Πηγή: Πολιτισμός και Ταυτότητα
Η βία είναι σοκαριστική, τρομακτική, διαταράσσει την καθημερινή ζωή και αφήνει πίσω της στιγμές απόλυτου φόβου. Εικόνες από τις αναταραχές στα προάστια και τις πλατείες της Ευρώπης, στις οποίες εμπλέκονται πολύ νέοι, από τη λεγόμενη «μαράντσα» μέχρι τα περιθώρια της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς , γίνονται πρωτοσέλιδα και τροφοδοτούν την πολιτική συζήτηση γύρω από την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αλλά η εστίαση αποκλειστικά στην έξαρση διαπράττει ένα δομικό λάθος: αυτό που συμβαίνει στην Ευρώπη είναι το σύμπτωμα, όχι η αιτία .
Είναι το αποκορύφωμα μιας μακροχρόνιας παρακμής. Για δεκαετίες, έχουμε γίνει μάρτυρες της αργής αποσύνθεσης της κοινωνικής συνοχής. Έχουμε αποδεχτεί μια καταστροφική συμφωνία: έχουμε ανταλλάξει την ελευθερία του λαού με την καθαρά ατομική ελευθερία, υποβιβάζοντας την κοινωνία σε ένα απλό σύνολο μεμονωμένων ατόμων. Έχουμε θυσιάσει τα κοινωνικά δικαιώματα, την εργασία, τη στέγαση, την υγειονομική περίθαλψη και την αίσθηση συλλογικής προστασίας στο βωμό των ατομικών και καταναλωτικών δικαιωμάτων . Και, τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό, έχουμε αγκαλιάσει τον υλικό αθεϊσμό ως το μόνο μοντέλο νεωτερικότητας, διακόπτοντας κάθε δεσμό με την ιερή και υπερβατική διάσταση της ύπαρξης. Κενό και φονταμενταλιστική ψευδαίσθηση.
Το αποτέλεσμα είναι σαφές σε όλους: στην Ευρώπη, οι λαοί δεν υπάρχουν πια, μόνο άτομα .
Οι δρόμοι των νέων που ζουν σήμερα στην ήπειρό μας είναι μπολιασμένοι με αυτήν την ταυτότητα και το υπαρξιακό κενό. Όσοι γεννιούνται εδώ, αλλά κατάγονται από αρχαίες παραδόσεις, με έθιμα και παραδόσεις που παραμένουν ζωντανά στις οικογενειακές μνήμες, βρίσκονται αποπροσανατολισμένοι. Χωρίς μια ισχυρή κοινότητα να τους καλωσορίσει και να προτείνει ένα μοντέλο ολοκλήρωσης βασισμένο σε κοινές αξίες, χάνονται. Και καταλήγουν να διοχετεύονται σε φονταμενταλιστικές ταυτότητες: είτε πρόκειται για ακροαριστερό πολιτικό ριζοσπαστισμό είτε για ισλαμικό εξτρεμισμό, ο ψυχολογικός και κοινωνιολογικός μηχανισμός είναι ο ίδιος.
Το να κατηγορούμε αυτά τα παιδιά ή τις ομάδες διαμαρτυρίας για την κύρια ευθύνη είναι μια βολική συντόμευση. Είναι απλώς το αποτέλεσμα μιας πολύ βαθύτερης αιτίας: μιας κοινωνίας χωρίς κοινότητα, χωρίς αίσθημα ανήκειν, χωρίς οργανική αλληλεγγύη και χωρίς Θεό.
Για να κατανοήσουμε τη φύση αυτής της κρίσης, θα αρκούσε να ξαναδιαβάσουμε έναν εξαιρετικό συγγραφέα, που σήμερα έχει ξεχαστεί επαίσχυντα ή έχει υποβιβαστεί σε μια απλή λαογραφική καρικατούρα: τον Giovanni Guareschi .
Στο έπος του για τον « Μικρό Κόσμο », την Κοιλάδα του Πάδου του Ντον Καμίλο και του Πεπόνε , ο Γκουαρέσκι δεν περιέγραφε ένα περασμένο ειδύλλιο, αλλά τη βαθιά δομή του πολιτισμού. Περιέγραψε τη θεμελιώδη σημασία του να ανήκεις σε μια συγκεκριμένη κοινότητα, με τις αντιφάσεις και ακόμη και τις πικρές συγκρούσεις της, που όμως συνδέονται με ένα αόρατο νήμα του ανήκειν και του σεβασμού για την ανθρωπότητα και το ιερό. Αυτός ο «Μικρός Κόσμος», πολλαπλασιασμένος με χίλιες άλλες εδαφικές και πολιτιστικές πραγματικότητες, ήταν αυτό που σχημάτισε έναν λαό. Έναν λαό ικανό να διαφωνεί, αλλά και να αναγνωρίζει και να επανενώνεται σε δύσκολες στιγμές. Σήμερα, αυτός ο «Μικρός Κόσμος» έχει εξαλειφθεί και έχει αντικατασταθεί από μια μαζική μοναξιά που διασυνδέεται μόνο μέσω οθονών smartphone.
Η τρέχουσα κατάσταση που βιώνουμε, οι αστικές ταραχές που εκμεταλλεύονται ή εκμεταλλεύονται πολιτικοποιημένες ακροαριστερές ομάδες, είναι απλώς η λογική συνέπεια αυτού του κενού. Δρουν και διαμαρτύρονται στο κενό επειδή χθες επιτρέψαμε στον χιλιετή πολιτισμό μας να «θανατωθεί». Έχουμε υποβιβάσει την ιστορία μας, τις ρίζες μας και τα σύμβολά μας σε δυσκίνητες κληρονομιές για τις οποίες πρέπει να ντρεπόμαστε.
Αν θέλουμε πραγματικά να κατανοήσουμε και να ξεπεράσουμε τη βία στους δρόμους μας, μια αντίδραση που βασίζεται αποκλειστικά στην ασφάλεια ή υπό την ηγεσία της αστυνομίας δεν θα είναι αρκετή. Πρέπει να ξαναβρούμε το θάρρος να ανοικοδομήσουμε τον κοινωνικό μας ιστό, να μιλήσουμε για κοινότητα, συλλογικά καθήκοντα και το ιερό. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να φοβόμαστε από τις φλόγες, ξεχνώντας ότι εμείς είμαστε αυτοί που μετατρέψαμε την Ευρώπη σε μια πυριτιδαποθήκη μοναξιάς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου