«ΟΤΑΝ ΕΦΕΥΡΑΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑ» Από Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Μας πήρε αιώνες για να κερδίσουμε το δικαίωμα να μας αφήσουν μόνους.

                                     «ΟΤΑΝ ΕΦΕΥΡΑΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑ»

             Από τις ιδιωτικές κατοικίες μέχρι τα κοινωνικά δίκτυα: πώς κατακτήσαμε                                                                                     την ιδιωτικότητα και γιατί κινδυνεύουμε να τη χάσουμε σήμερα.

                                            Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Μας φαίνεται φυσικό να κλειδώνουμε τις πόρτες του υπνοδωματίου μας, να φυλάμε μια προσωπική επιστολή ή να προσποιούμαστε ότι κανείς δεν γνωρίζει τις συζητήσεις μας. Ωστόσο, η ιδιωτικότητα, όπως την κατανοούμε σήμερα, είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς ιστορικής μεταμόρφωσης. Για αιώνες, τα σπίτια, η εργασία και οι σχέσεις άφηναν λίγο χώρο για μοναξιά. Έπειτα ήρθαν τα ιδιωτικά δωμάτια, οι νέες ευαισθησίες και τα ατομικά δικαιώματα. Αυτό κορυφώνεται στο σύγχρονο παράδοξο: αφού αγωνιστήκαμε για να προστατεύσουμε τη ζωή μας από το βλέμμα των άλλων, έχουμε αρχίσει να την εκθέτουμε οικειοθελώς σε εκατομμύρια αγνώστους.

Φανταστείτε να μπαίνετε σε ένα ευρωπαϊκό σπίτι που χρονολογείται από πέντε ή έξι αιώνες πριν.
Μην ψάξετε αμέσως για το σαλόνι, την κύρια κρεβατοκάμαρα, την παιδική κρεβατοκάμαρα ή το γραφείο. Μπορεί να απογοητευτείτε.

Σε πολλά σπίτια, ειδικά σε αυτά με χαμηλό εισόδημα, υπήρχαν λίγα δωμάτια και οι λειτουργίες αλληλεπικαλύπτονταν. Το μαγείρεμα, η εργασία, το φαγητό και ο ύπνος γίνονταν όλα στους ίδιους χώρους. Τα παιδιά, οι γονείς, οι συγγενείς και μερικές φορές άτομα εκτός οικογένειας μοιράζονταν μια καθημερινή ρουτίνα που σήμερα θα θεωρούσαμε ασφυκτική.

Όχι επειδή οι άνθρωποι του παρελθόντος αγνόησαν την επιθυμία για απομόνωση. Μοναστήρια, αριστοκρατικές κατοικίες και χώροι αφιερωμένοι στον στοχασμό αποδεικνύουν το αντίθετο.

Αλλά η δυνατότητα να παραμείνει κανείς μόνος δεν κατανεμήθηκε ισότιμα, ούτε θεωρήθηκε συνηθισμένη ανάγκη για όλους .

Μια κλειστή πόρτα, ένα ιδιωτικό δωμάτιο, λίγες ώρες χωρίς να σε παρατηρούν: αυτό που σήμερα φαίνεται φυσιολογικό θα μπορούσε να ήταν ένα προνόμιο.
Και εδώ ξεκινά η ιστορία μας.
Επειδή η ιδιωτικότητα δεν γεννήθηκε ξαφνικά με έναν νόμο ή με την εφεύρεση μιας κλειδαριάς.
Ήταν μια αργή κατάκτηση, υλική ακόμη και πριν νομιμοποιηθεί.
Για να έχεις προσωπική ζωή, πρέπει πρώτα να έχεις έναν χώρο για να την ασκείς.
Φαίνεται ασήμαντο.

Αλλά φανταστείτε πόσο δύσκολο πρέπει να είναι να κρατάς ένα μυστικό, να διαβάζεις ένα ερωτικό γράμμα ή απλώς να σκέφτεσαι αδιάκοπα όταν άλλοι άνθρωποι μοιράζονται συνεχώς το περιβάλλον σου.

Ακόμα και στις μεγάλες κατοικίες του παρελθόντος, φυσικά, η κατάσταση ήταν διαφορετική από αυτή των διαμερισμάτων μας. Τα υπνοδωμάτια μπορούσαν να είναι χώροι αναπαράστασης, υπηρέτες που περνούσαν από χώρους που σήμερα θα θεωρούσαμε αυστηρά προσωπικούς, ακόμη και η αφύπνιση ενός ηγεμόνα μπορούσε να μετατραπεί σε δημόσια τελετή.
Στις Βερσαλλίες, υπό τον Λουδοβίκο ΙΔ΄, ο lever du roi , η αφύπνιση του βασιλιά, ρυθμιζόταν από μια περίπλοκη αυλική τελετουργία.
Ένας πολύ ισχυρός άνδρας θα μπορούσε επομένως να έχει ένα βασίλειο στη διάθεσή του, αλλά όχι πάντα την ελευθερία να σηκωθεί από το κρεβάτι χωρίς θεατές.

Φυσικά, δεν ζούσαν όλοι με αυτόν τον τρόπο. Οι μορφές οικειότητας ποίκιλαν ανάλογα με τις εποχές, τις κοινωνικές τάξεις και τους πολιτισμούς.

Αλλά το παράδειγμα αποκαλύπτει κάτι σημαντικό: η ιδιωτικότητα δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με δύναμη ή πλούτο .
Μερικές φορές, μάλιστα, η δύναμη απαιτεί να φαίνεται.
Καθώς οι αιώνες περνούσαν, ειδικά σε ορισμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες, η οργάνωση των κατοικιών άρχισε να αλλάζει.
Η εξάπλωση των κατοικιών με πιο εξειδικευμένους χώρους, η επιβεβαίωση της αστικής οικογένειας και μια διαφορετική ευαισθησία απέναντι στο άτομο συνέβαλαν στον προοδευτικό διαχωρισμό της δημόσιας και της ιδιωτικής ζωής.
Εμφανίστηκαν χώροι που προορίζονταν για πιο συγκεκριμένες λειτουργίες.
Το σαλόνι για την υποδοχή.
Το δωμάτιο για να κοιμηθείς.
Μελέτη για ανάγνωση, γραφή, εργασία.
Και, πάνω απ' όλα, εδραιώθηκε μια ιδέα που ήταν προορισμένη να έχει τεράστιες συνέπειες: υπάρχει ένα μέρος της ύπαρξής μας στο οποίο οι άλλοι δεν έχουν αυτόματα δικαίωμα πρόσβασης .
Δεν ήταν απλώς μια αρχιτεκτονική μεταμόρφωση.
Ήταν μια αλλαγή στον τρόπο αντίληψης του ατόμου.
Το άτομο άρχισε να διεκδικεί τον δικό του χώρο, όχι απαραίτητα μυστικό, αλλά απομακρυσμένο από τη συνεχή διαθεσιμότητα των άλλων.
Ένα δωμάτιο θα μπορούσε να γίνει ο χώρος όπου δεν θα χρειαζόταν να παιχτεί κανένας ρόλος.
Μην είσαι ο πατέρας, ο επιχειρηματίας, ο πολίτης, ο αξιωματούχος, η σύζυγος, ο αφέντης του σπιτιού.
Απλώς να είσαι ο εαυτός σου.

Η Βιρτζίνια Γουλφ, το 1929, θα έδινε σε αυτή την ανάγκη μια αξιομνημόνευτη διατύπωση στο δοκίμιό της «Ένα δικό της δωμάτιο» . (1)
Ο στοχασμός της αφορούσε πάνω απ' όλα τις υλικές και πολιτισμικές συνθήκες που είναι απαραίτητες για να γράψουν οι γυναίκες.
Αλλά αυτό το δωμάτιο είχε και μια ευρύτερη σημασία.

Για να αναπτύξεις ελεύθερα μια σκέψη, μερικές φορές χρειάζεται να είσαι σε θέση να κλείσεις μια πόρτα.
Και δεν είχαν όλοι, ούτε εξακολουθούν να έχουν, αυτή την ευκαιρία.
Η ιστορία της ιδιωτικότητας είναι επομένως και μια ιστορία ανισοτήτων.
Όσοι έχουν χρήματα μπορούν να αγοράσουν χώρο, σιωπή, απόσταση.

Όσοι ζουν σε συνθήκες υπερπληθυσμού, επισφάλειας ή εξάρτησης συχνά πρέπει να διαπραγματευτούν ακόμη και τα όρια της ιδιωτικής τους ζωής.
Η ιδιωτικότητα δεν είναι απλώς μια ατομική προτίμηση.
Μπορεί να είναι μια συγκεκριμένη συνθήκη ελευθερίας.
Στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, αυτή η ελευθερία άρχισε επίσης να διατυπώνεται με σύγχρονους νομικούς όρους.

Το 1890, δύο Αμερικανοί νομικοί, ο Samuel Warren και ο Louis Brandeis, δημοσίευσαν ένα διάσημο άρθρο με τίτλο « Το Δικαίωμα στην Ιδιωτικότητα» .
Στο επίκεντρο του στοχασμού τους βρισκόταν το δικαίωμα να μείνουν ήσυχοι, το οποίο απειλούνταν επίσης από τις νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και την αυξανόμενη επεμβατικότητα του Τύπου.
Είναι μια σχεδόν ειρωνική λεπτομέρεια.
Ακόμα και τότε, μια τεχνολογία ικανή να διαδίδει εικόνες και ειδήσεις έθεσε ερωτήματα σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής.
Δεν υπήρχαν smartphones, ψηφιακές πλατφόρμες ή αλγόριθμοι διαφήμισης.
Κι όμως, το πρόβλημα ήταν αναγνωρίσιμο.

Πόσο μέρος της ζωής μας ανήκει στους άλλους απλώς και μόνο για την παρατήρησή τους;
Έκτοτε, η προστασία της ιδιωτικής ζωής έχει εξελιχθεί μέσω νομοθεσίας, συνταγμάτων και διεθνών πράξεων, φτάνοντας στη σύγχρονη προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Αλλά ακριβώς όταν η ιδιωτικότητα φαινόταν να έχει γίνει θεμελιώδες δικαίωμα, κάτι άρχισε να αλλάζει.
Όχι σε σπίτια.
Στις οθόνες.
Για αιώνες προσπαθούμε να κρύψουμε την ύπαρξή μας από τα αδιάκριτα βλέμματα.
Σήμερα φωτογραφίζουμε τι τρώμε, μιλάμε για το πού περνάμε τις διακοπές μας, μοιραζόμαστε απόψεις, συναισθήματα, σχέσεις, επιτυχίες και απογοητεύσεις.
Μερικές φορές δημοσιεύουμε ακόμη και φωτογραφίες των παιδιών μας προτού προλάβουν να καταλάβουν τι σημαίνει να εκτίθενται.
Και το κάνουμε εθελοντικά.
Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον παράδοξο.

Έχουμε κερδίσει το δικαίωμα να μην μας παρατηρούν και έχουμε δημιουργήσει εργαλεία μέσω των οποίων ζητάμε συνεχώς να μας παρατηρούν.
Φυσικά, το μοίρασμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε την ελευθερία μας.
Το να μιλάς για τον εαυτό σου μπορεί να είναι μια συνειδητή, δημιουργική, ακόμη και απελευθερωτική επιλογή.

Το πρόβλημα προκύπτει όταν ξεχνάμε ότι η έκθεση έχει διαφορετικές συνέπειες από την απλή συζήτηση.
Μια αυτοπεποίθηση που εκφράζεται μπροστά σε έναν φίλο ανήκει σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο.

Μια φωτογραφία που δημοσιεύεται στο διαδίκτυο μπορεί να αντιγραφεί, να αποθηκευτεί, να ερμηνευτεί και να διαδοθεί πολύ πέρα ​​από τις προθέσεις μας.
Επιπλέον, δεν προκύπτουν όλα όσα αποκαλύπτουμε μέσω ρητής απόφασης.
Οι αναζητήσεις, οι κινήσεις, οι αγορές και οι ψηφιακές μας συνήθειες μπορούν να αποφέρουν πολύτιμες πληροφορίες ακόμα και όταν δεν λέμε τίποτα σε κανέναν.
Είναι μια βαθιά μεταμόρφωση.
Κάποτε, η κύρια απειλή για την ιδιωτικότητα ήταν κάποιος που προσπαθούσε να εισβάλει στο δωμάτιό μας.
Σήμερα μπορεί να είναι ένα σύστημα ικανό να ανακατασκευάσει πτυχές της ζωής μας χωρίς να χρειάζεται να εισέλθουμε σε αυτές.
Η πόρτα παραμένει κλειστή.
Αλλά μερικές από τις συνήθειές μας βρίσκονται ήδη αλλού.
Και ίσως αυτό ακριβώς να μας κάνει να σκεφτούμε.

Η ιδιωτικότητα δεν είναι το δικαίωμα να κρύβεις κάτι επαίσχυντο.
Είναι το δικαίωμα να αποφασίζεις τι θα μοιραστείς, με ποιον, πότε και γιατί.
Δεν χρειαζόμαστε σκανδαλώδη μυστικά για να επιθυμούμε ιδιωτικότητα.
Ένα ερωτικό γράμμα δεν δημοσιοποιείται μόνο και μόνο επειδή περιέχει αθώα λόγια.
Μια σκέψη δεν πρέπει να εκφράζεται μόνο και μόνο επειδή δεν προσβάλλει κανέναν.
Δεν είναι απαραίτητο όλα όσα μπορούν να γίνουν γνωστά να είναι και γνωστά.
Ίσως η αληθινή έννοια της ιδιωτικότητας να βρίσκεται ακριβώς εδώ.
Στη δυνατότητα να διατηρήσουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας που δεν χρειάζεται θεατές, έγκριση ή επιβεβαίωση.
Ένα μέρος που δεν χρειάζεται να γίνει περιεχόμενο.

Μας πήρε αιώνες για να μάθουμε πώς να χτίζουμε δωμάτια, να κλείνουμε πόρτες και να αναγνωρίζουμε την αξία της οικειότητας.
Τώρα αντιμετωπίζουμε μια διαφορετική πρόκληση: να μάθουμε να προστατεύουμε την ίδια οικειότητα σε έναν κόσμο όπου τα τείχη δεν είναι πλέον αρκετά.
Επειδή μια εταιρεία μπορεί επίσης να εγγυηθεί επίσημα το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα.
Αλλά αν οι πολίτες του πάψουν να κατανοούν την αξία του, το δικαίωμα αυτό κινδυνεύει να γίνει ένα τέλεια προστατευμένο δωμάτιο στο οποίο κανείς δεν αισθάνεται την ανάγκη να εισέλθει.
Έχουμε μάθει να κλείνουμε την πόρτα σε αγνώστους. Ίσως ήρθε η ώρα να αναρωτηθούμε γιατί τους δίνουμε συνέχεια τα κλειδιά.

Το Συντακτικό Προσωπικό

ΡικάρντοΑλμπέρτο Κουατρινιι
Συγγραφέας, δοκιμιογράφος και συγγραφέας του πολιτιστικού ιστολογίου Inchiostronero

«QUANDO ABBIAMO INVENTATO LA PRIVACY» - Inchiostronero

ΣΗΜΕΡΑ ΕΙΜΑΣΤΕ  ΣΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΕΓΩ ΚΑΙ Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ.  ΕΑΥΤΟΣ ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΟΣ, Η ΚΟΙΝΗ ΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΗ. ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΝΑΚΑΛΎΠΤΕΙ ΕΝΑΝ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗ ΔΙΑΛΟΓΟ ΤΟΥ ΕΓΩ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ. Ο ΟΠΟΙΟΣ ΠΑΡΑΓΕΙ ΣΑΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΝ ΣΚΕΨΗ. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΟΜΩΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Η ΟΠΟΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. ΤΟ ΕΓΩ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΓΩ ΤΟΥ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ, ΔΟΞΑ. ΑΔΕΙΑΖΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΚΕΝΩΝΕΙ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΣΑΝ ΤΟΝ ΑΣΩΤΟ. Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΤΑΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΕΝΑΙ ΑΥΤΗ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ Η ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΜΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΜΑΣ. 

ΕΝΑΣ ΑΣΚΗΤΗΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΔΙΑΛΕΞΕ ΤΗΝ ΟΔΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΟΥ. ΦΤΑΝΟΝΤΑΣ ΣΤΗ ΡΩΜΗ ΜΑΘΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΣΚΗΤΡΙΑ Η ΟΠΟΙΑ ΖΕΙ ΜΟΝΗ ΣΕ ΜΙΑ ΣΠΗΛΙΑ. ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΡΩΤΑΕΙ. ΓΙΑΤΙ ΕΙΣΑΙ ΜΟΝΗ; ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΤΡΙΑ ΑΠΑΝΤΑ. ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΜΟΝΗ. ΠΡΟΣΕΥΧΟΜΑΙ!

 ΕΞ'ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΕΞ'ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΙΑΣ  ΣΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ.

 ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΕΓΩ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΤΡΩΕΙ ΞΥΛΟΚΕΡΑΤΑ. ΑΦΟΥ ΕΧΕΙ ΞΟΔΕΨΕΙ ΟΛΗ ΤΟΥ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑ.

 Η ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ. ΜΕΙΝΑΜΕ ΜΟΝΟ ΣΩΜΑ.

Για αιώνες προσπαθούμε να κρύψουμε την ύπαρξή μας από τα αδιάκριτα βλέμματα.
Σήμερα φωτογραφίζουμε τι τρώμε, μιλάμε για το πού περνάμε τις διακοπές μας, μοιραζόμαστε απόψεις, συναισθήματα, σχέσεις, επιτυχίες και απογοητεύσεις.

ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΦΕΥΓΕΙ ΝΑ ΓΛΕΝΤΗΣΕΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥ ΣΦΑΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΤΡΩΓΟΝΤΑΣ ΚΑΤΣΙΚΑΚΙΑ. ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΜΑΣ ΜΑΣ ΕΞΗΓΗΣΑΝ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΘΑΡΑ. ΤΑ ΚΑΤΣΙΚΑΚΙΑ ΖΟΥΝ ΚΑΙ ΠΕΡΠΑΤΟΥΝ ΜΕ ΑΝΕΣΗ ΣΤΟΥΣ ΓΚΡΕΜΟΥΣ. ΣΤΗΝ ΑΜΑΡΤΙΑ. ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΑΘΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΤΗΝ ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΟΥΝ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΥΠΑΡΞΟΥΝ 

ΣΗΜΕΡΑ Ο ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ -ΥΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΩΠΟ ΚΑΙ Η ΟΥΣΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΤ' ΑΝΑΛΟΓΙΑΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΜΕΤΕΧΟΥΝ ΤΗΣ ΔΟΞΑΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΔΟΞΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ, ΣΑΝ ΘΕΟΙ.

Η ΑΙΩΝΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥ. ΑΛΛΑ ΣΕ ΕΚΔΟΧΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ.