Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Karl Rahner. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Karl Rahner. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2026

Βατικανό ΙΙ: «η μεγάλη εξαπάτηση»

  Ο διχαλωτός λόγος του συμβουλίου: να εμβαθύνουμε την πίστη

ΣΤΗΝ ΜΝΗΜΗ του Φραντσέσκο Λαμέντολα



Αν έπρεπε να συνοψίσουμε σε μια λέξη την ουσία του μοντερνιστικού δηλητηρίου με το οποίο οι μασόνοι επίσκοποι πραγματοποίησαν το πραξικόπημα  που ήταν η Δεύτερη Σύνοδος του Βατικανού, θα λέγαμε: εμβάθυνση. Με τη δικαιολογία να εμβαθύνουν το δόγμα, την αλήθεια, την πίστη –εμβαθύνοντας, προς Θεού, όχι αλλάζοντας – πέτυχαν τον στόχο τους να ανατρέψουν την Εκκλησία και να παρασύρουν τους πιστούς στην αποστασία, εν αγνοία τους, κοιμίζοντάς τους με την ψευδαίσθηση ότι ουσιαστικά το δόγμα και η πίστη είχαν παραμείνει ίδια όπως πάντα, μόνο εμβάθυναν και έτσι ενημερώθηκαν για τις ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου. Ο Ιωάννης XXIII, στην πανηγυρική εναρκτήρια ομιλία της Δεύτερης Συνόδου του Βατικανού, στις 11 Οκτωβρίου 1962, είπε επί λέξει (§ 6, 5· η υπογράμμιση είναι δική μας):

Να ξεκινήσουμε μόνο παρόμοιες συζητήσεις [στο προηγούμενο § είχε πει: για να συζητηθούν μερικά από τα κύρια θέματα του εκκλησιαστικού δόγματος] δεν ήταν απαραίτητο να συγκληθεί Οικουμενική Σύνοδος. Προς το παρόν, αντίθετα, είναι απαραίτητο στους καιρούς μας ολόκληρη η χριστιανική διδασκαλία να υποβληθεί από όλους σε μια νέα εξέταση, με γαλήνιο και ήρεμο νου, χωρίς να αφαιρέσουμε τίποτα, με αυτόν τον ακριβή τρόπο σκέψης και διατύπωσης λέξεων που ξεχωρίζει πάνω απ' όλα στις πράξεις των Συμβουλίων του Τρεντ και του Βατικανού Ι· Το ίδιο το δόγμα πρέπει να εξεταστεί ευρύτερα και βαθύτερα και οι ψυχές να εμποτιστούν και να ενημερωθούν πληρέστερα από αυτό, όπως διακαώς επιθυμούν όλοι οι ειλικρινείς υποστηρικτές της χριστιανικής, καθολικής και αποστολικής αλήθειας. Είναι απαραίτητο αυτό το βέβαιο και αμετάβλητο δόγμα, στο οποίο πρέπει να δοθεί πιστή συγκατάθεση, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΜΒΑΘΥΝΘΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΤΕΙ ΟΠΩΣ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΟΙ ΕΠΟΧΕΣ ΜΑΣ. Άλλο πράγμα είναι η κατάθεση της Πίστεως, οι αλήθειες δηλαδή που περιέχονται στο σεβαστό δόγμα μας, άλλο ο τρόπος με τον οποίο αναγγέλλονται, αλλά πάντα με την ίδια έννοια και με την ίδια σημασία. Θα πρέπει να δοθεί μεγάλη σημασία σε αυτή τη μέθοδο και, εάν είναι απαραίτητο, να εφαρμοστεί με υπομονή. Δηλαδή, πρέπει κανείς να υιοθετήσει εκείνη τη μορφή έκθεσης που αντιστοιχεί περισσότερο στο magisterium, του οποίου ο χαρακτήρας είναι κυρίως ποιμενικός (του οποίου η φύση είναι κατά κύριο λόγο ποιμαντική). 



Ιωάννης XXIII, στην πανηγυρική εναρκτήρια ομιλία της Β' Συνόδου του Βατικανού

Αλλά από πού, από ποιον, ο Ιωάννης XXIII είχε δανειστεί την έννοια της εμβάθυνσης του Καθολικού δόγματος, μια έννοια που δεν βρίσκει επιβεβαίωση στη Γραφή και η οποία, όπως αυτή του διαλόγου, μια άλλη λέξη-κλειδί των νεομοντερνιστών που απελευθερώθηκαν στο Συμβούλιο, απουσιάζουν τόσο από το λεξιλόγιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού όσο και από αυτό των Αποστόλων, Πατέρων και Διδασκάλων της Εκκλησίας, για να μην αναφέρουμε τους Αγίους και τους Μάρτυρες που σημάδεψαν την ιστορία του Χριστιανισμού ανά τους αιώνες;

Σε μια από τις τελευταίες, ή ίσως στην τελευταία του συνέντευξη που δόθηκε πριν από το θάνατό του, ο Ιησουίτης θεολόγος Karl Rahner (1904-1984), ο κακός (ή μάλλον ο χειρότερος) δαίμονας της Β΄ Συνόδου του Βατικανού, η κακή (μάλιστα πολύ κακή) ιδιοφυΐα της Β' Συνόδου του Βατικανού, στην οποία είχε συμμετάσχει ως εμπειρογνώμονας στη Θεολογική Επιτροπή μετά από πρόσκληση του Ιωάννη XXIII, κάνοντας απολογισμό της ζωής του και της δράσης του,μπόρεσε νά πεί (στο : Ο Meinold Krauss σε συνομιλία με τον Karl Rahner, Ο κόπος της πίστης· πρωτότυπος τίτλος: Erinnerungen, im Gesprächt Meinold Krauss, Freiburg, Verlag Herder· μετάφραση από τα γερμανικά από τον Antonio Carrozzini, Edizioni Paoline, 1986, σελ. 75-76):

KRAUSS: Κύριε καθηγητά, υποστηρίξατε κάποτε: «Ακόμη και το τελευταίο υποχρεωτικό δόγμα, που διακηρύχθηκε από τήν αυθεντία της Εκκλησίας, είναι θεμελιωδώς ανοιχτό στήν πρόοδο. Ένα δόγμα πρέπει να ερμηνεύεται συνεχώς, ώστε να μπορεί να παραμένει ζωντανό, και στην παρούσα κατάσταση αυτό συνεπάγεται ότι υπάρχουν διαφορετικές δυνατότητες ερμηνείας». Αυτός ο ισχυρισμός σας μπορεί να είναι πραγματική βοήθεια για την πίστη για κάποιους, αλλά εμπόδιο για άλλους, γιατί θα μπορούσε να οδηγήσει σε λάθος, ίσως και να γίνει πηγή αποπροσανατολισμού. Αυτή η ένστασή μου δεν σας προκαλεί;

RAHNER
:Δείξε μου έναν θεολόγο σε όλη την ιστορία της Εκκλησίας για τον οποίο ένα τέτοιο δίλημμα δεν ήταν αναπόφευκτο. Ο Άγιος Θωμάς Ακινάτης κατηγορήθηκε από τον επίσκοπο των Παρισίων. Προφανώς είχε νιώσει αποπροσανατολισμένος μπροστά στη θεολογία του Αγίου Θωμά. Ακόμη και ο Σουάρες, ο μεγάλος Ιησουίτης θεολόγος της εποχής του Μπαρόκ, είχε προβλήματα με τη Ρώμη. Τέτοια πράγματα δεν μπορούν να αποφευχθούν. Πιστεύω, και είναι προφανές, ότι ένα δόγμα δεν μπορεί να παραποιηθεί ή να ακυρωθεί με την αυθεντική, αρχική του έννοια. Αλλά είναι εξίσου προφανές ότι κάθε δόγμα πρέπει να εμβαθύνεται αδιάκοπα με νέους θεολογικούς προβληματισμούς, σε διαφορετικά πλαίσια, και επομένως ένα δόγμα είναι ανοιχτό στο μέλλον!

KRAUSS: Για σένα;


RAHNER
: Για την κοινή καθολική θεολογία. Είναι εύκολο να αποδειχθεί από όλη την ιστορία της Εκκλησίας ότι ακόμη και το magisterium έχει αναθεωρήσει και επανερμηνεύσει τους δικούς του προηγούμενους ισχυρισμούς σε διάφορες περιπτώσεις. Επομένως, ό,τι είναι επιτρεπτό για το ρωμαϊκό magisterium είναι επίσης επιτρεπτό για έναν συνηθισμένο θεολόγο, προφανώς εντός της σφαίρας της αποστολής του.




Ο Ιησουίτης θεολόγος Karl Rahner (1904-1984) [ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΧΑΛΑΡΩΝΕ ΜΕ ΤΟΝ ΕΡΑΣΤΗ ΤΟΥ], κακή (μάλιστα πολύ κακή) ιδιοφυΐα της Β' Συνόδου του Βατικανού, μαζί με τον Joseph Ratzinger.

Εδώ, λίγους μήνες πρίν το τέλος της επίγειας ζωής του, ο θεολόγος Karl Rahner δείχνει το αληθινό του πρόσωπο, τόσο ως άνθρωπος όσο και ως λόγιος και ως ιερέας: το πρόσωπο ενός αμετανόητου, που γνωρίζει τέλεια ότι είναι ο αρχιτέκτονας ή ένας από τους κύριους αρχιτέκτονες αυτής της κολοσσιαίας εξαπάτησης, εκείνου του γιγαντιαίου αλλά σιωπηλού πραξικοπήματος που ήταν η Δεύτερη Σύνοδος του Βατικανού. Εκείνου που ξέρει ότι εκμεταλλεύτηκε την ασυνειδησία και την αγαθότητα εκατομμυρίων πιστών και ότι έχει παραπλανήσει ανυπολόγιστο αριθμό ψυχών, αλλά απέχει πολύ από μία επανεξέταση, ας μην πούμε μετάνοια. Αντίθετα επιμένει να αφηγείται τους ψεύτικους τύπους του, τις ψευδείς του θεωρίες, τίς σοφιστείες για να εξαπατήσει καλύτερα τους μικρούς και τους απλούς: αυτούς που, σύμφωνα με τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, πρέπει να ληφθούν ως πρότυπο από όλους τους Χριστιανούς που θέλουν να εισέλθουν στη Βασιλεία των Ουρανών.
Σοφιστείες που είναι εύκολο να αποσυναρμολογηθούν αστραπιαία, και όπως είναι σήμερα, ήταν και πριν από σαράντα ή πενήντα χρόνια. Αλλά αυτό ήταν το κλίμα, και όταν ο άνεμος της ιδεολογίας -μοντερνιστικής, εν προκειμένω- φυσά δυνατά προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, ποιος ξέρει γιατί, φαίνεται ότι όποιος παρασυρθεί από αυτό, τού επιτρέπεται οτιδήποτε και ότι μπορεί να πει καί νά κάνει οποιαδήποτε υπερβολή, οποιαδήποτε απερισκεψία, διότι εν πάση περιπτώσει, κανείς δεν θα σταθεί για να τόν αντικρούσει και να του αποδείξει ότι έχει άδικο, ή, ακόμα κι αν συνέβαινε αυτό, η φωνή του θα χανόταν στη φασαρία αυτής της πεζής φυλής ατόμων που πιστεύουν ότι είναι ατρόμητοι επαναστάτες, ενώ δεν κάνουν τίποτε άλλο από τό νά είναι εξοργισμένοι εναντίον ενός αντιπάλου που είναι ήδη νεκρός ή ετοιμοθάνατος, και στο μεταξύ απολαμβάνουν γενικής υποστήριξης, ξεκινώντας από τα μεγάλα ΜΜΕ, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια.
Σε τέτοιες συνθήκες, είναι μάταιο να πούμε ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός; Είναι πολύ νωρίς για να το πούμε, αν και το πράγμα είναι πολύ προφανές: και είναι αυτός που το είπε, όχι ο βασιλιάς, που καλύπτεται από το χλευαστικό γέλιο της μάζας των προβάτων. Είναι αυτός, όχι ο βασιλιάς, που εμφανίζεται ως δημόσιος εχθρός και ταραξίας της τάξης. Δεν πειράζει: τουλάχιστον τώρα που έχουν περάσει τόσα χρόνια και οι δηλητηριώδεις καρποί του Συμβουλίου έχουν φθάσει σε πλήρη ωριμότητα, ας προσπαθήσουμε να διαλύσουμε τα σοφίσματα του Rahner και να δείξουμε σε ποια γελοία εύθραυστα, για να μην πω ανύπαρκτα, θεμέλια στηρίχτηκαν.


Ο καρδινάλιος Augustin Bea, εδώ στη φωτογραφία με τον ραβίνο Abraham Joshua Heschel κατά τη συνάντηση του 1963 με την αντιπροσωπεία της Αμερικανικής Εβραϊκής Επιτροπής, ήταν ένας από τους πρωταγωνιστές της Δεύτερης Συνόδου του Βατικανού, δεσμευόμενος προσωπικά για τη σύνταξη της δήλωσης Nostra aetate.

Ακόμη και το τελευταίο υποχρεωτικό δόγμα, που διακηρύχθηκε από τήν αυθεντία της Εκκλησίας, είναι θεμελιωδώς ανοιχτό στο μέλλον.


Υποχρεωτικό δόγμα; Το δόγμα είναι δόγμα, δηλαδή μια αδιαμφισβήτητη αλήθεια, που γίνεται αποδεκτή στην πίστη. Δεν είναι «υποχρεωτικό» εκτός από εκείνους που θα ήθελαν να το συζητήσουν και ίσως το απορρίψουν, για παράδειγμα οι νέοι θεολόγοι του Φράιμπουργκ, του Φράιζινγκ και του Τύμπιγκεν τη δεκαετία του 1950 και μετά, με το σκεπτικό ότι δεν αρέσει στήν ευφυΐα τους ή τήν θέλησή τους...
Το να πούμε λοιπόν ότι ένα δόγμα είναι ανοιχτό προς τα εμπρός, εκτός από τη γελοιότητα της διευκρίνισης "εμπρός" (θα έπρεπε να είναι ανοιχτό προς τα πίσω; Αδύνατον: ένας προοδευτικός πρέπει απαραίτητα να βαδίσει προς τα εμπρός) είναι μια περίεργη δήλωση: ένα απλό τέχνασμα για να πούμε ότι ένα δόγμα, το οποίο είναι αμετάβλητο, μπορεί αντ' αυτού να αλλάξει, υπό τον όρο μόνο να μην το πει κανείς ανοιχτά και αυτή η αλλαγή ονομάζεται «άνοιγμα προς τα εμπρός».
Όπως ακριβώς όταν ο Ιωάννης XXIII λέει ότι το δόγμα δεν μπορεί να αλλάξει, γιατί δεν μπορεί να αλλάξει, αλλά μπορεί και πρέπει να εμβαθύνει, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της σύγχρονης εποχής.
Τι όμορφο ρήμα το "εμβαθύνω": είναι ένας κομψός τρόπος να πει αυτό που δεν μπορούσε, που δεν έπρεπε να πει, δηλαδή ότι το δόγμα μπορεί να αλλάξει, πράγματι πρέπει να αλλάξει, όταν το απαιτούν οι καιροί. Το σημαντικό όμως είναι να μην το πεις!
Και δεν πειράζει αν με αυτόν τον τρόπο εξαπατηθούν οι πιστοί και κοροϊδευτεί η κοινή λογική, ακόμη και πριν από τη νοημοσύνη εκείνων που θα ήθελαν να καθησυχάσουν, και που θα ανησυχούσαν αν άκουγαν ποτέ το ρήμα να "αλλάζει".

Ένα δόγμα πρέπει συνεχώς να επανερμηνεύεται για να παραμένει ζωντανό, και στην παρούσα κατάσταση αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν διαφορετικές δυνατότητες ερμηνείας.

Με λίγα λόγια, τα δόγματα είναι νεκρά πράγματα, ή σε κάθε περίπτωση έχουν τη δυσάρεστη τάση να πεθαίνουν και να απολιθώνονται. Καί για να αποφευχθεί αυτό, δεν υπάρχει άλλος τρόπος από την επανερμηνεία τους. Τα δύο θεμελιώδη δόγματα του Καθολικισμού, είναι γνωστό, είναι η ενότητα και η τριάδα του Θεού και η Ενσάρκωση του Λόγου. Δεν είναι θέμα νεότητας ή γηρατειάς. Δεν είναι ζήτημα να είσαι ζωντανός ή νεκρός: είναι δύο αδιαμφισβήτητες αλήθειες, που γίνονται δεκτές με την πίστη ή όχι.
Αν τους αποδεχτείς, είσαι Καθολικός. Αν δεν τα δέχεσαι, όχι.
Το παιχνίδι μεταξύ μοντερνιστών και καθολικών παιζόταν με πειραγμένα ζάρια, επειδή οι Καθολικοί νόμιζαν ότι και οι μοντερνιστές ήταν Καθολικοί, έστω και λίγο πιο προχωρημένοι «προς τα εμπρός», και ξέχασαν το Pascendi του Αγίου Πίου Χ. Αν το είχαν ξεκάθαρα στό νου, θα είχαν καταλάβει από την αρχή του Συμβουλίου, μάλιστα από ακόμη νωρίτερα, τουλάχιστον από τη δεκαετία του 1950, ότι προσποιούμενοι τους καθολικούς, οι μοντερνιστές θέλησαν να καταλάβουν την Εκκλησία και να συνεχίσουν να την αποκαλούν Καθολική, αφού τη μεταμόρφωσαν σε μοντερνιστική και ημιπροτεσταντική εκκλησία (με το «δείπνο» αντί της ευχαριστιακής θυσίας και με τον Λούθηρο και τον Μελάγχθωνα στη θέση της Παναγίας και του Αγίου Ιωάννη στους πρόποδες του σταυρού του Κυρίου μας: δείτε το γραμματόσημο που εξέδωσε η Vatican Post για τον εορτασμό της 500ης επετείου της «ένδοξης» προτεσταντικής μεταρρύθμισης).
Αλλά για να πετύχουν την εξαπάτησή τους, οι μοντερνιστές όπως ο Ράνερ χρειάζονταν έναν δούρειο ίππο, για να διεισδύσουν στην ακρόπολη κρυφά, χωρίς να προκαλέσουν πρόωρο συναγερμό: και ιδού η ιδέα, με τον έξυπνο τρόπο της, ότι τα δόγματα πρέπει να επανερμηνεύονται συνεχώς, καθώς προχωράς και βαθαίνει το ταξίδι της πίστης και καταλαβαίνει κανείς το δόγμα όλο και καλύτερα.




Ιωάννης XXIII; Ο διχαλωτός λόγος του συμβουλίου: εμβαθύνετε την πίστη !
 
Σε αυτό το σημείο ο δημοσιογράφος του επισημαίνει ότι ο ισχυρισμός του για τη δυνατότητα τροποποίησης του δόγματος μπορεί να είναι βοηθητικός σε άλλους, αλλά σοβαρός αποπροσανατολισμός σε άλλους, και τον πιέζει ρωτώντας τον αν αυτή η σκέψη δεν του προκαλεί καμία ενόχληση.
Προειδοποίηση: μιλάμε για το πιο λεπτό πράγμα που υπάρχει όσον αφορά την πίστη: δηλαδή τη δυνατότητα ένας Καθολικός να σκανδαλίσει τις ψυχές και να τις απομακρύνει από την Αλήθεια, άρα και από τη σωτηρία. Κάτι που πρέπει να ταρακουνήσει τις φλέβες και τους παλμούς κάθε πιστού και ιδιαίτερα ιερέα.
Χρειάζονται όμως περισσότερα για να ξύσουμε το σκληρό κέλυφος του Karl Rahner, ο οποίος απαντά με τέλεια κακή πίστη ότι αυτή η δυνατότητα είναι εγγενής στο επάγγελμα του θεολόγου και ότι ακόμη και μεγάλοι θεολόγοι του παρελθόντος, όπως π.χ. ο Άγιος Θωμάς Ακινάτης και ο Φρανσίσκο Σουάρες, έπρεπε να το αντιμετωπίσουν.
Στην πραγματικότητα, ο Άγιος Θωμάς και ο Σουάρες δεν διέτρεξαν ποτέ τον κίνδυνο να προκαλέσουν σκάνδαλο σε ψυχές, πολύ περισσότερο να τις απομακρύνουν από τον Ιησού Χριστό. Είχαν απλώς παρεξηγήσεις με άλλους θεολόγους και με επισκόπους, που τους ζήλευαν και τους υποψιάζονταν. Ο Άγιος Θωμάς και ο Σουάρες παρέμειναν πάντα στον απόηχο της Παράδοσης και της Γραφής, οι δύο αλάνθαστες πυξίδες για τη ζωή του πιστού. Και η διανοητική τους ταπεινοφροσύνη ήταν τόσο μεγάλη, που, αν είχαν αμφιβολίες πνευματικής φύσεως, προσεύχονταν και παρακαλούσαν τον Θεό να τους ευλογήσει να τους φωτίσει.
Ο Ράνερ, αντίθετα, είναι το πρωτότυπο του σύγχρονου θεολόγου που ακολουθεί το δρόμο του χωρίς να νοιάζεται για τίποτα και για κανέναν και που θέτει ως στόχο να δώσει μια νέα κατεύθυνση στο δόγμα, επειδή πιστεύει ότι είναι σωστό να το κάνει.
Θα χρειαστούν μερικά χρόνια, αλλά τελικά η Εκκλησία θα είναι η εκκλησία της Δεύτερης Συνόδου του Βατικανού, είπε κάποτε. Πράγμα που προδίδει την απιστία και την κακή του πίστη : στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει εκκλησία αυτού ή του άλλου συμβουλίου, υπάρχει η Καθολική Εκκλησία και τέλος, και αλίμονο σε σας αν ένα συμβούλιο διεκδικήσει το δικαίωμα να αλλάξει τήν αυθεντία και να αλλάξει έστω και ένα γιώτα στό δόγμα. Αυτό θα σήμαινε ότι αυτή δεν είναι πλέον η αληθινή εκκλησία, αλλά μια διαβολική απομίμησή της.

 




Το δεύτερο Συμβούλιο του Βατικανού ήταν ένα παιχνίδι που παιζόταν με πειραγμένα ζάρια! Οι μοντερνιστές που παριστάνουν τους καθολικούς, εξαπάτησαν όλο τον λαό του Χριστού: στην πραγματικότητα ήθελαν να καταλάβουν την Εκκλησία της Ρώμης!

Στην πραγματικότητα, η μόνη ανησυχία που προκαλεί η ερώτηση του δημοσιογράφου στον Karl Rahner είναι η σκέψη ότι κάποιες αναταραχές μπορεί να προέρχονται από τη Ρώμη. Αυτή ακριβώς ήταν η νοοτροπία των Γερμανών και Γάλλων θεολόγων και επισκόπων στο Βατικανό II: η Ρώμη, κατανοητή ως Ρωμαϊκή Κουρία, ήταν ο εχθρός που έπρεπε να ανατραπεί. Για το λόγο αυτό απέρριψαν τα προπαρασκευαστικά περιγράμματα του Καρδινάλιου Ottaviani και ήθελαν να τα ξαναγράψουν. Στην πραγματικότητα τα πιο σημαντικά από αυτά είχαν ήδη γραφτεί κρυφά. Ακόμη και μερικά από τα οριστικά έγγραφα είχαν ήδη γραφτεί, όπως το Nostra Aetate, και, το ακόμη πιο σοβαρό, όχι από καθολικούς, αλλά από ραβίνους που είναι φίλοι των νεομοντέρνων, όπως ο καρδινάλιος Bea. Με προσεκτικότερη εξέταση, ωστόσο, ο πραγματικός και απόλυτος εχθρός τους ξεπέρασε πολύ τη Ρωμαϊκή Κουρία: ήταν η παγκόσμια βασιλεία του Χριστού, της οποίας ο Ρωμαίος Ποντίφικας είναι, ως εφημέριος του, η αντανάκλαση. Αντικαθιστώντας τη συνοδικότητα της επισκοπής
με τα ανώτατα auctoritas του πάπα, ήθελαν να μετατρέψουν την Εκκλησία σε κοινοβουλευτική δημοκρατία.
Ο λόγος; Γιατί σε ένα τέτοιο πολιτικό σύστημα περνάει η γραμμή που καθιέρωσε η πλειοψηφία.


ΤΙ ΛΕΙΠΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΒΟΛΟΥ;
Η ΜΗΤΕΡΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ Η ΟΠΟΙΑ ΓΕΝΝΗΣΕ ΤΗΝ ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΙΑ,ΤΗΝ ΝΕΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΙΔΡΥΣΑΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΦΛΩΡΟΦΣΚΙ, ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ ΚΑΙ ΡΩΜΑΝΙΔΗΣ & ΟΙ ΟΝΤΟΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΜΕΓΕΝΤΟΡΦ, ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ ΚΑΙ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ. ΔΙΕΛΥΣΑΝ ΟΛΟ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΛΟΥ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ, ΜΕ ΤΟ ΦΙΛΙΟΚΒΕ ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΠΙΣΟΠΟΚΒΕ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΜΕ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕ ΤΟΝ ΚΛΗΡΟ ΠΑΡΑΔΙΔΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΒΒΑ ΝΤΑ ΦΙΟΡΕ. Η ΣΧΕΔΙΑΖΟΜΕΝΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗΝ ΝΙΚΑΙΑ ΕΧΕΙ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ Β'ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΟ ΣΥΝΟΔΟ.
 ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΟΡΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΠΡΟΣΩΠΟ, ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΣΕ ΚΤΗΜΑ ΟΛΩΝ ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΤΩΝ ΥΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ ΕΥΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΑΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΠΑΤΕΡΑ. ΚΥΡΙΑΡΧΕΙ ΣΤΗΝ ΝΟΘΕΥΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ.
ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ Ο ΓΕΡΟΝΤΙΣΜΟΣ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΚΑΤΗΓΟΡΕΙ Η ΜΗΤΕΡΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΙΟΝ ΤΗΣ.

Ανώνυμος είπε...

Η Uta Ranke-Heinemann ήταν καθηγήτρια καθολικής θεολογίας στο πανεπιστήμιο της πόλης Essen. Υπήρξε μαθήτρια των Rudolf Bultmann και Karl Rahner. Το 1987, μετά τις δηλώσεις της σε μια τηλεοπτική εκπομπή για την εκ παρθένου γέννηση του Κυρίου, την οποία αμφισβήτησε, έχασε το δικαίωμα διδασκαλίας της καθολικής θεολογίας στις πανεπιστημιακές σχολές.
Η τοποθέτηση της αυτή βασίστηκε στις αντίστοιχες του Karl Rahner, στον συλλογικό τόμο: "Περί του θέματος της εκ παρθένου γέννησης",
αλλά και σε μια πρόταση του Joseph Ratzinger, στο έργο "Εισαγωγή στον Χριστιανισμό", 1968, σελ. 225.
"Η ιδιότητα του Ιησού ως υιού του Θεού δεν βασίζεται σύμφωνα με την καθολική πίστη στο γεγονός, ότι ο Ιησούς δεν είχε ένα άνθρωπο ως πατέρα. Η διδασκαλία περί της θεότητας του Ιησού δε θα επηρεαζόταν, αν ο Ιησούς προέρχονταν από ένα κανονικό ανθρώπινο γάμο. Γιατί η ιδιότητα να είναι υιός του Θεού, για την οποία μιλά η πίστη, δεν είναι ένα βιολογικό, αλλά οντολογικό δεδομένο. Καμιά διαδικασία μέσα στον χρόνο, αλλά μέσα στην αιωνιότητα του Θεού".

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ, Ο ΘΕΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΥΡΙΟΣ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ.

Η ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΠΑΠΙΚΗ ΠΙΣΤΗ ΜΕΤΕΒΛΗΘΗ ΣΕ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ. Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΠΑΛΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΚΑΛΟ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΚΟ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΠΟΥ ΧΑΘΗΚΕ ΚΑΙ Ο ΔΕΣΠΟΤΗΣ ΣΩΤΗΡΑΣ ΜΑΣ  ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΕΝΩΣΗ ΤΟΥ. Η ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ. ΕΧΕΙ ΕΝΑ ΕΛΛΕΙΜΑ ΜΙΑ ΔΙΑΘΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΨΕΥΤΙΚΗ. ΔΕΝ ΣΩΖΕΙ. ΔΕΝ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗΝ ΑΓΙΟΤΗΤΑ. Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΤΗΚΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΕ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΑ ΕΠΙΖΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΑΠΑΙΤΕΙ ΤΟΥ ΚΑΝΤΙΩΤΗ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣ ΣΩΤΗΡΙΑΝ.

Δευτέρα 24 Αυγούστου 2026

Η «Ανθρωπολογική στροφή» στην Θεολογία κατά τον Κάρλ Ράνερ.

Συνέχεια από: Παρασκευή 10 Ιουλίου 2026

 Του Alfredo Marranzini.

Όποιος έχει διαβάσει έστω και μερικά θεολογικά δοκίμια του Κάρλ Ράνερ, έχει πιστοποιήσει με ευκολία σ’αυτά μία στοχαστική δύναμη πρωτότυπη και οξύτατη, η οποία επιθυμεί να παραμείνει πιστή στην παράδοση της Χριστιανικής σκέψης και ταυτοχρόνως ανοιχτή σε όλες τις προκλήσεις της συγχρόνου κουλτούρας! Αυτή η δύναμις κατευθύνεται προς την γονιμοποίηση και τον διαφωτισμό της Θεολογικής εργασίας, για να κάνει αποδεκτό στον σύγχρονο άνθρωπο, το μήνυμα της Θείας αποκαλύψεως.
  
Μιλώντας το 1963 στο Αννόβερο, ο Ράνερ, υπογράμμιζε πώς η «Χριστιανική Πίστη θα αφομοιωθεί σήμερα με έναν αθώο τρόπο, ουδέτερο και χωρίς καμία καταπίεση αυθεντικών προβλημάτων ή προπαρασκευασμένων αποφάσεων, συγχρόνων και νόμιμων, μόνον εάν, διατηρώντας ανέπαφο τον χαρακτήρα της αυθεντικής υπερφυσικής αποκαλύψεως του Θεού που επεμβαίνει ελεύθερα στην ιστορία, φανεί πώς είναι η μοναδική, ξεκάθαρη και πλήρης απάντηση του Θεού στο μοναδικό ερώτημα που η ύπαρξη του ανθρώπου θέτει καί είναι καθαυτή. Η πρόοδος και το περιεχόμενο της αποκαλύψεως, τα τόσο διαφορετικά στοιχεία που την αποτελούν και οι φάσεις αυτής της προόδου μέσα στην ιστορία, πρέπει να φανούν σε μία αληθινή και ξεκάθαρη ενότητα και απλότητα». 

Από ποιόν πρέπει να ξεκινήσουμε όμως για να πραγματοποιήσουμε αυτή την ενοποίηση; Από τον Θεό ή από τον άνθρωπο; Η παραδοσιακή Θεολογία ξεκίνησε πάντοτε από τον Θεό για να εξηγήσει στον άνθρωπο το μυστήριο της και αφιέρωσε στην σπουδή του ανθρώπου μία εντελώς ιδιαίτερη ενασχόληση, την ανθρωπολογική Θεολογία. Ο ίδιος ο Ράνερ έγραψε πώς «μπορούμε να πούμε τι πράγμα είναι ο άνθρωπος μιλώντας μόνον για κάτι άλλο, για τον Θεό, δηλαδή όπως αυτός δεν είναι. Ο άνθρωπος είναι ξεκάθαρα ο σχετιζόμενος με τον Θεό και μόνον. Και γι’αυτό για να αποκτήσουμε μία ανθρωπολογία πρέπει να κάνουμε Θεολογία. Ο άνθρωπος είναι για τον εαυτό του ένα μυστήριο που συνεχώς υπερβαίνεται προς το μυστήριο του Θεού. Αυτή είναι η Φύση του. Ορίζεται από το ακαθόριστο, όπως δεν είναι. Χωρίς αυτό ο άνθρωπος δεν θα είναι ποτέ ο εαυτός του και δεν θα κατανοήσει ποτέ εκείνο που είναι. Αυτή η απόλυτη επίκληση στον Θεό είναι εντελώς απαγορευτική στον διανθρώπινο κόσμο ακριβώς επειδή αυτός ο κόσμος δεν είναι πνεύμα. Ο άνθρωπος όμως εισέρχεται στο πλαίσιο αυτής της σχέσεως, όταν ασχολείται με τον εαυτό του. Σ’αυτή την περίπτωση προτίθεται να στερεώσει και σταθεροποιήσει τον εαυτό του και γι’αυτό προσέχει αναπόφευκτα το μυστήριο που δεν είναι» (Κ Ράνερ, Θεολογία της γιορτής των Χριστουγέννων). 

Αυτές οι δηλώσεις, που φαίνονται να μειώνουν στο ελάχιστο την σπουδαιότητα του ανθρώπου για την Θεολογία, είναι φαινομενικώς μόνον σε αντιπαράθεση με όλη την ανθρωπολογική κατεύθυνση που έδωσε ο Ράνερ, στον Θεολογικό του στοχασμό, τόσο δε που έφτασε να δηλώσει πώς η ανθρωπολογία είναι ο τόπος που συμπεριλαμβάνει όλη την Θεολογία. 

Στην συνέχεια θα ερευνήσουμε με συντομία την φιλοσοφική διαδρομή που οδήγησε τον Ράνερ στην ανθρωπολογική στροφή στην Θεολογία. Και αφού καθορίσουμε σε τι συνίσταται ακριβώς, θα κάνουμε μερικές κριτικές παρατηρήσεις που θα βοηθήσουν στην συγκρότηση της Θεολογικής μεθόδου η οποία ακόμη μέχρι σήμερα δεν έχει διαγραφεί καθαρά. 

Φιλοσοφική διαδρομή. 

Στο «δοκίμιο δογματικής μεθοδολογίας», που γράφτηκε από τον Ράνερ στις αρχές της Θεολογικής του διδασκαλίας, δεν έλαβε σαν σημείο εκκινήσεως ούτε τον Θεό ούτε τον άνθρωπο αλλά την «θεμελιώδη σχέση ανάμεσα στον Θεό και στο πλάσμα, το δημιούργημα». Αυτό το κέντρο προοπτικής αντιστοιχεί σε μία ιδέα πολύ συγκεκριμένη της αποκαλύψεως, η οποία δεν έχει σαν αντικείμενο, ούτε τον Θεό ούτε τον άνθρωπο, αλλά την σχέση ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο, την ενέργειά τού Θεού στον άνθρωπο. Ο Λόγος του Θεού μας γνωρίζει αυτό που αυτός είναι για μας και αυτό που είμαστε γι’αυτόν. Αυτός είναι ο Θεός Σωτήρ, και εμείς τα πλάσματα που καλούμεθα να σχετιστούμε μαζί του, έκπτωτα και λυτρωμένα από τον Χριστό, πεθαμένο και δοξασμένο. Μ’αυτόν τον τρόπο ο Ράνερ χαράσσει στην Θεολογία την «ανθρωπολογική στροφή» η οποία χαρακτηρίζει όλα του τα δοκίμια και επηρέασε πάρα πολύ την κατεύθυνση της συγχρόνου Θεολογίας. 

Σ’αυτή την στροφή ο Ράνερ έφτασε μετά από την φιλοσοφική του εκπαίδευση, στηριγμένη, πέραν του Ακινάτη, στον J Marechal, στον P. Roysselot, στον Χάϊντεγκερ και σε πολλούς άλλους φιλοσόφους. Όπως εξομολογείται σ’ένα του γράμμα, δεν είναι ένας φιλόσοφος ούτε επιθύμησε ποτέ του να γίνει, όμως δεν την αποδοκιμάζει, αντιθέτως μάλιστα χαίρει της εκτιμήσεως του. Από νεαρός είχε παρακολουθήσει για μία διετία τα μαθήματα του Χάϊντεγκερ, για να προετοιμαστεί να γίνει καθηγητής της ιστορίας της Φιλοσοφίας του Μονάχου, αλλά αναγκάστηκε να πάει να διδάξει Θεολογία στο Ινσμπρούκ, όχι επειδή η διπλωματική του εργασία στην θωμιστική μεταφυσική δεν έγινε αποδεκτή στο Friburgo από τον Μ. Honecker, αλλά λόγω του απλού γεγονότος πώς υπήρχε ανάγκη στο Ίνσμπουργκ ενός καθηγητού της φιλοσοφίας και οι αρχές του τάγματός του σκέφτηκαν πώς δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερος από πολλούς άλλους». 

Στην εργασία του αυτή ο Ράνερ επιδίωξε να κάνει μία εργασία φιλοσοφική και όχι ιστορική και σκέφτηκε να επανεύρει, στην μεταφυσική των πεπερασμένων όντων του Ακινάτη, το σημείο εκκινήσεως της δικής του γνώσεως, η οποία «περιέχει ταυτόχρονα καθαυτή την ολότητα του θωμιστικού δόγματος της ανθρώπινης γνώσεως, υποσχόμενος να σχηματίσει μία πρωτογενή ενότητα» (H VORGRIMLER, Καρλ Ράνερ). 

Η έρευνα του, τον οδήγησε να συμπεράνει πώς «για τον Ακινάτη σαν Θεολόγο, ο άνθρωπος είναι ο τόπος στον οποίο ο Θεός φανερώνεται έτσι ώστε να μπορεί να ακουστεί στην προφορική του αποκάλυψη: ex parte animae. Για να μπορέσουμε να ακούσουμε τον Θεό που ομιλεί πρέπει να γνωρίσουμε την ύπαρξη του. Προκειμένου να απευθυνθεί με τον λόγο του σε έναν άνθρωπο που ήδη τον γνωρίζει, ο Θεός πρέπει να είναι κρυμμένος. Προκειμένου να φτάσει ο λόγος του στους ανθρώπους, πρέπει να μας συναντήσει όπου βρισκόμαστε, πάνω στην Γή και κατά την διάρκεια της ζωής μας εδώ κάτω. Από την στιγμή που ο άνθρωπος, μεταστρέφοντας τον εαυτό του σε φάντασμα, έρχεται σε επαφή με τον κόσμο, συμβαίνει ήδη βασικώς το άνοιγμα του στο Είναι γενικώς και σ’αυτό το άνοιγμα, η γνώση της υπάρξεως του Θεού, ο οποίος όμως παραμένει κρυμμένος, διότι υπερβαίνει τον κόσμο. Η αφαίρεση είναι γενικώς το κλείσιμο τού είναι γενικώς, που θέτει τον άνθρωπο απέναντι στον Θεό. Η μεταστροφή είναι η διείσδυση στην καρδιά αυτού του πεπερασμένου κόσμου, που μας αποδίδει τον Θεό μακρινό και κρυμμένο. Για τον Ακινάτη η αφαίρεση και η μεταστροφή είναι το ίδιο πράγμα: ο άνθρωπος. Εάν ο άνθρωπος γίνει κατανοητός μ’αυτόν τον τρόπο, μπορεί να ακούσει τον Θεό καθώς ομιλεί, διότι γνωρίζει την ύπαρξή του. Γι’αυτό η μεταφυσική της γνώσεως του Ακινάτη είναι Χριστιανική διότι καλεί τον άνθρωπο κατευθείαν στην καρδιά του πεπερασμένου του κόσμου, διότι και ο Αιώνιος διείσδυσε σ’αυτόν, έτσι ώστε ο άνθρωπος να τον ανακαλύψει και σ’αυτόν να ξαναβρεί τον εαυτό του.»[Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΤΗΣ ΝΕΟΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΟΤΙ ΕΣΩΣΕ Ο ΘΕΟΣ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΘΑ ΣΩΣΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.]

Ο καθηγητής του Honecker δεν συμφώνησε πώς η μελέτη του Ράνερ αντιστοιχούσε στην σκέψη του Ακινάτη και δεν την δέχθηκε για το διδακτορικό. Ο Ράνερ όμως δημοσιεύοντας την διατριβή του, θεώρησε καλό να διευκρινίσει πώς είχε ξεκινήσει την εργασία του για να ερμηνεύσει την σκέψη του Ακινάτη, στο Φώς των προβλημάτων που πολιορκούν την μοντέρνα φιλοσοφία. 

Το καλοκαίρι του 1937, προσκαλεσμένος να δώσει, στις πανεπιστημιακές εβδομάδες του Salisburgo, δέκα πέντε μαθήματα στο θεμέλιο μίας φιλοσοφίας της θρησκείας, ο Ράνερ είχε την ευκαιρία να μελετήσει την θέση του ανθρώπου απέναντι στην αποκάλυψη και να συνθέσει τα συμπεράσματα του σε έναν τόμο με τον τίτλο: «Ακροατές του Λόγου». Και σ’αυτό του το έργο θέλει να είναι πιστός στην θωμιστική σκέψη και προσεκτικός στις προκλήσεις τής συγχρόνου φιλοσοφίας. Μάλιστα, θα σημειώσει αργότερα: «Και στην μοντέρνα φιλοσοφία υπάρχει μία σειρά από κλασσικούς (Καρτέσιος, Λάϊμπνιτς, Κάντ, Φίχτε, Σέλλινγκ, Χέγκελ, Σοπενάουερ, Νίτσε, Κίρκεγκαρντ. Κ.τ.λ.) η σκέψη των οποίων, προερχόμενη από το πνευματικό ρήγμα της μοντέρνας εποχής, είναι μίας τέτοιας πρωτοτυπίας, ζωτικότητος και βάθους, ώστε μία επαφή μ’αυτή θα μπορούσε να είναι αναγκαία και να ωφελήσει μία φιλοσοφία ζωντανή και σύγχρονη. Αυτό δεν απαιτεί από τον Χριστιανό φιλόσοφο την αποδοχή οποιουδήποτε λάθους, αλλά θα τον υποχρέωνε να οικοδομήσει το σύστημα του με νέο και πρωτότυπο τρόπο, να ξεπεράσει κάθε στερεότυπο φορμαλισμό και κάθε βερμπαλισμό, να ξαναδεί τα προβλήματα που είναι διαχρονικώς νέα και να μάθει να μεταφράζει την γλώσσα μίας φιλοσοφίας σε εκείνη των άλλων». 

Στο Ακροατές του Λόγου, ο Ράνερ, λαμβάνοντας υπ’όψιν ξεχωριστές δραστηριότητες της ανθρώπινης υπάρξεως, την γνώση και την βούληση, δεν προτίθεται να εξαντλήσει την ανάλυση τής ζωής μας πάνω στην γή σε όλο της το εύρος και το βάθος. Αντίθετα από κάθε μορφή υπαρξισμού δεν αποδέχεται μία απλή ύπαρξη η οποία μπορεί να διαχωριστεί από την ουσία, ούτε μία βασική οντολογία η οποία καταργεί την γενική οντολογία. Στην ανθρωπολογία του, παρότι ξεκινά κατά κάποιο τρόπο από την εννοιολόγηση του ανθρώπου εκ μέρους τού Μάξ Σέλερ, την αναπτύσσει με ανεξαρτησία και εφαρμόζει σε όλη τους την δυναμικότητα φιλοσοφικές αρχές του Θωμισμού. Αντιμετωπίζει όπως και πολλοί άλλοι το αποφασιστικό ερώτημα της υπαρξιστικής ανθρωπολογίας, αλλά δίνει μία λύση εντελώς διαφορετική: στο ενυπάρχον (immanent) άνοιγμα του ανθρώπου που υποστηρίζεται από τον Χάϊντεγκερ, αντιθέτει το δικό του άνοιγμα στο προσωπικό άπειρο. Στον παραλογισμό τού Είναι του Nicolai Hartmann αντικαθιστά την λογικότητα τού Είναι. Ενάντια σε κάθε τύπο αντιϊστορικής νοησιαρχίας θεωρεί αναντικατάστατη την ιστορικότητα σαν χαρακτηριστικό φαινόμενο του ανθρωπίνου πνεύματος και κάθε του πράξεως.
Αυτό το όραμα (θεωρία), ανοιχτό και στην πέραν τού σχολαστικισμού σκέψη, καθιστά τον Ράνερ, ικανό να εντυπώσει στην Θεολογία την «ανθρωπολογική στροφή», η οποία δεν έχει ένα καθαρώς φιλοσοφικό κριτήριο, αλλά στηρίζεται στην αποκεκαλυμένη αλήθεια, στο κεντρικό μήνυμα του Ιησού, του Λόγου του Θεού, ο οποίος προσλαμβάνοντας το σώμα μας, θέλησε να μοιραστεί την μοίρα μας και την ιστορίας μας για να μας φανερώσει το Είναι μας.
Η ΣΤΡΟΦΗ ΚΑΘΕΑΥΤΗ.
Ανθρωπολογικές νύξεις βρίσκονται σπαρμένες σχεδόν σε όλα τα  θεολογικά δοκίμια του Ράνερ, αλλά μία οργανική σχεδόν σύνθεση της αντιλήψεως του της «ανθρωπολογικής στροφής» βρίσκουμε στην διάλεξη του στο Σικάγο στις 31 Μαρτίου του 1966 και σε μία συμμετοχή του στον IV τόμο του Mysterium Salutis.
Για τον Ράνερ, η ανθρωπολογική τοποθέτηση της θεολογίας σημαίνει αρνητικώς, την απόρριψη της τακτικής να θεωρείται ο άνθρωπος σαν ένα θεολογικό θέμα, δίπλα σε τόσα άλλα, την διαβεβαίωση της δυνατότητος προσδιορισμών γύρω από τον Θεό που δεν είναι ταυτοχρόνως και προσδιορισμοί για τον άνθρωπο και αντιστρόφως, ή θα μπορούσαμε να πούμε «αυτοί οι προσδιορισμοί συνδέονται με το θέμα αλλά όχι με την γνώση του θέματος»
Η ανθρωπολογική τοποθέτηση σημαίνει θετικώς πώς αντιμετωπίζοντας κάθε θεολογικό επιχείρημα, σπουδάζονται μαζί οι αναγκαίες συνθήκες που είναι απαραίτητες για την γνώση του μέσα στο θεολογικό υποκείμενο, και αποδεικνύεται πώς υπάρχουν αυτές οι προαπαιτούμενες συνθήκες για την γνώση αυτού του υποκειμένου και νά  φανερώνεται πώς και γιατί αυτές εμπλέκουν ήδη καθεαυτές κάτι με το αντικείμενο και εντυπώνουν κάτι πάνω στο αντικείμενο, στον τρόπο, στην μέθοδο και στα όρια της γνώσης του.
Γενικώς, η ανθρωπολογικο-υπερβατική διατύπωση ενός θέματος δεν προϋποθέτει πώς το υλικό περιεχόμενο του αντικειμένου που ανακοινώνεται μπορεί να αντληθεί συμπερασματικά και ικανοποιητικά από τις υπερβατικές και υποκειμενικές συνθήκες της γνώσης του, ούτε πώς ένα τέτοιο περιεχόμενο, του οποίου αποκτούμε την εμπειρία μόνον εκ των υστέρων, είναι άνευ σημασίας για την ύπαρξη του υποκειμένου και για την αλήθεια της γνώσης του, ούτε πώς είναι μόνον υλικό αδιάφορο, στο οποίο το υποκείμενο αποκτά την εμπειρία της απροϋποθετης και αναγκαίας δικής του φύσεως.
Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για την Θεολογική προβληματική και για την εφαρμογή τής υπερβατικής μεθόδου στην Θεολογία. Έτσι είναι πολύ σημαντικό να κατανοηθεί ο άνθρωπος σαν ένα όν το οποίο κατευθύνεται, λόγω της υπερφυσικής του ιστορικής καταστάσεως, προς ένα Απόλυτο φορέα Σωτηρίας, και να υπολογισθεί πώς ο άνθρωπος πρέπει να συναντήσει τον Ιησού της Ναζαρέτ, όμως όλα αυτά δεν μπορούν να συναχθούν υπερβατολογικά. Διότι στην Θεολογία το εκ των προτέρων (a’priori) του υποκειμένου και το εκ των υστέρων (a’posteriori) του ιστορικού αντικειμένου βρίσκονται σε μία μοναδική και ιδιαίτερη σχέση.
Η τελευταία συνθήκη a’priori(εκ των προτέρων, απροϋπόθετη) της Θεολογικής γνώσεως μέσα στο υποκείμενο δηλαδή ή άκτιστη Χάρις, που είναι ο ίδιος ο Θεός, ο οποίος έχει επικοινωνήσει μαζί μας ελεύθερα, συνιστά το πραγματικό περιεχόμενο και το αντικειμενικό θεμέλιο της γνώσεως που γνωρίζεται εκ των υστέρων αλλά και αυτής της ίδιας της ιστορίας.

Σχόλιο:
[ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Ή ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ  ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΑΛΛΟΝ. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΣΤΗ ΧΑΡΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙΟ ΙΔΙΟΣ Ο ΘΕΟΣ. ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΤΟΙΟΥΤΟΤΡΟΠΩΣ Ο ΝΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΩΡΑ ΠΙΑ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΎ ΣΤΗ ΓΗ.]

Η αναγκαιότητα τής «στροφής»

Η ανθρωπολογικο-υπερβατική σύσταση τής θεολογίας, φαίνεται αναγκαία στον Ράνερ. Ιδιαιτέρως για λόγους που προκύπτουν από την φύση τής ίδιας τής θεολογίας και τού αντικειμένου της. Διότι πράγματι σε κάθε πνευματική γνώση, συμπεριλαμβανομένης και της θεολογικής, κάθε έρευνα στο αντικείμενο αφορά και το υποκείμενο. Παρότι δε αυτή η αδιάκοπη σύνδεση ανάμεσα σε αντικείμενο και υποκείμενο δεν πρέπει να εκφράζεται αναγκαίως και δεν πρέπει κάθε επιστήμη να αντικατοπτρίζει τους τρόπους της υπάρξεώς της και την σύσταση τού υποκειμένου της[ πρόκειται γιά τήν δυστυχία τής αυτοαναφοράς καί γιά τήν αιτία της], αυτό απαιτείται αναγκαίως στην φιλοσοφία και στην θεωρητική θεολογία. Για να έχουμε έναν αληθινό φιλοσοφικό στοχασμό πάνω σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, πρέπει να εισαχθεί στο σύνολο της πραγματικότητος και της αλήθειας και πρέπει να εξερευνηθούν στο υποκείμενο, ο ορίζοντας και οι δομές που καθιστούν δυνατή την γνώση.
Με τον ίδιο τρόπο μπορούμε να θέσουμε ένα αληθινό θεολογικό πρόβλημα μόνον όταν συλλαμβάνεται το ξεχωριστό αντικείμενο σε μια προοπτική που ξεκινά από τον θεό και φτάνει τελικά στον θεό. «Ο θεός όμως δεν είναι ένα αντικείμενο δίπλα σε άλλα μέσα στο απροϋπόθετο πλαίσιο (εκ των προτέρων, a priori έννοιες, έμφυτες) της ανθρώπινης εμπειρίας, αλλά το πρωτογενές θεμέλιο και το απόλυτο μέλλον κάθε πραγματικότητος. Σαν τέτοιο μπορεί να γίνει κατανοητό μόνον σαν το απόλυτο σημείο αναφοράς τής υπερβατικότητος του ανθρώπου. Επομένως κάθε θεολογία είναι αναγκαίως υπερβατική ανθρωπολογία».
Αυτό ισχύει και για την θεολογία τής αποκαλύψεως, η οποία περιέχει εις εαυτή, σαν στιγμή και συνθήκη τής δυνατότητός της, το άπειρο υπερβατικό πλαίσιο τού ανθρωπίνου πνεύματος, ξεκινώντας από το οποίο και μόνον μπορεί να γίνει κατανοητός στην ολότητά του ένας λόγος για τον θεό. Διότι η αποκάλυψη γνωρίζει στον άνθρωπο την Σωτηρία του, ένα ιστορικό γεγονός που αγκαλιάζει, λόγω τής ουσίας του, την αυθεντική του φύση, ικανής πλέον τής τελειωτικής της πραγματώσεως ή της ανεπανόρθωτης καταστροφής της.
Η θεολογία λοιπόν που είναι η επιστήμη τής αποκαλύψεως, μπορεί να τονίσει την σωτηριώδη σπουδαιότητα κάθε αντικειμένου τής πίστεως, μόνον και μόνον ερευνώντας την ικανότητα τού ανθρώπου να δεχθεί την σωτηρία μέσω αυτής.
Σε αυτό ας προσθέσουμε πως, καθόσον, σύμφωνα με την 2η Βατικάνειο Σύνοδο, υπάρχει μία Ιεραρχία ανάμεσα στις αλήθειες τής πίστεως, υπάρχει μέσα στήν ίδια την πίστη ένας εσώτατος πυρήνας, στον οποίο κάθε άλλη πραγματικότης και διαβεβαίωση πρέπει να αναφερθεί. Αυτός ο πυρήνας είναι μόνον ο θεός Μονάς και Τριάς, ο οποίος εν Χριστώ μας σώζει κοινωνώντας μας την ζωή Του μέσω τής Χάριτος. Επομένως το Τριαδικό μυστήριο, το μυστήριο του Χριστού «αποκορύφωμα της αυτοεπικοινωνίας ή αυτοκοινωνίας [Γι’ άλλη μια φορά παρουσιάζεται η παντελής έλλειψη της Θεοτόκου] του θεού στον κόσμο» και το μυστήριο της Χάριτος αλληλοδιασταυρώνονται. Δεν είναι δυνατόν λοιπόν να ομιλούμε με κατάλληλο τρόπο για την Χάρη χωρίς να χρησιμοποιήσουμε ανθρωπολογικές και υπερβατικές κατηγορίες. Αυτή η Χάρις, πράγματι, είναι ένας καθορισμός του πνευματικού υποκειμένου, που θέτει σε άμεση σχέση με τον θεό, μία απόλυτη πραγματοποίηση της ίδιας της υπερβατικότητος του ανθρώπου, ένα κατόρθωμα που γίνεται εφικτό από τον θεό, μέσω της αυτοκοινωνίας.
Η υπερβατική «στροφή» της θεολογίας τής Χάριτος, σε τελική ανάλυση, καλύπτει όλη την θεολογία, βασισμένης στο Τριαδικό και Χριστολογικό μυστήριο, ώστε να παρουσιάζεται σήμερα μαζί με όλες τις άλλες αλήθειες τής πίστεως σε ανθρωπολογικο-υπερβατικές κατηγορίες. Μόνον με αυτήν την προϋπόθεση η θεολογία μπορεί να απαντήσει στον μοντέρνο άνθρωπο, όταν αναρωτιέται εάν αυτή η μεγάλη συζήτηση περί θεώσεως, υιοθεσίας, θείας εγκατοικίσεως κ.τ.λ. δεν είναι τίποτε άλλο στην πραγματικότητα από εννοιολογικό λυρισμό και εύκολη μυθολογία.
Σε αυτό το σημείο ο Ράνερ δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί πως και γιατί οι κατηγορίες και η ανθρωπολογικο-υπερβατική μέθοδος, που προέρχονται από την ίδια την φύση της θεολογίας, που είναι τόσο απαραίτητες σε αυτή, δεν εμφανίστηκαν από το ξεκίνημα της υπάρξεώς της.
Και δεν διστάζει να απαντήσει πως τουλάχιστον από τον Ακινάτη, η υπερβατική μέθοδος είναι παρούσα και ενεργός σε όλη την θεολογία παρότι με διαφορετική ένταση. [Αυτή την μέθοδο εισήγαγε ο Γιανναράς και υιοθετήθηκε από ΟΛΟΥΣ με ευχαρίστηση, διότι καταργούσε την θεοπτία σαν θεμέλιο της θεολογίας, την θεολογία σαν καρπό προσευχής]. Εξάλλου, ανεξαρτήτως του παρελθόντος της, αυτή η μέθοδος απαιτείται από την σημερινή πολιτισμική κατάσταση. Διότι παρότι ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης και ο Ακινάτης παραμένουν πάντοτε επίκαιροι και ικανοί να μας πουν ακόμη κάτι «μοντέρνο», η φιλοσοφία μας και η θεολογία μας δεν μπορούν να απεμπολήσουν την αυτοσυνειδησία τού ανθρώπου, όπως εκφράζεται στην φιλοσοφία και καθορίστηκε από την ανθρωπολογική στροφή που τρέχει σήμερα, από τον Καρτέσιο μέχρι τον Κάντ, από τον Γερμανικό Ιδεαλισμό στην φαινομενολογία, από τον υπαρξισμό και την θεμελιώδη σημερινή οντολογία. Αυτή η φιλοσοφία είναι βαθύτατα α-χριστιανική, διότι σε αυτή το υποκείμενο αυτονομείται, αποκλειόμενο στην υπερβατική εμπειρία που το παραπέμπει συνεχώς σε μια καταγωγή και σε μια μοίρα [ίσως σε προορισμό]. Περιέχει όμως περισσότερα χριστιανικά στοιχεία από όσα παραδέχτηκαν όσοι, βασιζόμενοι στην νεοσχολαστική φιλοσοφία, την έθεσαν σε κριτική, και μπορεί να βοηθήσει τα μέγιστα, στην κατανόηση τού εσωτερικού διχασμού του ανθρώπου, που μας φανερώνει η θεολογία τόσο στην τραγικότητά του, όσο και στην δυνατότητά του να σωθεί εν Χριστώ.
Παρότι λοιπόν σε μερικούς πέρασε η ιδέα πως η μοντέρνα εποχή με την ανθρωπολογική της φιλοσοφία έφτασε στην δύση της, είναι σίγουρο πως θα γίνει αισθητή η επιρροή της και στην αυριανή σκέψη, η οποία θα συνεχίσει να έχει σαν βασικό της θέμα τον άνθρωπο και την ύπαρξή του, τόσο σαν δικό του σχέδιο επιβίωσης μέσα σε κάποια όρια, όσο και σαν ουσία εσωτερικώς σχετιζόμενη στο απρόβλεπτο και στο αδιάθετο. Η χριστιανική φιλοσοφία και θεολογία δεν μπορούν να συνεχίσουν να χάνουν, όπως έγινε στο παρελθόν, την ζωντανή επαφή με την φιλοσοφία, η οποία ασχολείται κυρίως με προβλήματα που αφορούν την ελπίδα, την κριτική των ιδεολογιών, τις νέες μορφές της ελευθερίας μέσα σε νέους κοινωνικούς δεσμούς, την εμπειρία του θεού μέσω της εμπειρίας του προγραμματισμού που υποβάλλει ο άνθρωπος τον εαυτό του, κ.τ.λ.[Ποιός άνθρωπος]
Ο σημερινός άνθρωπος θεωρεί μυθικές τις πολυπληθείς θεολογικές επιβεβαιώσεις και σκέπτεται πως δεν μπορεί πλέον να πιστέψει στα σοβαρά. Οι αιτίες αυτής της αντιλήψεως δεν είναι μόνον η μικρή γνώση της αλήθειας τής πίστεως, η μικρή διαθεσιμότης να συμφωνήσουμε με την αποκάλυψη ή ο μυστηριώδης χαρακτήρας του περιεχομένου της. Πρέπει να αναγνωρίσουμε με ειλικρίνεια πως οι θεολογικοί καθορισμοί δεν διατυπώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να αναγνωρίσει ο άνθρωπος με ποιον τρόπο αυτό που βεβαιώνεται σε αυτές, συνδέεται με την προφάνεια που είναι δυνατόν να κατορθώσει στην ανθρώπινη εμπειρία του.
Οπωσδήποτε δεν μπορούμε να απαιτήσουμε πως όλες οι θεολογικές προτάσεις πρέπει να αντλούνται αποκλειστικά από αυτή την αυτοεμπειρία τού ανθρώπου μέσα από ένα απλό λογικό συμπέρασμα ή μια λογική εξήγηση. Δεν μπορούμε ούτε να αρνηθούμε όμως σχέσεις αντιστοιχίας και περισσότερο μια σχέση που συστήνεται λόγω του γεγονότος ότι η «Φύση» καθότι πρόσωπο πνευματικό, προσωπικό και υπερβατικό, είναι μια εσωτερική στιγμή αναγκαία αν όχι στην χάρη εάν την εκλάβουμε αφηρημένα, τουλάχιστον στην πραγματοποίησή της και στην πρόοδο την οποία μπορούμε να έχουμε.
Όποιος ανακαλύπτει αυτούς τους δεσμούς και τους ερμηνεύει σαν απαιτήσεις που επιβάλλονται από το περιεχόμενο, εάν κατανοηθούν σωστά οι δογματικές αποφάνσεις, μπορεί να διεισδύσει πιο βαθιά στην σημασία, να τις ξεκαθαρίσει από ασάφειες, από ακατάλληλα αντιπροσωπευτικά σχήματα και από συνέπειες αδικαιολόγητες και να τις παρουσιάσει με πιο πειστικό τρόπο από απόψεως διδακτικής και παιδαγωγικής. Η ανακάλυψη των δεσμών αυτών ανάμεσα στα περιεχόμενα των δογματικών αποφάνσεων και εκείνα της εμπειρίας που έχει ο άνθρωπος του εαυτού του, αποτελεί την «στροφή» προς την ανθρωπολογικο-υπερβατική μέθοδο, που φέρει μαζί της αναμφίβολα πλεονεκτήματα για την θεολογική εργασία.


ΣΧΟΛΙΟ: ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΚΑΘΑΡΑ ΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΥΒΡΕΩΣ ΤΟΥ ΑΚΙΝΑΤΗ ΟΤΙ Η ΧΑΡΙΣ ΠΡΟΣΤΙΘΕΤΑΙ ΣΑΝ ΒΟΗΘΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΕΩΣ ΤΟΥ, ΣΤΗΝ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ ΤΟΥ.Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ, Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ, Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΠΑΙΤΕΙ Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΠΟΥ ΜΑΣ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΚΑΤΕΛΗΞΑΝ ΑΠΛΑ ΟΝΟΜΑΤΑ.
Η ΑΥΤΟΣΥΝΕΙΔΗΣΙΑ ΟΜΩΣ ΚΑΙ Η  ΑΞΙΟ-ΠΡΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΠΑΛΙ ΣΕ ΕΝΑ ΠΡΕΠΕΙ ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ.
ΕΞΑΛΛΟΥ ΕΔΩ:"Αυτή η Χάρις, πράγματι, είναι ένας καθορισμός του πνευματικού υποκειμένου, που θέτει σε άμεση σχέση με τον θεό, μία απόλυτη πραγματοποίηση της ίδιας της υπερβατικότητος του ανθρώπου, ένα κατόρθωμα που γίνεται εφικτό από τον θεό, μέσω της αυτοκοινωνίας". ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΑΚΡΙΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΣΤΟΥ ΘΕΟΠΟΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗΣ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΣΑΛΟΝΙΑ. Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΛΕΟΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΡΠΟΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ, ΕΝΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΟΥ ΛΥΝΕΙ ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ. ΔΗΛ. ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ.

Συμπεράσματα και αξιολογήσεις.

Μια "στροφή" τόσο καθοριστική στην Θεολογία, όπως είναι αυτή της ανθρωπολογίας, δεν θα μπορούσε να μην προκαλέσει διάφορα ερωτηματικά. Αυτή η τοποθέτηση δεν αντιφάσκει ήδη με τον«Θεοκεντρισμό», που είναι κοινός σε όλη την Θεολογία του παρελθόντος, Ιδιαιτέρως σε εκείνη του Ακινάτη, ο οποίος θεωρεί τον Θεό ποιητικό της αίτιο; Δεν είμαστε μπροστά σε μια πρόοδο άγνωστη στους πατέρες και στους σχολαστικούς και μάλιστα πολύ επικίνδυνη διότι πιέζει την αποκάλυψη να χωρέσει μέσα σε ένα φιλοσοφικό σχήμα;
Φροντίζει να απαντήσει ο ίδιος ο Ράνερ: Μόλις υπολογίσουμε τον άνθρωπο σαν το όν της απολύτου υπερβατικότητος προς τον Θεό, ο Θεοκεντρισμός και ο Θεολογικός ανθρωποκεντρισμός δεν εμφανίζονται πλέον σαν δύο αντίθετα, αλλά σαν ένα μοναδικό πράγμα που εκράζεται από δύο διαφορετικές γωνίες. [η γνωστή ένωση των αντιθέτων και η μεσότης που τα ενώνει, η υπερβατικότης, η γνωστή αυθυπέρβαση της νέο-ορθοδοξίας]. Η μία προοπτική είναι ακατανόητη χωρίς την άλλη, έτσι κι'αλλιώς.
Εξάλλου η υπερβατική-ανθρωπολογική μέθοδος δεν είναι και τόσο καινούργια, όπως φαντάζει με την πρώτη ματά. Βρίσκονται ίχνη της ήδη στην Καθολική Θεολογία, ιδιαιτέρως στον Ακινάτη, παρότι οι Ιστορικές της παρουσίες, ατελείς και μερικώς συνειδητοποιημένες, δεν απέκτησαν ποτέ τους μια ριζική μορφοποίηση.
Όσον αφορά τον Ακινάτη, παραμένει ο "Κοινός μας Δάσκαλος", και όχι επειδή εξέφρασε τέλεια το περιεχόμενο της Θεολογίας, οπότε θα μας έφτανε να σχολιάζουμε την SummaTheologica, αλλά επειδή αντικατοπτρίζει σε όλη του την στοχαστική προσπάθεια, μια σύγχρονη και μοντέρνα προοπτική, την ανθρωπολογική ακριβώς. Και γι'αυτό κατατάσσεται στο ξεκίνημα τής εποχής που είναι ακόμη δική μας. Μπορεί ακόμη και σήμερα να είναι δασκαλός μας. Μπορεί να είναι αυτός ο Θηριώδης Ακινάτης λοιπόν, ένας άνθρωπος που μαζί με άλλους συνιστά την Αρχή της μοντέρνας εποχής, η οποία έχει Χριστιανική καταγωγή και σ'αυτόν τον αντιπρόσωπο [τον πάπα της Θεολογίας] των αρχών της έγινε η Εποχή μας αποδεκτή από την Εκκλησία, σαν η δική της Εποχή.
Μια σοβαρή αντίρρηση στις θέσεις του Ράνερ εκφράζεται ως εξής: Σ'αυτόν τον δομικό Ιστορικισμό του ανθρωπίνου Πνεύματος, κάθε φιλοσοφική και Θεολογική αλήθεια μειώνεται στην απάντηση που δίνει ο άνθρωπος, κινούμενος από την ατομική του Ιστορική κατάσταση, κάθε φορά, όσον αφορά τον κόσμο που παρουσιάζεται στην εμπειρία και στον Θείο Λόγο που προσεφέρθη στην Ιστορική Αποκάλυψη. Γι'αυτό ένας παρόμοιος Θεολογικός υπαρξισμός, είναι επικίνδυνος, διότι βάζει σε κίνδυνο κάθε δογματική σταθερότητα της Χριστιανικής αποκαλύψεως και αποτελεί την πιο σοβαρή κρίση του Χριστιανισμού μετά την Μεταρρύθμιση, μια κρίση πολύ πιο σοβαρή ακόμη και από την νεωτερικότητα.
Όσον αφορά τώρα το φιλοσοφικό σχήμα που υφίσταται στην ανθρωπολογική του Θεολογία, ο Ράνερ δηλώνει πως η ανάπτυξη του είναι φιλοσοφική μόνον ως προς την μορφή, και όχι ως προς το περιεχόμενο. Η δική του υπήρξε μια προσπάθεια οργανικής σχηματοποιήσεως μιας ανθρωπολογικής Θεολογίας. Και προειδοποιεί  πως σ'αυτή την προσπάθεια περιέχονται αναγκαίως μόνον Θεολογικές προτάσεις, διότι διαφορετικά η Θεολογία θα βρισκόταν εξαρτημένη από μια αλλότρια ανθρωπολογία. Γι 'αυτό, αυτό που είναι "Φυσικά" ο άνθρωπος, ανεξαρτήτως της αποκαλύψεως, πρέπει να το συμπεράνουμε από το ίδιο σημείο εκκινήσεως, από την ίδια αρχή, διαφορετικά θα ήταν χωρίς σημασία για μια Θεολογική ανθρωπολογία.
Πάντως δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε τον Ράνερ για μοντερνισμό, διότι σημειώνει καθαρά πως θα ήταν τραγικό λάθος να εξάγουμε, δια της απαγωγής, προσπαθώντας μάλιστα να είμαστε πειστικοί, όλες τις Θεολογικές προτάσεις του δόγματος από την αυτοεμπειρία του ανθρώπου και να θέλουμε να τις ερμηνεύσουμε σαν την αντικειμενοποίηση και την σύνδεση αυτής της εμπειρίας.
Διαλύει επίσης και μια δυνατή ασάφεια στην ερμηνεία της προσπάθειάς του. Να θεωρηθεί δηλ. η ανθρωπολογικο-υπερβατική κατανόηση της Θεολογίας, μια υλιστική μείωση του Θεολογικού δόγματος. Μια Θεολογία αυτού του είδους δεν αποκλείει καμία δεσμευτική απόφανση. Απλώς θα γίνει πιο μετριοπαθής στις απαιτήσεις της. Και στο τέλος θα γίνει και πιο "απλή" παρόλες τις ενοιολογικές δυσκολίες που συναντά μια τέτοια στροφή. Μόνον έτσι θα εγκαταστήσει  μια ακριβέστατη σχέση με την διαρκή αξία του κηρύγματος. Ότιδήποτε είναι ουσιώδες παραμένει.
Τελικώς ο Ράνερ προσέφερε μια αξιόλογη πρόοδο στις Ιερές επιστήμες και στην είσοδό τους στον πολιτισμικό κόσμο τού σήμερα.


ΤΕΛΟΣ

Παρασκευή 10 Ιουλίου 2026

Η «Ανθρωπολογική στροφή» στην Θεολογία κατά τον Κάρλ Ράνερ (4)

 Συνέχεια από : Πέμπτη 28 Μαίου 2026

Του Alfredo Marranzini.

Η χρησιμότης της «στροφής»

Κατ’ αρχάς θα είναι πιο εύκολο να αποκτήσουμε μια πειστική ιδέα της προόδου της αποκαλύψεως στον καταθέτη της, τον προφήτη. Ενώ λοιπόν η παρουσίασή του συνήθως φαίνεται να μας τοποθετεί απέναντι σε ένα θαύμα, έτσι ώστε να μην γίνεται κατανοητός πλέον ο παραλληλισμός που αυτή η πρόοδος παρουσιάζει με ανάλογα φαινόμενα άλλων θρησκειών, η ανθρωπολογική μέθοδος μας δείχνει τον άνθρωπο σαν το ιστορικό όν, το οποίο είναι εις θέσιν, λόγω της πιο εσωτερικής του συστάσεως, να ακούσει, να δεχθεί, μια πιθανή ιστορική αποκάλυψη του θεού, σαν το ον το οποίο μέσα στην ιστορία του πρέπει να στέκεται συνεχώς με το αυτί τεντωμένο για να ακούσει τον πιθανό λόγο του θεού [Αυτάρες μου, σαν τού Βούδα, να κρέμονται μέχρι την μέση].
Το αποκαλυπτικό μήνυμα πρέπει να είναι αναγκαίως ιστορικό και επομένως μπορεί να επαληθευθεί μόνον στην ιστορία του ανθρώπου σαν ένα μοναδικό γεγονός, ανεπανάληπτο, χωρίς καμία δυνατότητα παραγωγής του από τα χαμηλά, από κάτω, ή προϊόντος υπολογισμού. Ο Λόγος του Θεού μπορεί να είναι αντικείμενο προσλήψεως;;; και πίστεως εκ μέρους του ανθρώπου.
Χειριζόμενη στην συνέχεια την ιστορία της σωτηρίας που είναι απαραίτητη στον άνθρωπο, η θεολογία δεν μπορεί να περιοριστεί στην αφήγηση των πιο σημαντικών γεγονότων, πρέπει επίσης να χαράξει την ιστορικο-σωτηριώδη διάσταση, που είναι απροϋπόθετη και υπερβατική, στην οποία ο άνθρωπος βρίσκεται να ζει ιστορικά.
Μια θεολογία της Ιστορίας της σωτηρίας και της υπερβατικής ιστορικότητος του ανθρώπου απέναντι στην σωτηρία είναι απαραίτητη για να μπορέσουμε να έχουμε μια Εκκλησιολογία μοντέρνα και δυναμική. Αντιθέτως η δογματική εκκλησιολογία δεν αναφέρει τίποτε σχεδόν για την εσχατολογική τοποθέτηση της Εκκλησίας στην Ιστορία της σωτηρίας, που είναι τόσο απαραίτητη για την κατανόηση;;; της ουσίας της!
 
Η σπουδαιότης της υπερβατικής μεθόδου υπογραμμίζεται από τον Ράνερ για την διασάφηση των σχέσεων ανάμεσα στην ανθρωπολογική θεολογία και την Χριστολογία. Στο παρελθόν προϋποτίθετο ήδη τι πράγμα ήταν ο άνθρωπος, όταν γινόταν προσπάθεια να αποδειχθεί ότι ο Χριστός είναι ο αληθινός άνθρωπος, μάλιστα δε ο ιδανικός άνθρωπος. Κάνοντας την ανθρωπολογία να προηγείται της Χριστολογίας δεν γινόταν κατανοητό ότι στην ανθρωπολογία είχαν τοποθετηθεί στοιχεία που μπορούν να γίνουν γνωστά μόνον παίρνοντάς τα από την Χριστολογία. Και πράγματι δεν κατανοείται σωστά τι σημαίνει: «ο Λόγος ενσαρκώθηκε», εάν η ενσάρκωση γίνεται κατανοητή μόνον σαν πρόσληψη μιας πραγματικότητος η οποία δεν διαθέτει καμμία εσωτερική σχέση με αυτόν που την προσλαμβάνει και θα μπορούσε άλλο τόσο καλά να ανταλλαγεί με κάτι άλλο. Έτσι λοιπόν η ανθρωπότης του Χριστού δεν είναι μόνον το εξωτερικό και ορατό όργανο, με το οποίο φανερώνεται ένας θεός που παραμένει αόρατος, αλλά αυτό που ο θεός ο ίδιος, παραμένοντας θεός, γίνεται, όταν από αγάπη φανερώνεται στην διάσταση του μη-θεϊκού.
Παρότι λοιπόν είναι προφανές (;) πως ο θεός θα είχε μπορέσει να δημιουργήσει τον κόσμο χωρίς την ενσάρκωση, στην πραγματικότητα η δυνατότητα της δημιουργίας βασίζεται στην πιο ριζική και πρωτογενή δυνατότητα της αυτό-ξενώσεως του θεού (αυτό-αλλοτριώσεως), στην δυνατότητα να γίνει αυτός ο Ίδιος Ιστορία μέσω της ενσαρκώσεως του θείου Λόγου. Ο άνθρωπος θα μπορούσε τότε να προσδιοριστεί σαν «την δυνατή ετερότητα της αυτό-αλλοτριώσεως του θεού και ο εν δυνάμει αδελφός του Χριστού». Ο εν δυνάμει αντικειμενικός σκοπός για την υποστατική ένωση και για την χάρη είναι η ίδια η φύσις του ανθρώπου, η οποία έγινε γνωστή μέσω της ενέργειας της χάριτος και μέσω της ενεργεία ενσαρκώσεως του Λόγου. Στον Χριστό, ο άνθρωπος-θεός, βρίσκονται και φανερώνονται στην Ιστορία το θεμέλιο και ο κανόνας αυτού που είναι ο άνθρωπος. Σε Αυτόν ο άνθρωπος είναι ριζικά νομιμοποιημένος και απολύτως εξουσιοδοτημένος να προσλάβει όλη του την Φύση με όλα όσα περιέχει. «Στον Χριστό… η Φύση σώζεται καθοριστικά και απόλυτα και τότε ακριβώς επανέρχεται στον εαυτό της και φανερώνεται για τον άνθρωπο». Αποκαλύπτοντας σε μας ο Θεός, στον Ιησού της Ναζαρέτ, το μυστήριό του σε μια απόλυτη γειτνίαση, γίνεται επίσης και αποδεκτό στην απειρία του το μυστήριο που είμαστε εμείς. Ξεκινώντας από τον θεό και από τον άνθρωπο, η Χριστολογία φανερώνεται σαν ο πιο ολοκληρωμένος επίλογος της θεολογικής ανθρωπολογίας, διότι εάν ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ακροατής της φωνής του θεού, στον Άνθρωπο-Θεος, αυτός που μιλά και αυτός στον οποίο απευθύνεται ο λόγος ταυτίζονται. [ΤΕΛΕΙΩΣΕΣ; ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΘΗΚΕΣ;Απίστευτα πράγματα. Ούτε οι πιο σκοτεινοί λογισμοί δεν φτάνουν σε τέτοια συμπεράσματα].
 
Αλλά όμως, σημειώνει ο Ράνερ, όσο και αν η θεολογική ανθρωπολογία πρέπει να έχει σαν κριτήριο την Χριστολογία, δεν είναι προς το συμφέρον να διαγράψουμε την ανθρωπολογία σε μία μοναδική κατεύθυνση ξεκινώντας από την Χριστολογία. Διότι εμείς συναντούμε τον Χριστό, κορυφή της ενώσεως ανάμεσα στον θεό και τον άνθρωπο, στα πλαίσια της Ιστορίας μας [να και η θέωση, να ζήσουμε], στην οποία πριν από την ενσάρκωση αποκτούμε την εμπειρία του ανθρώπου και γνωρίζουμε κάτι από αυτόν, έτσι ώστε συναντώντας τον Χριστό γνωρίζουμε ήδη πως είναι ένας άνθρωπος. [Σκοτεινή σκέψη. Αυτή την γνώση είχε ο όχλος και τον σταύρωσε. Δεν ήταν προς το συμφέρον του].
Ανάμεσα στις διάφορες προσπάθειες να εισαχθεί η ανθρωπολογία στο δόγμα (στα μυστήρια, στην αγγελολογία, την πρωτολογία, την εσχατολογία κ.τ.λ.) [έγινε ένα καλό ξεσκόνισμα, διότι το δόγμα της Καθολικής Εκκλησίας είναι άχρηστο, εφόσον είναι ενσαρκωμένο στον Πάπα], και στην ηθική, ξεχωρίζει εκείνο που αφορά το Τριαδικό μυστήριο.
Μπρος στην καθαρά αντικειμενοποιημένη έκθεση της Τριάδος [που στην πραγματικότητα είναι η Οικονομική Τριάδα, η θέλησί Της], που περιέχεται στα δογματικά εγχειρίδια, ο σημερινός άνθρωπος ζητά το νόημά της [την υποκειμενική μετοχή], τι πράγμα μπορεί αυτός να κατανοήσει  και γιατί του απεκαλύφθη για την Σωτηρία του.[ΓΙΑΤΙ ΜΟΥ ΤΑ ΛΕΣ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΤΩΡΑ; Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΚΥΡΙΟ] [Ο Χριστός είναι η αποκάλυψη του Θεού, πότε και της Αγίας Τριάδος, ο Ίδιος δεν είναι Θεός. Η Ενσάρκωση είναι ο θαυμαστός σχεδιασμός ενός μαγνητοφώνου, που μετέφερε ζωντανά, σαν πρόσωπο, στην Ιστορία, το μήνυμα του Θεού, προς τον άνθρωπο. Με τέτοιους πιστούς να ενωθούμε αμέσως. Το αξίζουν. Εξάλλου ζητάνε την αλήθεια από μας με αγωνία. Δεν βγάζουν κανένα συμπέρασμα πριν συμφωνήσει ο Βαρθολομαίος, ο μέγας Γέρων, του Οικουμενισμού. Όταν θέλουν να “πειράξουν” τον γέροντά τους μερικές φορές οι καλόγεροι, αστειευόμενοι του λένε: Γέροντα, έκανα αυτό, έχει ευλογία;]. Σε αυτόν (τον σημερινό άνθρωπο) λοιπόν μοιάζει σαν όλα, στο δόγμα, να εξαντλούνται σε ένα λεπτό διαλεκτικό παιχνίδι εννοιών, σε μια ραψωδική τοποθέτηση ξεκομμένων εκφράσεων, σε μια λιτανεία διαφορετικών φράσεων. Για να λύσει τις αμφιβολίες του και την αμηχανία του δεν αρκεί να του πούμε πως βρισκόμαστε απέναντι σε ένα μυστήριο ή πως το τριαδικό δόγμα είναι απαραίτητο σε κάθε δογματική πρόταση. Διότι πραγματικά δεν μπορούμε να μειώσουμε το μυστήριο σε μία διατύπωση ή σε ακατανόητους βερμπαλισμούς, στους οποίους πρέπει να υποταχθεί η νόησή μας, ούτε και μπορούμε να προϋποθέσουμε χωρίς κριτική πως κάθε;;; θείο πρόσωπο θα μπορούσε να ενώσει με τον εαυτό του υποστατικά μια ανθρώπινη Φύση. [ΑΥΤΗ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Η ΟΠΟΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΦΥΣΗ ΜΑΣ ΥΠΟΣΤΑΤΙΚΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕ ΣΑΝ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ, ΤΟ ΥΒΡΙΔΙΟ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΟΠΟΙΑ ΕΡΧΕΤΑΙ ΣΑΝ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΗ] Εφαρμόζοντας όμως την ανθρωπολογική μέθοδο το μυστήριο παραμένει(;), αλλά είμαστε σε θέση να το εξηγήσουμε και να το εμβαθύνουμε έτσι ώστε πολλά πράγματα να γίνουν πιο κατανοητά
. ΕΑΝ Η ΕΝΥΠΑΡΧΟΥΣΑ (immanent) ΤΡΙΑΔΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΡΙΑΔΑ ΤΑΥΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΠΟΛΥΤΟ ΤΡΟΠΟ [η ενυπάρχουσα Τριάδα είναι το κατ’ εικόνα θεωρούμενο. Όλη η ανθρωπολογία στηρίζεται στην φιλοσοφία της Ταυτότητος, την ουσία του Γερμανικού Ιδεαλισμού, μπασταρδεμένο παιδί της κριτικής φιλοσοφίας του Kant (ξέρουμε άραγε τι σημαίνει Kant, στα Αγγλικά;) από όπου προέρχεται και η αγωνιώδης προσπάθεια ευρέσεως της ταυτότητός μας από την Νέο-ορθοδοξία. Για να γίνουμε συνειδητοί Χριστιανοί, χωρίς να έχουμε γίνει πριν, Χριστιανοί. Για να αγαπάμε τον πλησίον, χωρίς να έχουμε αγαπήσει τον Κύριο. Για να επιβάλλουμε ΚΑΝΟΝΕΣ, χωρίς να έχουμε τηρήσει τις εντολές Του. Έτσι ο Βαρθολομαίος το παίζει συνειδητός Πατριάρχης και ο Ζηζιούλας συνειδητός Επίσκοπος]. ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕ Ο ΘΕΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΣΤΗΝ «ΑΚΤΙΣΤΟ» ΧΑΡΗ, τότε μπορούμε να προσπαθήσουμε την πρόσβαση στο Τριαδικό δόγμα στην Ιστορική εμπειρία, της πίστεως και της σωτηρίας, του Ιησού και του πνεύματός του μέσα μας! [Τα παιδιά του Αυγουστίνου.Πιό διάσημα από τά παιδιά του Πειραιά. Σκέψεις από το Περί Τριάδος του Αυγουστίνου].
Για να πραγματοποιήσουμε τον σκοπό μας χρειάζονται μερικές εισαγωγικές σκέψεις. Η σχέση μας με τον Θεό, θεμελιωμένη από την Χάρη, ολοκληρώνεται στον Θεό,ο οποίος δέν είναι ποτέ απολύτως κατανοητός, και αυτή η σχέση μετέχεται μέσω της απολύτου εκφράσεως που επιτυγχάνει ο θεός, του εαυτού του, στον Χριστό, με έναν ιστορικά επιβεβαιωμένο τρόπο. Αυτή η αυτοέκφραση, χωρίς να χάνει τον χαρακτήρα της απολύτου θεότητος, διαπερνά πραγματικά σαν αγάπη μέχρι τα βαθύτερα και πιο αυθεντικά επίπεδα της συγκεκριμένης μας υπάρξεως.
Αυτή η τριαδική δομή της σχέσεώς μας με τον θεό μέσω της Χάριτος αποδίδεται και κηρύττεται και στον θεό καθεαυτό λόγω της θείας αυτομετοχής. «Ο ένας θεός μετέχει του εαυτού του [πετυχημένη έκφραση ο ποιητής] σαν απόλυτη έκφραση και απόλυτο δώρο της αγάπης. Η επικοινωνία (αυτό είναι το απόλυτο μυστήριο αποκαλυμμένο μόνον στον Χριστό) [η ενσάρκωση είναι αποκάλυψη, μήνυμα και ενώ οι αρχαίοι αιρετικοί δεν μπορούσαν να δεχθούν τον θεό άνθρωπο, και δίδασκαν μια φαινομενική ενσάρκωση του θεού, οι σύγχρονοι δεν μπορούν να δεχθούν την πτώση, και την μεταμόρφωση του ανθρώπου και διδάσκουν την αποθέωση του ανθρώπου, την αποκάλυψη του καθ’ ομοίωσιν θεού και ανθρώπου], είναι στ’ αλήθεια αυτοεπικοινωνία, δηλαδή ο θεός δεν καθιστά μόνον συμμέτοχο του εαυτού του, δημιουργώντας και δωρίζοντας πεπερασμένες πραγματικότητες, μέσω της παντοδύναμής του επαρκούς αιτιότητος αλλά σε μια αιτιότητα φορμάλε σχεδόν, δίνει στα αλήθεια και με την πιο στενή σημασία του όρου, τον εαυτό του…». Αυτή η έκθεση, σημειώνει ο Ράνερ, μας γλιτώνει από την εντύπωση να βρεθούμε απέναντι σε μια λεπτή εννοιολογική διαλεκτική μόνον και μας επιτρέπει να κατανοήσουμε γιατί το μυστήριο έπρεπε να αποκαλυφθεί όταν είχε κατακτηθεί καθαρά η επίγνωση της αλήθειας, σύμφωνα με την οποία το δώρο της Χάριτος, τελικώς, δεν είναι ένα δώρο που δίνεται από τον θεό μέσω του θεού, αλλά ο Ίδιος ο θεός [κατ’ ουσίαν].
«Έτσι λοιπόν δεν είναι ένα μειονέκτημα εάν αυτή η αντίληψη της Τριάδος δεν επιτρέπει τον καθορισμό σαν μια απλή οικειοποίηση της σχέσεως της χάριτος που μας συνδέει με τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, και εάν η ενσάρκωση και η θέωση του ανθρώπου μέσω της χάριτος βρίσκονται μεταξύ τους σε μια πιο στενή σχέση από αυτή που διδάσκει συνήθως η δογματική θεολογία.
Το γεγονός πως αυτή η σύλληψη εμποδίζει ήδη εκ των προτέρων την εντύπωση… πως κάθε “πρόσωπο” θείο διαθέτει ένα δικό του κέντρο συνειδήσεως στην γνώση και στην ελευθερία και πως αυτό ακριβώς είναι το αυθεντικό νόημα του όρου “πρόσωπο” ακόμη και στο τριαδικό δόγμα, επιτρέπει μόνον να ξεχωρίσει πιο καθαρά η χρησιμότης της προοπτικής του τριαδικού δόγματος στο οποίο αναφερθήκαμε».
 
(Συνεχίζεται)
 
ΓΙΑ ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΓΩ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΤΟΝ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΓΙΑΝΝΑΡΑ. 
Ο ΝΕΟΣ ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΚΑΤΟΡΘΩΣΕ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΚΑΤ' ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΟΜΟΙΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΩΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΕΙ.(ΚΑΛΗ ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ;;;ΜΟΤΣΑΡΤ!)

Η σύνθεση σχολαστικής θεολογίας και υπαρξισμού στην τριαδολογία της δυτικής Χριστιανοσύνης: Karl Barth και Karl Rahner (6)

 Συνέχεια από: Πέμπτη 9 Ιουλίου 2026

Η σύνθεση σχολαστικής θεολογίας και υπαρξισμού στην τριαδολογία της δυτικής Χριστιανοσύνης: Karl Barth και Karl Rahner

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΓ. ΣΙΣΚΟΥ
Πηγή: Περιοδικό ΘΕΟΛΟΓΙΑ 88, 4 (2017)

3. Karl Rahner

3.5 Ἡ μετοχὴ τῶν ἀνθρώπων στὴν ἀίδια ζωὴ τῆς Ἁγίας Τριάδος

Προχωρώντας τὴν ἑρμηνευτική του ἀνάλυση περαιτέρω ὁ Κ. Rahner, προκειμένου νὰ δείξει τὴν πραγματική παρουσία τῶν Θείων Ὑποστάσεων στη σχέση τους μὲ τὸν ἄνθρωπο καὶ μὲ σκοπὸ τὴν ἑρμηνευτικὴ ἐλαχιστοποίηση τῆς ρωμαιοκαθολικῆς διδασκαλίας περὶ παρουσίας τῶν Θείων Ὑποστάσεων διαμέσου τῶν κτιστῶν σημείων-συμβόλων, κάνει λόγο γιὰ τὴ μετοχὴ τοῦ ἀνθρώπου στὴν ἀίδια ζωὴ τῆς Ἁγίας Τριάδος: “God relates to us in a threefold manner, and this threefold, free, and gratuitous relation to us is not merely a copy or an analogy of the inner Trinity, but this Trinity itself, albeit as freely and gratuitously communicated”67. [Μετάφραση: «Ο Θεός σχετίζεται μαζί μας κατά τριπλό τρόπο, και αυτή η τριπλή, ελεύθερη και χαρισματική σχέση Του προς εμάς δεν είναι απλώς αντίγραφο ή αναλογία της ενδοτριαδικής Τριάδας, αλλά είναι η ίδια η Τριάδα, μολονότι ως ελεύθερα και χαρισματικά κοινωνούμενη.»]

Γιὰ νὰ καταστήσει αὐτὴ τὴν ἑρμηνευτική σαφέστερη καὶ βασιζόμενος στὸ θεμελιώδες του ἑρμηνευτικὸ ἀξίωμα (ταύτιση αιδίου καὶ οἰκονομικῆς Ἁγίας Τριάδος), ταυτίζει τὸν τρόπο ὑπάρξεως τῶν Θείων Ὑποστάσεων ἀιδίως μὲ τὶς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ πρὸς τὴν κτίση. Ἔτσι κατορθώνεται ἡ πραγματική κοινωνία Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου, διότι μὲ τὸν τρόπο που ὑπάρχουν τὰ Θεῖα Πρόσωπα κατὰ τὶς ἐνδοτριαδικὲς σχέσεις, μὲ τὸν ἴδιο τρόπο ὑπάρχουν καὶ σὲ σχέση μὲ τοὺς ἀνθρώπους. Αὐτὸ στὴ γλῶσσα τοῦ Κ. Rahner σημαίνει καὶ ὀνομάζεται μετοχὴ τῶν ἀνθρωπίνων προσώπων στις Θεῖες Ὑποστάσεις καθ' αὐτές, κατὰ τὸν τρόπο ὑπάρξεως τῶν Θείων Προσώπων εἰς ἄλληλα: "the communication bestowed upon the creature in gratuitous grace can, if occurring in freedom, occur only in the intra-divine manner of the two communications of the divine essence by the Father to the Son and the Spirit. Any other kind of communication would be unable to communicate that which is here communicated, the divine persons, since these persons do not differ from their own way of communicating themselves"68. [Μετάφραση: «Η κοινωνία που παρέχεται στο κτίσμα μέσα στη δωρεάν χάρη μπορεί, εφόσον λαμβάνει χώρα ελεύθερα, να πραγματοποιείται μόνο κατά τον ενδοθεϊκό τρόπο των δύο κοινωνήσεων της θείας ουσίας από τον Πατέρα προς τον Υιό και το Πνεύμα. Κάθε άλλου είδους κοινωνία δεν θα μπορούσε να κοινωνήσει εκείνο που εδώ κοινωνείται, δηλαδή τα θεία πρόσωπα, αφού τα πρόσωπα αυτά δεν διαφέρουν από τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο κοινωνούν τον εαυτό τους.»] [ΤΡΟΠΟΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ. ΟΜΩΣ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΝ ΚΑΙ ΟΧΙΤΗΣ ΠΡΟΣ ΑΛΛΗΛΑΣΧΕΣΕΩΣ ΔΙΑΔΟΡΟΝ,ΕΚΑΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΝ ΚΑΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ, ΠΑΤΗΡ- ΥΙΟΣ- ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ ]

3.6 Τὸ Εἶναι τοῦ Θεοῦ ὡς ἀγάπη

Μὲ βάση τὶς παραπάνω προϋποθέσεις, ὁ Κ. Rahner ὁρίζει τὸν Τριαδικό Θεὸ ὡς ἀγάπη, ἡ ὁποία ὡς ἀίδια κοινωνία τῶν Θείων Προσώπων παρέχεται ἀκριβῶς ὡς τέτοια στοὺς ἀνθρώπους κατὰ τὴ Θεία Οἰκονομία. Τὸ σχῆμα καὶ ἐδῶ εἶναι ἀπολύτως συνεπὲς μὲ τὶς προϋποθέσεις τῆς δυτικῆς θεολογικῆς παράδοσης. Ἐφόσον α) οὐσία καὶ ἐνέργειες στὸν Θεὸ ταυτίζονται καὶ β) αίδια καὶ οἰκονομικὴ Τριάδα ταυτίζονται, ἡ ἀγάπη ὡς ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ στὴν κτίση κατοπτρίζει ἀπολύτως τὶς σχέσεις τῶν Θείων Προσώπων εἰς ἄλληλα: “we may now consider from the other direction the connection between immanent and economic Trinity. The one God communicates himself in absolute self-utterance and as absolute donation of love. Here is the absolute mystery revealed to us only by Christ: God's self-communication is truly a self-communication. He does not merely indirectly give his creature some share of himself by creating and giving us created and finite realities through his omnipotent efficient causality. In a quasi-formal causality he really and in the strictest sense of the word bestows himself”69. [Μετάφραση: «Μπορούμε τώρα να εξετάσουμε από την αντίστροφη κατεύθυνση τη σύνδεση μεταξύ αΐδιας και οικονομικής Τριάδας. Ο ένας Θεός κοινωνεί τον εαυτό Του ως απόλυτη αυτοέκφραση και ως απόλυτη δωρεά αγάπης. Εδώ βρίσκεται το απόλυτο μυστήριο που μας αποκαλύφθηκε μόνο διά του Χριστού: η αυτοκοινωνία του Θεού είναι πράγματι αυτοκοινωνία. Ο Θεός δεν παρέχει απλώς έμμεσα στο κτίσμα Του κάποια μετοχή στον εαυτό Του, δημιουργώντας και δίνοντάς μας κτιστές και πεπερασμένες πραγματικότητες μέσω της παντοδύναμης ποιητικής αιτιότητάς Του. Αντιθέτως, με μια σχεδόν μορφική αιτιότητα, δωρίζει πραγματικά και με την αυστηρότερη σημασία της λέξης τον ίδιο Του τον εαυτό.»]

Ἐφαρμόζοντας μιὰ ἀνθρωπολογική, ὑπαρξιακὴ ἀνάλυση στὸν ὁρισμὸ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ὡς ἀγάπης, ὁ Κ. Rahner κάνει λόγο γιὰ δύο βασικά χαρακτηριστικά της: α) ἡ ἀγάπη εἶναι ἐνέργεια ἑνὸς ἐλεύθερου Προσώπου συνδεδεμένη μὲ τὴ βούληση τοῦ τελευταίου καὶ ὄχι μία ἐσωτερικὴ ἀναγκαιότητα τῆς φύσης ἐν εἴδει ἀπορροῆς, β) ἡ ἀγάπη δὲν εἶναι μία ἁπλῆ ἐνέργεια, ἀλλὰ ἡ μετάδοση ὁλόκληρου τοῦ ἑαυτοῦ, τοῦ προσώπου, στὸ ἄλλο ἀγαπώμενο πρόσωπο70. Μὲ βάση αὐτὰ τὰ δύο ἀνθρωπολογικά χαρακτηριστικά, ὁ Κ. Rahner προχωρεῖ στὴν ἀνάλυση τῆς ἀγάπης τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ὡς τὴν τέλεια ἐκχώρηση τῶν ὑποστάσεων τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὸν Θεὸ Πατέρα. Ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ μετάσχει τῶν Θείων Ὑποστάσεων, διότι ὁ Θεὸς Πατήρ ὡς ἀγάπη δίδει τὸν ἴδιο του τὸν ἑαυτὸ στοὺς ἀνθρώπους διαμέσου τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Κατ' αὐτὸν τὸν τρόπο, ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ὡς ἐνέργεια σημαίνει τὴ μετοχή στις Θεῖες Ὑποστάσεις. Παράλληλα, καθὼς ἡ ἀγάπη εἶναι τὸ ὑποστατικὸ ἰδίωμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γιὰ τὴ δυτική παράδοση71, ἐκχώρηση τῆς Θείας Αγάπης συνεπάγεται μετοχὴ στὴν Ὑπόσταση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος: "That God is love, that he has received human beings to the most intimate communion with himself in love this has become manifest in the sending and incarnation, in the cross and glorification, of his only begotten Son... God has bestowed his very self upon us in Christ: 'our fellowship is with the Father and with his Son Jesus Christ'... and our fellowship is with the Holy Spirit... This fellowship of love is produced by the Pneuma of God, through whom God pours forth upon us his love for us and in this Spirit God's most intimate personal life is unfolded to us. For he is the Spirit who searches the "depths of God", which none knows and searches but the same Spirit of God and so leads us into the deepest intimacies of God's knowledge. So this Spirit of God, who is the realization in us of God's personal love and in whom God has unfolded to us his ultimate depths, is the Spirit of adoption, who gives us testimony of our adoption"72. [Μετάφραση: «Το ότι ο Θεός είναι αγάπη, το ότι δέχθηκε τους ανθρώπους στην πιο εσωτερική κοινωνία αγάπης με τον εαυτό Του, φανερώθηκε στην αποστολή και την ενανθρώπηση, στον σταυρό και τη δόξα του μονογενούς Υιού Του... Ο Θεός μάς δώρισε τον ίδιο Του τον εαυτό εν Χριστώ: “η κοινωνία μας είναι με τον Πατέρα και με τον Υιό Του Ιησού Χριστό”... και η κοινωνία μας είναι με το Άγιο Πνεύμα... Αυτή η κοινωνία αγάπης πραγματοποιείται από το Πνεύμα του Θεού, διά του οποίου ο Θεός εκχέει επάνω μας την αγάπη Του για εμάς· και μέσα σε αυτό το Πνεύμα αποκαλύπτεται σε εμάς η πιο εσωτερική προσωπική ζωή του Θεού. Διότι αυτό είναι το Πνεύμα που ερευνά τα “βάθη του Θεού”, τα οποία κανείς δεν γνωρίζει και δεν ερευνά παρά μόνο το ίδιο το Πνεύμα του Θεού, και έτσι μας οδηγεί στα βαθύτερα μυστήρια της γνώσης του Θεού. Επομένως, αυτό το Πνεύμα του Θεού, το οποίο είναι η πραγμάτωση μέσα μας της προσωπικής αγάπης του Θεού και μέσα στο οποίο ο Θεός μάς αποκάλυψε τα έσχατα βάθη Του, είναι το Πνεύμα της υιοθεσίας, το οποίο μαρτυρεί για την υιοθεσία μας.»]

Καταληκτικά, θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ παρατηρήσει ὅτι ἡ ἑρμηνευτικὴ ἀπόπειρα τοῦ Κ. Rahner νὰ δώσει μιὰ ὑπαρξιακὴ ἑρμηνεία στὸ δόγμα τῆς Ἁγίας Τριάδος εἶναι σὲ μεγάλο βαθμὸ ἐπιτυχὴς στὸ πλαίσιο τῆς δυτικῆς θεολογικῆς παράδοσης73. Συνδέοντας τὸ πρόσωπο μὲ τὴν ἐλευθερία καὶ συναφῶς μὲ τὴ θέληση καὶ τὴν ἐνέργεια ὡς ὑποστατικὲς καὶ συνδέοντας ἀντίθετα τὴ φύση μὲ τὴν ἀναγκαιότητα, κατορθώνει νὰ παραμερίσει τη σχολαστικὴ ἔννοια τοῦ Θεοῦ ὡς ens neccessarium, χωρὶς νὰ τὴν ἐξοβελίσει. Ἔτσι παραμένει πιστὸς στὴ ρωμαιοκαθολική παράδοση, συγχρονιζόμενος μὲ τὰ ὑπαρξιστικὰ φιλοσοφικά ρεύματα τῆς ἐποχῆς του. Σὲ αὐτὸ τὸ ἐγχείρημά του ὑπῆρχαν πρόσφορες συνθῆκες λόγῳ τῶν προϋποθέσεων τῆς σχολαστικῆς παράδοσης. Αφ' ἧς στιγμῆς, γιὰ τὴ σχολαστική παράδοση α) ή Οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι καθαρὴ ἐνέργεια (actus purus) καὶ β) ἐξαιτίας τοῦ actus purus ὑφίσταται μετοχὴ στὶς ἴδιες τὶς Θεῖες Ὑποστάσεις διαμέσου κτιστῶν σημείων-συμβόλων, ἡ ἑρμηνευτική μετάβαση στην ταύτιση τοῦ τρόπου ὑπάρξεως τῶν Θείων Ὑποστάσεων μὲ τὶς ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ δὲν ἔβλαπτε τὰ σχολαστικά προαπαιτούμενα. Τὸ ἴδιο μπορεῖ νὰ εἰπωθεῖ καὶ γιὰ τὴν τοποθέτησή του περὶ ἀνθρωπίνης μετοχῆς στὶς Θεῖες Ὑποστάσεις καθ' αὑτές. Στὸ πλαίσιο τοῦ actus purus εἴτε γίνεται λόγος γιὰ μετοχὴ στὶς ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ εἴτε στὰ Θεῖα Πρόσωπα δὲν ἀλλάζει κάτι. Τέλος, ἡ ἀναφορὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς θέλησης στὸ Πρόσωπο δὲν ἔβλαπτε τὴ Θεία Οὐσία ὡς ἀναγκαστικὰ ἀγαθή. Τουναντίον, λειτουργοῦσε συμπληρωματικὰ στὴν –ἀπεχθῆ γιὰ τὶς φιλοσοφικές προϋποθέσεις τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνα– ἀναγκαιότητα τῆς θείας ἀγαθότητας ὡς οὐσίας τοῦ Θεοῦ. Πρόσωπο, Οὐσία, Θέληση, Ἐνέργεια στις σχολαστικές προϋποθέσεις περὶ Θεοῦ συγχωνεύονται κάτω ἀπὸ τὸ actus purus καὶ τὴν τέλεια ἁπλότητα τῆς Θείας Οὐσίας. Συνεπῶς, τὸ νὰ ἀναθέσει ὁ Κ. Rahner τὴ θέληση, τὴν ἐνέργεια καὶ τὴν ἐλευθερία στὸ Πρόσωπο κατὰ τὰ φιλοσοφικὰ πρότυπα τῆς ἐποχῆς του δὲν ἔβλαπτε σὲ τίποτε τις σχολαστικές προϋποθέσεις τῆς ρωμαιοκαθολικῆς παράδοσης. Ἡ ἁρμονική συνύπαρξη ὑποστατικῆς ἐλευθερίας, θέλησης καὶ ἐνέργειας μὲ τὴ φυσικὴ ἀναγκαιότητα τῆς θείας ἀγαθότητας φανερώνεται στην καταληκτήρια παράγραφο τῆς ἑρμηνείας τοῦ Θεοῦ ὡς ἀγάπης: “'God is love' is not primarily, then, a statement, illuminating in itself, about the nature of God, but... an expression of the experienced fact that God has bestowed his own entire self on us. Certainly, insofar as God's free disposition in the 'fullness of time' of Christ is the unsurpassable communication of all that God is and can be by essence and freedom, it is also a communication of the divine nature. But this depends inseparably on the fact that God, as person, freely wished to love us; and in the knowledge of this truth the entire reality of Christianity is contained (οἱ ὑπογραμμίσεις δικές μας)”74. [Μετάφραση: «Το “ο Θεός είναι αγάπη” δεν αποτελεί λοιπόν πρωτίστως μια δήλωση, φωτιστική καθ’ εαυτήν, για τη φύση του Θεού, αλλά έκφραση του εμπειρικού γεγονότος ότι ο Θεός μάς δώρισε ολόκληρο τον ίδιο Του τον εαυτό. Βεβαίως, στον βαθμό που η ελεύθερη διάθεση του Θεού στο “πλήρωμα του χρόνου” του Χριστού αποτελεί την ανυπέρβλητη κοινωνία όλων όσων ο Θεός είναι και μπορεί να είναι κατά την ουσία και την ελευθερία Του, αποτελεί επίσης κοινωνία της θείας φύσεως. Αυτό όμως εξαρτάται αδιάσπαστα από το γεγονός ότι ο Θεός, ως πρόσωπο, θέλησε ελεύθερα να μας αγαπήσει· και στη γνώση αυτής της αλήθειας περιέχεται ολόκληρη η πραγματικότητα του χριστιανισμού.»] [ΑΠΛΩΣ ΚΑΤΑΡΓΕΙΤΑΙ Ο ΠΑΠΑΣ ΚΑΙ ΙΔΡΥΕΤΑΙ Η ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΙΡΝΕΙ ΣΑΡΚΑ ΤΟ ΟΜΟΟΥΣΙΟ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ.]

ΕΙΝΑΙ ΤΕΤΟΙΑ Η ΕΩΣΦΟΡΙΚΗ ΒΟΥΛΗΣΗ ΤΗΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΑΝ ΘΕΟΣ ΠΟΥ ΠΕΡΙΤΤΕΥΕΙ ΚΑΘΕ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ.

Σημειώσεις