«Η ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΠΙΘΥΜΙΩΝ ΣΕ ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ»(Διανομή κερδών) Από Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Όταν η μαγεία σταμάτησε να θεραπεύει και άρχισε να υπηρετεί.

                           Η ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΠΙΘΥΜΙΩΝ ΣΕ ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ

Από την Ιερή Εμπειρία στο Τελετουργικό Κέρδος: Η Ιστορία μιας Εξόριστης Ψυχής

                                        Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο

Η επιθυμία κάποτε λειτουργούσε ως γέφυρα μεταξύ του ανθρώπινου και του θείου. Σήμερα, τροφοδοτεί την οικονομία. Αυτό το δοκίμιο διερευνά τον σιωπηλό αλλά ριζικό μετασχηματισμό των συμβολικών και θρησκευτικών συστημάτων: από τη σαμανική μαγεία ως ενσωματωμένη εμπειρία τού μυστηρίου, στη λειτουργία άδεια πλέον από τελετουργική μαγεία, στη σύγχρονη εμπορευματοποίηση της επιθυμητικής ενέργειας. Η ψυχή, απογυμνωμένη από τα συμβολικά και μυθικά της εργαλεία, έχει υποβιβαστεί στις σκιές - όπου τώρα βρίσκεται, κατακερματισμένη και χαμένη, ενώ η επιθυμία, περιορισμένη στην ανάγκη, λογίζεται ως μερίσματα.

Η μετάβαση από την αρχέγονη φυσική μαγεία (σαμανική) στην τελετουργική μαγεία (ιερατική) έσπρωξε την ψυχή στις σκιές, προκαλώντας την απώλεια πολλών πνευματικών μέσων.
Κάποτε εμποτισμένες με αυθεντική ιερότητα, οι λατρείες μετατράπηκαν σε μια διαδοχή μηχανικών χειρονομιών και λέξεων που απαγγέλλονταν απέξω.
Ωστόσο, οι λαοί -όλο και πιο αδαείς- συνέχισαν να πιστεύουν, να υπακούν και τελικά να επιθυμούν... αυτό που τους έλεγαν να επιθυμούν.
Έτσι, το ιερό έγινε θέαμα, η τελετουργία έγινε κέρδος και η επιθυμία μετατράπηκε σε μερίσματα.

#επιθυμία #ιερό #ανθρωπολογία #κρίσητουπνεύματος #οικονομίατηςεπιθυμίας #μαγεία #τελετουργία #φιλοσοφία #πνευματικότητα #Jung #Guénon

Η εξορία της επιθυμίας

«Η σωτηρία δεν εξαρτάται από τους άλλους, αλλά από εμάς τους ίδιους.»
—Ξενοφών, Ανάβαση, III.2.39

Κάποτε, η επιθυμία ήταν ένα ιερό κάλεσμα. Όχι μια ανάγκη που έπρεπε να ικανοποιηθεί, αλλά ένα κατώφλι που έπρεπε να ξεπεραστεί. Ήταν αυτό που ωθούσε τους ανθρώπους να ταξιδεύουν ανάμεσα σε κόσμους -ορατούς και αόρατους- για να αμφισβητούν τους ουρανούς, να μιλάνε με τα πνεύματα των δέντρων, να χορεύουν γύρω από τη φωτιά ως μια κοσμική και θεραπευτική πράξη.
Η επιθυμία σήμαινε συμμετοχή σε ένα μυστήριο.

Μετά κάτι άλλαξε.

Στη μακρά διαδικασία που οδήγησε τον άνθρωπο από τη φυσική μαγεία στην τελετουργική μαγεία , από την αποκάλυψη στην επανάληψη , η επιθυμία άρχισε να χάνει την ψυχή της.
Κενή από το μυθικό της περιεχόμενο, έγινε λειτουργία.
Και τέλος, τύπος.
Η φωτιά της τελετουργίας έχει αντικατασταθεί από τα νέον φώτα του σούπερ μάρκετ.
Η προσευχή με το κλικ.
Το κατώφλι με τον γραμμωτό κώδικα.

«Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν έχει χάσει την ικανότητα να επιθυμεί, απλώς έχει πάψει να κατανοεί τη γλώσσα της.»
— Γιουνγκ, αδημοσίευτα σεμινάρια, 1933

Αλλά όλα συνέβησαν αργά, σχεδόν ανεπαίσθητα. Και ακριβώς για αυτόν τον λόγο, βαθιά.
Τη στιγμή που η επιθυμία σταμάτησε να κατευθύνει την ψυχή προς το ιερό, άρχισε να υφίσταται μια διαδικασία σιωπηλής μεταστοιχείωσης . Σαν σε μια ανεστραμμένη αλχημική φόρμουλα, αυτό που κάποτε χρησίμευε ως ανύψωση χρησιμοποιείται τώρα για απόσπαση της προσοχής, έλεγχο, παραγωγή.

Η επιθυμία σήμερα δεν είναι πλέον ένα κάλεσμα. Είναι ένας μοχλός.
Ένας οικονομικός μοχλός.

«Ο καπιταλισμός δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια εκφυλισμένη αλχημική επιχείρηση, όπου ο πνευματικός χρυσός έχει υποβιβαστεί σε τραπεζικό κέρδος.»
—Ernst Jünger,Πραγματεία του Επαναστάτη
Σε αυτή τη νέα θρησκεία της παγκόσμιας οικονομίας, δεν έχει πλέον σημασία γιατί θέλεις κάτι , αλλά πόσο μπορείς να το αγοράσεις .

Φυσική μαγεία έναντι τελετουργικής μαγείας
Από το βιωμένο μυστήριο στην τελετουργική δύναμη
«Ο πρωτόγονος μάγος δεν ένιωθε τον εαυτό του κυρίαρχο της φύσης: ένιωθε τον εαυτό του μέρος της, μέσα στην ψυχή και τη φωνή του.»
—Mircea Eliade,Πραγματεία για την Ιστορία των Θρησκειών
Στην προέλευσή της, η μαγεία δεν ήταν κυριαρχία. Ήταν συμμετοχή .
Στη φυσική μαγεία , ο σαμάνος δεν επέβαλε τη θέλησή του στον κόσμο: λειτουργούσε ως μέντιουμ, μια γέφυρα μεταξύ των δυνάμεων του ορατού και εκείνων του μυστηριώδους.
Δεν υπήρχε διαχωρισμός μεταξύ χειρονομίας, σώματος, πνεύματος και περιβάλλοντος. Η τελετουργία ήταν χορός, ιατρική, όραμα. Ήταν μια ζωντανή
λειτουργία , που δημιουργούνταν τη στιγμή, ως απάντηση σε μια πραγματική ανάγκη της κοινότητας. Και πάνω απ' όλα, ήταν εμπειρία .
Αλλά με την πάροδο του χρόνου - και με την έλευση των οργανωμένων θρησκειών - αυτή η αρχέγονη μορφή ιερότητας αντικαταστάθηκε προοδευτικά από ένα ιερατικό , κάθετο, ιεραρχικό μοντέλο.

Το μυστήριο δεν διασχιζόταν πλέον, αλλά τελούνταν .

Η τελετουργική μαγεία, που γεννήθηκε στις αυλές των βασιλιάδων και στους ναούς των ενδιάμεσων θεών, μετέτρεψε την τελετουργία σε κώδικα, το σύμβολο σε τύπο, την επίκληση σε πρωτόκολλο.
Ο ιερέας πήρε τη θέση του σαμάνου.
Και το ιερό έγινε μια περιφραγμένη περιοχή , προστατευμένη από νεκρές γλώσσες, απρόσιτα δόγματα και ενδιάμεσες δυνάμεις.

«Η παρακμή των τελετουργιών είναι η παρακμή ενός λαού: επειδή σημαίνει ότι δεν μιλάει πλέον κανείς με τους θεούς.»
—Ρενέ Γκενόν,Η Βασιλεία της Ποσότητας

Η φυσική μαγεία θεράπευσε , αποκάλυψε και επανασύνδεσε. Η τελετουργική μαγεία
διαχειρίζεται , διαχωρίζει και θεσμοθετεί.
Όπου κάποτε υπήρχε έκσταση , τώρα υπάρχει τάξη .
Όπου κάποτε υπήρχε κοινωνία , τώρα υπάρχει εξουσία .
Όπου κάποτε υπήρχε άμεση εμπειρία του υπερφυσικού , τώρα υπάρχει η μεσολάβηση της δύναμης .
Και έτσι, σε αυτό το κοσμοπολίτικο πέρασμα, η ψυχή έχει σπρωχτεί στις σκιές .

«Η ψυχή δεν έχει εξαφανιστεί. Έχει εξοριστεί. Και περιμένει, σε όνειρα, σε συμπτώματα, στη σιωπή.»
—Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ,Ψυχολογικοί Τύποι
Αυτή η εξορία έχει ένα τίμημα: έχουμε χάσει τα σύμβολα που μιλούσαν στην βαθιά ψυχή. Έχουμε ξεχάσει πώς να θεραπεύουμε μέσω του μύθου, του χορού και της φωνής.
Κι όμως, συνεχίζουμε να επιθυμούμε. Αλλά χωρίς να ξέρουμε τι .
Και πάνω απ' όλα: χωρίς να ξέρουμε γιατί .

Η επιθυμία ως πνευματική δύναμη

Από τη Θεϊκή Έλλειψη στο Καύσιμο της Ψυχής
«Δαιμονίων δὲ ἐστὶ τὸ ἐρᾶν — Η επιθυμία είναι πράγμα για ενδιάμεσα πνεύματα.»
—Πλάτων,Συμπόσιο, 202d

Σε πολλές αρχαίες παραδόσεις, η επιθυμία δεν είναι ελάττωμα , αλλά γέφυρα .
Μια ώθηση που προκύπτει από την επίγνωση της δικής μας ατέλειας και η οποία ακριβώς για αυτόν τον λόγο μας ωθεί προς την ολότητα .
Η επιθυμία, λέει ο Πλάτωνας στο Συμπόσιο , δεν ανήκει στους θεούς (που είναι ήδη πλήρεις), ούτε στους αδαείς (που δεν γνωρίζουν το δικό τους κενό): ανήκει σε εκείνους που γνωρίζουν ότι είναι ελλιπείς και επομένως αναζητούν.
Είναι η οδός του φιλοσόφου , του μυστικιστή , του ποιητή .

«Η επιθυμία είναι ο δαίμονας που συνδέει το πεπερασμένο με το άπειρο.»
—Pierre Hadot,Πνευματικές Ασκήσεις και Αρχαία Φιλοσοφία

Στη σκέψη του Γιουνγκ, η επιθυμία είναι η γλώσσα της βαθιάς ψυχής .
Δεν είναι απλώς λίμπιντο, ούτε απλή όρεξη: είναι η φωνή των αρχετύπων, που απαιτούν να αναγνωριστούν και να ενσαρκωθούν στον κόσμο.
Κάθε αληθινή επιθυμία είναι ένα κάλεσμα , μια μυθική μορφή που χτυπά το κατώφλι της συνείδησης.
«Η επιθυμία είναι ο αγγελιοφόρος της ψυχής. Αν δεν την ακούσεις, μετατρέπεται σε σύμπτωμα.»
—C.G. Jung,Το Κόκκινο Βιβλίο

Ο Τζέιμς Χίλμαν, από την πλευρά του, μας προσκαλεί να «μείνουμε μέσα στην επιθυμία», χωρίς να προσπαθούμε να την επιλύσουμε αμέσως. Επειδή ο συμβολικός χώρος του νοήματος ανοίγει στην προσπάθεια και όχι στην απόκτηση.

Η επιθυμία, επομένως, δεν πρέπει να καταναλώνεται : πρέπει να κατοικείται .

Σήμερα, ωστόσο, μας λένε ακριβώς το αντίθετο: ότι η επιθυμία είναι μια απογοήτευση που πρέπει να σβήσει, μια επείγουσα ανάγκη να ικανοποιηθεί το συντομότερο δυνατό.
Κάθε καθυστέρηση είναι επώδυνη. Κάθε αναμονή είναι μάταιη.
Αλλά αυτή η λογική - η λογική της στιγμιαίας κατανάλωσης - είναι αυτή που έχει διακόψει τον δεσμό μεταξύ της επιθυμίας και της ψυχής.

Έχουμε μετατρέψει την επιθυμία σε βούληση. Και την βούληση σε αγορά.

«Έχουμε μειώσει την επιθυμία για ανάγκη και την ανάγκη να κάνουμε προϋπολογισμό.»
—(Σύγχρονη παροιμία, ανώνυμη αλλά αληθινή)
Το αποτέλεσμα; Μια αέναη και απρόσωπη πείνα.
Μια ανθρωπότητα που επιθυμεί χωρίς να ξέρει τι επιδιώκει και που κατέχει χωρίς να ξέρει τι έχει χάσει.

Η Οικονομία της Επιθυμίας
Από την ιερή φωτιά στην μηχανή της κατανάλωσης

«Ο ιδανικός καταναλωτής είναι ένας διαρκώς ανικανοποίητος επιθυμών.»
—Zygmunt Bauman,Καταναλώνω, άρα υπάρχω

Μόλις άδειασε από την ιερότητα, η επιθυμία δεν έπαψε να δρα.
Απλώς άλλαξε κατεύθυνση .

Αυτό που κάποτε ήταν μια πνευματική δύναμη, μια ανοδική τάση, έχει γίνει ένα οριζόντιο διάνυσμα : μια ώθηση προς την αγορά, την απόδοση, την άμεση ικανοποίηση.
Η επιθυμία δεν καταπιέστηκε. Μετατράπηκε σε καύσιμο .
«Ο καπιταλισμός λειτουργεί σαν μια μηχανή επιθυμίας: συλλαμβάνει την επιθυμία, την πολλαπλασιάζει, την εκμεταλλεύεται.»
—Μπιούνγκ-Τσούλ Χαν,Ψυχοπολιτική
Οι μύθοι έχουν αντικατασταθεί από μάρκες.
Τα σύμβολα από λογότυπα.
Η πυροδότηση από την φωτιζόμενη οθόνη.

Η διαφήμιση έχει μάθει να μιμείται τη γλώσσα του ιερού , χρησιμοποιώντας αρχέτυπα, αφηγηματική και τελετουργική αισθητική.
Αλλά αντί να ανοίγει μια πύλη ανάμεσα στον κόσμο και το μυστήριό του, δημιουργεί ψευδείς ανάγκες που εξαντλούνται τη στιγμή που ικανοποιούνται.
«Το θέαμα δεν είναι ένα σύνολο εικόνων, αλλά μια κοινωνική σχέση που διαμεσολαβείται από εικόνες.»
—Γκι Ντεμπόρ,Η Κοινωνία του Θεάματος

Και έτσι η επιθυμία μετατρέπεται σε έναν ατελείωτο κύκλο :
αίσθημα έλλειψης → πλήρωση με ένα προϊόν → αίσθηση κενού ξανά → επανεκκίνηση από την αρχή.
Αλλά κάθε στροφή του τροχού καταναλώνει λίγη περισσότερη εσωτερική ενέργεια, αναισθητοποιεί τις αισθήσεις, ατροφεί τη θέληση .
Δεν μας ζητείται πλέον να επιθυμούμε το καλό, το αληθινό, το όμορφο.
Μας ζητείται να αγοράζουμε για να υπάρχουμε , να καταναλώνουμε για να νιώθουμε ζωντανοί.
«Το νεοφιλελεύθερο υποκείμενο είναι ένα επιτελεστικό υποκείμενο. Η επιθυμία δεν είναι πλέον μια ηχώ της ψυχής, αλλά μια λειτουργία της επιτέλεσης.»
—Byung-Chul Han,Η Εταιρεία της Κούρασης
Και εδώ είναι που η επιθυμία μετατρέπεται σε μέρισμα .
Κάθε κλικ, κάθε "like", κάθε επιλογή που κάνετε - πραγματική ή εικονική - παράγει αξία.
Αλλά όχι για εσάς.
Ο γνωστικός και ψηφιακός καπιταλισμός έχει πετύχει αυτό που καμία θρησκεία δεν είχε ποτέ τολμήσει: να νομισματοποιήσει την ανθρώπινη επιθυμία σε πραγματικό χρόνο.
Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, η λέξη «επιθυμία» συνεχίζει να αιωρείται στον πολιτισμό μας -κενή, διακοσμητική, χειραγωγημένη- σαν ένα λείψανο απογυμνωμένο από το νόημά του .

Άνθρωποι χωρίς σύμβολα: το μασκοφόρο κενό

Η πνευματικότητα ως υποκατάστατο, η ψυχή ως απούσα

«Το μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας είναι ότι η ψυχή έχει χάσει τον προσανατολισμό της.»
—Τζέιμς Χίλμαν,Ο Κώδικας της Ψυχής
Ένας πολιτισμός που χάνει τα σύμβολά του είναι ένας πολιτισμός που δεν γνωρίζει πλέον ποιος είναι .
Χωρίς σύμβολα, δεν υπάρχουν κατώφλια. Δεν υπάρχουν τελετουργίες μετάβασης, ούτε χάρτες για την εσωτερικότητα.
Η επιθυμία πεθαίνει ή τρελαίνεται, επειδή δεν έχει πλέον πού να πάει .
Έτσι σήμερα, στο κενό που άφησε το ιερό, αναδύεται μια πνευματικότητα εμπορικού κέντρου .
Μια αναισθητοποιημένη εμπειρία του υπερβατικού: εξημερωμένο, ουδέτερο, εμπορεύσιμο.
Γιόγκα για τη μείωση του στρες. Ενσυνειδητότητα για την αύξηση της παραγωγικότητας.
Κρύσταλλοι για καλύτερο ύπνο. Ταρώ για το Σαββατοκύριακο.
Αλλά τίποτα που να σοκάρει πραγματικά. Τίποτα που να μεταμορφώνει.
«Η σύγχρονη τελετή είναι μια κενή χειρονομία: γίνεται επειδή πρέπει, όχι επειδή μεταμορφώνει κάποιον.»
-Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ
Η αληθινή τελετουργία —η σαμανική, μυητική, φυλετική— δεν αφορούσε το «να νιώθεις καλά». Αφορούσε τον θάνατο και την αναγέννηση .
Αφορούσε τη συνάντηση με τη σκιά, την υπομονή του φόβου και την κατάβαση στα βάθη.
Σήμερα, ωστόσο, αποφεύγουμε οτιδήποτε ενοχλεί, κλονίζει και καίει.

Και εν τω μεταξύ η ψυχή σωπαίνει.
Όχι επειδή είναι νεκρή, αλλά επειδή δεν την ακούνε πια .

«Η ψυχή επιβιώνει στο ανείπωτο. Και αν δεν της δώσουμε φωνή, μας μιλάει μέσα από την ενόχληση, μέσα από τα συμπτώματα, μέσα από το κενό.»
—Χίλμαν
Ζούμε έτσι, σαν άνθρωποι χωρίς σύμβολα .
Συνηθισμένοι στην επιφάνεια, γεμάτοι ερεθίσματα, αλλά εσωτερικά ορφανοί .
Και για να κρύψουμε αυτή τη σιωπή, πολλαπλασιάζουμε φωνές, εικόνες, ειδοποιήσεις.
Αλλά καμία από αυτές δεν ανταποκρίνεται πραγματικά.
«Είμαστε ένας λαός που καταναλώνει τα πάντα: ακόμα και τα συναισθήματα, ακόμα και τα σώματα, ακόμα και τον Θεό.»
—Πιερ Πάολο Παζολίνι,Scritti corsari
Στην έρημο του ιερού, η επιθυμία εξακολουθεί να αναζητά μια μορφή, μια εικόνα, ένα όνομα.
Αλλά συχνά βρίσκει μόνο το ομοίωμά της, συσκευασμένο, πωλημένο και αλγοριθμικό.

Βρίσκοντας τον χρυσό μέσα

Όχι επιστροφή, αλλά αφύπνιση
«Για την ψυχή, είναι θάνατος να γίνει νερό· για το νερό, είναι θάνατος να γίνει γη. Αλλά από τη γη προέρχεται το νερό, και από το νερό η ψυχή.»
—Ηράκλειτος, Απόσπασμα 36 (DK)
Δεν πρόκειται για επιστροφή στον σαμάνο, ούτε για απόρριψη του σύγχρονου κόσμου.
Ο χρόνος δεν μπορεί να γυρίσει πίσω. Αλλά μπορεί να μεταμορφωθεί .
Όπως δίδαξαν οι αλχημιστές, κάθε παρακμή περιέχει έναν κρυμμένο σπόρο χρυσού και κάθε σκιά κρύβει μια πιθανότητα φωτός.
Το πρόβλημα δεν είναι η επιθυμία.
Το πρόβλημα είναι να ξεχνάμε τι μπορεί να γίνει .
Η ανακάλυψη του εσωτερικού χρυσού δεν σημαίνει άρνηση του σώματος, της αγοράς ή της τεχνολογίας.
Σημαίνει αναζωπύρωση της φλόγας του νοήματος μέσα σε κάθε χειρονομία.

Κάντε μια αγορά, αλλά
Γιορτάστε μια τελετή, αλλά
Εύχομαι, αλλά
Δεν υπάρχει λόγος να εφεύρουμε νέες λατρείες.
Πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά το ιερό στο εφήμερο, στο καθημερινό, στο βαθύ .
«Η αληθινή τελετουργία δεν είναι αυτό που επαναλαμβάνεται. Είναι αυτό που βιώνεται με προσοχή, στον ιερό χρόνο της ψυχής.»
—(ανώνυμη προφορική παράδοση)
Η ανακάλυψη του εσωτερικού χρυσού σημαίνει να ακούμε την αρχική επιθυμία — αυτή που δεν ζητά κατοχή, αλλά συμμετοχή.
Δεν θα μας κάνει πλουσιότερους, αλλά πιο παρόντες .
Δεν θα μας σώσει από το σύστημα, αλλά από το δικό μας κενό .
Ίσως αυτό να είναι ολόκληρο το έργο της εποχής μας:
να βάλουμε την ψυχή ξανά στο επίκεντρο , ακόμα κι αν ο κόσμος συνεχίζει να γυρίζει σαν να μην υπάρχει.
Και ίσως, όπως έγραψε ο Γιουνγκ,
«Βαθιά μέσα σε κάθε άνθρωπο βρίσκεται ένα μέρος όπου ζει το θείο. Το καθήκον μας δεν είναι να το βρούμε, αλλά να σταματήσουμε να το αγνοούμε.»

Παράρτημα – Τι απομένει από την επιθυμία;

«Θέλαμε πάρα πολλά, πολύ γρήγορα, και τώρα δεν θυμόμαστε πια γιατί.»
—(απόσπασμα σύγχρονης εποχής)
Τι απομένει από την επιθυμία σήμερα;
Μετά τον μετασχηματισμό της σε λειτουργία, τον διαφημιστικό χειρισμό της, την αλγοριθμική της εκμετάλλευση;
Παραμένει μια αντανακλαστική ώθηση .
Μια αυτόματη χειρονομία προς την οθόνη, το ράφι, την πρίζα.
Μια επαγόμενη επιθυμία , που καταναλώνεται πριν καν αναγνωριστεί.
Δεν προέρχεται πλέον από μέσα, αλλά από έξω .
Δεν προκύπτει από ένα υπαρξιακό κενό, αλλά από μια στρατηγική μάρκετινγκ .
Είναι μια επιθυμία που δεν ξέρει πώς να περιμένει . Που καίει τα πάντα με την πρώτη επαφή.
Που δεν χτίζει, δεν διαμορφώνει, δεν μεταμορφώνει .
Είναι το αντίθετο της μύησης: είναι άμεση ικανοποίηση, χωρίς βάθος.
Αλλά στην καρδιά όλου αυτού του θορύβου , κάτι ακόμα αντιστέκεται .
Ένα θραύσμα. Μια σπίθα.
Άλλοτε εκδηλώνεται ως πλήξη , άλλοτε ως αγωνία , άλλοτε ως αίσθηση ανεξήγητης απώλειας .
Δεν είναι κατάθλιψη.
Είναι μια ανήκουστη επιθυμία .
«Όταν η επιθυμία δεν μπορεί να μιλήσει, μεταμφιέζεται σε ανησυχία.»
—Τζέιμς Χίλμαν

Τι απομένει, λοιπόν;
Η πιθανότητα παραμένει.
Η πιθανότητα να αναγνωρίσουμε την ψεύτικη επιθυμία , να σβήσουμε τον θόρυβο, να νιώσουμε πραγματικά ξανά .
Όχι να γυρίσουμε πίσω.
Αλλά να πάμε πιο κάτω. Βαθιά μέσα μας. Όπου η επιθυμία δεν είναι παρόρμηση, αλλά φωτιά.
Και ίσως, εκεί ακριβώς, ξαναβρούμε την ψυχή μας.

«LA TRASMUTAZIONE DEI DESIDERI IN DIVIDENDI» - Inchiostronero

Νοσταλγία για την προέλευση στον Mircea Eliade

Luca Leonello Rimbotti - 30 Οκτωβρίου 2025

Πηγή: Italicum

Όσοι βρίσκονται έξω από το διεστραμμένο προοδευτικό κύκλωμα, και επομένως είναι ελεύθεροι να αναπτύξουν τη νοημοσύνη τους σε αρμονία με την παγκόσμια πνοή, συλλογίζονται με τον υγιή τρόπο που η φύση συνήθως ερμηνεύει την πραγματικότητα: η ζωή είναι μια αιώνια επιστροφή, δεν υπάρχει στόχος να επιτευχθεί στο τέλος της ιστορίας, όλα πεθαίνουν και ξαναγεννιούνται, κάθε φορά ανακατασκευάζοντας ό,τι γεννήθηκε με τα υλικά των αρχαίων οντοτήτων. Σε αυτό το πλαίσιο, η ιδέα της προέλευσης είναι θεμελιώδης. αντανακλά το αληθινό και το διαχρονικό, δίνοντας νόημα στα πράγματα που προκύπτουν από αυτήν. Ο προοδευτισμός είναι η βάναυση θεωρία σύμφωνα με την οποία όλα θεωρούνται εντός της εμβέλειας του αποκτητικού χεριού, έτσι ώστε ο χρόνος να γίνεται μια απλή ωφελιμιστική έννοια, αγνοώντας την αληθινή διάσταση της ύπαρξης, η οποία δεν είναι βέβηλη, αλλά ιερή.

Η ανεξάντλητη αναγέννηση της κοσμογονίας είναι ένα φυσικό και μεταφυσικό γεγονός, και ο άνθρωπος που ακούει αυτούς τους συντονισμούς είναι ικανός να διαχειριστεί την αδιάκοπη συνάντηση με το θείο, αυτό που ρυθμίζει τα πράγματα του κόσμου και της ζωής. Η αναγνώριση της κυκλικότητας του χρόνου δεν είναι μια φιλοσοφική ανακάλυψη. Είναι ένα γεγονός που βρίσκεται στην αρχή κιόλας, και το οποίο οι σύγχρονοι - ξεκινώντας από τον Νίτσε - επανεκκίνησαν ως αντιληπτική δύναμη για να αντιμετωπίσουν την καταστροφικότητα της σωκρατικής-διαφωτιστικής σκέψης. Η πρόοδος και η ιμπεριαλιστική ιδεοκρατία της - ο προοδευτισμός - είναι η άρνηση του ανθρώπινου όταν εξαναγκάζουν τους ανθρώπους στην ειδωλολατρία της ιστορίας: η τελεολογική αντίληψη καταστέλλει την ίδια την ανθρώπινη ταυτότητα, καταστέλλει τη βούληση, δημιουργώντας το εσχατολογικό τέλος: ο Χριστιανισμός ήταν η μήτρα από την οποία αναδύθηκε ο προοδευτισμός, όντας και οι δύο μια ζωντανή άρνηση του φυσικού και του ανθρώπινου.

Η φύση και η ζωή δεν γνωρίζουν το τέλος, γνωρίζουν τον εαυτό τους. Πολλά από τα μεγάλα ονόματα που στάθηκαν εμπόδιο στην πρόοδο του Διαφωτισμού αρνήθηκαν κάθε ρόλο στο τέλος, τον υποχρεωτικό στόχο στο τέλος του χρόνου, και δήλωσαν πεπεισμένοι ότι η νεωτερικότητα, όπως και η αρχαιότητα, μπορούσαν να αποκρύψουν την ιδέα της χρονικής κυκλικότητας.

Το Είναι είναι ένα αδιάκοπο γίγνεσθαι, αλλά αμετάβλητο. Το ποτάμι του Ηράκλειτου, που παραμένει αμετάβλητο ανάμεσα στα συνεχώς μεταβαλλόμενα νερά, δεν είναι τίποτα περισσότερο από την επιβεβαίωση της αέναης τάξης. Ο προοδευτισμός, από την άλλη πλευρά, η αληθινή ψυχωτική καταδίκη της ανθρώπινης νοημοσύνης, ανατρέπει τα πάντα επειδή επιδιώκει να αλλάξει την ανθρωπότητα, την ιστορία, τη ζωή και τη φύση. Ο προοδευτισμός του Διαφωτισμού είναι ψυχολογικό και πολιτισμικό κακό, ατελείωτη αντιστροφή και σκοτεινή ασχήμια. Ήταν ο Eliade που δήλωσε -πριν από πενήντα χρόνια- ότι η τελική αποσύνθεση του πολιτισμού μας είχε προαναγγελθεί από την αυταρχική έλευση της ασχήμιας: αισθητικής, ηθικής, πολιτισμικής και φανταστικής.

Το να επικεντρωθούμε στην προέλευση, να την θεωρήσουμε ως προορισμό όχι πίσω μας αλλά μπροστά μας, σημαίνει να ξαναζήσουμε τον αρχαϊκό άνθρωπο εν μέσω της νεωτερικότητας, διασφαλίζοντας ότι οι θεμελιώδεις αξίες δεν θα επισκιαστούν, αλλά θα λάμψουν όλο και περισσότερο. Ο αρχαϊκός άνθρωπος ζει τη διάσταση του μύθου και του ιερού. Είναι θέμα να έχουμε την κατάλληλη ευαισθησία για να ανακτήσουμε αυτές τις προοπτικές, για να διαφυλάξουμε για άλλη μια φορά την ποιότητα του λεπτού και του απόκρυφου. Ο Mircea Eliade έγραψε ότι το να ζεις τον μύθο σημαίνει ταυτόχρονα να ζεις την ιεροτελεστία που τον ανανεώνει. Οι αρχαίες κοινωνίες γνώριζαν αυτό το μονοπάτι, το μονοπάτι της μυθικής χειρονομίας και του χώρου, όπου «κάθε ουσιαστική πράξη που εκτελείται από τον αρχαϊκό άνθρωπο, κάθε πραγματική πράξη, δηλαδή κάθε επανάληψη μιας αρχετυπικής χειρονομίας, αναστέλλει τη διάρκεια, καταργεί τον βέβηλο χρόνο και συμμετέχει στον μυθικό χρόνο».

Η επιστροφή στον μύθο και το ιερό σημαίνει ότι αρνούμαστε την επικαιρότητα του σύγχρονου κόσμου, ο οποίος ευδοκιμεί εξ ολοκλήρου στην υλική και κτητική διάσταση, και σημαίνει ότι προσπαθούμε να διατηρήσουμε με κάθε κόστος, μέσα μας, τη σύνδεση με το πέρασμα, που είναι η υπόσχεση της επιβίωσης. Μια προοδευτική και βλάσφημη κοινωνία αντιμετωπίζει μια λίγο-πολύ επικείμενη καταστροφή. Η διατήρηση ζωντανού του εσωτερικού φωτός μιας αρχέγονης κληρονομιάς εξασφαλίζει τη συμμετοχή στο γεγονός της επανίδρυσης που θα ακολουθήσει την υλιστική καταστροφή. Αιώνια επιστροφή της ίδιας. Η μυθική αντίληψη του κόσμου υπερβαίνει αυτή την ταπεινή καθημερινή ζωή, αγνοώντας την ιερή σφαίρα, και προτείνει μια διαφορετική προοπτική, η οποία στην αρχαιότητα - πριν από την παγκόσμια επιβεβαίωση της προκατάληψης του Διαφωτισμού - ήταν η κοινή, φυσιολογική νοοτροπία. Ο άνθρωπος της παράδοσης, όπως την εξήγησε ο Mircea Eliade, ζούσε αρμονικά μέσα σε κοσμογονικές κατηγορίες, αντιλαμβανόταν τη συνεχή αναγέννηση του χρόνου, μετρούμενη από την επαναλαμβανόμενη κυκλικότητα της φύσης, και είχε μια ενστικτώδη, όχι διανοητική, κατανόηση του κύκλου ζωής-θανάτου-αναγέννησης. Η ιστορία ήταν μεταϊστορία, και ο φυσικός κόσμος ήταν επίσης, και πάνω απ' όλα, μεταφυσικός. Και ακόμη και η τελετουργική πτυχή, που θεωρείται κυρίαρχη από τον αρχαϊκό κόσμο, όπου καμία μη τελετουργική χειρονομία δεν θα μπορούσε να έχει κοινωνική σημασία, στον σημερινό κόσμο της βεβήλωσης έχει μόνο πτυχές υποβάθμισης, παιχνιδιάρικης διάθεσης ή δεισιδαιμονίας. Αλλά καμία σοβαρότητα, καμία σύνδεση με τον ουράνιο κόσμο της ιερής τελετουργίας δεν υπάρχει στον σύγχρονο τελετουργισμό, που περιορίζεται σε ένα πολιτικό γεγονός ή μια εξωφρενική παρωδία, όπως η χριστιανική λειτουργία, στην οποία οι συμπεριφορές (βλάσφημα μπαλέτα, μη κανονικά ρετσιτατίβα, χυδαία χειροκροτήματα ανοιχτής σκηνής κ.λπ.) απογυμνώνονται εντελώς από κάθε καθαγιασμένη ή σεβάσμια πτυχή.

Η σημασία του Eliade στις προσπάθειες ενός σημαντικού τμήματος σύγχρονων διανοουμένων, εχθρικών προς τις ασεβείς τάσεις που συνδέονται με μια αποκλειστικά τεχνολογική και υλική αντίληψη της ζωής, είναι τεράστια. Τον εικοστό αιώνα, μετά τις μαντείες του Νίτσε και την επανανακάλυψη του αρχαίου ελληνικού μύθου, μια ολόκληρη σειρά λαμπρών μυαλών έθεσε ως στόχο να περιορίσει την ξεχειλίζουσα προοδευτική μυστικοποίηση, δίνοντας νέα ώθηση στην παραδοσιακή μυθική σκέψη. Με τους Spengler, Toynbee, Guénon, Coomaraswamy, Evola, Voegelin και άλλους, καταβλήθηκαν προσπάθειες για την ανάκτηση της αλήθειας του μύθου, που δεν θεωρείται πλέον «μυθοπλασία» ή «θρύλος», αλλά, όπως και στην προέλευσή του, η λέξη και το σύμβολο της αλήθειας, επειδή ήταν το αρχικό σχήμα ενός γεγονότος που πραγματικά συνέβη στην ιστορική πραγματικότητα κατά την πρώτη του εμφάνιση. Και έχει επίσης σημειωθεί ότι ορισμένες πιο πρόσφατες προεικονίσεις που συνδέονται με το τέλος της ιστορίας ή τον θάνατο του σύμπαντος - από τον Σορόκιν μέχρι τον πιο κοινότοπο Φουκουγιάμα - μπορούν να συσχετιστούν με την έννοια μιας νέας αρχής, ενός εποχικού κύκλου, κατά τον τρόπο των απομακρυσμένων ελληνικών και ινδικών παραδόσεων, που συνδέονται με τις διαφορετικές εποχές, με τη γιούγκα (στην ινδική φιλοσοφία σημαίνει "εποχή" ή "κύκλος χρόνου". Αναφέρεται σε μια από τις μεγάλες χρονικές περιόδους σύμφωνα με τη ινδική κοσμολογία, όπως η Κάλι Γιούγκα που είναι η εποχή του εκφυλισμού και της κρίσης. Είναι ένα χρονικό πλαίσιο που περιγράφει τα στάδια εξέλιξης ή παρακμής του κόσμου).

Το έργο που είχε θέσει στον εαυτό του ο Ελιάντε δεν ήταν ασήμαντο: ένιωθε «την ανάγκη να αποκαταστήσει τον μυθικό χρόνο», δηλαδή να προσδώσει μια ιερή, απόκοσμη ουσία σε ορισμένες καταστάσεις και πτυχές, όπως συνέβαινε στις προ-νεωτερικές κοινωνίες. Αλλά η πιο ζωτική αξία της διδασκαλίας του Ρουμάνου μελετητή έγκειται στο να τα θεωρεί αυτά όχι με την αποστασιοποίηση του εθνολόγου, ο οποίος μελετά τις ανενεργές κοινωνίες ως ανθρωπολογικά λείψανα, αλλά ως πολύ ζωντανά, που πρέπει να προσεγγιστούν σαν ζωντανά σώματα. Τα φαντασιακά υποστρώματα των λαών, για παράδειγμα, δεν είναι λαογραφικά αντικείμενα και νεκρά απομεινάρια που πρέπει να αναστηθούν για κάποια αστική περίσταση ή γιορτή του χωριού, αλλά μάλλον κληρονομιές που βρίσκονται στα υποστρώματα της συνείδησης, που πρέπει να έρθουν στην επιφάνεια από τη διαυγή αντίληψη του ενστίκτου. Η γνώση, οι στάσεις, οι κλίσεις και οι τρόποι ύπαρξης που είναι σε αρμονία με αυτά τα εσωτερικά τοπία διέπουν και προστατεύουν την ταυτότητα και αποτελούν ουσιαστικές πτυχές της ύπαρξης, που απαιτούν να προστατευτούν και να θωρακιστούν από την αδηφάγα εισβολή της υπολογιστικής, ουτοπικής και προοδευτικής λογικής.

Για να είμαστε σαφείς και να δώσουμε κάποιο πλαίσιο, ένας λαός που επανασυνδέεται με την πιο προσωπική μυθική του ταυτότητα δεν σβήνει, αλλά ενεργοποιεί τα ένστικτά του: της θέλησης, της αυτοσυντήρησης, της διατήρησης της μοναδικότητάς του, και δεν υποκύπτει εύκολα στα προγράμματα καταστροφής της συνείδησης που επινοούνται από τους άριστους χειριστές. Η διακοπή της επαφής με το αρχαίο και η εξάλειψη της προέλευσης: αυτό είναι το σχέδιο των μεγάλων εγκληματιών που παντού επιβάλλουν τον νόμο της τυποποίησης και της ναρκωτοποίησης των ζωτικών ενστίκτων. Το μάθημα ανθρώπων όπως ο Mircea Eliade είναι να θυμούνται ότι το να ανήκεις κάπου είναι το πρωτότυπο και ότι η προστασία του ισοδυναμεί με την υπεράσπιση της ζωής. Αυτό, τόσο ως νέος άνδρας, όταν έγινε ακτιβιστής για μια ιδανική και μάλιστα πολιτική αντίληψη της αναγέννησης, όσο και ως ώριμος και καταξιωμένος μελετητής, ουσιαστικά συνίστατο στην αναζήτηση μιας νέας αρχής, της συμφιλίωσης του λαού με το θείο, κάθε λαού με την ιδιαίτερη διάστασή του του θείου.

Η μεγάλη εσωτερική αλλαγή: αυτός είναι ο προάγγελος, το προηγούμενο που προαναγγέλλει την κατάρρευση μιας σάπιας εποχής και την αρχή μιας νέας, λυτρωμένης και εξαγνισμένης ιστορίας. Ο μυστικισμός του νέου ανθρώπου. Που πρέπει να βιωθεί ως ο ασκητισμός της θέλησης. Ο Eliade, σε ένα συγκεκριμένο σημείο της ζωής του, μετά την ινδική του εμπειρία και την εμβύθισή του σε αυτούς τους σαγηνευτικούς κόσμους, συνειδητοποίησε ξαφνικά ότι αυτή η εμπειρία, σημαντική και θεμελιώδης, ήταν μόνο μια συμβολή, ένας βοηθητικός πλούτος. Δεν ήταν ο ίδιος, αλλά κάτι άλλο που μπορούσε να μιλήσει γι' αυτόν. Έτσι κατάλαβε - και ήταν μια αληθινή μετάνοια, μια αληθινή αναγέννηση - την κρίσιμη σημασία της σχετικής πορείας, φτιαγμένης από την πραγματική ζωή, σε σύγκριση με την απόλυτη πορεία, κατασκευασμένη με αντιμυθικά, ουτοπικά και οπισθοδρομικά υλικά. Όχι εγκατάλειψη στο σύμπαν των ασαφών συμβόλων, αλλά εμβύθιση στο δικό του σύμπαν των ομιλούντων συμβόλων. Η ανακάλυψη του σχετικισμού των συμπάντων - όπως συνέβη και σε έναν Spengler - ήταν η φωτιστική πορεία που έκανε τον Eliade να δει τη σαφήνεια αυτού που είναι κοντά και αληθινό:

Αυτό που είχα επιχειρήσει —να αποκηρύξω τη δυτική μου κληρονομιά για να αναζητήσω ένα «σπίτι» ή έναν «κόσμο» σε ένα εξωτικό πνευματικό σύμπαν— ισοδυναμούσε, κατά μία έννοια, με την πρόωρη αποποίηση όλων των δημιουργικών μου δυνατοτήτων. Δεν θα μπορούσα να είμαι δημιουργικός χωρίς να παραμένω στον δικό μου κόσμο, που ήταν πρώτα και κύρια ο κόσμος της ρουμανικής γλώσσας και του πολιτισμού.

Αυτή η νέα επίγνωση δείχνει τον δρόμο. Η απάτη που υφαίνονται από τους οικουμενισμούς είναι η πρώτη ύλη του προοδευτικού μηδενισμού. Η απομάκρυνση από τον αυθεντικό μύθο και η βύθιση της μαζικής υποκουλτούρας σε ένα συνονθύλευμα πλαστών μύθων (επιτυχία, η μηχανή, τεχνολογικές καινοτομίες, ορισμένες φανταστικές αφηγήσεις , προσωπικότητες της ψυχαγωγίας και του αθλητισμού, κ.λπ.) σηματοδοτεί την καθοδική πορεία και τη συστηματική προδοσία της ποιότητας του πνεύματος υπέρ της ποσότητας της ύλης.

Είναι ίσως ο μύθος ο εχθρός της ιστορίας; Όχι ακριβώς. Σύμφωνα με τον Mircea Eliade, μόνο μια συγκεκριμένη ερμηνεία της ιστορίας και του ιερού - απορριφθείσα από τον κόσμο, απογυμνωμένη από το θείο - ήταν η αιτία της ήττας της μυθικής σκέψης. Τα γεγονότα του εικοστού αιώνα έχουν καταδείξει ξεκάθαρα ότι η σύνδεση μεταξύ του αρχαϊκού μύθου και της σύγχρονης τεχνολογίας μπορεί εύκολα να χρησιμεύσει ως στήριγμα για τον μαζικό πολιτισμό. Ο Eliade βρήκε τον λόγο για τη θανάτωση του μύθου αλλού, και τον περιορισμό του στους χώρους της παρέκβασης: «Ο μύθος μπορούσε να ξεπεραστεί μόνο με την ανακάλυψη της ιστορίας, ή, ακριβέστερα, με την αφύπνιση της ιστορικής συνείδησης στον Ιουδαιο-Χριστιανισμό και την ανάπτυξή της στον Χέγκελ και τους διαδόχους του». Και οι διάδοχοι του Χέγκελ στους οποίους αναφέρθηκε ο Eliade ήταν, φυσικά, ο Μαρξ και οι Μαρξιστές, όλοι επικεντρωμένοι στην καταπολέμηση της πραγματικότητας του ιστορικού μύθου και στην επιβολή της μη πραγματικότητας του αντι-ιστορικού μύθου. Ο μαρξισμός και ο Ιουδαιο-Χριστιανισμός, και σε αυτό, ήταν υποδειγματικοί σύντροφοι στο δρόμο για την ασφυξία της σχετικής ταυτότητας στο όνομα της απολυταρχικής προκατάληψης. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο ότι, παρά τον θάνατο του Μαρξισμού και τον εξίσου προφανή θάνατο του Χριστιανισμού, εξακολουθούν να είναι αυτοί -ένα πραγματικά καταδικασμένο ζευγάρι και μια κατάρα για την ανθρωπότητα- που οδηγούν τον χορό της άνοιας στο χείλος της κοσμοπολίτικης αβύσσου.

Λούκα Λεονέλο Ριμπότι

La nostalgia delle origini in Mircea Eliade

Και ο Cioran έκανε πρόποση για το τέλος της ανθρωπότητας

Marcello Veneziani

Αφού τόν φλέρταρε σε όλη του τη ζωή, στις 20 Ιουνίου, πριν από τριάντα χρόνια, ο Emil M. Cioran ένωσε τις δυνάμεις του με τον θάνατο. Είχε ανακοινώσει πολλές φορές την αυτοκτονία του, και μετά ομολόγησε ότι αυτή η ανακοίνωση ήταν ο μόνος τρόπος επιβίωσης. Η ιδέα της αυτοκτονίας, για αυτόν, σώζει ζωή. Είναι η τέχνη του να αυτοκτονείς με τη σκέψη. Και είχε προβλέψει το τέλος της ανθρωπότητας ως μια χαρούμενη αποκάλυψη.Ο Cioran ήταν συγγραφέας και άεργος, και συνδύασε τις δύο δραστηριότητες γράφοντας ως άσχετος, ή ως στοχαστής του τίποτα. Μαθητής του Leopardi, του Pascal και του Baudelaire, αλλά και του Nietzsche, ειδικά στο ύφος, με τον οποίο μοιράστηκε την ανακοίνωση του θανάτου του Θεού, αλλά και την παράλογη μοίρα του να έχει έναν πατέρα ιερέα,  Λουθηρανό πάστορα ο  Nietzsche και αυτός Ορθόδοξο παπά.

Στην παριζιάνικη σοφίτα του, ο Cioran είχε κρεμάσει τους στίχους τού Infinito τού Leopardi στον τοίχο. Ο Cioran ήταν υπερβολικός Leopardi, αλλά στη συνέχεια πρόδωσε την αγάπη του για τη ζωή, για τις γυναίκες, την αγάπη του για τη ζωή, την αντικοινωνική του κοινωνικότητα.
Όταν είσαι πεσμένος και βλέπεις τα πάντα μαύρα, ο Cioran είναι μια ομοιοπαθητική θεραπεία ή μια θεραπεία-σοκ. Και σε σύγκριση με αυτόν συνειδητοποιείς ότι δεν βλέπεις τα πάντα μαύρα. Αλλά διαβάζοντάς τον βλέπεις τι υπέροχα λουλούδια μπορεί να γεννήσει μια μαύρη διάθεση, ποτισμένη από τα πιο πικρά δάκρυα. ​​Ο Cioran σε οδηγεί στο τίποτα, αλλά οι κορυφές της απελπισίας του είναι τόσο λαμπερές, η αποκαλυπτική του ροή είναι τόσο ζωντανή, τόσο υπερβολική, που προκαλεί ένα είδος ευφορίας της αβύσσου. Βλέπεις το θέαμα της νοημοσύνης σε αντίθεση με τον κόσμο και την ιλιγγιώδη μέθη του cupio dissolvi· τη χαρά των ναυαγών. Μια συμπίεση κοσμικής απαισιοδοξίας και ένας γκροτέσκος χυμός ζοφερού ενθουσιασμού βγαίνει. Όλα φαίνονται μάταια, συμπεριλαμβανομένης της αυτοκτονίας· μπροστά στο κακό σκέφτεσαι μαζί του το χειρότερο και σχεδόν συνέρχεσαι, η ιδιωτική σου απελπισία πνίγεται στην κοσμική και διαλύεται σε παγκόσμιο μοιρολατρία. Ακόμα και ο ήλιος μαυρίζει στις σελίδες του Cioran, όπως ήταν και με εμάς με τον Manlio Sgalambro. Αλλά το θαύμα συμβαίνει: ανακαλύπτεις ξανά την απόλαυση της νοημοσύνης, τη γεύση της ανάγνωσης, την ηδονή της κατάρας. Τη χάρη και την έκσταση του τίποτα.
Σε έναν υπέροχο Γάλλο, ο Cioran, ένας Ρουμάνος εξόριστος, εξέφραζε τη μέθη της αβύσσου, αλλά στη ζωή του ήταν κάθε άλλο παρά ζοφερός και μισάνθρωπος. Πριν από τον Michel Houellebecq και τον Renaud Camus, προέβλεψε την εισβολή του Ισλάμ στη Γαλλία και την Ευρώπη. Προέβλεψε ότι η Notre-Dame θα γινόταν τζαμί.
Έπειτα, η μυστικιστική-μακάβρια βιογραφία του: η παιδική του φιλία με τον νεκροθάφτη και η επιμελής επίσκεψη σε σκελετούς και πτώματα, η λύπη της μητέρας του που δεν έκανε έκτρωση αντί να γεννήσει έναν απελπισμένο άντρα σαν αυτόν, η απόδρασή του στην τουαλέτα ως παιδί, όταν ο πατέρας-πάπας του απήγγειλε τις προσευχές του στο τραπέζι, το ποδήλατό του για να καταπολεμήσει την αϋπνία κάνοντας πετάλι μέχρι εξάντλησης, η κοκεταρία να τρέχει, ως αλήτης, σε δείπνα και ακόμη και σε μια τελετή στη Γαλλική Ακαδημία, ανάμεσα σε ένδοξα, παλιά, φθαρμένα τρομπόνια· έπειτα, το ομολογημένο ψέμα ότι είχε παρακολουθήσει τη Σορβόννη και η επιμελής παρουσία του στα τραπέζια του Café de Flore, ενός αγαπημένου χώρου επειδή ήταν ζεστό, όπου έγραφε έχοντας ως γείτονά του τον Jean-Paul Sartre, έναν μηδενιστή πολύ πιο καταθλιπτικό από αυτόν, με την επιβαρυντική περίσταση της επιθυμίας να αλλάξει τον κόσμο, αφού τον είχε υποβαθμίσει. Ο Cioran ήταν μηδενιστής αλλά αγαπούσε την ομορφιά.
Ο Cioran έζησε στο Παρίσι, στη Λατινική Συνοικία, καλλιεργώντας μια ζωντανή αισθητική αποτυχίας, στην οποία έκανε τον μηδενισμό εκθαμβωτικό, στην πρόζα και τον τρόπο ζωής του. Έζησε ως deraciné, clochard, μποέμ και flaneur. Ένιωθε ανατολίτικος στη Δύση, αλλά δυτικός σε σχέση με την Ανατολή, τοποθετώντας τον εαυτό του στη μέση, ανάμεσα στη νιρβάνα και την καφεΐνη. Έζησε άυπνος στην κορυφογραμμή, όπως η Ρουμανία του. Από την οποία ο Cioran έφυγε, ακόμα κι αν στο Παρίσι δεν περιφρονούσε τις επανενώσεις με άλλους Ρουμάνους εξόριστους, όπως ο Ευγένιος Ιονέσκο και ο Βιντίλα Χόρια. Ο Cioran προσγειώθηκε στην Ιταλία με τις εκδόσεις του Μποργκέζε και στη συνέχεια έγινε συγγραφέας των Αντέλφι. Ο Cioran όρισε την Ιταλία ως «μια υπέροχη χώρα, τη λιγότερο φθαρμένη, τη λιγότερο χαμένη στη Δύση», εντυπωσιάστηκε από το Λέτσε, «ένα θαύμα». Τα αποξενωμένα αδέρφια του ήταν δύο Ιταλοί συγγραφείς, ο Guido Ceronetti και ο Mario Andrea Rigoni, οι οποίοι τον θυμούνται ως «εξαιρετικά ζωντανό, ζεστό, αξιαγάπητο, πνευματώδη, μελαγχολικό και αστείο».
Η σχέση του με τον συμπατριώτη του Mircea Eliade, μελετητή των ιερών και σπουδαίο ιστορικό των θρησκειών, ήταν έντονη. Αυτό αποδεικνύεται από την αλληλογραφία μισού αιώνα, με τίτλο «Μια μυστική συνενοχή» (επιμ. Adelphi). Στη μυστική τους συνενοχή υπάρχει και μια κοινή αμαρτία της νεότητάς τους. Ανείπωτη. Πίστευαν στην εθνική επανάσταση της Σιδηράς Φρουράς του Corneliu Zelea Codreanu. Στη Γαλλία, ο Cioran συμπαθούσε τον εθνικολαϊκισμό του Doriot και συνεργαζόταν με την κυβέρνηση του Vichy. Αλλά πριν από το Παρίσι, έζησε στη Γερμανία μεταξύ 1933 και 1934, ενώ ο Χίτλερ κέρδιζε την εξουσία.
Στις επιστολές του προς τον φίλο του, ο Cioran μιλάει για την ανάγκη του να συναντήσει «χυδαίους ανθρώπους και να βιώσει ένα είδος Δον Ζουανισμού που γεννιέται από απελπισία, ναυτία και πάθος». Ο Eliade τον βοηθάει με επανειλημμένες αποστολές χρημάτων, γνωρίζοντας ότι περνούσε δύσκολα. Και ο Cioran, ο κυνικός, συχνά μοίραζε τα ποσά που έστελνε ο Eliade στους πιο άπορους Ρουμάνους πρόσφυγες. Πράγματι, αυτός - μόνος, φτωχός και καταραμένος - αναλαμβάνει το βάρος της συντήρησης τριών ανιψιών που παραμένουν στη φροντίδα του, μετά τον θάνατο της μητέρας τους, της αδερφής του. Εγώ, σημειώνει ο Cioran, που έχω μια νοσηρή φρίκη για τον γάμο και έχω κάνει τα πάντα για να μην έχω οικογένεια... Αλλά ακριβώς αυτές οι αντιφάσεις σώζουν τον Cioran και μετατρέπουν το μίσος του για τον κόσμο σε μια αξιαγάπητη πόζα και μια απολαυστική πρόζα. Διαβάστε τον, η καταστροφική του πορεία θα σας κάνει να ανακαλύψετε ξανά την ευχαρίστηση της ζωής και της σκέψης.

E Cioran brindò alla fine dell’umanità - Marcello Veneziani

Η ΕΘΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΜΟΡΦΩΤΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΣΜΟΥ

Άρθρο του Maurizio Blondet  

Μετάφραση: Ιωάννης Αυξεντίου

Ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα της ευρωπαϊκής κουλτούρας υπήρξε η Εθνολογία, που μετά τελειοποιήθηκε στην Ανθρωπολογία και στην Πολιτισμική Ανθρωπολογία, δηλαδή την προσεκτική μελέτη των ηθών και των συμπεριφορών των διαφόρων λαών και εθνοτήτων, των θρησκειών τους, των τάξεων τους και της νοοτροπίας τους, της μαγείας κλπ. Υπήρξε ένα ωραίο άνθος, πρέπει να το παραδεχτούμε, της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού. Οι Άγγλοι, μαθαίνοντας, εις βάρος τους, τι κοστίζει η παραβίαση ορισμένων διατροφικών ταμπού των Sepoys, κατάλαβαν ότι δεν πρέπει  να ζητούν στους Ινδουιστές υπηρέτες να γυαλίζουν τα δερμάτινα παπούτσια τους, αλλά να δίνουν αυτή την εργασία στους μουσουλμάνους υπηρέτες. Έμαθαν ότι εκείνο που μπορούσαν να ζητήσουν από τους Σιχ, δεν μπορούσαν να το απαιτήσουν από τους μουσουλμάνους. Εκατοντάδες εξερευνητές, διαχειριστές σε αποστολές, υπάλληλοι, Αγγλικανοί ιεραπόστολοι και οι ανύπαντρες κόρες τους, στην Αφρική, συνέτασσαν αναφορές πάνω στα έθιμα των διαφόρων φυλών, τις εχθρότητες που προκαλούσαν τις συγκρούσεις μεταξύ τους και τις έστελναν στη Royal  Society, που τις συγκέντρωνε, τις συστηματοποιούσε και τις καταλογοποιούσε. Από μία αποικιακή αναγκαιότητα  εμφανίστηκαν πονήματα όπως ο Χρυσός Κλώνος του James Frazer ή τα διαφωτιστικά έργα του Mircea Eliade. Χωρίς φυσικά να ξεχνάμε τον δικό μας μεγάλο Giuseppe Tucci. 

Τώρα, όλος αυτός ο θησαυρός της κουλτούρας δεν χρειάζεται σε τίποτα. Η σημερινή ευρωπαϊκή άρχουσα τάξη προφανώς δεν έχει την ελάχιστη γνώση αυτών των επιστημών. Το αποδεικνύει το γεγονός ότι θεωρεί  δυνατόν να αναζωογονήσει την κουρασμένη δημογραφία των λαών της, πλημυρίζοντας τους με Αφρικανούς από χίλιες διαφορετικές φυλές, να αναμίξει Τούρκους με Αφγανούς, να θεωρήσει όλους τους Μαγρεμπίνους όμοιους με τους Γεμενίτες, και ότι οι Ζουλού με τους Κόσα μπορούν να κατοικήσουν ο ένας δίπλα από τον άλλο. Προφανώς, η Μέρκελ έχει την ίδια άποψη με την Iταλίδα νεαρή που κάνει σχέση (και έμεινε έγκυος) με έναν Nιγηριανό και τελικά παντρεύεται έναν Μαροκινό: δηλαδή ότι όλοι συμμετέχουν στην παρακμιακή μας κουλτούρα, ελευθεριάζουσα και υποκειμενιστική, ψευδό-πανεπιστημιακή. Ωσάν όλοι εκεί κάτω, στα χωριά τους και στις ψάθινες καλύβες τους, να μοιραζόντουσαν την ίδια τηλεόραση και την ίδια “δημοκρατία”, τις τυποποιημένες ιδεολογίες μας και τις “αγαπολογίες μας” (τα τελευταία απόβλητα ενός “γενικού”  απονεκρωμένου  νέο-χριστιανισμού) .

Εν  ολίγοις, πίστεψαν πραγματικά ότι ο άνθρωπος είναι ένα είδος που μπορεί να διαλυθεί μεταξύ των άλλων ανθρώπων, ότι ο δεκαοκτάχρονος Αφγανός θα είναι ευτυχισμένος να βρει μία θέση στην Volkswagen και να ζει στην υποβαθμισμένη συνοικία μαζί τους αφρικανούς ανιμιστές, τους Γουατεμαλέζους και τους Μοζαμβίκους, χωρίς κανένα πρόβλημα.

Και ακόμη, αυτοί οι αδαείς, τυφλοί και ηλίθιοι (πραγματικά χωρίς καμία γνώση της ευρωπαϊκής κουλτούρας), αποκαλούν “ρατσιστές”, “ξενοφοβικούς”, “απάνθρωπους” και “εγωιστές” όποιους  γνωρίζοντας ότι κάθε εθνότητα έχει πολιτισμό που δεν διαλύεται μέσα στον δικό μας, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το σχέδιο-ανακατέματος επεξεργασμένο από τους ιδεολόγους του  προγράμματος Erasmus.

Το πολυπολιτισμικό Παρίσι

Για χρόνια, κατάφεραν να λογοκρίνουν και να φιμώσουν ώστε να μην γίνει γνωστό το γεγονός ότι στη Σουηδία όπως και στο Παρίσι, η αστυνομία δεν εισέρχεται πια στις συνοικίες των ξένων. Ότι οι συγκρούσεις μεταξύ ομάδων διαφορετικών εθνοτήτων συμβαίνουν κάθε ημέρα. Ότι ο δεκαοκτάχρονος Πακιστανός που έφθασε στην Γερμανία ως “μη συνοδευόμενος ανήλικος” βίασε και σκότωσε  την  13 χρονη Γερμανίδα.  

Φυσικά όλοι οι δημοσιογράφοι, που ως “προοδευτικοί” δεν γνωρίζουν και απεχθάνονται την κουλτούρα και τις μελέτες του M. Eliade και του G.Tucci (ο προοδευτισμός δεν μεταδίδει την πρόοδο) συνεχίζουν να καταφέρονται ενάντια στον “ξενοφοβικό  Salvini” και τη “ρατσιστική ιταλική κυβέρνηση” που τόλμησε να αντιταχθεί στους λαθρομετακινητές των “Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων”  και στους “δημοκράτες” σαν τον Macron.

Όπως έγραφε η ανθρωπολόγος Ida Magli:«Η Ευρώπη έγινε θηλυκό, η ανικανότητα της να υπερασπίσει τον εαυτό της οφείλεται στην ολική απώλεια εκείνης της πυγμής, που στο παρελθόν την καθιστούσε μία γεωγραφική-πολιτική-πολιτισμική  οντότητα ''διεισδυτική'' στον υπόλοιπο κόσμο, και όχι ''διεισδυμένη'' από αυτόν. Όλα τα κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά των 'Λευκών' ως κατακτητών αλλά και ως φορέων πολιτισμού, εξαφανίστηκαν.»

Ο Σχετικισμός (Σ.τ.Μ όλες οι θρησκείες είναι ισότιμες) της Εκκλησίας (Σ.τ.Μ. εννοεί του Οικουμενισμού) είναι ένα άλλο από τα στοιχεία της παρακμής. Οι κυβερνήτες, οι δημοσιογράφοι και ο ευρωπαϊκός κλήρος, σπρώχνουν κάθε ημέρα την ήπειρο τους στο να χάσει τα χαρακτηριστικά της, για να την ενοποιήσουν και να την ομολογοποιήσουν με τον υπόλοιπο κόσμο.

Σημειώσεις:

A) Ο κατάλογος των βιασμένων και σφαγμένων Ευρωπαίων από ξένους μετανάστες είναι τόσο μεγάλος, που όλη η ευρωπαϊκή άρχουσα τάξη θα έπρεπε να έχει περάσει από μία δίκη τύπου Νυρεμβέργης, της οποίας την απόφαση μπορώ να την υποθέσω: Ένοχοι εσχάτης προδοσίας.

Β) Το πιο διαφωτιστικό παράδειγμα για το πως λειτουργεί η πολιτική ορθότητα είναι το ακόλουθο: για αιώνες ολόκληρους η ανθρωπότητα έβγαζε τα συμπεράσματά της όσον αφορά τη συμπεριφορά των τσιγγάνων, βασιζόμενη στην καθημερινή εμπειρία. Δεν τα έβγαλε διαβάζοντας βιβλία ή ακούγοντας διαλέξεις, αλλά μέσα από τα βιώματά της. Λοιπόν, όλη αυτή η εμπειρία αιώνων σβήστηκε διαμιάς όταν οι Τσιγγάνοι (ή πιο λαϊκά  γύφτοι) έπαψαν να είναι τέτοιοι και έγιναν…Ρομά. Με  άλλα λόγια, η πολιτική ορθότητα λειτουργεί σαν το βάφτισμα που αναφέρεται στην έκφραση:  'βαφτίζω το κρέας ψάρι'. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να 'φάμε' και αυτά που πάντα ήταν απαγορευμένα. Τα 'βαφτίσια' της εποχής στα οποία είστε όλοι προσκεκλημένοι: 

Λαθρομετανάστες → Παράτυποι μετανάστες
Ομοφυλόφιλοι → Άτομα με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό
Ναρκομανείς → Εξαρτημένα άτομα
Παιδεραστές → Άτομα με αναπηρία

Λοιπόν, τι να ευχηθώ; Ασφαλώς, Καλά βαφτίσια…

Θεόδοτος

ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΚΑΤΑΒΑΣΙΣ

Σε αυτό το άρθρο δεν θα διαβάσετε πολιτικές αναλύσεις, ούτε θα συναντήσετε την συνήθη  ιδεολογική και πολιτική ορολογία: εδώ, γίνεται η κατάβαση στις 'αβύσσους της αριστεράς', εκείνους τους σκοτεινούς και ομιχλώδεις τόπους μέσα από τους οποίους αναδύθηκε το 'αριστερό πνεύμα', που πολύ αργότερα έγινε ιδεολογία και πολιτική. Προειδοποιούμε ότι δεν είναι ένα εύκολοάρθρο από πολλές απόψεις. Όποιος θέλει να εμβαθύνει ακόμη περισσότερο, ας μελετήσει τους συνδέσμους.

  ΟΙ ΟΦΙΤΕΣ: Ο ΟΦΙΣ ΩΣ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΗΣ

 Άρθρο του Massimo Borghesi

Μετάφραση-σχόλια: Ιωάννης Αυξεντίου    

Τότε θα πει και σ’ αυτούς που

θα είναι από τα αριστερά του:

 “Φύγετε από εμένα 

εσείς οι καταραμένοι…’’ 

Κατά Ματθαίον, 25:41

Είναι περισσότερο από δύο αιώνες που η δυτική κουλτούρα χαϊδεύει το κακό, το κολακεύει, το δικαιολογεί. Το αρνητικό επικοινωνεί ίλιγγο, παραλήρημα παντοδυναμίας, ανομολόγητες συγκινήσεις· φωτίζει με κοκκινωπές λάμψεις τα απαγορευμένα μονοπάτια, τις αβύσσους της νύχτας, τις παγωμένες κορυφές. Χρωματίζει τον ιδιότυπο μοντέρνο Τιτανισμό (Τιτάνες), την πρόκληση που αυτός κάνει στο Αιώνιο. Εάν ο αρχαίος Φάουστ, εκείνος του Μάρλοου, μετανοεί στο κατώφλι του θανάτου, εκείνος που ακολουθεί ζει με την ύβρη, λαχταρά την διάλυση. ‘Το σύμφωνο με τον Όφι’, όπως ονομάζει ο Mario Praz ένα από τα τελευταία βιβλία του, τώρα μονιμοποιείται και σταθεροποιείται. Ο όφις, ο ‘πειράζων’, εμφανίζεται υπό το ένδυμα του απελευθερωτή, εκείνου που ανυψώνει τον άνθρωπο πέρα από το καλό και το κακό, πέρα από τον ‘νόμο’, πέρα από τον παλαιό Θεό, εχθρό της ελευθερίας. 

Τα τελευταία διακόσια χρόνια ανακαλύπτουν «την απελευθερωτική αρχή του κόσμου, της σέκτας των Οφιτών», αρχή που επίσης εμφανίζεται, σύμφωνα με τονGershom Scholem, στην αντίληψη που είχε ο Sabbatai Zevi για τον ‘Μεσσία’ του που παραδίδεται στους ‘Όφεις’. Αρχή που επαναβεβαιώθηκε από τον μαρξιστήErnst Bloch στο έργο του 'Αθεϊσμός στον  χριστιανισμό', όπου ένας Χριστός-Όφις  απελευθερώνει τον κόσμο από την τυραννία του Θεού. Αλλά  και  ο  Goethe (εγγεγραμμένος στην στοά Amalia), σύμφωνα με τον Vittorio Mathieu: «είχε ακούσει να μιλούν για την σέκτα των Οφιτών». Στο 'Ο Goethe και ο προστάτης διάβολος του', ο Mathieu παρατηρεί πως στον Φάουστ ο Μεφιστοφελής είναι  η «δύναμη που κάνει να αναδυθεί από το σκότος το θετικό στον άνθρωπο.». Όπως δηλώνει ο Θεός, απευθυνόμενος στον Μεφιστοφελή στον Πρόλογο στον Ουρανό, «δεν έχεις παρά να επιδείξεις ελεύθερα, εκείνο που είσαι· δεν μίσησα ποτέ τους όμοιούς σου. Από όλα τα πνεύματα που αρνούνται, ο χλευαστής είναι εκείνος που με ενοχλεί λιγότερο. Η δραστηριότητα του ανθρώπου κάμπτεται πολύ εύκολα και αυτός θα κατέληγε ευχαρίστως σε μία απόλυτη ανάπαυση. Γι΄ αυτό του βάζω δίπλα του έναν σύντροφο που τον ωθεί να δράσει, και πρέπει, ως διάβολος, να δημιουργήσει.». Ο διάβολος τίθεται ευχαρίστως από τον Θεό ως συνεργάτης του ανθρώπου. 

Όπως σημείωνε ο Mircea Eliade: «θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μία οργανική συμπάθεια μεταξύ του Δημιουργού και του Μεφιστοφελή». O Goethe κάνει τον Μεφιστοφελή, δηλαδή το κακό, το ελατήριο που ωθεί προς την δράση και προς εκείνο που είναι θετικό. Πρόκειται για μια ιδέα, προορισμένη να διατρέξει πολύ δρόμο, σύμφωνα με την οποία η οδός προς τον ουρανό περνά διαμέσου της κόλασης. Ο άνθρωπος γίνεται Άνθρωπος, ζωντανός, ευφυής, ελεύθερος, μόνον γευόμενος πέρα ως πέρα την αμαρτία. Η αθωότητα της καλής ψυχής είναι, αντίθετα, αδράνεια, στάση, θάνατος. Ο Hegel, με την διαλεκτική του αρνητικού, θα δώσει ένα πολυτελές θεωρητικό ένδυμα σε αυτή την ιδέα. Ο άνθρωπος πρέπει να αμαρτήσει, πρέπει να βγει από την φυσική αθωότητα για να γίνει θεός. Αυτός πρέπει να πραγματοποιήσει την υπόσχεση του όφεως: να γνωρίσει, όπως ο θεός, το καλό και το κακό. Αυτή η γνώση «είναι η αρχή της ασθένειας, αλλά και η πηγή της υγείας, είναι το δηλητηριασμένο κύπελλο στο οποίο ο άνθρωπος πίνει τον θάνατο και την σήψη, και ταυτόχρονα η αστείρευτη πηγή της συμφιλίωσης, διότι τιθέμενος ως κακός είναι το  καθαυτό  ξεπέρασμα του κακού». 

Διαμέσου αυτής της προοπτικής η φιγούρα του επαναστάτη Αγγέλου, εκείνου που, προκαλώντας τον άνθρωπο, θα τον ανύψωνε στην ελευθερία του, αποκτά μια νέα λάμψη. Ο Μεφιστοφελής γίνεται, βήμα προς βήμα, ο ήρωας, ο σύγχρονος Προμηθέας, ο απελευθερωτής. «Χωρίς να ερευνήσουμε προς στιγμή τα βαθύτερα αίτια», έγραφε οRoger Caillois το 1937, «διαπιστώνουμε πως ένα από τα ψυχολογικά φαινόμενα περισσότερο γεμάτο από συνέπειες των αρχών του 19ου αιώνα, είναι η γένεση και η διάδοση της σατανικής ποίησης, το γεγονός ότι ο ποιητής προσλαμβάνει ευχαρίστως το μέρος του Αγγέλου του κακού και με αυτόν νοιώθει συγκεκριμένες συνάφειες. Υπό αυτό το φως ο ρομαντισμός εμφανίζεται, εν μέρει, ως μία μεταστοιχείωση των αξιών». Από τον Λόρδο Μπάιρον στον  Αλφρέ ντε Βινύ  ‘η σατανική μυθολογία’ επεξεργάζεται  την φιγούρα  ενός ‘Αγγέλου του κακού’, επαναστάτη και εκδικητή του οποίου οι καταβολές πηγαίνουν πολύ πίσω στον χρόνο.

 

coincidentia  oppositorum

Η σύγχρονη θεοσοφία των ‘αντιθέτων’, βασισμένη στην ερμητική θεωρία της coincidentia oppositorum(σύμπτωση των αντιθέτων), οδηγεί σε μία τρομακτική ένωση μεταξύ του θεϊκού και του διαβολικού, οδηγεί στην ιδέα του διαβόλου εντός του θεού. «Συναντάμε παντού», έγραφε ο Romano Guardini το 1964, «την βασική γνωστική ιδέα ότι οι αντιθέσεις είναι πολικότητες:Goethe, Gide, C. G. Jung, Th. Mann, H. Hesse… Όλοι βλέπουν το κακό, το αρνητικό ως διαλεκτικά στοιχεία στην ολότητα της ζωής, της φύσης.». Αυτή η συμπεριφορά εμφανίζεται ήδη σε όλα εκείνα που ονομάζονται γνώση, αλχημεία, θεοσοφία. Παρουσιάζεται σε προγραμματική μορφή στον Goethe, για τον οποίο το σατανικό εισέρχεται ακόμη και στον θεό, το κακό είναι η πρωταρχική δύναμη του σύμπαντος χρήσιμη όσο και το καλό, ο θάνατος μόνον ένα άλλο στοιχείο εκείνου του όλου, του οποίου ο αντίθετος πόλος ονομάζεται ζωή. Αυτή η άποψη εκφράστηκε σε όλες τις μορφές και εισήχθηκε στην ψυχολογία από  τον  C. G. Jung.

 

Η βασική ιδέα είναι ότι η λύτρωση περνά  μέσω της απώλειας, η χάρη μέσω της αμαρτίας, η ηδονή μέσω του πόνου, η έκσταση μέσα από την διαστροφή, το θεϊκό μέσω του διαβολικού. Η γοητεία που το αρνητικό-αλληγορία του δαιμονικού-εξασκεί πάνω στην σύγχρονη κουλτούρα εξαρτάται από αυτή την ασυνήθιστη ιδέα: ότι οι οδοί του παραδείσου περνούν διαμέσου της κόλασης, και ότι  ‘Κάθοδος στον Άδη και Ανάσταση’ είναι ένα. Παραδώσου, λοιπόν, στον δαίμονα, σε μια ιδιόμορφη γνωστική αντιστροφή της ιδέας ότι το να απολέσεις τον εαυτό σου και να τον ξαναβρείς σημαίνει να ανοιχθείς στον Θεό. Σε αυτή την ανίερη συμμαχία, ο Σατανάς και ο Θεός ενώνονται στον άνθρωπο. Για αυτήν το μονοπάτι προς τα κάτω συμπίπτει με το μονοπάτι προς τα άνω. Ο Φάουστ, τώρα, δεν μπορεί πια να μετανοήσει, ούτε στο κατώφλι του θανάτου. Ο ‘Ενάντιος’ έγινε συνεργός, ‘μέρος’ του Θεού. Είναι ο δρόμος για να γίνει θεός. Η ανατριχίλα του τίποτα, της καθόδου στον Άδη, συντροφεύει την ανακάλυψη του Είναι, του Abraxas, το 'Πλήρωμα χωρίς πρόσωπο' που μένει ακίνητο στο γίγνεσθαι του κόσμου.

Σχόλια: Τα χρόνια πέρασαν και ο Abraxas, όπως λέει ένας παλαιός μύθος, όταν αποφάσισε ότι πρέπει να κατέβει στην πολιτική αρένα και να ασχοληθεί με τα γήινα και τα πεζά, δημιούργησε την ‘Αριστερά’ και την χώρισε σε δύο παρατάξεις (όφεις): τους ‘φίλους της ελευθερίας’ (οι φιλελεύθεροι) και τους φίλους της κοινοκτημοσύνης (οι μαρξιστές). Μετά έφτιαξε έναν ναό, που τον ονόμασε κοινοβούλιο, μέσα στον οποίο έβαλε την μία παράταξη να εναντιώνεται στην άλλη. (βλέπετε η αριστερά είναι φύσει αυτοδιχαστική). Η συνέχεια της ιστορίας είναι γνωστή…Η Αριστερά ζει με την ύβρη, λαχταρά την διάλυση. Πρόκειται για μία πνευματική μολυσματική νόσο νομαδικής-ανατολικής προέλευσης. Αναζητείται ακόμη το αποτελεσματικό εμβόλιο.

Θεόδοτος

Marie Louise von Franz --- Puer aeternus (26)

ΣΥΝΈΧΕΙΑ ΑΠΌ : Τετάρτη, 16 Μαρτίου 2011
Αιώνιος έφηβος και δημιουργικός - Genius Ewiger Jüngling und kreativer Genius
Μέρος πρώτο: “Ο μικρός πρίγκηπας”(Saint-Exupery)
3. Ο αποχαιρετισμός 5

Το ίδιο ισχύει και για το έργο του καλλιτέχνη, που μέσω της έμπνευσης από το ασυνείδητο δημιούργησε κάτι εξαιρετικά όμορφο, και θέλει να συνεχίσει να δημιουργεί με το ίδιο στιλ. Το έργο ήταν μια επιτυχία, γίνεται αντικείμενο θαυμασμού, και ο καλλιτέχνης αισθάνεται πως πέτυχε κάτι και πως δημιοούργησε κάτι πολύτιμο. Θέλει να το επαναλάβει, να το ζωγραφίσει ή να το γράψει με τον ίδιο τρόπο, αλλά έχει φύγει! Η δεύτερη, τρίτη, τέταρτη παραλλαγή είναι ένα τίποτα-η θεϊκή ουσία έχει εξαφανιστεί, το πνεύμα έφυγε από το μπουκάλι, και αυτός δεν μπορεί να το ξαναβάλει μέσα. Συχνά συμβαίνει , νέοι άνθρωποι να δημιουργούν κάτι που γίνεται μεγάλο “χιτ”, και κατόπιν μένουν για πολύ καιρό άγονοι, γιατί δεν μπορούν να επιστρέψουν στην πηγή. Μια εγωτική επιθυμία έχει εισχωρήσει μυστικά. Αυτή είναι η πτώση των “παιδιών θαυμάτων”, των εξαιρτικά χαρισματικών παιδιών, που στο μένουν σε καποια στιγμή στείρα, γιατί δεν μπορούν να βγουν από αυτή την δυσκολία. Η μοναδική λύση είναι αποστρέψουν την προσοχή τους, και ούτε για μια στιγμή να μην κοιτάξουν πίσω. Ο Saint-Exupery όμως κοιτάζει πίσω, - “γράψτε μου αμέσως, αν είναι πάλι εκεί...”-σαν να έλπιζε συνεχώς να ξαναέχει αυτή την εμπειρία. Αυτό είναι μοιραίο.

Το φίδι δαγκώνει τον μικρό πρίγκηπα στην φτέρνα, ένα σημείο όπου κανονικά θα δάγκωνε ένα φίδι. Αλλά η φτέρνα είναι και ένα μυθολογικό μοτίβο. Γνωρίζεται την αχίλλειο πτέρνα, το μοναδικό τρωτό σημείο του Αχιλλέα. Πολλές άλλες θεότητες που λυτρώνουν, δέχτηκαν πληγές στα πόδια τους. Ένα παράδειγμα είναι ο Φιλοκτήτης, περί του οποίου γράφει ο Karl Kerenyi στο δοκίμιο του “Ήρως Ιατρός”39. Εκεί μάζεψε όλο το υλικό από την ελληνική γραμματεία περί θεραπευτών θεών και δαιμόνων: Ασκληπιός, Χείρων κτλ, που όλοι τους είχαν πληγωθεί, και γι' αυτό μπορούσαν να θεραπεύουν. Πρέπει κανείς να πληγωθεί για να γίνει θεραπευτής. Αυτό είναι μια εικόνα ενός παγκόσμιου μυθολογικού μοτίβου, που περιγράφεται στο βιβλίο του Mircea Eliade περί μύησης των θεραπευτών και σαμάνων40. Κανείς δεν μπορεί να γίνει κάτι από τα δυο χωρίς προηγουμένως να έχει πληγωθεί: είτε ο μυητής θα κάνει μια τομή και θα τοποθετήσει μαγικούς λίθους μέσα στο σώμα του, είτε θα ριφθεί ένα ακόντιο στον λαιμό του, ή κάτι παρόμοιο. Τα βιώματα είναι συνήθως εκστατικά-άστρα ή πνευματόμορφοι δαίμονες τους χτυπούν ή τους κόβουν. Σε κάθε περίπτωση όμως πρέπει να τρυπηθούν ή να κοπούν πριν γίνουν θεραπευτές, γιατί μόνο έτσι αποκτούν την ικανότητα να θεραπεύουν άλλους.

Αν ο σκοπός ήταν μόνο να γνωρίσει κανείς την διαδικασία του πόνου, της πληγής και της αποθεραπείας της, τότε θα μπορούσε ο καθένας από μας να γίνει θεραπευτής ή σαμάνος, γιατί ο καθένας από μας έχει κάποτε υποφέρει. Αυτό όμως που είναι σημαντικό, είναι το εν λόγω πρόσωπο να καταφέρει να υπερβεί και τον πόνο, αφού έχει πληγωθεί. Οι ιθαγενείς στις πολικές περιοχές εντοπίζουν την διαφορά μεταξύ ενός συνηθισμένου ανθρώπου που υποφέρει και ενός θεραπευτή, στο γεγονός ότι ο θεραπευτής βρίσκει τον δρόμο, χωρίς καμιά εξωτερική βοήθεια, να ξεπεράσει τον πόνο και να βγει από την δυσκολία του. Μπορεί να ξεπεράσει τον δικό του πόνο, βρίσκει ένα δημιουργικό δρόμο για να βγει, και αυτό σημαίνει πως βρίσκει το δικό του μοναδικό φάρμακο. Ο Eliade διηγείται την ιστορία ενός επιτυχημένου κηνυγού ταράνδων, ο οποίος προμήθευε με φαγητό την φυλή του, και για τον λόγο αυτό τον θεωρούσαν μεγάλο άνδρα. Αυτό ποτέ δεν είχε σκεφτεί να γίνει σαμάνος. Σε καποιά στιγμή όμως παθαίνει μια νεύρωση, που τον εμποδίζει από το κυνήγι. Τότε ανακαλύπτει πως η αρρώστεια εξαφανίστηκε μόλις έμαθα να χτυπά το τύμπανο όπως το κάνουν οι σαμάνοι. Μόλις αρχίζει λοιπόν να ασκεί την πράξη των σαμάνων, να καλεί τα πνεύματα και να κατασκευάζει το φάρμακο, θεραπεύει τον εαυτό του. Αφού λοιπόν θεράπευσε τον εαυτό του, δεν κάνει πια τον σαμάνο, και πάει πάλι για κυνηγί. Τότε η αρρώστια επιστρέφει, και αυτός απρόθυμα άρχίζει να ασχολείται πάλι μαζί της και γίνεται θεραπευτής, γιατί αυτός είναι προφανώς ο μόνος τρόπος για να μείνει υγιής. Ενάντια στην επιθυμία και την θέληση του, σταματά το κυνήγι για πάντα. Το παράδειγμα μας δείχνει πολύ καλά πως ένας άνθρωπος αναγκάζεται να βρει το δικό του φάρμακο, αφού μια νεύρωση τον έχει προσβάλει, και τον έχει σπρώξει στην πράξη της θεραπείας. Όταν ο κυνηγός αρρώστησε για πρώτη φορά, αναζήτησε φυσικά την βοήθεια ενός σαμάνου που προσπάθησε να τον θεραπεύσει. Κανένας σαμάνος όμως δεν μπόρεσε να τον θεραπεύσει. Έπρεπε να θεραπεύσει τον εαυτό του, να εξασκήσει τις πράξεις των σαμάνων, και μετά μπόρεσε να θεραπευθεί. Ο θεραπευτής ήρωας είναι επομένως εκείνος, ο οποίος βρίσκει ένα δημιουργικό διέξοδο, ένα δρόμο που δεν είναι ακόμα γνωστός και δεν ακολουθεί κανένα σχήμα. Κανονικοί άρρωστοι άνθρωποι ακολουθούν ένα συνηθισμένο σχήμα, αλλά ο σαμάνος δεν μπορεί να θεραπευθεί με τις κοινές μεθόδους. Πρέπει να βρει τον ιδιαίτερο δρόμο, τον μοναδικό που του ταιριάζει. Η δημιουργική προσωπικότης, που είναι ικανή γι' αυτό, γίνεται θεραπευτής, και αναγνωρίζεται από τους συναδέλφους της.

Νομίζω πως αυτή είναι η πιο πειστική και η πιο απλή ερμηνεία του μοτίβου. Μπορούμε όμως να το δούμε και αλλιώς. Και έτσι παρουσιάζεται και στην ιστορία μας.

Όταν ο εαυτός και το εγώ συναντηθούν και έρθουν σε επαφή, ποιος πληγώνεται; Με το που θα συναντηθούν θα πληγωθούν και οι δυο. Γιατί η συνάντηση με το εγώ είναι μια πληγή για το σύμβολο του εαυτού, και για το εγώ, η συνάντηση με τον εαυτό είναι μια πληγή. Αυτά τα δυο δεν μπορεί να συναντηθούν χωρίς να προκαλέσουν ζημιά το ένα στο άλλο. Ο τρόπος με τον οποίο ζημιώνεται ο εαυτός είναι να γίνει μια μερική πραγματικότητα, αντί να είναι μια εν δυνάμει ολότητα. Στο εξατομικευμένο πρόσωπο γίνεται εν μέρει πραγματικός, στις πράξεις και τα λόγια του προσώπου αυτού, που πραγματώνουν τον εαυτό. Αυτό είναι βέβαια ένας περιορισμός για τον εαυτό και τις δυνατότητες του. Το εγώ από την άλλη πληγώνται, γιατί στη ζωή του αναδύεται κάτι μεγαλύτερο. Για τον λόγο αυτό λέει ο Jung, πως σημαίνει μεγάλο πόνο η είσοδος στην διαδικασία της εξατομίκευσης. Προκαλεί μια μεγάλη πληγή, γιατί, για να το πούμε απλά, χάνουμε την ικανότητα να καθορίζουμε την ζωή μας βάσει των θελημάτων μας.

Όταν παίρνουμε στα σοβαρά το ασυνείδητο και την διαδικασία εξατομίκευσης, βιώνουμε περιορισμούς στην ελευθερία μας να παίρνουμε αποφάσεις. Αν σκεφτόμαστε πχ να πάμε κάπου, και το όνειρο λέει όχι, πρέπει να παραιτηθούμε από την σκέψη μας. Μερικές φορές είναι εντάξει, αλλά μερικές φορές είναι πολύ εκνευριστικές τέτοιες αποφάσεις. Το να μην βγει κανείς το βράδυ ή να μην πάει κάποιο ταξίδι, δεν είναι και τόσο σπουδαίο. Υπάρχουν όμως πολύ πιο σοβαρές υποθέσεις, όπου επιθυμούμε κάτι παρα πολύ, αλλά το ασυνείδητο εκδηλώνει ξαφνικά την διαφωνία του. Αισθανόμαστε συντετριμμένοι, σαν σε μια παγίδα ή φυλακή κλεισμένοι, σαν πάνω στο σταυρό καρφωμένοι. Με όλη μας την καρδιά και με όλες μας τις αισθήσεις θέλουμ κάτι, και το ασυνείδητο είναι εναντίον.

Αυτές οι στιγμές είναι φυσικά μια εμπειρία έντονου πόνου, που προέρχεται από την συνάντηση με τον εαυτό. Αλλά και ο εαυτός υποφέρει, γιατί βρίσκεται ξαφνικά εγκλωβισμένος στην πραγματικότητα μιας συνηθισμένης ανθρώπινης ζωής. Γι΄ αυτό παραπέμπει ο Jung σε ένα λόγο του Χριστού από τις απόκρυφες Πράξεις κατά Ιωάννη: ο Χριστός βρίσκεται στο μέσο των Αποστόλων που χορεύουν και λέει: «Είναι τον ανθρώπινο σας πόνο που θέλω να υποφέρω». Αυτός είναι ο πιο απλός τρόπο να το εκφράσει. Όταν η θεϊκή μορφή δεν βρίσκεται σε επαφή με κάποιον άνθρωπο, δεν υποφέρει. Η θεϊκή μορφή επιθυμεί να βιώσει τον ανθρώπινο πόνο-και όχι μόνο τον επιθυμεί αλλά και τον προκαλεί. Ο άνθρωπος δε θα υπέφερε αν δεν ήταν συνδεδεμένος με κάτι μεγαλύτερο. Ή θα υπέφερε σαν ζώο, δηλ θα αποδεχόταν την μοίρα και θα πέθαινε. Όταν υποτάσσεται κανείς σαν ζώο σε ό,τι συμβαίνει, τότε δεν υποφέρει έντονα, αλλά ο πόνος του είναι αμβλύς. Τα αποδέχονται τα πράγματα όπως είναι: σε κάποιο ατύχημα χάνεται ένα πόδι, και αυτά κουτσαίνουν με τα τρία. Τυφλώνονται και προσπαθούν να συνεχίσουν χωρίς μάτια τη ζωή τους, αλλά πιθανόν θα πεθάνουν. Αυτά συμβαίνουν συνεχώς στην φύση, αλλά ο άνθρωπος αισθάνεται συνειδητά τι του συμβαίνει. Έχει μια μεγαλύτερη ικανότητα για να υποφέρει, γιατί είναι πιο συνειδητός. Αν του ακρωτηριάσουν τα πόδια ή αν τυφλωθεί, το αίσθημα είναι πιο βαθύ και πιο έντονο, γιατί έχει πιο πολύ εγώ, και λόγω αυτού την ικανότητα να επαναστατεί εναντίον της μοίρας. Αν έχετε δουλέψει με ανθρώπους που είχαν δεχθεί τρομερά χτυπήματα της μοίρας, θα έχετε βέβαια δει τι υπόβαθρο προσφέρει αυτό. Τέτοιοι άνθρωποι λένε: «Δεν μπορώ να το αποδεχθώ! Δεν μπορώ! Γιατί να συμβεί σε μένα; Δεν είναι δυνατόν να πάνε πίσω τα πράγματα, αλλά δεν μπορώ να το αποδεχθώ!» Το ζώο δεν δείχνει μια τέτοια ένταση στον πόνο του. Προσπαθεί να συνεχίσει την ζωή του μέχρι να πεθάνει. Προσπαθεί να κινηθεί, ακόμα και όταν τα πίσω πόδια του είναι παραλυμένα, και πθαίνει γιατί κάποιο άλλο ζώο θα το φάει. Ένα γρήγορο και ευπρόσδεκτο τέλος. Για μας είναι χειρότερα τα πράγματα, γιατί λόγω της σύγχρονης ιατρικής, ο άνθρωποςς δεν πεθαίνει τόσο γρήγορα. Μας φροντίζουν στα νοσοκομεία, και τότε εμφανίζεται το πρόβλημα: Τι σημαίνει αυτό; Γιατί πρέπει να συνεχίσω να ζω; Σε τέτοιες περιπτώσεις ο πόνος γίνεται πιο έντονος και τρομερός. Γίνεται θρησκευτικό πρόβλημα. Μπορούμε να πούμε πως ο άνθρωπος είναι πιο ανοικτός στον αληθινό και έντονο πόνο, και ο λόγος είναι πως μέσα μας είναι κάτι που σκέφτεται πως τα πράγματα δε θα΄ πρεπε να είναι έτσι. Αν όμως είναι μέρος της μου και μάλιστα αναπόφευκτο, τοτε πρέπει να ξέρω τι σημαίνει. Αν γνωρίζω το νόημα του, μπορώ να αποδεχθώ τον πόνο, αλλιώς όχι. Είδα ανθρώπους που αποδέχθηκαν ό,τι τους συνέβαινε, με μια κατάφαση και ηρεμία, εφόσον έβλεπαν ένα νόημα στην κατάσταση. Αν και ο πόνος δεν σταματούσε, είχαν ένα είδος ήσυχου νησιού μέσα τους, γιατί τους ελάφρυνε το αίσθημα πως γνωρίζουν γιατί υποφέρουν. Για να βρούμε όμως ένα λογο για τον πόνο αυτό, πρέπει να ακολουθήσουμε τον δρόμο της εξατομίκευσης μας, γιατί ο λόγος για τον καθένα είναι διαφορετικός και μοναδικός. Για τον λόγο αυτό πρέπει να βρει κανείς αυτή την μοναδική σημασία. Γι΄ αυτό διερευνώντας το ερώτημα περί του νοήματος του πόνου σας, διερευνάτε και το νόημα της ζωής σας. Ψάχνετε να βρείτε ένα μεγαλύτερο σχέδιο στη ζωή σας. Αυτό υποδεικνύει και το γιατί ο πληγωμένος θεραπευτής είναι αρχέτυπο του εαυτού-μια από τις πιο διαδεδομένες εικόνες του-και γιατί βρίσκεται στην βάση όλων των αληθινών διαδικασιών θεραπείας.

Συνεχίζεται

Αμέθυστος