Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026

Ηττημένοι

Enrico Tomaselli - 11 Νοεμβρίου 2026

Ηττημένος


Πηγή: Red Jackets

Ο Ζελένσκι, στο περιθώριο της πρώτης ημέρας των προκαταρκτικών διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, επανέλαβε μια θέση που, ουσιαστικά, αρνείται κάθε λόγο για συνέχιση των διαπραγματεύσεων. Ο Ουκρανός πρόεδρος και η αντιπροσωπεία του Κιέβου στην τριμερή συνάντηση έχουν απορρίψει κατηγορηματικά οποιαδήποτε υπόδειξη για εδαφικές παραχωρήσεις, ακόμη και στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που περιμένει ο Τραμπ, έχοντας μιλήσει τις τελευταίες ημέρες για μια γεωγραφικά «διαφορετική» Ουκρανία. Επιπλέον, αυτό ακριβώς είναι το θέμα των σημερινών συνομιλιών.
Και σίγουρα δεν είναι τυχαίο ότι, ταυτόχρονα, η ουκρανική ηγεσία έχει σκιαγραφήσει ένα μεταπολεμικό όραμα στο οποίο οι ένοπλες δυνάμεις του Κιέβου θα διατηρούσαν 800.000 άνδρες υπό την επήρεια όπλων, μια τεράστια δύναμη, πολύ ανώτερη από οποιαδήποτε στην Ευρώπη, και σαφώς εντελώς απαράδεκτη για τη Ρωσία, η οποία αντ' αυτού επιθυμεί μια ουδέτερη Ουκρανία, και επομένως μια μειωμένη ένοπλη δύναμη. Ουσιαστικά, αν και ο Ζελένσκι επιμένει να ζητά πολύ σημαντική κάλυψη από το ΝΑΤΟ, είναι αρκετά σαφές ότι δεν εμπιστεύεται πλήρως τις δυτικές εγγυήσεις, και ως εκ τούτου θα ήθελε να διατηρήσει τη δική του αυτόνομη αποτρεπτική ικανότητα.
Από αυτή την άποψη, η ουκρανική θέση φαίνεται να ευθυγραμμίζεται απόλυτα με την ευρωπαϊκή, η οποία ουσιαστικά χαρακτηρίζεται από την άρνηση οποιασδήποτε μορφής διαπραγμάτευσης τώρα, καθώς υπονοεί την ανάγκη για παραχωρήσεις προς τη Ρωσία. Και ταιριάζει με την πρωτοβουλία που ξεκίνησε πρόσφατα από 11 χώρες του ΝΑΤΟ, τους υλικοτεχνικούς ελιγμούς Koalicja 2026, για να δοκιμαστούν οι ικανότητες των συμμετεχουσών χωρών [1] να μεταφέρουν γρήγορα εξοπλισμένες στρατιωτικές μονάδες στα σύνορα της Ουκρανίας, να οργανώσουν τον ανεφοδιασμό τους, να προστατεύσουν αυτήν την υλικοτεχνική υποστήριξη και να διαχειριστούν τα πάντα από ένα ενιαίο γενικό επιτελείο. Επιπλέον, η διαδικασία αποναρκοθέτησης της Μαύρης Θάλασσας ασκείται για να ανοίξει η ναυσιπλοΐα και να εγγυηθεί την ασφάλειά της. Στην πράξη, αυτή είναι μια προεπισκόπηση της ανάπτυξης του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, την οποία οι Ευρωπαίοι συνεχίζουν να φαντάζονται ως δυνατή.
Εν ολίγοις, το θέαμα που εκτυλίσσεται στο Άμπου Ντάμπι είναι αυτό μιας συνόδου κορυφής που δεν θα μπορέσει να παράγει πολύ περισσότερα από μερικές περιθωριακές πρωτοβουλίες, όπως ανταλλαγές κρατουμένων και πιθανώς μια άλλη τοπική εκεχειρία, όπου υπάρχουν και άλλες καταστάσεις όπως αυτή στο Ολέσκι. Επειδή οι Ουκρανοί βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μόνο και μόνο επειδή τους αναγκάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά χωρίς καμία προθυμία για συμβιβασμό οποιουδήποτε είδους, και τάσσονται υπέρ των Ευρωπαίων οι οποίοι, αν και παραμένουν εκτός συνομιλιών, ασκούν τη δική τους άδικη επιρροή από έξω. Σε όλα αυτά, είναι σαφές ότι τόσο το Κίεβο όσο και οι Βρυξέλλες βασίζονται στο ότι το νέο Κογκρέσο των ΗΠΑ θα είναι πολύ πιο διατεθειμένο να υποστηρίξει την Ουκρανία.
Ωστόσο, ενώ οι Ευρωπαίοι και οι Ουκρανοί ουσιαστικά συμφωνούν όσον αφορά την προοπτική συνέχισης του πολέμου, όταν πρόκειται για την εφαρμογή της θεωρίας στην πράξη, τα πράγματα περιπλέκονται ολοένα και περισσότερο. Η Ρώμη έχει καταστήσει γνωστό ότι το πρόσφατα εγκεκριμένο 13ο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας θα μπορούσε να είναι το τελευταίο, καθώς οι προμήθειες έχουν απλώς εξαντληθεί, με τα οπλοστάσια να βρίσκονται υπό πίεση. Το Βερολίνο έχει επίσης σταματήσει τις αποστολές νέων πυραύλων αναχαίτισης Patriot, για τους ίδιους λόγους. Αλλά το κρίσιμο ζήτημα γίνεται οικονομικό. Ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες αγωνίζονται να συγκεντρώσουν τα χρήματα που έχουν υποσχεθεί στους Ουκρανούς, οι απαιτήσεις των τελευταίων αυξάνονται με τρομακτικό ρυθμό. Για να διατηρήσει αυτόν τον στρατό των 800.000 ανδρών για τουλάχιστον 10 χρόνια, το Κίεβο έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι θέλει 700 δισεκατομμύρια ευρώ από την Ευρώπη, 70 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Και αυτό μόνο για τον στρατό. Έπειτα, υπάρχει το ουκρανικό κράτος που πρέπει να στηρίξει, στο σύνολό του, για να μην αναφέρουμε την ανοικοδόμηση, η οποία από μόνη της αξίζει άλλα περίπου 600 δισεκατομμύρια ευρώ - μέχρι στιγμής.
Εν ολίγοις, η διατήρηση της σύγκρουσης καθίσταται πλέον ουσιαστικά μη βιώσιμη, και η Ουκρανία έχει μετατραπεί σε ένα απύθμενο πηγάδι, απορροφώντας όλο και περισσότερα χρήματα, όλο και πιο γρήγορα. Και είναι σαφές ότι, αν συνεχίσουμε σε αυτή την πορεία, οι Ευρωπαίοι δεν θα έχουν άλλη επιλογή από το να κατασχέσουν πλήρως τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια, με όλα όσα αυτό συνεπάγεται. Και αυτό το βήμα με τη σειρά του θα παγιδεύσει περαιτέρω τα ευρωπαϊκά κράτη, επειδή σε εκείνο το σημείο, για να αποφευχθεί η κυριολεκτική πτώχευση, η μόνη επιλογή γίνεται να συνεχιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία μέχρι να νιώσουν έτοιμοι οι ευρωπαϊκοί στρατοί, και στη συνέχεια να εμπλακούν σε άμεση σύγκρουση με τη Μόσχα. Η ανατροπή της σημερινής ρωσικής ηγεσίας και η κατάσχεση του πλούτου της χώρας - ίσως κατακερματίζοντάς την κατά μήκος εθνοτικών γραμμών - θα γίνει η μόνη διέξοδος, στα μάτια των Ευρωπαίων ηγετών.
Επομένως, εκτός από οποιαδήποτε δραματική τροπή των γεγονότων, η σύνοδος κορυφής του Άμπου Ντάμπι είναι καταδικασμένη να μην είναι τίποτα περισσότερο από ένα αντίγραφο του Άνκορατζ του δέκατου έκτου αιώνα. Η επιθυμία του Τραμπ να τερματίσει με κάποιο τρόπο τη σύγκρουση συγκρούεται με την αδυναμία του να εξαναγκάσει τους Ουκρανούς και να υποτάξει τους Ευρωπαίους, ενώ παράλληλα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός ότι ένα σημαντικό τμήμα του αμερικανικού συστήματος όχι μόνο λειτουργεί κατά του πολέμου του Κιέβου, αλλά συνεχίζει να υποστηρίζει ενεργά. Και το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού διευρύνεται.
Ακόμα και αν αφήσουμε στην άκρη το γεγονός ότι η Ευρώπη καταρρέει πολιτικά - και αυτή η διαδικασία θα επιταχυνθεί σημαντικά το 2027 - είναι πιθανότατα απατηλό να πιστεύουμε ότι ένα Κογκρέσο με Δημοκρατική πλειοψηφία θα αλλάξει ουσιαστικά τη στάση του απέναντι στην Ευρώπη και το ΝΑΤΟ. Ενώ υπάρχουν προφανώς διαφορές ως προς το πώς και το πότε, ο στρατηγικός προσανατολισμός των Ηνωμένων Πολιτειών θα συνεχίσει να δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση. Η μόνη λύση που έχει στη διάθεσή του ο Λευκός Οίκος - προς το παρόν μόνο θεωρητικά - είναι η πραγματική και μονομερής αποδέσμευση από τη σύγκρουση. Να σταματήσει η παροχή όπλων και πληροφοριών, να σταματήσει το Starlink και το Starshield, να αποσύρει τους συμβούλους πεδίου. Αλλά όπως έχουν τα πράγματα, αυτό ακριβώς είναι πολιτικά μη βιώσιμο. Και ακόμη και η σταδιακή επίτευξη αυτού θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ αργή, δεδομένης της εξέλιξης του κινητικού πολέμου.
Τελικά, όλοι πιστεύουν ότι ο πόλεμος στη Δυτική Ασία ήταν ένα τραγικό λάθος της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά ο πόλεμος στην Ανατολική Ευρώπη δεν είναι λιγότερο, και όλοι είναι κάπως παγιδευμένοι σε αυτόν. Κατά μία έννοια, αυτό είναι το τίμημα της δυτικής αυτοπεποίθησης. Η πεποίθηση ότι είμαστε στην κορυφή του κόσμου είναι τόσο ισχυρή που δεν ανησυχούμε ποτέ πολύ για το τι κάνουμε ή πώς το κάνουμε. Μόνο και μόνο για να αντιμετωπίσουμε τότε την πραγματικότητα ενός κόσμου που δεν ταιριάζει με τη φαντασία μας.
Και αν αποδεχτούμε την ιδέα -τελικά προφανή- ότι τόσο ο πόλεμος κατά της Ρωσίας όσο και αυτός κατά του Ιράν είναι ο ίδιος πόλεμος, τότε καταλαβαίνουμε πόσο αδύνατο είναι να ξεφύγουμε από τις συνέπειες της ήττας.


1 - Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Πολωνία, Γερμανία, Βέλγιο, Εσθονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Ισπανία, Σουηδία και Τουρκία.

Δεν υπάρχουν σχόλια: