο. Το πέμπτο ταίριασμα περιλάμβανε πέντε ενότητες (248.-252.) σε εφτά τυπωμένες σελίδες. Το σχολιαζόμενο έκτο ταίριασμα δομείται σε τέσσερις μόνο ενότητες (253.-256.) και 13 σελίδες. Οι τίτλοι των τεσσάρων ενοτήτων είναι επί λέξει οι εξής: «253. Το τελευταίο», «254. Η άρνηση», «255. Η επιστροφή εντός του συμβάντος», «256. Ο τελευταίος Θεός». Από τους τίτλους αυτούς μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι τρείς πρώτες ενότητες ετοιμάζουν τις προϋποθέσεις για την διαπραγμάτευση του θέματος «ο τελευταίος Θεός», ενώ στην τέταρτη ενότητα αναπτύσσεται το θέμα.

Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» ξεκινά με την ενότητα 253. , «Το τελευταίο». Ξεκινά δηλαδή με τον προσδιορισμό του «τελευταίου» από την φράση «ο τελευταίος Θεός». «Το τελευταίο είναι εκείνο, το οποίο όχι μόνο χρειάζεται την μακρύτερη προ-δρομικότητα, αλλά το ίδιο είναι, όχι το σταμάτημα, αλλά η πιο βαθιά αρχή, η οποία επεκτείνεται ως το πιο μακρινό, και γι’ αυτό είναι πιο δύσκολο απ’ όλα να τη φτάσει κανείς» (σελ. 405). Αυτό που στην σκέψη της ιστορίας του Είναι ονομάζεται «το τελευταίο», δεν είναι το υπολογιστικά τελευταίο, «δεν είναι το σταμάτημα» που φέρνει αυτό το τελευταίο, αλλά το εντελώς αντίθετο: «η πιο βαθιά αρχή», δηλ. η πιο βαθιά αρχή της άλλης απαρχής, το πιο βαθύ που αρχίζει στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι «εκείνο που χρειάζεται την πιο μακρά προδρομικότητα», είναι δηλαδή εκείνο, που προηγείται του Θεού της αλήθειας του Είναι στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι μάλιστα εκείνο, που το ίδιο είναι η μακρύτερη προ-δρομικότητα- το τελευταίο του τελευταίου Θεού είναι με τον τρόπο της προ-δρομικότητας για την αυτοφανέρωση του τελευταίου Θεού. Το τελευταίο είναι το βαθύτερο της άλλης απαρχής και έτσι η βαθύτερη απαρχή, «που ξεκινά από το πιο απομακρυσμένο σημείο», γιατί περιλαμβάνει την άλλη απαρχή σε όλη της το πλάτος. Το τελευταίο ως η πιο βαθιά απαρχή είναι όμως και εκείνο, «που πιο δύσκολα απ’ όλα το φτάνει κανείς», δηλαδή που προβάλλει την μεγαλύτερη δυσκολία στην άλλη απαρχή να αρχίσει.

Η 253. ενότητα τελειώνει με την ερώτηση: Πως θέλουμε «να είμαστε ώριμοι για το σπάνιο νεύμα του τελευταίου Θεού;». «Το νεύμα» είναι ο τρόπος, με τον οποίο ο τελευταίος Θεός γνωρίζεται στον άνθρωπο που ζει σύμφωνα με το Dasein, στην άλλη απαρχή. Το νεύμα, η φανερή αυτοφανέρωση του Θεού αυτού, είναι «σπάνιο». Το τελευταίο ως ο τελευταίος Θεός είναι η πιο βαθιά απαρχή εκείνου, μέσα στο οποίο αποκαλύπτεται η απαρχή της άλλης απαρχής.

Συνεχίζεται

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) α

     Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στήν αλήθεια τού Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis)

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Το παρόν κείμενο αποτελεί το 12ο και τελευταίο κεφάλαιο του έργου «Transzendenz und Ereignis» (Υπερβατικότητα και Συμβάν). Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένα σχόλιο του καθηγητή Friedrich-Wilhelm von Herrmann, στο δεύτερο θεμελιώδες έργο της φιλοσοφίας του Heidegger, «Beiträge zur Philosophie (Vom Ereignis)», Συμβολές στη Φιλοσοφία (περί του συμβάντος ή [ξεκινώντας] από το συμβάν). Το κείμενο αυτό, «Συμβολές στη Φιλοσοφία», είναι ένα έργο με εντελώς άλλο στιλ, καθώς σύμφωνα με τις προκαταρκτικές παρατηρήσεις του Heidegger, «δεν είναι ένα έργο με το μέχρι τώρα γνωστό στιλ» (kein Werk bisherigen Stils). Η θεμελιώδης λέξη, πάνω στην οποία οικοδομείται η σκέψη είναι το «συμβάν» (Ereignis). Ο ιστορικός τόπος αυτής της σκέψης, της οποίας το προς σκέψη πράγμα είναι το «συμβάν», χαρακτηρίζεται από τον Heidegger ως «Εποχή της μετάβασης από την Μεταφυσική σκέψη, στη σκέψη που πηγάζει από την ιστορία του Είναι». (Για να σημάνει τη διαφορά του θεμελίου της σκέψης, γράφει το Είναι διαφορετικά, με παλαιότερη ορθογραφία, Seyn αντί Sein). Το περί του Είναι ερώτημα, που εκφράζεται με το «τι το ον» ο Heidegger ονόμασε «καθοδηγητικό ερώτημα» (Leitfrage). Το ερώτημα στο οποίο βασίζεται το έργο «Συμβολές στη Φιλοσοφία» είναι πιο αρχέγονο, και ρωτά για το Είναι καθ’ εαυτό μέσα στην μόνο γι’ αυτό χαρακτηριστική, μόνο δική του, αλήθεια. Το ερώτημα αυτό, που βρίσκεται πιο κοντά στις αρχές, σε σχέση προς το μεταφυσικό περί του Είναι ερώτημα (Seinsfrage), ο Heidegger το ονομάζει «θεμελιώδες ερώτημα» (Grundfrage).

Οι «Συμβολές» χωρίζονται σε έξι περιοχές ύπαρξης του όντος (Wesungsbereiche), οι οποίες παρουσιάζονται ως σύνδεσμοι-ταιριάσματα (Fügungen) της σκέψης που θεμελιώνεται στην ιστορία του Είναι. Τα ταιριάσματα αυτά σχηματίζουν στην εσωτερική τους συνάφεια τη δομή (Gefüge), τον σύνδεσμο (Fuge) της σκέψης που θεμελιώνεται στο συμβάν (Ereignis).

«Ο τελευταίος Θεός» αποτελεί τον έκτο και τελευταίο σύνδεσμο. Προηγούνται οι εξής σύνδεσμοι:

«Η αποδοχή της αλήθειας του Είναι (Seyn) μέσα στην εμπειρία της εγκατάλειψης του όντος από το Είναι και την λήθη του Είναι από τον άνθρωπο» (DER ANKLANG der Wahrheit des Seyns in der Erfahrung der Seinsverlassenheit des Seienden und der Seinsvergessenheit des Menschen),

« Το παιχνίδι (η πάσα) της πρώτης και της άλλης απαρχής και η αναγκαιότητα της άλλης απαρχής από τον αρχέγονο ορισμό της πρώτης αρχής» (DAS ZUSPIEL des ersten und des anderen Anfangs und die Notwendigkeit des anderen Anfangs aus der ursprünglichen Setzung des ersten Anfangs),

«Το άλμα της σκέψης στην αλήθεια του Είναι (Seyn) καθώς η αλήθεια είναι ως προς την ουσία (Wesung) της συμβάν» (DER SPRUNG des Denkens in die Wahrheit des Seyns in ihrer Wesung als Ereignis),

«Η θεμελίωση της αλήθειας του Είναι ως θεμέλιο που θεμελιώνει (ως πρόσριψη που θεμελιώνει) και ως εκ νέου θεμελίωση η οποία επιτυγχάνει-προσλαμβάνει (ως έκριψη που θεμελιώνει)» (DIE GRÜNDUNG der Wahrheit des Seyns als gründender Grund (gründender Zuwurf) und als erreichendes-übernehmendes Er-gründen (er-gründender Entwurf))

«Οι μελλοντικοί ως το Dasein της άλλης απαρχής, προς τους οποίους το Είναι έρχεται ως συμβάν (που τους είναι ταιριαστό: Er-eignis)». (DIE ZU-KÜNFTIGEN als das Dasein des anderen Anfangs, auf die das Seyn als Er-eignis zukommt).

Εδώ αρχίζει η παράθεση του σχολίου για τον «Τελευταίο Θεό»

Η τελευταία ενότητα, 252. του πέμπτου ταιριάσματος «Οι μελλοντικοί» έχει τον εξής τίτλο: «Το Dasein και οι μελλοντικοί τού τελευταίου Θεού». Το απόσπασμα αυτό αποτελεί την μετάβαση στο έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός», στο οποίο ολοκληρώνεται η διαμόρφωση της δομής της αλήθειας του Είναι. Αυτό σημαίνει: η δια των έξι ταιριασμάτων δομημένη συνένωση της ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν, έχει στο έκτο ταίριασμα ως θέμα το περί του Θεού ερώτημα, που έχει ήδη αρχίσει να συζητείται με ουσιαστικό τρόπο στο πέμπτο ταίριασμα δια της αναφοράς στους «Μελλοντικούς του τελευταίου Θεού». Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» μπορούμε εξ αρχής να το χαρακτηρίσουμε ως ένα «υποθετικό προσχέδιο» του περί του Θεού ερωτήματος πάνω στο έδαφος του σε γενικές γραμμές επεξεργασμένου τρόπου ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν. Καθώς στο σχολιασμό μας πάνω στο πέμπτο ταίριασμα «Οι μελλοντικοί» εμφανιζόταν συχνά ή έκφραση ο «τελευταίος Θεός», εξηγήσαμε την έκφραση αυτή, και την αντικαταστήσαμε εν μέρει με την έννοια «το θεϊκό». (Με τον τρόπο αυτό επιλέξαμε μια έννοια πιο ευρεία από την έννοια του «τελευταίου Θεού». Η αναφορά μας στο «θεϊκό» σκοπό έχει να καταδείξει, πως για την δική μας κατανόηση της υπόθεσης του «περί Θεού ερωτήματος», που βασίζεται στην ιστορία του Είναι, το βλέμμα μας προς «τον τρόπο της αλήθειας του Είναι ως συμβάντος» δεν έχει σημασία μόνο για το θεϊκό με την μορφή του τελευταίου Θεού, αλλά και για το «θεϊκό» με μια επιπλέον και με μια ευρεία έννοια. Αυτή μας η προοπτική κατανόησης θα μας συνοδεύσει, ανεξαρτήτως θέματος, στο δρόμο του σχολιασμού του έκτου ταιριάσματος.)

Το έκτο αυτό ταίριασμα έχει ως κατευθυντήρια πρόταση (Motto): «Ο εντελώς άλλος εναντίον των υπαρξάντων , μάλιστα εναντίον του Χριστιανικού» (σελ. 403). Η πρόταση αυτή μας λέει, πως ο «τελευταίος Θεός» είναι ένας εντελώς άλλος Θεός ως προς τους υπάρξαντες και τον Χριστιανικό Θεό. Η ανακοίνωση αυτή σκοπό έχει να κάνει τον αναγνώστη να ανοίξει τα αυτιά του και να του δημιουργήσει τη διάθεση, να διαπραγματευτεί με τα, στο σημείο αυτό, αναπτυσσόμενα σχεδιαγράμματα σκέψης φιλοσοφικά, και μόνο φιλοσοφικά, που σημαίνει, ούτε κοσμοθεωρητικά, αλλά ούτε καν ιδεολογικά.

Όπως και το πέμπτο ταίριασμα, έτσι και το έκτο «Ο τελευταίος Θεός» είναι ένα σύντομο κείμενο. Το πέμπτο ταίριασμα περιλάμβανε πέντε ενότητες (248.-252.) σε εφτά τυπωμένες σελίδες. Το σχολιαζόμενο έκτο ταίριασμα δομείται σε τέσσερις μόνο ενότητες (253.-256.) και 13 σελίδες. Οι τίτλοι των τεσσάρων ενοτήτων είναι επί λέξει οι εξής: «253. Το τελευταίο», «254. Η άρνηση», «255. Η επιστροφή εντός του συμβάντος», «256. Ο τελευταίος Θεός». Από τους τίτλους αυτούς μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι τρείς πρώτες ενότητες ετοιμάζουν τις προϋποθέσεις για την διαπραγμάτευση του θέματος «ο τελευταίος Θεός», ενώ στην τέταρτη ενότητα αναπτύσσεται το θέμα.

Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» ξεκινά με την ενότητα 253. , «Το τελευταίο». Ξεκινά δηλαδή με τον προσδιορισμό του «τελευταίου» από την φράση «ο τελευταίος Θεός». «Το τελευταίο είναι εκείνο, το οποίο όχι μόνο χρειάζεται την μακρύτερη προ-δρομικότητα, αλλά το ίδιο είναι, όχι το σταμάτημα, αλλά η πιο βαθιά αρχή, η οποία επεκτείνεται ως το πιο μακρινό, και γι’ αυτό είναι πιο δύσκολο απ’ όλα να τη φτάσει κανείς» (σελ. 405). Αυτό που στην σκέψη της ιστορίας του Είναι ονομάζεται «το τελευταίο», δεν είναι το υπολογιστικά τελευταίο, «δεν είναι το σταμάτημα» που φέρνει αυτό το τελευταίο, αλλά το εντελώς αντίθετο: «η πιο βαθιά αρχή», δηλ. η πιο βαθιά αρχή της άλλης απαρχής, το πιο βαθύ που αρχίζει στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι «εκείνο που χρειάζεται την πιο μακρά προδρομικότητα», είναι δηλαδή εκείνο, που προηγείται του Θεού της αλήθειας του Είναι στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι μάλιστα εκείνο, που το ίδιο είναι η μακρύτερη προ-δρομικότητα- το τελευταίο του τελευταίου Θεού είναι με τον τρόπο της προ-δρομικότητας για την αυτοφανέρωση του τελευταίου Θεού. Το τελευταίο είναι το βαθύτερο της άλλης απαρχής και έτσι η βαθύτερη απαρχή, «που ξεκινά από το πιο απομακρυσμένο σημείο», γιατί περιλαμβάνει την άλλη απαρχή σε όλη της το πλάτος. Το τελευταίο ως η πιο βαθιά απαρχή είναι όμως και εκείνο, «που πιο δύσκολα απ’ όλα το φτάνει κανείς», δηλαδή που προβάλλει την μεγαλύτερη δυσκολία στην άλλη απαρχή να αρχίσει.

Η 253. ενότητα τελειώνει με την ερώτηση: Πως θέλουμε «να είμαστε ώριμοι για το σπάνιο νεύμα του τελευταίου Θεού;». «Το νεύμα» είναι ο τρόπος, με τον οποίο ο τελευταίος Θεός γνωρίζεται στον άνθρωπο που ζει σύμφωνα με το Dasein, στην άλλη απαρχή. Το νεύμα, η φανερή αυτοφανέρωση του Θεού αυτού, είναι «σπάνιο». Το τελευταίο ως ο τελευταίος Θεός είναι η πιο βαθιά απαρχή εκείνου, μέσα στο οποίο αποκαλύπτεται η απαρχή της άλλης απαρχής.

Συνεχίζεται

ΑΚΟΥΜΕ ΛΟΙΠΟΝ ΤΟ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟ, ΜΠΟΥΚΩΜΕΝΟ ΚΕΦΤΕ, ΝΑ ΑΝΑΚΟΙΝΩΝΕΙ ΤΟ ΕΙΝΑΙ είναι Ο ΘΕΟΣ.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) α

    Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στήν αλήθεια τού Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis)

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Το παρόν κείμενο αποτελεί το 12ο και τελευταίο κεφάλαιο του έργου «Transzendenz und Ereignis» (Υπερβατικότητα και Συμβάν). Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένα σχόλιο του καθηγητή Friedrich-Wilhelm von Herrmann, στο δεύτερο θεμελιώδες έργο της φιλοσοφίας του Heidegger, «Beiträge zur Philosophie (Vom Ereignis)», Συμβολές στη Φιλοσοφία (περί του συμβάντος ή [ξεκινώντας] από το συμβάν). Το κείμενο αυτό, «Συμβολές στη Φιλοσοφία», είναι ένα έργο με εντελώς άλλο στιλ, καθώς σύμφωνα με τις προκαταρκτικές παρατηρήσεις του Heidegger, «δεν είναι ένα έργο με το μέχρι τώρα γνωστό στιλ» (kein Werk bisherigen Stils). Η θεμελιώδης λέξη, πάνω στην οποία οικοδομείται η σκέψη είναι το «συμβάν» (Ereignis). Ο ιστορικός τόπος αυτής της σκέψης, της οποίας το προς σκέψη πράγμα είναι το «συμβάν», χαρακτηρίζεται από τον Heidegger ως «Εποχή της μετάβασης από την Μεταφυσική σκέψη, στη σκέψη που πηγάζει από την ιστορία του Είναι». (Για να σημάνει τη διαφορά του θεμελίου της σκέψης, γράφει το Είναι διαφορετικά, με παλαιότερη ορθογραφία, Seyn αντί Sein). Το περί του Είναι ερώτημα, που εκφράζεται με το «τι το ον» ο Heidegger ονόμασε «καθοδηγητικό ερώτημα» (Leitfrage). Το ερώτημα στο οποίο βασίζεται το έργο «Συμβολές στη Φιλοσοφία» είναι πιο αρχέγονο, και ρωτά για το Είναι καθ’ εαυτό μέσα στην μόνο γι’ αυτό χαρακτηριστική, μόνο δική του, αλήθεια. Το ερώτημα αυτό, που βρίσκεται πιο κοντά στις αρχές, σε σχέση προς το μεταφυσικό περί του Είναι ερώτημα (Seinsfrage), ο Heidegger το ονομάζει «θεμελιώδες ερώτημα» (Grundfrage).

Οι «Συμβολές» χωρίζονται σε έξι περιοχές ύπαρξης του όντος (Wesungsbereiche), οι οποίες παρουσιάζονται ως σύνδεσμοι-ταιριάσματα (Fügungen) της σκέψης που θεμελιώνεται στην ιστορία του Είναι. Τα ταιριάσματα αυτά σχηματίζουν στην εσωτερική τους συνάφεια τη δομή (Gefüge), τον σύνδεσμο (Fuge) της σκέψης που θεμελιώνεται στο συμβάν (Ereignis).

«Ο τελευταίος Θεός» αποτελεί τον έκτο και τελευταίο σύνδεσμο. Προηγούνται οι εξής σύνδεσμοι:

«Η αποδοχή της αλήθειας του Είναι (Seyn) μέσα στην εμπειρία της εγκατάλειψης του όντος από το Είναι και την λήθη του Είναι από τον άνθρωπο» (DER ANKLANG der Wahrheit des Seyns in der Erfahrung der Seinsverlassenheit des Seienden und der Seinsvergessenheit des Menschen),

« Το παιχνίδι (η πάσα) της πρώτης και της άλλης απαρχής και η αναγκαιότητα της άλλης απαρχής από τον αρχέγονο ορισμό της πρώτης αρχής» (DAS ZUSPIEL des ersten und des anderen Anfangs und die Notwendigkeit des anderen Anfangs aus der ursprünglichen Setzung des ersten Anfangs),

«Το άλμα της σκέψης στην αλήθεια του Είναι (Seyn) καθώς η αλήθεια είναι ως προς την ουσία (Wesung) της συμβάν» (DER SPRUNG des Denkens in die Wahrheit des Seyns in ihrer Wesung als Ereignis),

«Η θεμελίωση της αλήθειας του Είναι ως θεμέλιο που θεμελιώνει (ως πρόσριψη που θεμελιώνει) και ως εκ νέου θεμελίωση η οποία επιτυγχάνει-προσλαμβάνει (ως έκριψη που θεμελιώνει)» (DIE GRÜNDUNG der Wahrheit des Seyns als gründender Grund (gründender Zuwurf) und als erreichendes-übernehmendes Er-gründen (er-gründender Entwurf))

«Οι μελλοντικοί ως το Dasein της άλλης απαρχής, προς τους οποίους το Είναι έρχεται ως συμβάν (που τους είναι ταιριαστό: Er-eignis)». (DIE ZU-KÜNFTIGEN als das Dasein des anderen Anfangs, auf die das Seyn als Er-eignis zukommt).

Εδώ αρχίζει η παράθεση του σχολίου για τον «Τελευταίο Θεό»

Η τελευταία ενότητα, 252. του πέμπτου ταιριάσματος «Οι μελλοντικοί» έχει τον εξής τίτλο: «Το Dasein και οι μελλοντικοί τού τελευταίου Θεού». Το απόσπασμα αυτό αποτελεί την μετάβαση στο έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός», στο οποίο ολοκληρώνεται η διαμόρφωση της δομής της αλήθειας του Είναι. Αυτό σημαίνει: η δια των έξι ταιριασμάτων δομημένη συνένωση της ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν, έχει στο έκτο ταίριασμα ως θέμα το περί του Θεού ερώτημα, που έχει ήδη αρχίσει να συζητείται με ουσιαστικό τρόπο στο πέμπτο ταίριασμα δια της αναφοράς στους «Μελλοντικούς του τελευταίου Θεού». Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» μπορούμε εξ αρχής να το χαρακτηρίσουμε ως ένα «υποθετικό προσχέδιο» του περί του Θεού ερωτήματος πάνω στο έδαφος του σε γενικές γραμμές επεξεργασμένου τρόπου ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν. Καθώς στο σχολιασμό μας πάνω στο πέμπτο ταίριασμα «Οι μελλοντικοί» εμφανιζόταν συχνά ή έκφραση ο «τελευταίος Θεός», εξηγήσαμε την έκφραση αυτή, και την αντικαταστήσαμε εν μέρει με την έννοια «το θεϊκό». (Με τον τρόπο αυτό επιλέξαμε μια έννοια πιο ευρεία από την έννοια του «τελευταίου Θεού». Η αναφορά μας στο «θεϊκό» σκοπό έχει να καταδείξει, πως για την δική μας κατανόηση της υπόθεσης του «περί Θεού ερωτήματος», που βασίζεται στην ιστορία του Είναι, το βλέμμα μας προς «τον τρόπο της αλήθειας του Είναι ως συμβάντος» δεν έχει σημασία μόνο για το θεϊκό με την μορφή του τελευταίου Θεού, αλλά και για το «θεϊκό» με μια επιπλέον και με μια ευρεία έννοια. Αυτή μας η προοπτική κατανόησης θα μας συνοδεύσει, ανεξαρτήτως θέματος, στο δρόμο του σχολιασμού του έκτου ταιριάσματος.)

Το έκτο αυτό ταίριασμα έχει ως κατευθυντήρια πρόταση (Motto): «Ο εντελώς άλλος εναντίον των υπαρξάντων , μάλιστα εναντίον του Χριστιανικού» (σελ. 403). Η πρόταση αυτή μας λέει, πως ο «τελευταίος Θεός» είναι ένας εντελώς άλλος Θεός ως προς τους υπάρξαντες και τον Χριστιανικό Θεό. Η ανακοίνωση αυτή σκοπό έχει να κάνει τον αναγνώστη να ανοίξει τα αυτιά του και να του δημιουργήσει τη διάθεση, να διαπραγματευτεί με τα, στο σημείο αυτό, αναπτυσσόμενα σχεδιαγράμματα σκέψης φιλοσοφικά, και μόνο φιλοσοφικά, που σημαίνει, ούτε κοσμοθεωρητικά, αλλά ούτε καν ιδεολογικά.

Όπως και το πέμπτο ταίριασμα, έτσι και το έκτο «Ο τελευταίος Θεός» είναι ένα σύντομο κείμενο. Το πέμπτο ταίριασμα περιλάμβανε πέντε ενότητες (248.-252.) σε εφτά τυπωμένες σελίδες. Το σχολιαζόμενο έκτο ταίριασμα δομείται σε τέσσερις μόνο ενότητες (253.-256.) και 13 σελίδες. Οι τίτλοι των τεσσάρων ενοτήτων είναι επί λέξει οι εξής: «253. Το τελευταίο», «254. Η άρνηση», «255. Η επιστροφή εντός του συμβάντος», «256. Ο τελευταίος Θεός». Από τους τίτλους αυτούς μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι τρείς πρώτες ενότητες ετοιμάζουν τις προϋποθέσεις για την διαπραγμάτευση του θέματος «ο τελευταίος Θεός», ενώ στην τέταρτη ενότητα αναπτύσσεται το θέμα.

Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» ξεκινά με την ενότητα 253. , «Το τελευταίο». Ξεκινά δηλαδή με τον προσδιορισμό του «τελευταίου» από την φράση «ο τελευταίος Θεός». «Το τελευταίο είναι εκείνο, το οποίο όχι μόνο χρειάζεται την μακρύτερη προ-δρομικότητα, αλλά το ίδιο είναι, όχι το σταμάτημα, αλλά η πιο βαθιά αρχή, η οποία επεκτείνεται ως το πιο μακρινό, και γι’ αυτό είναι πιο δύσκολο απ’ όλα να τη φτάσει κανείς» (σελ. 405). Αυτό που στην σκέψη της ιστορίας του Είναι ονομάζεται «το τελευταίο», δεν είναι το υπολογιστικά τελευταίο, «δεν είναι το σταμάτημα» που φέρνει αυτό το τελευταίο, αλλά το εντελώς αντίθετο: «η πιο βαθιά αρχή», δηλ. η πιο βαθιά αρχή της άλλης απαρχής, το πιο βαθύ που αρχίζει στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι «εκείνο που χρειάζεται την πιο μακρά προδρομικότητα», είναι δηλαδή εκείνο, που προηγείται του Θεού της αλήθειας του Είναι στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι μάλιστα εκείνο, που το ίδιο είναι η μακρύτερη προ-δρομικότητα- το τελευταίο του τελευταίου Θεού είναι με τον τρόπο της προ-δρομικότητας για την αυτοφανέρωση του τελευταίου Θεού. Το τελευταίο είναι το βαθύτερο της άλλης απαρχής και έτσι η βαθύτερη απαρχή, «που ξεκινά από το πιο απομακρυσμένο σημείο», γιατί περιλαμβάνει την άλλη απαρχή σε όλη της το πλάτος. Το τελευταίο ως η πιο βαθιά απαρχή είναι όμως και εκείνο, «που πιο δύσκολα απ’ όλα το φτάνει κανείς», δηλαδή που προβάλλει την μεγαλύτερη δυσκολία στην άλλη απαρχή να αρχίσει.

Η 253. ενότητα τελειώνει με την ερώτηση: Πως θέλουμε «να είμαστε ώριμοι για το σπάνιο νεύμα του τελευταίου Θεού;». «Το νεύμα» είναι ο τρόπος, με τον οποίο ο τελευταίος Θεός γνωρίζεται στον άνθρωπο που ζει σύμφωνα με το Dasein, στην άλλη απαρχή. Το νεύμα, η φανερή αυτοφανέρωση του Θεού αυτού, είναι «σπάνιο». Το τελευταίο ως ο τελευταίος Θεός είναι η πιο βαθιά απαρχή εκείνου, μέσα στο οποίο αποκαλύπτεται η απαρχή της άλλης απαρχής.

Συνεχίζεται

H AΡΧΗ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ. ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΑ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΧΡΟΝΟΣ. ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΞΕΚΙΝΑ Ο ΧΡΟΝΟΣ. Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΟΜΩΣ ΔΙΟΤΙ ΕΙΧΕ ΠΡΟΗΓΗΘΕΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ.

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΥΠΟΘΕΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ;

ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος.

ΑΥΤΟ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ der Urgrund allen Seins, Η ΠΗΓΗ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ, ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ, ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΠΑΙΜΕ, ΚΑΙ ΘΑ ΔΟΥΜΕ ΜΗΠΩΣ ΑΥΤΗ Η ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟ-ΧΡΟΝΟΣ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ, Ο ΠΡΟ-ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ, Ο ΚΑΚΟΣ ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΓΝΩΣΤΙΚΙΣΜΟΥ.

ΟΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΚΑΤΙ ΝΑ ΠΕΙ ΤΟ ΛΕΕΙ ΑΠΛΑ. ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΙ ΝΑ ΠΕΙ ΚΡΥΒΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΣΤΗΝ  ΠΟΛΥΠΛΟΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΙΜΙΟΣ.

ΚΑΙΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΙΕΙΣΑΙ ΤΩ ΚΥΡΙΩ είναι η απάντησή μας στόν ΚΑΙΡΟ ΤΟΥ ΠΟΙΕΙΣΑΙ ΤΩ ΑΝΘΡΩΠΩ, ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΑΣ 

ΤΟ ΧΡΟΝΟΥ ΦΕΙΔΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ.

Στην λογική, η οποία ήταν το ζητούμενο της νοησιαρχίας, εισήλθε σαν αλλαγή, η "απόφαση" ή "ενέργεια" ή κάτι παρόμοιο.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) α

   Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στήν αλήθεια τού Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis)

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Το παρόν κείμενο αποτελεί το 12ο και τελευταίο κεφάλαιο του έργου «Transzendenz und Ereignis» (Υπερβατικότητα και Συμβάν). Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένα σχόλιο του καθηγητή Friedrich-Wilhelm von Herrmann, στο δεύτερο θεμελιώδες έργο της φιλοσοφίας του Heidegger, «Beiträge zur Philosophie (Vom Ereignis)», Συμβολές στη Φιλοσοφία (περί του συμβάντος ή [ξεκινώντας] από το συμβάν). Το κείμενο αυτό, «Συμβολές στη Φιλοσοφία», είναι ένα έργο με εντελώς άλλο στιλ, καθώς σύμφωνα με τις προκαταρκτικές παρατηρήσεις του Heidegger, «δεν είναι ένα έργο με το μέχρι τώρα γνωστό στιλ» (kein Werk bisherigen Stils). Η θεμελιώδης λέξη, πάνω στην οποία οικοδομείται η σκέψη είναι το «συμβάν» (Ereignis). Ο ιστορικός τόπος αυτής της σκέψης, της οποίας το προς σκέψη πράγμα είναι το «συμβάν», χαρακτηρίζεται από τον Heidegger ως «Εποχή της μετάβασης από την Μεταφυσική σκέψη, στη σκέψη που πηγάζει από την ιστορία του Είναι». (Για να σημάνει τη διαφορά του θεμελίου της σκέψης, γράφει το Είναι διαφορετικά, με παλαιότερη ορθογραφία, Seyn αντί Sein). Το περί του Είναι ερώτημα, που εκφράζεται με το «τι το ον» ο Heidegger ονόμασε «καθοδηγητικό ερώτημα» (Leitfrage). Το ερώτημα στο οποίο βασίζεται το έργο «Συμβολές στη Φιλοσοφία» είναι πιο αρχέγονο, και ρωτά για το Είναι καθ’ εαυτό μέσα στην μόνο γι’ αυτό χαρακτηριστική, μόνο δική του, αλήθεια. Το ερώτημα αυτό, που βρίσκεται πιο κοντά στις αρχές, σε σχέση προς το μεταφυσικό περί του Είναι ερώτημα (Seinsfrage), ο Heidegger το ονομάζει «θεμελιώδες ερώτημα» (Grundfrage).

Οι «Συμβολές» χωρίζονται σε έξι περιοχές ύπαρξης του όντος (Wesungsbereiche), οι οποίες παρουσιάζονται ως σύνδεσμοι-ταιριάσματα (Fügungen) της σκέψης που θεμελιώνεται στην ιστορία του Είναι. Τα ταιριάσματα αυτά σχηματίζουν στην εσωτερική τους συνάφεια τη δομή (Gefüge), τον σύνδεσμο (Fuge) της σκέψης που θεμελιώνεται στο συμβάν (Ereignis).

«Ο τελευταίος Θεός» αποτελεί τον έκτο και τελευταίο σύνδεσμο. Προηγούνται οι εξής σύνδεσμοι:

«Η αποδοχή της αλήθειας του Είναι (Seyn) μέσα στην εμπειρία της εγκατάλειψης του όντος από το Είναι και την λήθη του Είναι από τον άνθρωπο» (DER ANKLANG der Wahrheit des Seyns in der Erfahrung der Seinsverlassenheit des Seienden und der Seinsvergessenheit des Menschen),

« Το παιχνίδι (η πάσα) της πρώτης και της άλλης απαρχής και η αναγκαιότητα της άλλης απαρχής από τον αρχέγονο ορισμό της πρώτης αρχής» (DAS ZUSPIEL des ersten und des anderen Anfangs und die Notwendigkeit des anderen Anfangs aus der ursprünglichen Setzung des ersten Anfangs),

«Το άλμα της σκέψης στην αλήθεια του Είναι (Seyn) καθώς η αλήθεια είναι ως προς την ουσία (Wesung) της συμβάν» (DER SPRUNG des Denkens in die Wahrheit des Seyns in ihrer Wesung als Ereignis),

«Η θεμελίωση της αλήθειας του Είναι ως θεμέλιο που θεμελιώνει (ως πρόσριψη που θεμελιώνει) και ως εκ νέου θεμελίωση η οποία επιτυγχάνει-προσλαμβάνει (ως έκριψη που θεμελιώνει)» (DIE GRÜNDUNG der Wahrheit des Seyns als gründender Grund (gründender Zuwurf) und als erreichendes-übernehmendes Er-gründen (er-gründender Entwurf))

«Οι μελλοντικοί ως το Dasein της άλλης απαρχής, προς τους οποίους το Είναι έρχεται ως συμβάν (που τους είναι ταιριαστό: Er-eignis)». (DIE ZU-KÜNFTIGEN als das Dasein des anderen Anfangs, auf die das Seyn als Er-eignis zukommt).

Εδώ αρχίζει η παράθεση του σχολίου για τον «Τελευταίο Θεό»

Η τελευταία ενότητα, 252. του πέμπτου ταιριάσματος «Οι μελλοντικοί» έχει τον εξής τίτλο: «Το Dasein και οι μελλοντικοί τού τελευταίου Θεού». Το απόσπασμα αυτό αποτελεί την μετάβαση στο έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός», στο οποίο ολοκληρώνεται η διαμόρφωση της δομής της αλήθειας του Είναι. Αυτό σημαίνει: η δια των έξι ταιριασμάτων δομημένη συνένωση της ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν, έχει στο έκτο ταίριασμα ως θέμα το περί του Θεού ερώτημα, που έχει ήδη αρχίσει να συζητείται με ουσιαστικό τρόπο στο πέμπτο ταίριασμα δια της αναφοράς στους «Μελλοντικούς του τελευταίου Θεού». Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» μπορούμε εξ αρχής να το χαρακτηρίσουμε ως ένα «υποθετικό προσχέδιο» του περί του Θεού ερωτήματος πάνω στο έδαφος του σε γενικές γραμμές επεξεργασμένου τρόπου ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν. Καθώς στο σχολιασμό μας πάνω στο πέμπτο ταίριασμα «Οι μελλοντικοί» εμφανιζόταν συχνά ή έκφραση ο «τελευταίος Θεός», εξηγήσαμε την έκφραση αυτή, και την αντικαταστήσαμε εν μέρει με την έννοια «το θεϊκό». (Με τον τρόπο αυτό επιλέξαμε μια έννοια πιο ευρεία από την έννοια του «τελευταίου Θεού». Η αναφορά μας στο «θεϊκό» σκοπό έχει να καταδείξει, πως για την δική μας κατανόηση της υπόθεσης του «περί Θεού ερωτήματος», που βασίζεται στην ιστορία του Είναι, το βλέμμα μας προς «τον τρόπο της αλήθειας του Είναι ως συμβάντος» δεν έχει σημασία μόνο για το θεϊκό με την μορφή του τελευταίου Θεού, αλλά και για το «θεϊκό» με μια επιπλέον και με μια ευρεία έννοια. Αυτή μας η προοπτική κατανόησης θα μας συνοδεύσει, ανεξαρτήτως θέματος, στο δρόμο του σχολιασμού του έκτου ταιριάσματος.)

Το έκτο αυτό ταίριασμα έχει ως κατευθυντήρια πρόταση (Motto): «Ο εντελώς άλλος εναντίον των υπαρξάντων , μάλιστα εναντίον του Χριστιανικού» (σελ. 403). Η πρόταση αυτή μας λέει, πως ο «τελευταίος Θεός» είναι ένας εντελώς άλλος Θεός ως προς τους υπάρξαντες και τον Χριστιανικό Θεό. Η ανακοίνωση αυτή σκοπό έχει να κάνει τον αναγνώστη να ανοίξει τα αυτιά του και να του δημιουργήσει τη διάθεση, να διαπραγματευτεί με τα, στο σημείο αυτό, αναπτυσσόμενα σχεδιαγράμματα σκέψης φιλοσοφικά, και μόνο φιλοσοφικά, που σημαίνει, ούτε κοσμοθεωρητικά, αλλά ούτε καν ιδεολογικά.

Όπως και το πέμπτο ταίριασμα, έτσι και το έκτο «Ο τελευταίος Θεός» είναι ένα σύντομο κείμενο. Το πέμπτο ταίριασμα περιλάμβανε πέντε ενότητες (248.-252.) σε εφτά τυπωμένες σελίδες. Το σχολιαζόμενο έκτο ταίριασμα δομείται σε τέσσερις μόνο ενότητες (253.-256.) και 13 σελίδες. Οι τίτλοι των τεσσάρων ενοτήτων είναι επί λέξει οι εξής: «253. Το τελευταίο», «254. Η άρνηση», «255. Η επιστροφή εντός του συμβάντος», «256. Ο τελευταίος Θεός». Από τους τίτλους αυτούς μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι τρείς πρώτες ενότητες ετοιμάζουν τις προϋποθέσεις για την διαπραγμάτευση του θέματος «ο τελευταίος Θεός», ενώ στην τέταρτη ενότητα αναπτύσσεται το θέμα.

Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» ξεκινά με την ενότητα 253. , «Το τελευταίο». Ξεκινά δηλαδή με τον προσδιορισμό του «τελευταίου» από την φράση «ο τελευταίος Θεός». «Το τελευταίο είναι εκείνο, το οποίο όχι μόνο χρειάζεται την μακρύτερη προ-δρομικότητα, αλλά το ίδιο είναι, όχι το σταμάτημα, αλλά η πιο βαθιά αρχή, η οποία επεκτείνεται ως το πιο μακρινό, και γι’ αυτό είναι πιο δύσκολο απ’ όλα να τη φτάσει κανείς» (σελ. 405). Αυτό που στην σκέψη της ιστορίας του Είναι ονομάζεται «το τελευταίο», δεν είναι το υπολογιστικά τελευταίο, «δεν είναι το σταμάτημα» που φέρνει αυτό το τελευταίο, αλλά το εντελώς αντίθετο: «η πιο βαθιά αρχή», δηλ. η πιο βαθιά αρχή της άλλης απαρχής, το πιο βαθύ που αρχίζει στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι «εκείνο που χρειάζεται την πιο μακρά προδρομικότητα», είναι δηλαδή εκείνο, που προηγείται του Θεού της αλήθειας του Είναι στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι μάλιστα εκείνο, που το ίδιο είναι η μακρύτερη προ-δρομικότητα- το τελευταίο του τελευταίου Θεού είναι με τον τρόπο της προ-δρομικότητας για την αυτοφανέρωση του τελευταίου Θεού. Το τελευταίο είναι το βαθύτερο της άλλης απαρχής και έτσι η βαθύτερη απαρχή, «που ξεκινά από το πιο απομακρυσμένο σημείο», γιατί περιλαμβάνει την άλλη απαρχή σε όλη της το πλάτος. Το τελευταίο ως η πιο βαθιά απαρχή είναι όμως και εκείνο, «που πιο δύσκολα απ’ όλα το φτάνει κανείς», δηλαδή που προβάλλει την μεγαλύτερη δυσκολία στην άλλη απαρχή να αρχίσει.

Η 253. ενότητα τελειώνει με την ερώτηση: Πως θέλουμε «να είμαστε ώριμοι για το σπάνιο νεύμα του τελευταίου Θεού;». «Το νεύμα» είναι ο τρόπος, με τον οποίο ο τελευταίος Θεός γνωρίζεται στον άνθρωπο που ζει σύμφωνα με το Dasein, στην άλλη απαρχή. Το νεύμα, η φανερή αυτοφανέρωση του Θεού αυτού, είναι «σπάνιο». Το τελευταίο ως ο τελευταίος Θεός είναι η πιο βαθιά απαρχή εκείνου, μέσα στο οποίο αποκαλύπτεται η απαρχή της άλλης απαρχής.

Συνεχίζεται

H AΡΧΗ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ. ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΑ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΧΡΟΝΟΣ. ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΞΕΚΙΝΑ Ο ΧΡΟΝΟΣ. Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΟΜΩΣ ΔΙΟΤΙ ΕΙΧΕ ΠΡΟΗΓΗΘΕΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ.

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΥΠΟΘΕΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ;

ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος.

ΑΥΤΟ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ der Urgrund allen Seins, Η ΠΗΓΗ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ, ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ, ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΠΑΙΜΕ, ΚΑΙ ΘΑ ΔΟΥΜΕ ΜΗΠΩΣ ΑΥΤΗ Η ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟ-ΧΡΟΝΟΣ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ, Ο ΠΡΟ-ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ, Ο ΚΑΚΟΣ ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΓΝΩΣΤΙΚΙΣΜΟΥ.

ΟΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΚΑΤΙ ΝΑ ΠΕΙ ΤΟ ΛΕΕΙ ΑΠΛΑ. ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΙ ΝΑ ΠΕΙ ΚΡΥΒΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΣΤΗΝ  ΠΟΛΥΠΛΟΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΙΜΙΟΣ.

ΚΑΙΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΙΕΙΣΑΙ ΤΩ ΚΥΡΙΩ είναι η απάντησή μας στόν ΚΑΙΡΟ ΤΟΥ ΠΟΙΕΙΣΑΙ ΤΩ ΑΝΘΡΩΠΩ, ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΑΣ 

ΤΟ ΧΡΟΝΟΥ ΦΕΙΔΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ.

Στην λογική, η οποία ήταν το ζητούμενο της νοησιαρχίας, εισήλθε σαν αλλαγή,η "απόφαση" ή "ενέργεια" ή κάτι παρόμοιο.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) β

 Συνέχεια από: Τετάρτη 2 Οκτωβρίου 2024

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στήν αλήθεια τού Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) 

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Στην αρχή τής ενότητας 254, με τον τίτλο «Η άρνηση» (σελ. 405) λέει: «Εισερχόμαστε στον χρόνο-χώρο τής απόφασης περί τής φυγής και τού ερχομού τών θεών», περί της από-φάνισης ή εμ-φάνισης των θεών, του μέχρι τώρα θεού και του τελευταίου θεού. Πρόκειται για μια απόφαση βασισμένη στην ιστορία τού Είναι, το εάν ο μέχρι τώρα Θεός θα δραπετεύσει από το Είναι ως ολότητα, ή ίσως πλησιάσει και έρθει με τρόπο, το εάν ο τελευταίος Θεός θα εμφανιστεί καθόλου, αλλά φύγει ή εάν θα πλησιάσει και θα έρθει. «Θα γίνει είτε το ένα είτε το άλλο», η φυγή ή η άφιξη του Θεού, «μελλοντικό συμβάν (Geschehnis)», και τότε πρέπει είτε η φυγή είτε η άφιξη του Θεού να «καθορίσει την οικοδομητική προσδοκία». Η «οικοδομητική προσδοκία» ανήκει στην «τοποθέτηση θεμελίων (Er-gründung)» τού φέροντος θεμελίου τής αληθείας. Η οικοδομητική τοποθέτηση θεμελίων θα «καθοριστεί» είτε από την φυγή είτε από την άφιξη του Θεού, δηλαδή, η φυγή-Θεού ή η άφιξη-Θεού καθορίζει το πώς τής οικοδομητικής τοποθέτησης θεμελίων. Ή μήπως-αυτό το ερώτημα τίθεται-«είναι η απόφαση το άνοιγμα ενός εντελώς άλλου χρόνο-χώρου…για την πρώτη θεμελιωτική αλήθεια τού Είναι (Seyn)», για το συμβάν (Ereignis) δηλαδή;

Τίθενται περαιτέρω ερωτήματα: «Τι γίνεται, αν εκείνο το εύρος τών αποφάσεων μέσα στην ολότητα», το εύρος αποφάσεων περί φυγής ή άφιξης των Θεών, «ήταν το ίδιο το τέλος;», το τέλος της έναρξης στην περιοχή τής ιστορίας τού Είναι; «Και τι γίνεται αν το Είναι (Seyn) θα έπρεπε να γίνει αντιληπτό για πρώτη φορά μέσα στην αλήθεια του», και μάλιστα ως το συμβάν (Ereignung), ως εκείνο που συμβαίνει, και το οποίο ονομάζουμε άρνηση (Verweigerung);» Θέλει να πει: περί τής φυγής ή τής άφιξης των Θεών ή του Θεού, μπορεί να ληφθεί η απόφαση, μόνο εάν το Είναι (Seyn) μέσα στην αλήθεια του «για πρώτη φορά» γίνει αντιληπτό «ως συμβάν (Ereignung-έχει την ίδια σημασία με το Ereignis)», ως το συμβαίνειν (Sich-er-eignen) τής άρνησης (Verweigerung)». Τι είναι όμως αυτή η «άρνηση»; Είναι «κάτι πηγαίο/αρχέγονο», και ως τέτοιο, είναι «η διαβεβαίωση (Gewährung) τού Είναι μέσα στην άρνηση», μιλούμε δηλαδή για την άρνηση της πληρότητας της διαβεβαίωσης, η οποία προηγείται της διαβεβαίωσης του Είναι, της αλήθειας δηλαδή του Είναι ως συμβάντος (Ereignis). Το οντολογικό φαινόμενο (Seinsphänomen) τής άρνησης είναι η οντολογική δυνατότητα τής διαβεβαίωσης της αλήθειας του Είναι ως τής περιοχής εκείνης στην οποία λαμβάνεται η απόφαση για τη φυγή η την άφιξη του Θεού. Για τον λόγο αυτό, η άρνηση είναι «η ύψιστη ευγένεια του δώρου», και ως τέτοια, «το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της απόκρυψης» ως καταγωγής τής διαβεβαίωσης και δώρου τής αλήθειας τού Είναι ως συμβαίνοντος συμβάντος (er-eignendes Ereignis, σελ. 406). Ο «αποκαλυπτικός χαρακτήρας» (Offenbarkeit) της απόκρυψης καθ’ εαυτής «είναι η πρωταρχική ουσία τής αλήθειας τού Είναι», εφόσον η απόκρυψη είναι η καταγωγή τής απόκρυψης της αλήθειας του Είναι. Η δια τής άρνησης διαβεβαιωμένη αλήθεια (μη απόκρυψη) τού Είναι (Seyn) ονομάζεται «το σιωπηλό πέρασμα του τελευταίου Θεού (σελ. 406)». Είναι η σιωπή για το «πέρασμα» (Vorbeigang), για την παροδική εμφάνιση και εξαφάνιση του τελευταίου Θεού ως του Θεού της αλήθειας του Είναι (Seyn). Το «πέρασμα» είναι η θεμελιώδης έννοια τού Heidegger για να χαρακτηρίσει την εκάστοτε εμφάνιση-εξ-αφάνιση , την περαστική εμφάνιση του τελευταίου Θεού. Για το Da-sein όμως λέει, πως βρίσκεται μέσα στο Είναι (Seyn), μέσα στην αλήθεια του Είναι, και εκδηλώνεται-συμβαίνει «ως η εγκαθίδρυση τής φύλαξης αυτής της σιωπής» για το πέρασμα του τελευταίου Θεού. «Η εγκαθίδρυση τής σιωπής» σημαίνει την εγκαθίδρυση της φροντίδας για την σιωπή του περάσματος του τελευταίου Θεού. Η «φύλαξη» (Wächterschaft) του Da-sein είναι επίσης μια θεμελιώδης έννοια τής βασισμένης στην ιστορία του Είναι σκέψης, μέσα στην οποία είσήλθε το υπαρκτικό στοιχείο (Existential) της φροντίδας (Sorge) προερχόμενο από την αναλυτική του Είναι (Daseinsanalytik). «Φυγή και άφιξη των Θεών», του Θεού, πλησιάζουν μεταξύ τους μέσα στο συμβεβηκός (Gewesene) και αφαιρούνται από το παρελθόν»-αυτό σημαίνει, πως η φυγή και άφιξη των Θεών, του Θεού, πλησιάζουν μεταξύ τους μέσα σε αυτό που λαμβάνει χώρα ως ήδη συμβεβηκός (Gewesende), αυτό δηλαδή που δεν είναι παρελθόν. Το συμβεβηκός (Gewesene) με την έννοια του συμβαίνοντος ως ήδη συμβεβηκός (Gewesende), κατονομάζει την διαχείριση εκ μέρους του για το μελλοντικό και το παρόν του.

Το μελλοντικό όμως, η αλήθεια του Είναι (κατ’ αρχάς) ως άρνηση, περιλαμβάνει μια «διαβεβαίωση μεγαλείου», τη διαβεβαίωση, πως η αλήθεια του Είναι θα εκδηλωθεί ως συμβάν (Ereignis), μέσα στο οποίο ο Θεός μπορεί να εμφανιστεί ή να εξαφανιστεί. Με προοπτική αυτή την εμφάνιση-εξαφάνιση, το «μεγάλο» είναι αυτή η εγγυημένη αλήθεια του Είναι. Το μεγαλείο αυτού του μεγάλου δεν, το κενό «τεράστιο», που ανήκει στην μηχανορραφία και την εγκατάλειψη του Είναι. Η «διαβεβαίωση του μεγαλείου» είναι μάλλον η εγγύηση της «συντομότερης διαδρομής» (σελ. 406), που είναι μια λεκτική δημιουργία του Heidegger, για να σημάνει κάθε φορά, την στιγμή μέσα στην ιστορία του Είναι, κατά την οποία εμφανίζεται, κάνοντας ένα νεύμα, ο τελευταίος Θεός.

Ο Heidegger όμως επισημαίνει, πως στην άρνηση, δηλαδή στην ακόμα αρνούμενη αλήθεια του Είναι, ανήκει και η «συγκάλυψη του μη όντος (Unseiendes) καθ’ εαυτού» και η «αποδέσμευση και εκτίναξη του Είναι» (σελ. 406). Η «συγκάλυψη του μη όντος» θέλει να πει, πως το μη ον, το ον της μηχανορραφίας για παράδειγμα, της μηχανορραφικής ύπαρξης του Είναι, δεν βιώνεται με την μορφή του μη όντος. Αλλά και η «αποδέσμευση» (Losgebundenheit) και η «εκτίναξη του Είναι» (Verschleuderung des Seyns), είναι ένας τρόπος ύπαρξης (Wesungsweise) του Είναι, ο τρόπος ύπαρξης του μη όντος (Unwesen). Ο Heidegger θέλει να πει: «συγκάλυψη τού μη όντος», «αποδέσμευση και εκτίναξη του Είναι» ανήκουν στον τρόπο ύπαρξης της άρνησης του μεγαλείου της αλήθειας του Είναι. Μέσα σε εκείνη την άρνηση κυριαρχεί ακόμα η συγκάλυψη, η αποδέσμευση και η εκτίναξη, και συνεπώς η εγκατάλειψη του υπαρκτού από το Είναι. Τώρα ακολουθεί μια εξήγηση της «αποδέσμευσης του Είναι»: αυτή δεν είναι όπως θα νόμιζε κανείς «κενή αυθαιρεσία και αταξία», αλλά το αντίθετο αυτού-«Όλα είναι τώρα δεμένα στην σχεδιασμένη ελεγξιμότητα και ακρίβεια τής βέβαιης πορείας και ολοκληρωτικής κυριαρχίας» (σελ. 406). Όλα όσα αναφέρθηκαν ανήκουν στην «μηχανορραφία», στον μηχανορραφικό τρόπο ύπαρξης τού Είναι, στο μη-ον τού Είναι. Αυτός ο τρόπος ύπαρξης του Είναι «προστατεύει το μη ον κάτω από ένα φαινομενικό Είναι», παρουσιάζει δηλαδή το μη ον, το υπαρκτό που δεν μπορεί να ανασυρθεί (bergungslos), ως το πλήρες υπαρκτό (Seiendes). Μέσα σε αυτόν τον μηχανορραφικό τρόπο ύπαρξης του Είναι, για το μη ον, για το Είναι που δεν μπορεί να ανασυρθεί, «ανήκει και η ερήμωση του ανθρώπου», ο οποίος δεν ζει σύμφωνα με την εμπειρία του υπαρκτού που έχει ανασυρθεί από το Είναι, αλλά κυρίως σύμφωνα με το «βίωμα», με την μορφή, ώστε το «βίωμα» να είναι ο κυρίαρχος τρόπος συμπεριφοράς προς το υπαρκτό. Η έννοια «βίωμα» στα πλαίσια της ιστορίας του Είναι, δεν πρέπει να συγχέεται με την «έννοια του βιώματος» από την εποχή των διαλέξεων του Heidegger (1915/16-1923), όπου χρησιμοποιεί θετικά την έννοια, στην ερμηνευτική φαινομενολογία του ζώντος, της πραγματικής ζωής.

Συνεχίζεται

ΙΔΟΥ ΚΕΝΑ ΠΟΙΩ ΠΑΝΤΑ. ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ ΝΑ ΔΟΞΑΣΤΕΙ Ο ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΟΝΤΙΝ, Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΚΕΝΟΛΟΓΙΑ. Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΤΙΠΟΤΑ. ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΝΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΚΛΕΒΕΙ ΤΟΝ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΗΡΥΞΕΙ ΤΟΝ ΑΘΕΙΣΜΟ ΤΟΥ. ΚΑΙ ΟΣΟΙ ΤΟΝ ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΟΥΝ; ΟΙ ΝΕΟΟΡΘΟΔΟΞΟΙ; ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ.

ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΔΕΝ ΘΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΙΠΟΤΑ ΚΑΙ ΘΑ ΕΙΣΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ, Β΄ΒΑΤΙΚΑΝΙΟΣ ΣΥΝΟΔΟΣ, ΜΑΗΣ ΤΟΥ 68. ΜΕ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΡΑ ΤΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΜΑΣ ΔΙΝΟΥΝ ΤΟ ΜΗ-ΝΟΗΜΑ. Η ΟΠΙΣΘΟΔΡΟΜΗΣΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΓΕΝΝΗΣΕ ΤΗΝ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΑΧ, ΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΣΤΟΝ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΘΕΟ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΒΡΗΚΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ, ΤΟ ΑΙΩΝΙΟ ΘΗΛΥ. Ο,ΤΙ ΚΑΙ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ. Ο ΔΟΥΛΟΣ ΕΓΙΝΕ ΑΦΕΝΤΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΑΦΕΝΤΡΑ. ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΗΡΟΥ.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) α

  Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στήν αλήθεια τού Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis)

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Το παρόν κείμενο αποτελεί το 12ο και τελευταίο κεφάλαιο του έργου «Transzendenz und Ereignis» (Υπερβατικότητα και Συμβάν). Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένα σχόλιο του καθηγητή Friedrich-Wilhelm von Herrmann, στο δεύτερο θεμελιώδες έργο της φιλοσοφίας του Heidegger, «Beiträge zur Philosophie (Vom Ereignis)», Συμβολές στη Φιλοσοφία (περί του συμβάντος ή [ξεκινώντας] από το συμβάν). Το κείμενο αυτό, «Συμβολές στη Φιλοσοφία», είναι ένα έργο με εντελώς άλλο στιλ, καθώς σύμφωνα με τις προκαταρκτικές παρατηρήσεις του Heidegger, «δεν είναι ένα έργο με το μέχρι τώρα γνωστό στιλ» (kein Werk bisherigen Stils). Η θεμελιώδης λέξη, πάνω στην οποία οικοδομείται η σκέψη είναι το «συμβάν» (Ereignis). Ο ιστορικός τόπος αυτής της σκέψης, της οποίας το προς σκέψη πράγμα είναι το «συμβάν», χαρακτηρίζεται από τον Heidegger ως «Εποχή της μετάβασης από την Μεταφυσική σκέψη, στη σκέψη που πηγάζει από την ιστορία του Είναι». (Για να σημάνει τη διαφορά του θεμελίου της σκέψης, γράφει το Είναι διαφορετικά, με παλαιότερη ορθογραφία, Seyn αντί Sein). Το περί του Είναι ερώτημα, που εκφράζεται με το «τι το ον» ο Heidegger ονόμασε «καθοδηγητικό ερώτημα» (Leitfrage). Το ερώτημα στο οποίο βασίζεται το έργο «Συμβολές στη Φιλοσοφία» είναι πιο αρχέγονο, και ρωτά για το Είναι καθ’ εαυτό μέσα στην μόνο γι’ αυτό χαρακτηριστική, μόνο δική του, αλήθεια. Το ερώτημα αυτό, που βρίσκεται πιο κοντά στις αρχές, σε σχέση προς το μεταφυσικό περί του Είναι ερώτημα (Seinsfrage), ο Heidegger το ονομάζει «θεμελιώδες ερώτημα» (Grundfrage).

Οι «Συμβολές» χωρίζονται σε έξι περιοχές ύπαρξης του όντος (Wesungsbereiche), οι οποίες παρουσιάζονται ως σύνδεσμοι-ταιριάσματα (Fügungen) της σκέψης που θεμελιώνεται στην ιστορία του Είναι. Τα ταιριάσματα αυτά σχηματίζουν στην εσωτερική τους συνάφεια τη δομή (Gefüge), τον σύνδεσμο (Fuge) της σκέψης που θεμελιώνεται στο συμβάν (Ereignis).

«Ο τελευταίος Θεός» αποτελεί τον έκτο και τελευταίο σύνδεσμο. Προηγούνται οι εξής σύνδεσμοι:

«Η αποδοχή της αλήθειας του Είναι (Seyn) μέσα στην εμπειρία της εγκατάλειψης του όντος από το Είναι και την λήθη του Είναι από τον άνθρωπο» (DER ANKLANG der Wahrheit des Seyns in der Erfahrung der Seinsverlassenheit des Seienden und der Seinsvergessenheit des Menschen),

« Το παιχνίδι (η πάσα) της πρώτης και της άλλης απαρχής και η αναγκαιότητα της άλλης απαρχής από τον αρχέγονο ορισμό της πρώτης αρχής» (DAS ZUSPIEL des ersten und des anderen Anfangs und die Notwendigkeit des anderen Anfangs aus der ursprünglichen Setzung des ersten Anfangs),

«Το άλμα της σκέψης στην αλήθεια του Είναι (Seyn) καθώς η αλήθεια είναι ως προς την ουσία (Wesung) της συμβάν» (DER SPRUNG des Denkens in die Wahrheit des Seyns in ihrer Wesung als Ereignis),

«Η θεμελίωση της αλήθειας του Είναι ως θεμέλιο που θεμελιώνει (ως πρόσριψη που θεμελιώνει) και ως εκ νέου θεμελίωση η οποία επιτυγχάνει-προσλαμβάνει (ως έκριψη που θεμελιώνει)» (DIE GRÜNDUNG der Wahrheit des Seyns als gründender Grund (gründender Zuwurf) und als erreichendes-übernehmendes Er-gründen (er-gründender Entwurf))

«Οι μελλοντικοί ως το Dasein της άλλης απαρχής, προς τους οποίους το Είναι έρχεται ως συμβάν (που τους είναι ταιριαστό: Er-eignis)». (DIE ZU-KÜNFTIGEN als das Dasein des anderen Anfangs, auf die das Seyn als Er-eignis zukommt).

Εδώ αρχίζει η παράθεση του σχολίου για τον «Τελευταίο Θεό»

Η τελευταία ενότητα, 252. του πέμπτου ταιριάσματος «Οι μελλοντικοί» έχει τον εξής τίτλο: «Το Dasein και οι μελλοντικοί τού τελευταίου Θεού». Το απόσπασμα αυτό αποτελεί την μετάβαση στο έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός», στο οποίο ολοκληρώνεται η διαμόρφωση της δομής της αλήθειας του Είναι. Αυτό σημαίνει: η δια των έξι ταιριασμάτων δομημένη συνένωση της ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν, έχει στο έκτο ταίριασμα ως θέμα το περί του Θεού ερώτημα, που έχει ήδη αρχίσει να συζητείται με ουσιαστικό τρόπο στο πέμπτο ταίριασμα δια της αναφοράς στους «Μελλοντικούς του τελευταίου Θεού». Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» μπορούμε εξ αρχής να το χαρακτηρίσουμε ως ένα «υποθετικό προσχέδιο» του περί του Θεού ερωτήματος πάνω στο έδαφος του σε γενικές γραμμές επεξεργασμένου τρόπου ύπαρξης της αλήθειας του Είναι ως συμβάν. Καθώς στο σχολιασμό μας πάνω στο πέμπτο ταίριασμα «Οι μελλοντικοί» εμφανιζόταν συχνά ή έκφραση ο «τελευταίος Θεός», εξηγήσαμε την έκφραση αυτή, και την αντικαταστήσαμε εν μέρει με την έννοια «το θεϊκό». (Με τον τρόπο αυτό επιλέξαμε μια έννοια πιο ευρεία από την έννοια του «τελευταίου Θεού». Η αναφορά μας στο «θεϊκό» σκοπό έχει να καταδείξει, πως για την δική μας κατανόηση της υπόθεσης του «περί Θεού ερωτήματος», που βασίζεται στην ιστορία του Είναι, το βλέμμα μας προς «τον τρόπο της αλήθειας του Είναι ως συμβάντος» δεν έχει σημασία μόνο για το θεϊκό με την μορφή του τελευταίου Θεού, αλλά και για το «θεϊκό» με μια επιπλέον και με μια ευρεία έννοια. Αυτή μας η προοπτική κατανόησης θα μας συνοδεύσει, ανεξαρτήτως θέματος, στο δρόμο του σχολιασμού του έκτου ταιριάσματος.)

Το έκτο αυτό ταίριασμα έχει ως κατευθυντήρια πρόταση (Motto): «Ο εντελώς άλλος εναντίον των υπαρξάντων , μάλιστα εναντίον του Χριστιανικού» (σελ. 403). Η πρόταση αυτή μας λέει, πως ο «τελευταίος Θεός» είναι ένας εντελώς άλλος Θεός ως προς τους υπάρξαντες και τον Χριστιανικό Θεό. Η ανακοίνωση αυτή σκοπό έχει να κάνει τον αναγνώστη να ανοίξει τα αυτιά του και να του δημιουργήσει τη διάθεση, να διαπραγματευτεί με τα, στο σημείο αυτό, αναπτυσσόμενα σχεδιαγράμματα σκέψης φιλοσοφικά, και μόνο φιλοσοφικά, που σημαίνει, ούτε κοσμοθεωρητικά, αλλά ούτε καν ιδεολογικά.

Όπως και το πέμπτο ταίριασμα, έτσι και το έκτο «Ο τελευταίος Θεός» είναι ένα σύντομο κείμενο. Το πέμπτο ταίριασμα περιλάμβανε πέντε ενότητες (248.-252.) σε εφτά τυπωμένες σελίδες. Το σχολιαζόμενο έκτο ταίριασμα δομείται σε τέσσερις μόνο ενότητες (253.-256.) και 13 σελίδες. Οι τίτλοι των τεσσάρων ενοτήτων είναι επί λέξει οι εξής: «253. Το τελευταίο», «254. Η άρνηση», «255. Η επιστροφή εντός του συμβάντος», «256. Ο τελευταίος Θεός». Από τους τίτλους αυτούς μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι τρείς πρώτες ενότητες ετοιμάζουν τις προϋποθέσεις για την διαπραγμάτευση του θέματος «ο τελευταίος Θεός», ενώ στην τέταρτη ενότητα αναπτύσσεται το θέμα.

Το έκτο ταίριασμα «Ο τελευταίος Θεός» ξεκινά με την ενότητα 253. , «Το τελευταίο». Ξεκινά δηλαδή με τον προσδιορισμό του «τελευταίου» από την φράση «ο τελευταίος Θεός». «Το τελευταίο είναι εκείνο, το οποίο όχι μόνο χρειάζεται την μακρύτερη προ-δρομικότητα, αλλά το ίδιο είναι, όχι το σταμάτημα, αλλά η πιο βαθιά αρχή, η οποία επεκτείνεται ως το πιο μακρινό, και γι’ αυτό είναι πιο δύσκολο απ’ όλα να τη φτάσει κανείς» (σελ. 405). Αυτό που στην σκέψη της ιστορίας του Είναι ονομάζεται «το τελευταίο», δεν είναι το υπολογιστικά τελευταίο, «δεν είναι το σταμάτημα» που φέρνει αυτό το τελευταίο, αλλά το εντελώς αντίθετο: «η πιο βαθιά αρχή», δηλ. η πιο βαθιά αρχή της άλλης απαρχής, το πιο βαθύ που αρχίζει στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι «εκείνο που χρειάζεται την πιο μακρά προδρομικότητα», είναι δηλαδή εκείνο, που προηγείται του Θεού της αλήθειας του Είναι στην άλλη απαρχή. Το τελευταίο είναι μάλιστα εκείνο, που το ίδιο είναι η μακρύτερη προ-δρομικότητα- το τελευταίο του τελευταίου Θεού είναι με τον τρόπο της προ-δρομικότητας για την αυτοφανέρωση του τελευταίου Θεού. Το τελευταίο είναι το βαθύτερο της άλλης απαρχής και έτσι η βαθύτερη απαρχή, «που ξεκινά από το πιο απομακρυσμένο σημείο», γιατί περιλαμβάνει την άλλη απαρχή σε όλη της το πλάτος. Το τελευταίο ως η πιο βαθιά απαρχή είναι όμως και εκείνο, «που πιο δύσκολα απ’ όλα το φτάνει κανείς», δηλαδή που προβάλλει την μεγαλύτερη δυσκολία στην άλλη απαρχή να αρχίσει.

Η 253. ενότητα τελειώνει με την ερώτηση: Πως θέλουμε «να είμαστε ώριμοι για το σπάνιο νεύμα του τελευταίου Θεού;». «Το νεύμα» είναι ο τρόπος, με τον οποίο ο τελευταίος Θεός γνωρίζεται στον άνθρωπο που ζει σύμφωνα με το Dasein, στην άλλη απαρχή. Το νεύμα, η φανερή αυτοφανέρωση του Θεού αυτού, είναι «σπάνιο». Το τελευταίο ως ο τελευταίος Θεός είναι η πιο βαθιά απαρχή εκείνου, μέσα στο οποίο αποκαλύπτεται η απαρχή της άλλης απαρχής.

Συνεχίζεται

H AΡΧΗ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ. ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΑ ΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΧΡΟΝΟΣ. ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΞΕΚΙΝΑ Ο ΧΡΟΝΟΣ. Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΓΗΣ ΟΜΩΣ ΔΙΟΤΙ ΕΙΧΕ ΠΡΟΗΓΗΘΕΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ.

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΥΠΟΘΕΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ;

ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος.

ΑΥΤΟ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ der Urgrund allen Seins, Η ΠΗΓΗ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ, ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ, ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΠΑΙΜΕ, ΚΑΙ ΘΑ ΔΟΥΜΕ ΜΗΠΩΣ ΑΥΤΗ Η ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟ-ΧΡΟΝΟΣ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ, Ο ΠΡΟ-ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΕΩΣ, Ο ΚΑΚΟΣ ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΓΝΩΣΤΙΚΙΣΜΟΥ.

ΟΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΚΑΤΙ ΝΑ ΠΕΙ ΤΟ ΛΕΕΙ ΑΠΛΑ. ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΙ ΝΑ ΠΕΙ ΚΡΥΒΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΣΤΗΝ  ΠΟΛΥΠΛΟΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΙΜΙΟΣ,

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) γ

 Συνέχεια από: Σάββατο 29 Ιουνίου 2024

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) γ

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Σημείωση:

Στην παρούσα σειρά κειμένων, ο όρος Ereignis μεταφράζεται ως συμβάν. Τα παράγωγα του μεταφράζονται αναλόγως. Αυτή είναι η συνηθισμένη σημασία της λέξης αυτής στη σύγχρονη γερμανική γλώσσα. Ετυμολογικά όμως, στην μεσαιωνική γερμανική διάλεκτο, Ereignis, από το irougen-eräugen, σημαίνει αυτό που τοποθείται μπροστά στα μάτια, δηλαδή δείχνεται (https://www.dwds.de/wb/Ereignis).

Μια άλλη, παραφθαρμένη σημασία, με την οποία ο Heidegger επιφορτίζει την έννοια, είναι η οικειοποίηση. Er-eignung από το eignen, που σημαίνει κάνω κάτι δικό μου. Αυτή εξάλλου είναι η σημασία με την οποία ο Ακινάτης αποδίδει το υποκείμενο του Αυγουστίνου. Το Ereignis έχει για τον Heidegger λοιπόν εντελώς διαφορετική σημασία, από τις υπόλοιπες σημασίες. Είναι η θεμελιώδης έννοια που καταδεικνύει την ουσία του Είναι, που δεν μπορεί να προσδιοριστεί τοπικά και να αντικειμενοποιηθεί.

Ο Heidegger το κάνει αυτό, για να αναδείξει το «απλό», που συνδέει τη σκέψη με το Είναι. Κατανοεί το γεγονός της οικειοποίησης (Er-eignung) ως την θεμελιώδη σύσταση του κόσμου, δια της πρωταρχικής και συνεπώς ουσιαστικής σχέσης Είναι και Dasein. Ο τόπος της ιστορικής σύνδεσης Είναι και Dasein είναι για τον Heidegger η γλώσσα. (https://www.spektrum.de/lexikon/philosophie/ereignis/590)

Κάθε τι που παρατέθηκε ως διαπλεκόμενο με τη διαγωγή του Είναι, χαρακτηρίζεται τώρα από τον Heidegger «ως μη ον (τέρας, Unwesen)» (σελίδα 406). Αυτό όμως το «τέρας», που ανήκει στην «διάβρωση του Είναι», πρέπει να βιωθεί και να παρατηρηθεί ως τέτοιο, και μάλιστα ως αυτό που ο τελευταίος Θεός μισεί («hasset»)-με αυτή την λέξη ο Heidegger αναφέρεται στον καταληκτικό στίχο του ποιήματος του Hölderlin «Από τον κύκλο μοτίβων των Τιτάνων», όπου λέει: «Καθώς ο νοήμων Θεός μισεί (hasset) την άκαιρη αύξηση». Η κυριαρχία του «τέρατος» του Είναι πρέπει να βιωθεί ως τέτοια, πως δεν υπηρετεί δηλαδή την προετοιμασία της με ένα νεύμα εμφάνισης του τελευταίου Θεού.

Ενώπιον της περί «τελευταίου» Θεού συζητήσεως, ο Heidegger διερωτάται εάν αυτή δεν είναι μια «μείωση του Θεού», μια «άκρα βλασφημία». Η απάντηση όμως είναι η εξής: Ο τελευταίος Θεός πρέπει να «ονομαστεί έτσι», «γιατί εν τέλει, η απόφαση για τους Θεούς μεταξύ των Θεών λαμβάνεται, και έτσι ανυψώνεται σε ύψιστο βαθμό η ουσία της μοναδικότητος της θεϊκής ουσίας» (σελ. 406). Η πρόταση αυτή εκφράζει κατά πόσον ο Θεός αυτός, μέσα στην αλήθεια του Είναι, πρέπει να αποκληθεί ο «τελευταίος». «Εν τέλει», στο τέλος δηλαδή της πρώτης έναρξης της ιστορίας του Είναι, αναδύεται «η απόφαση για τους Θεούς», η οποία λαμβάνεται από τους Θεούς και μεταξύ των Θεών, και μάλιστα έτσι, ώστε «η ουσία της μοναδικότητος της θεϊκής ουσίας να ανυψώνεται στο ύψιστο επίπεδο», δηλαδή η μοναδικότητα της θεϊκής ουσίας του «τελευταίου Θεού» ανυψώνεται στο ύψιστο επίπεδο, και έτσι η περί «τελευταίου Θεού» συζήτηση είναι το αντίθετο μιας μείωσης και βλασφημίας, αλλά κατονομάζει το ύψιστο το μόνου και μοναδικού Θεού. Που στηρίζεται αυτή η «μοναδικότητα αυτής της θεϊκής ουσίας» του «τελευταίου Θεού»; Στο ότι η θεϊκή του ουσία, η θεότητα του, καθορίζεται χωρίς καμιά αναφορά σε αυτό που δεν ανήκει στην διαγωγή της αλήθειας (αυτό που δεν είναι καλυμμένο) του Είναι.

Η ενότητα 255 «Η στροφή μέσα στο συμβάν» (σελ. 407), καταπιάνεται με τις δυο αναφορές μέσα στο συμβάν, οι οποίες έχουν χαρακτήρα στροφής: με την σημασία της συμβαίνουσας προς-ρίψης (Zuwurf) για το από αυτήν αναδυθέν (ως συμβάν) προσχέδιο (Entwurf), και αντίστροφα, μέσα στη στροφή από τη σχέση προσχεδίου που έχει συμβεί προς το προς-ριγμένο της προς-ρίψης. Η στροφή είναι το «εσώτατο γίγνεσθαι» και η «μέγιστη απήχηση» του συμβάντος. Περί αυτής στροφής λέγεται πως είναι «το κρυμμένο θεμέλιο κάθε άλλων, μεταγενέστερων …στροφών, περιστροφών και κύκλων», όπως για παράδειγμα της περιστροφής μέσα στην κατανόηση, της ερμηνευτικής περιστροφής. Τίθεται το ερώτημα: «Τι είναι αυτή η πρωταρχική στροφή μέσα στο συμβάν;» Η απάντηση που δίδεται στο εδώ και τώρα είναι η εξής: «Μόνο η εγγύτητα (προς-ρίψη) του Είναι ως γίγνεσθαι της παρουσίας (Da), φέρνει το Da-sein, το Είναι της παρουσίας ‘προς τον εαυτό της’, προς τον συμβεβηκότα σχεδιασμό του, και επομένως και ως προς την διεκπεραίωση (ανάσυρση) της εσωτερικά θεμελιωμένης αλήθειας μέσα στο υπαρκτό» (σελ. 407). Μόνο το γίγνεσθαι (Ereignung) του Da μέσα από το Da-sein, φέρνει το Είναι από το Da-sein στον εαυτό του, δηλαδή στην σύλληψη (μιας ιδέας η οποία έχει συμβεί και στην ανάσυρση της προς-ριγμένης-σχεδιασμένης αλήθειας του Είναι μέσα στο υπαρκτό, με τρόπο ώστε το μέχρι τώρα από το Είναι εγκαταλελειμμένο υπαρκτό να καταστεί ένα υπαρκτό που αποκαλύπτει το Είναι. Αυτό το υπαρκτό, του οποίο ο αποκεκαλυμμένος και ανοιχτός χαρακτήρας εμπεριέχει την προς-ριγμένη-σχεδιασμένης αλήθεια του Είναι, βρίσκει τον «τόπο του» «στην φωτισμένη (αφού έχει καταστεί ξέφωτο) απόκρυψη του Da», δηλαδή στην θαλπωρή που αποκρύβει την αλήθεια του Είναι, ως υπαρκτό που είναι βγαλμένο από την απόκρυψη και αποκεκαλυμμένο. Περί αυτής της ανάσυρσης και θαλπωρής της αλήθειας του Είναι μέσα στο αποκεκαλυμμένο υπαρκτό, είχαμε πει, πως είναι ένας από τους τρόπους της απόκρυψης, η οποία όμως ανήκει στην μη-απόκρυψη.

Και τώρα ακολουθεί η δεύτερη απάντηση στην ερώτηση που τέθηκε, τι είναι πρωταρχική στροφή μέσα στο συμβάν. Η δεύτερη αυτή απάντηση «μέσα στην στροφή» έχει ως εξής: Μόνο «η θεμελίωση του Da-sein, του Είναι δηλαδή εκείνου του Da δια του Da-sein, το οποίο Είναι σχεδιάζει και αποκρύβει, μόνο η «ετοιμασία της ετοιμότητας προς μαγευτική αρπαγή (με την βιβλική έννοια)», να μαγευτεί και να αρπαχθεί, «στην αλήθεια του Είναι», «φέρει…το προσήκον για το νεύμα του επικείμενου γίγνεσθαι», φέρει τον προσχεδιασμό του προς-ριγμένου ως το «προσήκον» στο «νεύμα του επικείμενου γίγνεσθαι» (σελ. 407). Ο προσχεδιασμένος (χαρακτήρας) του προς-ριγμένου (αντικειμένου) της αλήθειας του Είναι, είναι αυτό που προσήκει στο προς-ριγμένο (αντικείμενο) της προς-ρίψης, εκείνο δηλαδή που χρειάζεται η πλήρης ουσιώδους παρουσίας (Wesung) της αλήθειας του Είναι: όχι μόνο το προς-ριγμένο, αλλά μέσα στη στροφή και το σχεδιασμένο αυτού του προς-ριγμένου. Το «προσήκον» λέει, πως το Da-sein ως ο σχεδιασμός του σχεδιασμού ανήκει στην προς-ρίψη του προς-ριγμένου, πως δηλαδή το Da-sein είναι το προσήκον του συμβάντος, πως το συμβάν είναι η εν τω γίγνεσθαι προς-ρίψη του προς-ριγμένου και ο γεγονώς σχεδιασμός του σχεδιασμένου. Ο Heidegger το λέει[ΚΑΙ ΚΛΑΙΕΙ] ως εξής: «Όταν δια του συμβάντος (γίγνεσθαι) το Da-sein ρίχνεται προς τον εαυτό του καθίσταται εαυτός, ως ανοικτό μέσο (κέντρο) της εαυτότητας (Selbstheit) που θεμελιώνει την αλήθεια, τότε το Dasein πρέπει να ανήκει στο συμβάν, ως κρυμμένη δυνατότητα της θεμελιώνουσας ουσιώδους παρουσίας (Wesung) του Είναι» (σελ. 407). Εδώ λέγεται το εξής: δια του προς-ρίπτοντος γίγνεσθαι της αλήθειας του Είναι, το Da-sein προς-ρίπτεται προς τον εαυτό του ως εαυτός μέσα στην εαυτότητα του. Ο εαυτός αυτός μέσα στην εαυτότητα του μετέχει της θεμελίωσης της αλήθειας του Είναι.[Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΑΣ ΕΔΩΣΕ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΒΑΒΕΛ, ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΝΕΑ]

Μέσα σε αυτή την συμμετοχή, μέσα σε αυτή του τη δυνατότητα προς συμμετοχική θεμελίωση της ουσιώδους παρουσίας της αλήθειας του Είναι, το Da-sein ανήκει στο συμβάν-το Da-sein ως το στο συμβάν προσήκον.

Αυτό όμως σημαίνει «μέσα στην στροφή: Το συμβάν πρέπει να έχει ανάγκη το Da-sein», δηλαδή «με το να το (Da-sein) έχει ανάγκη» τοποθετεί το Da-sein στην «προς-κλήση» και το φέρνει έτσι «ενώπιον του περάσματος του τελευταίου Θεού». Εδώ εμφανίζεται η θεμελιώδης λέξη περί «ανάγκης» ή «χρείας»: το συμβάν ως γίγνεσθαι χρειάζεται το Da-sein, χρειάζεται το Da-sein για την πρόσκληση που απευθύνει στο Da-sein, φέρνει το Da-sein «ενώπιον του περάσματος του τελευταίου Θεού», ενώπιον της εμφάνισης (Erscheinen) και αφάνισης (Entscheinen) του Θεού αυτού.

Συνεχίζεται

Η ΓΛΩΣΣΑ ΧΩΡΙΣ ΝΟΥ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΘΕΟ. ΣΑΝ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΕΞΩΓΗΙΝΩΝ ΠΟΥ ΦΑΝΤΑΖΟΤΑΝ Ο ΚΑΝΤ, ΤΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΟΝΤΩΝ, ΤΡΟΜΑΡΑ ΤΟΥ. Η ΕΠΑΡΣΗ ΔΕΝ ΑΦΗΣΕ ΠΟΤΕ ΗΣΥΧΟ ΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΑΝΘΡΩΠΟ.

Στεκόμουν εδώ καί περίμενα - τίποτα, περίμενα,
πέραν τού καλού καί τού κακού, ή τού φωτός,
χαιρόμενος, ή τής σκιάς, όλος ένα απλό παιχνίδι,
καί θάλασσα καί καταμεσήμερο, χρόνος χωρίς σκοπό,
καί ξαφνικά, φίλη! Νά καί τό ΕΝΑ έγινε ΔΥΟ -
καί ο Ζαρατούστρα περνά δίπλα μου.....

(ποίημα πού στάλθηκε στήν Λού Σαλομέ).

ΚΑΙ ΦΕΥΓΕΙ. Ο ΕΣΩ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ, Ο ΝΟΥΣ

"φέρνει το Da-sein «ενώπιον του περάσματος του τελευταίου Θεού», ενώπιον της εμφάνισης (Erscheinen) και αφάνισης (Entscheinen) του Θεού αυτού."

ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΟΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ.

 Ο Απόστολος Παύλος διέστρεψε το μήνυμα του πρώτου Χριστιανισμού, το οποίο ήταν ηθικό και εσχατολογικό, όπως ακριβώς ξαναγεννιέται στην ευχαριστιακή εσχατολογία του κ. Ζηζιούλα, και επέβαλε την σωτηριολογική ερμηνεία της Οικονομίας [ΤΗΝ ΚΑΘΕΤΟ, ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΟΥ ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΑΣ]. Καιρός να επανορθώσουμε το βαρύ λάθος για να συμβαδίσουμε με την εποχή μας! 

Ο ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΣ ΥΠΑΡΞΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΘΕΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΜΑΣ ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥΤΟ, ΣΤΟ ΚΟΣΜΙΚΟ ΦΡΟΝΗΜΑ ΠΑΡΑΔΟΜΕΝΟ ΣΤΟ ΤΙΠΟΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΑΚΡΩΝ, ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΦΡΟΝΗΣΗΣ.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στην αλήθεια του Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) β

 Συνέχεια από: Τρίτη 28 Μαίου 2024

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΘΕΟΣ ως ο Θεός μέσα στήν αλήθεια τού Είναι (Seyn) ως συμβάν (Ereignis) 

Του Friedrich-Wilhelm von Herrmann

Στην αρχή τής ενότητας 254, με τον τίτλο «Η άρνηση» (σελ. 405) λέει: «Εισερχόμαστε στον χρόνο-χώρο τής απόφασης περί τής φυγής και τού ερχομού τών θεών», περί της από-φάνισης ή εμ-φάνισης των θεών, του μέχρι τώρα θεού και του τελευταίου θεού. Πρόκειται για μια απόφαση βασισμένη στην ιστορία τού Είναι, το εάν ο μέχρι τώρα Θεός θα δραπετεύσει από το Είναι ως ολότητα, ή ίσως πλησιάσει και έρθει με τρόπο, το εάν ο τελευταίος Θεός θα εμφανιστεί καθόλου, αλλά φύγει ή εάν θα πλησιάσει και θα έρθει. «Θα γίνει είτε το ένα είτε το άλλο», η φυγή ή η άφιξη του Θεού, «μελλοντικό συμβάν (Geschehnis)», και τότε πρέπει είτε η φυγή είτε η άφιξη του Θεού να «καθορίσει την οικοδομητική προσδοκία». Η «οικοδομητική προσδοκία» ανήκει στην «τοποθέτηση θεμελίων (Er-gründung)» τού φέροντος θεμελίου τής αληθείας. Η οικοδομητική τοποθέτηση θεμελίων θα «καθοριστεί» είτε από την φυγή είτε από την άφιξη του Θεού, δηλαδή, η φυγή-Θεού ή η άφιξη-Θεού καθορίζει το πώς τής οικοδομητικής τοποθέτησης θεμελίων. Ή μήπως-αυτό το ερώτημα τίθεται-«είναι η απόφαση το άνοιγμα ενός εντελώς άλλου χρόνο-χώρου…για την πρώτη θεμελιωτική αλήθεια τού Είναι (Seyn)», για το συμβάν (Ereignis) δηλαδή;

Τίθενται περαιτέρω ερωτήματα: «Τι γίνεται, αν εκείνο το εύρος τών αποφάσεων μέσα στην ολότητα», το εύρος αποφάσεων περί φυγής ή άφιξης των Θεών, «ήταν το ίδιο το τέλος;», το τέλος της έναρξης στην περιοχή τής ιστορίας τού Είναι; «Και τι γίνεται αν το Είναι (Seyn) θα έπρεπε να γίνει αντιληπτό για πρώτη φορά μέσα στην αλήθεια του», και μάλιστα ως το συμβάν (Ereignung), ως εκείνο που συμβαίνει, και το οποίο ονομάζουμε άρνηση (Verweigerung);» Θέλει να πει: περί τής φυγής ή τής άφιξης των Θεών ή του Θεού, μπορεί να ληφθεί η απόφαση, μόνο εάν το Είναι (Seyn) μέσα στην αλήθεια του «για πρώτη φορά» γίνει αντιληπτό «ως συμβάν (Ereignung-έχει την ίδια σημασία με το Ereignis)», ως το συμβαίνειν (Sich-er-eignen) τής άρνησης (Verweigerung)». Τι είναι όμως αυτή η «άρνηση»; Είναι «κάτι πηγαίο/αρχέγονο», και ως τέτοιο, είναι «η διαβεβαίωση (Gewährung) τού Είναι μέσα στην άρνηση», μιλούμε δηλαδή για την άρνηση της πληρότητας της διαβεβαίωσης, η οποία προηγείται της διαβεβαίωσης του Είναι, της αλήθειας δηλαδή του Είναι ως συμβάντος (Ereignis). Το οντολογικό φαινόμενο (Seinsphänomen) τής άρνησης είναι η οντολογική δυνατότητα τής διαβεβαίωσης της αλήθειας του Είναι ως τής περιοχής εκείνης στην οποία λαμβάνεται η απόφαση για τη φυγή η την άφιξη του Θεού. Για τον λόγο αυτό, η άρνηση είναι «η ύψιστη ευγένεια του δώρου», και ως τέτοια, «το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της απόκρυψης» ως καταγωγής τής διαβεβαίωσης και δώρου τής αλήθειας τού Είναι ως συμβαίνοντος συμβάντος (er-eignendes Ereignis, σελ. 406). Ο «αποκαλυπτικός χαρακτήρας» (Offenbarkeit) της απόκρυψης καθ’ εαυτής «είναι η πρωταρχική ουσία τής αλήθειας τού Είναι», εφόσον η απόκρυψη είναι η καταγωγή τής απόκρυψης της αλήθειας του Είναι. Η δια τής άρνησης διαβεβαιωμένη αλήθεια (μη απόκρυψη) τού Είναι (Seyn) ονομάζεται «το σιωπηλό πέρασμα του τελευταίου Θεού (σελ. 406)». Είναι η σιωπή για το «πέρασμα» (Vorbeigang), για την παροδική εμφάνιση και εξαφάνιση του τελευταίου Θεού ως του Θεού της αλήθειας του Είναι (Seyn). Το «πέρασμα» είναι η θεμελιώδης έννοια τού Heidegger για να χαρακτηρίσει την εκάστοτε εμφάνιση-εξ-αφάνιση , την περαστική εμφάνιση του τελευταίου Θεού. Για το Da-sein όμως λέει, πως βρίσκεται μέσα στο Είναι (Seyn), μέσα στην αλήθεια του Είναι, και εκδηλώνεται-συμβαίνει «ως η εγκαθίδρυση τής φύλαξης αυτής της σιωπής» για το πέρασμα του τελευταίου Θεού. «Η εγκαθίδρυση τής σιωπής» σημαίνει την εγκαθίδρυση της φροντίδας για την σιωπή του περάσματος του τελευταίου Θεού. Η «φύλαξη» (Wächterschaft) του Da-sein είναι επίσης μια θεμελιώδης έννοια τής βασισμένης στην ιστορία του Είναι σκέψης, μέσα στην οποία είσήλθε το υπαρκτικό στοιχείο (Existential) της φροντίδας (Sorge) προερχόμενο από την αναλυτική του Είναι (Daseinsanalytik). «Φυγή και άφιξη των Θεών», του Θεού, πλησιάζουν μεταξύ τους μέσα στο συμβεβηκός (Gewesene) και αφαιρούνται από το παρελθόν»-αυτό σημαίνει, πως η φυγή και άφιξη των Θεών, του Θεού, πλησιάζουν μεταξύ τους μέσα σε αυτό που λαμβάνει χώρα ως ήδη συμβεβηκός (Gewesende), αυτό δηλαδή που δεν είναι παρελθόν. Το συμβεβηκός (Gewesene) με την έννοια του συμβαίνοντος ως ήδη συμβεβηκός (Gewesende), κατονομάζει την διαχείριση εκ μέρους του για το μελλοντικό και το παρόν του.

Το μελλοντικό όμως, η αλήθεια του Είναι (κατ’ αρχάς) ως άρνηση, περιλαμβάνει μια «διαβεβαίωση μεγαλείου», τη διαβεβαίωση, πως η αλήθεια του Είναι θα εκδηλωθεί ως συμβάν (Ereignis), μέσα στο οποίο ο Θεός μπορεί να εμφανιστεί ή να εξαφανιστεί. Με προοπτική αυτή την εμφάνιση-εξαφάνιση, το «μεγάλο» είναι αυτή η εγγυημένη αλήθεια του Είναι. Το μεγαλείο αυτού του μεγάλου δεν, το κενό «τεράστιο», που ανήκει στην μηχανορραφία και την εγκατάλειψη του Είναι. Η «διαβεβαίωση του μεγαλείου» είναι μάλλον η εγγύηση της «συντομότερης διαδρομής» (σελ. 406), που είναι μια λεκτική δημιουργία του Heidegger, για να σημάνει κάθε φορά, την στιγμή μέσα στην ιστορία του Είναι, κατά την οποία εμφανίζεται, κάνοντας ένα νεύμα, ο τελευταίος Θεός.

Ο Heidegger όμως επισημαίνει, πως στην άρνηση, δηλαδή στην ακόμα αρνούμενη αλήθεια του Είναι, ανήκει και η «συγκάλυψη του μη όντος (Unseiendes) καθ’ εαυτού» και η «αποδέσμευση και εκτίναξη του Είναι» (σελ. 406). Η «συγκάλυψη του μη όντος» θέλει να πει, πως το μη ον, το ον της μηχανορραφίας για παράδειγμα, της μηχανορραφικής ύπαρξης του Είναι, δεν βιώνεται με την μορφή του μη όντος. Αλλά και η «αποδέσμευση» (Losgebundenheit) και η «εκτίναξη του Είναι» (Verschleuderung des Seyns), είναι ένας τρόπος ύπαρξης (Wesungsweise) του Είναι, ο τρόπος ύπαρξης του μη όντος (Unwesen). Ο Heidegger θέλει να πει: «συγκάλυψη τού μη όντος», «αποδέσμευση και εκτίναξη του Είναι» ανήκουν στον τρόπο ύπαρξης της άρνησης του μεγαλείου της αλήθειας του Είναι. Μέσα σε εκείνη την άρνηση κυριαρχεί ακόμα η συγκάλυψη, η αποδέσμευση και η εκτίναξη, και συνεπώς η εγκατάλειψη του υπαρκτού από το Είναι. Τώρα ακολουθεί μια εξήγηση της «αποδέσμευσης του Είναι»: αυτή δεν είναι όπως θα νόμιζε κανείς «κενή αυθαιρεσία και αταξία», αλλά το αντίθετο αυτού-«Όλα είναι τώρα δεμένα στην σχεδιασμένη ελεγξιμότητα και ακρίβεια τής βέβαιης πορείας και ολοκληρωτικής κυριαρχίας» (σελ. 406). Όλα όσα αναφέρθηκαν ανήκουν στην «μηχανορραφία», στον μηχανορραφικό τρόπο ύπαρξης τού Είναι, στο μη-ον τού Είναι. Αυτός ο τρόπος ύπαρξης του Είναι «προστατεύει το μη ον κάτω από ένα φαινομενικό Είναι», παρουσιάζει δηλαδή το μη ον, το υπαρκτό που δεν μπορεί να ανασυρθεί (bergungslos), ως το πλήρες υπαρκτό (Seiendes). Μέσα σε αυτόν τον μηχανορραφικό τρόπο ύπαρξης του Είναι, για το μη ον, για το Είναι που δεν μπορεί να ανασυρθεί, «ανήκει και η ερήμωση του ανθρώπου», ο οποίος δεν ζει σύμφωνα με την εμπειρία του υπαρκτού που έχει ανασυρθεί από το Είναι, αλλά κυρίως σύμφωνα με το «βίωμα», με την μορφή, ώστε το «βίωμα» να είναι ο κυρίαρχος τρόπος συμπεριφοράς προς το υπαρκτό. Η έννοια «βίωμα» στα πλαίσια της ιστορίας του Είναι, δεν πρέπει να συγχέεται με την «έννοια του βιώματος» από την εποχή των διαλέξεων του Heidegger (1915/16-1923), όπου χρησιμοποιεί θετικά την έννοια, στην ερμηνευτική φαινομενολογία του ζώντος, της πραγματικής ζωής.

Συνεχίζεται

ΙΔΟΥ ΚΕΝΑ ΠΟΙΩ ΠΑΝΤΑ. ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ ΝΑ ΔΟΞΑΣΤΕΙ Ο ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΟΝΤΙΝ, Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΚΕΝΟΛΟΓΙΑ. Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΤΙΠΟΤΑ. ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΝΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΚΛΕΒΕΙ ΤΟΝ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΗΡΥΞΕΙ ΤΟΝ ΑΘΕΙΣΜΟ ΤΟΥ. ΚΑΙ ΟΣΟΙ ΤΟΝ ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΟΥΝ; ΟΙ ΝΕΟΟΡΘΟΔΟΞΟΙ; ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΚΕΡΚΟΠΟΡΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ.

ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΔΕΝ ΘΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΙΠΟΤΑ ΚΑΙ ΘΑ ΕΙΣΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ, Β΄ΒΑΤΙΚΑΝΙΟΣ ΣΥΝΟΔΟΣ, ΜΑΗΣ ΤΟΥ 68. ΜΕ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΡΑ ΤΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΜΑΣ ΔΙΝΟΥΝ ΤΟ ΜΗ-ΝΟΗΜΑ. Η ΟΠΙΣΘΟΔΡΟΜΗΣΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΓΕΝΝΗΣΕ ΤΗΝ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΛΑΧ, ΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΣΤΟΝ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗ ΣΤΟΝ ΝΕΟ ΘΕΟ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΒΡΗΚΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ, ΤΟ ΑΙΩΝΙΟ ΘΗΛΥ. Ο,ΤΙ ΚΑΙ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ. Ο ΔΟΥΛΟΣ ΕΓΙΝΕ ΑΦΕΝΤΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΑΦΕΝΤΡΑ. ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΠΟΝΗΡΟΥ.