1) Η καταπληκτική επικαιρότητα που παρουσιάζει το θέμα στη σύγχρονη εποχή
Απ’ το 1950 και μετά, μόνο στο χώρο της Ελληνικής Χριστιανικής Ορθόδοξης βιβλιογραφίας έχουν εκδοθεί δεκάδες βιβλία σχετικά με τον Αντίχριστο και τους έσχατους χρόνους3. Και, σ’ αυτά δεν συμπεριλαμβάνουμε και όσα εξετάζουν αυτό το θέμα μαζί με άλλα θέματα, ή διάφορα φαιδρά που έχουν κυκλοφορήσει από αστρολόγους κ.τ.λ.. Και, δίκαια, διερωτάται κάποιος: Για πόσα άλλα θέματα της χριστιανικής πίστης έχει κυκλοφορήσει παρόμοιος αριθμός βιβλίων; Ακόμη πιο εντυπωσιακός, όμως, είναι ο αριθμός των αντιτύπων που έχουν πουληθεί. Οι πωλήσεις του βιβλίου του π. Νεκταρίου Μουλατσιώτη « Πότε θα έλθει η Β΄ παρουσία του Κυρίου μας; » έχουν ξεπεράσει τον αριθμό των 300.000 αντιτύπων4. Πρόκειται για νούμερο εντυπωσιακό για τα δεδομένα της διακίνησης του θρησκευτικού - και όχι μόνο - βιβλίου στην Ελλάδα. Αξιοσημείωτος είναι και ο διάλογος που διεξάγεται γύρω απ’ το χάραγμα του Αντιχρίστου με αρκετά βιβλία και άρθρα να δημοσιεύονται γι’ αυτό το θέμα5.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στο εξωτερικό, όπου τα νούμερα είναι ακόμη πιο εντυπωσιακά και, ειδικά, στην Αμερική, η οποία, το δίχως άλλο, είναι το επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων6. Στο www.Armageddonbooks.com, ένα ειδικό θεματικό ψηφιακό βιβλιοπωλείο μπορεί κάποιος να δει μια λίστα με εκατοντάδες σχετικούς τίτλους ( βιβλία ή ψηφιακούς δίσκους ) που αφορούν σε εσχατολογικά θέματα7. Το βιβλίο « The Late, Great Planet Earth » των Hall Lindsay και C.C. Carlson συμπεριλαμβάνεται στη λίστα της wikipedia με τα 100 εμπορικότερα βιβλία-μελέτες αριθμώντας πωλήσεις που ανέρχονται στον αριθμό των 28 εκκατομυρίων αντιτύπων8. Υπήρξε η μελέτη ( non fiction book ) με τις μεγαλύτερες πωλήσεις την δεκαετία του 70. Και θεωρείται πως καθόρισε αυτήν την δεκαετία αλλά και την αμερικανική σκέψη γενικότερα9.
Το πιο πρόσφατο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επιτυχημένη πορεία της σειράς « Left Behind » των Tim Lahaye και Jerry Jenkins. Τα 13 βιβλία αυτής της σειράς ανήκουν στο είδος του λεγόμενου « christian fiction », που αυτόν τον καιρό έχει πολύ μεγάλη πέραση στην Αμερική. Τα βιβλία αυτά περιγράφουν τις περιπέτειες κάποιων ανθρώπων που αγωνίζονται την εποχή του Αντιχρίστου να σώσουν τον κόσμο και την ψυχή τους, και έχουν πωλήσεις που, συνολικά, ξεπερνούν, μέχρι στιγμής, τα εξήντα πέντε εκατομμύρια αντίτυπα10. Οι συγγραφείς λόγω της εκπληκτικής επιτυχίας της σειράς αλλά και της πίεσης που δέχτηκαν απ’ το κοινό προχώρησαν στην έκδοση και τριών άλλων βιβλίων με τους ίδιους πρωταγωνιστές ενώ κυκλοφόρησαν και ένα βιβλίο με ιστορίες ανθρώπων, που εξ αιτίας της ανάγνωσης των βιβλίων έγιναν πιο συνειδητοί Χριστιανοί11. Επίσης, κυκλοφόρησε μια σειρά 40 βιβλίων για παιδιά, με τον γενικό τίτλο « kids left behind », και ένα εικονιστόρημα ( graphic novel ). Και όλα αυτά μια εποχή που σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, το 93% των βιβλίων που εκδίδονται στην Αμερική δεν καταφέρνει να ξεπεράσει σε πωλήσεις τα χίλια αντίτυπα. To 2006 κυκλοφόρησε και σχετικό παιχνίδι για Η/Υ, το « Left behind Εternal Forces », βασισμένο στο σενάριο της ομώνυμης σειράς βιβλίων12. Έχουν κυκλοφορήσει και άλλα τέτοια βιβλία, όπως η τριλογία « The Christ clone trilogy » του James Beauseigneur που δεν πέτυχαν, όμως, τόσο εντυπωσιακές πωλήσεις13.
Η επιτυχία των βιβλίων αυτού του είδους είχε και την ανάλογη συνέχεια στην κινηματογραφική και τηλεοπτική οθόνη. Έτσι, κάποια βιβλία της σειράς « Left Behind » έχουν, ήδη, γίνει ταινίες με τη συμμετοχή γνωστών ηθοποιών και έχουν κυκλοφορήσει σε DVD με εκατομμύρια πωλήσεων. Συνολικά, έχουν γυριστεί τουλάχιστον 16 Χριστιανικές ταινίες με θέμα τον Αντίχριστο και τους έσχατους καιρούς και, συνέχεια, γυρίζονται και άλλες14. Όλες αυτές οι ταινίες, και άλλες παρόμοιες που δεν αναφέρουμε, έχουν εμπνευστεί από τη χριστιανική διδασκαλία και, παρά το ότι, συνήθως, περιέχουν διάφορα προτεσταντικά στοιχεία και διδασκαλίες ανοίκειες προς την Ορθόδοξη Παράδοση, όπως π.χ. το δόγμα της Αρπαγής ( Rapture )15, ή την θεωρία για τον κώδικα της Βίβλου ( Bible code )16, έχουν και αρκετά θετικά στοιχεία17. Επίσης, κυκλοφορούν και πολλά ντοκυμαντέρ με θέμα τον Αντίχριστο ή το τέλος του κόσμου παραγωγής του History Channel ή διαφόρων προτεσταντών ιεροκηρύκων, όπως π.χ. του Tex Marrs, τα περισσότερα εκ των οποίων γυρίστηκαν την τελευταία δεκαετία18.
Ανάλογος θόρυβος γύρω απ’ τον Αντίχριστο υπάρχει και στο διαδίκτυο. Αποτελεί ένα απ’ τα προσφιλέστερα θρησκευτικά θέματα και τις πιο συνήθεις αναζητήσεις θρησκευτικού ενδιαφέροντος με μεγάλο αριθμό ιστοσελίδων σχετικής θεματολογίας και ανάλογο αριθμό « επισκέψεων » σε αυτές τις ιστοσελίδες.
Ακόμη και στην Μουσική διαπιστώσαμε μια εσχατολογική προσδοκία. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ο Bob Dylan. Σε πολλά τραγούδια του συναντάμε εσχατολογικές αναφορές ενώ κάποια τραγούδια του, όπως το « When He returns », ή το « Are you ready » έχουν καθαρά εσχατολογικό περιεχόμενο. Το τραγούδι του « Man of Peace » αναφέρεται και στην έλευση του Αντιχρίστου19.
Οι αιτίες της ιδιαίτερης επικαιρότητας του θέματος του Αντιχρίστου στις μέρες μας20 είναι οι διεθνείς πολιτικές εξελίξεις τον προηγούμενο αιώνα, η ανάπτυξη της τεχνολογίας, η μόλυνση του περιβάλλοντος, η διάχυτη ανησυχία και ο φιλοσοφικός προβληματισμός σχετικά με την απειλή της απόλυτης τυραννίας και, τέλος, η ελεύθερη δράση των σκοτεινών δυνάμεων στο δυτικό κόσμο σε συνδυασμό με την εξαγγελία από μέρους τους του τέλους του Χριστιανισμου και της εμφάνισης ενός νέου Μεσσία-Χριστού.
Οι διεθνείς εξελίξεις του προηγούμενου αιώνα που έφεραν το θέμα στο προσκήνιο της επικαιρότητας είναι τρεις. Η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης και η ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το πρώτο μισό του 20ου αιώνα σήμανε, πραγματικά, το συναγερμό για όσους ασχολούνταν με την υπόθεση των προφητειών και την μελέτη των σημείων των καιρών, και πυροδότησε μια σειρά από συζητήσεις σχετικές με το θέμα που μας ενδιαφέρει21. Και όχι αδικαιολόγητα.
Για 20 σχεδόν αιώνες αποτελούσε πάγια χριστιανική θέση πως ο λαός του Ισραήλ ήταν καταδικασμένος να περιπλανάται χωρίς δική του κρατική υπόσταση μακρυά από τη γη των προγόνων του, τη « γη της επαγγελίας », λόγω του ρόλου που έπαιξε στη Σταύρωση του Χριστού22. Αυτή η τιμωρία του θα διαρκούσε μέχρι το τέλος των καιρών. Η απόκτηση κρατικής υπόστασης από το Ισραήλ ήταν παραδοσιακά συνδεδεμένη στη συνείδηση των Χριστιανών με το πρόσωπο του Αντιχρίστου, ο οποίος θα αποκαθιστούσε πάλι τον Ισραήλ στην παλιά του δόξα. Ήταν, λοιπόν, φυσικό η δημιουργία του κράτους του Ισραήλ να ερμηνευτεί από πολλούς ως το προανάκρουσμα της έλευσης του θηρίου.
Σήμερα, στα περισσότερα βιβλία που ασχολούνται με το θέμα του Αντιχρίστου, η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ θεωρείται - καλώς ή κακώς, θα εξετάσουμε διεξοδικά στην οικεία ενότητα - ως προδρομικό σημείο της εμφάνισης του Αντιχρίστου, ως ένδειξη ότι « το τέλος πλησιάζει ».
Το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης υπήρξε η δεύτερη πολιτική εξέλιξη που έπαιξε ρόλο στην τοποθέτηση του θέματος του Αντιχρίστου σε υψηλή θέση στην επικαιρότητα. Είναι γνωστή η πορεία με την οποία εμφανίστηκε η λεγόμενη παγκοσμιοποίηση. Η εκμηδένιση των αποστάσεων, η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών, και μια άλλη σειρά λόγων που, όμως, δεν είναι του παρόντος να αναφέρουμε, γέννησαν αυτό το φαινόμενο. Ο πλανήτης μας είναι πλέον μια παγκόσμια γειτονιά. Κάθε τι, που συμβαίνει σε μια μικρή γωνιά του, προκαλεί το ενδιαφέρον όλου του υπόλοιπου κόσμου.
Το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης θεωρήθηκε ως προδρομικό σημείο της έλευσης του Αντιχρίστου υπό την εξής έννοια: Η εικόνα του Αντιχρίστου, όπως περιγράφεται στην Αγία Γραφή, είναι η εικόνα ενός στυγνού τυράννου που θα εξουσιάζει ολόκληρη την οικουμένη, όλες τις φυλές, τα έθνη και τα γένη του κόσμου23. Ήταν, λοιπόν, λογικό το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, με το οποίο πραγματώνεται μια κάποια « συγκέντρωση των εξουσιών », και στο οποίο ενυπάρχει και καλλιεργείται η ιδέα μιας παγκόσμιας κυβέρνησης, να θεωρηθεί ως ένα προδρομικό σημείο της έλευσης του Αντιχρίστου24. Με απλά λόγια. Μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία, και πολύ περισσότερο μια παγκόσμια κοινότητα θα πρέπει να έχει και έναν παγκόσμιο ηγέτη. Ο Αντίχριστος, θα είναι ένας παγκόσμιος τύραννος. Οι συνειρμοί είναι απλοί25.
Η τρίτη πολιτική εξέλιξη που πυροδότησε το ενδιαφέρον για την υπόθεση του Αντιχρίστου είναι η δημιουργία της Ευρωπαϊκής ένωσης. Σύμφωνα με την επικρατούσα ερμηνεία της προφητείας του Δανιήλ ο Αντίχριστος θα επανενώσει τα κατακερματισμένα τμήματα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και θα κυβερνήσει ως νέος Βασιλεύς της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας26.
Με τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής ένωσης, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, μεγάλο μέρος των εδαφών της παλαιάς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υπήχθηκε σ’ έναν ενιαίο οικονομικό και πολιτικό σχηματισμό με την προοπτική να δημιουργηθεί στο μέλλον ένα ενιαίο κράτος. Και στην περίπτωση αυτή οι συνειρμοί ήταν απλοί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρήθηκε ως ο πολιτικός φορέας του οποίου ο Αντίχριστος θα ηγηθεί στο μέλλον. Το ενδεχόμενο να ενταχθεί το Ισραήλ στην Ευρωπαική Ένωση, που συζητείται στα διάφορα πολιτικά fora, εντείνει την φιλολογία γύρω από αυτήν την θεωρία.
Η ιδέα αυτή καλλιεργήθηκε ιδιαίτερα και αναπτύχθηκε στις Η.Π.Α., όπου, ούτως ή άλλως, ανέκαθεν υπήρχε η αντίληψη ότι η Αμερικάνοι είναι ο « νέος Ισραήλ », ο εκλεκτός του Θεού λαός, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπιζόταν ως πιθανό αντίπαλο δέος27. Οι προφητείες ταίριαζαν ή φαίνονταν να ταιριάζουν, οπότε τα υπόλοιπα είναι απλή ιστορία.
Σήμερα, η άποψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποτελέσει τον πολιτικό σχηματισμό του οποίου θα ηγηθεί ο Αντίχριστος, αποτελεί πεποίθηση πολλών Αμερικανικών Χριστιανικών ομάδων και όχι μόνο. Σε κάποιες περιπτώσεις διαποτίζει το ιδεολογικό-πολιτικό υπόβαθρο διαφόρων οργανώσεων και τροφοδοτεί θεωρίες και σενάρια συνωμοσίας. Ένα γνωστό σενάριο που προέρχεται από αυτήν την θεωρία θέλει την επίσημη κυβέρνηση των Η.Π.Α. να υπάγεται υπό την παγκόσμια εξουσία του Αντιχρίστου και την πολιτοφυλακή ή διάφορες παραστρατιωτικές οργανώσεις, τα γνωστά « militia », να κάνουν ένοπλη αντίσταση στον Αντίχριστο. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν άνθρωποι που εκπαιδεύονται σε διάφορες τεχνικές πολέμου προκειμένου να αποτελέσουν τους πυρήνες της ένοπλης αντίστασης στις δυνάμεις του Αντιχρίστου στην περίπτωση που η κυβέρνηση των Η.Π.Α. υπογράψει την υπαγωγή της στην παγκόσμια κυβέρνηση που θα βρίσκεται υπό τον έλεγχό του28.
Τον προηγούμενο αιώνα, όμως, εκτός απ’ τις εξελίξεις στο χώρο της διεθνούς πολιτικής έλαβαν χώρα και εξελίξεις στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας. Αυτές οι εξελίξεις είναι και η δεύτερη αιτία επικαιρότητας του θέματος του Αντιχρίστου. Η αλματώδης ανάπτυξη της τεχνολογίας, ειδικά, τον προηγούμενο αιώνα, και, ιδιαίτερα, κάποιες συγκεκριμένες εφευρέσεις θεωρήθηκε πως αποτελούν την εκπλήρωση κάποιων προφητειών της Αποκάλυψης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τεχνολογία που επιτρέπει την εγχάραξη κάποιου αριθμού ή πληροφοριών με ηλεκτρονικό τρόπο ή την εμφύτευση μικροτσίπ στο ανθρώπινο σώμα. Η τεχνολογία αυτή, που επιδιώκεται να εφαρμοστεί καθολικά στην ανθρωπότητα φέρνει στον νου το χάραγμα του Αντιχρίστου και όχι αδικαιολόγητα θεωρήθηκε πως θα συνδέεται με κάποιο τρόπο με αυτό. Η φημολογούμενη ύπαρξη του 666 στο σύστημα αρίθμησης με « ραβδοκώδικες » ( barcode system ) ενίσχυσε όλα αυτά τα σενάρια29.
Υπάρχει μια ολόκληρη σειρά από επιστημονικές ανακαλύψεις που θεωρούνται πως αποτελούν την εκπλήρωση εικόνων της Αποκάλυψης. Έτσι π.χ. τα αεροπλάνα και τα ελικόπτερα θεωρούνται πως είναι οι ακρίδες που περιγράφονται στο ένατο κεφάλαιο της Αποκάλυψης30. Οι υποστηρικτές αυτών των απόψεων ισχυρίζονται πως αν ο Ευαγγελιστής Ιωάννης έβλεπε ένα ελικόπτερο και καλούνταν να το περιγράψει με το λεξιλόγιο του πρώτου μ.Χ. αιώνα θα το περιέγραφε μ’ αυτόν τον τρόπο. Το « μανιτάρι » που δημιουργείται με την έκρηξη της ατομικής βόμβας παραλληλίστηκε με τον καπνό του φρέατος της αβύσσου της πέμπτης σάλπιγγας της Αποκάλυψης31. Και είναι γεγονός πως υπάρχει εκπληκτική ομοιότητα της εικόνας της έκρηξης με τις τοιχογραφίες που δημιουργήθηκαν αρκετούς αιώνες νωρίτερα για να απεικονίσουν αυτό το αποκαλυπτικό θέμα, ομοιότητα που σχολιάστηκε και σχολιάζεται έντονα από πολλούς.
Ανεξάρτητα απ’ την πίστη που δείχνει κάποιος σε όλες αυτές τις απόψεις, ένα είναι σίγουρο. Η Αποκάλυψη, που πάντοτε ερμηνευόταν με βάση τα δεδομένα που είχε στην διάθεσή του ο ερμηνευτής, σήμερα ερμηνεύεται με βάση τα σύγχρονα επιστημονικά και τεχνολογικά δεδομένα. Έτσι, επι παραδείγματι η εικόνα της χάραξης του ανθρώπου με πυρωμένο σίδηρο, που προέρχεται απ’ τη Ρωμαϊκή εποχή έχει δώσει πλέον την θέση της σε μια εικόνα απόλυτα σύγχρονη, εμπνευσμένη από τα πιο πρόσφατα τεχνολογικά επιτεύγματα, μια εικόνα που βασίζεται σε μια ερμηνεία εναρμονισμένη με τα πιο σύγχρονα δεδομένα και πρότυπα.
Όχι άσχετη με την εξέλιξη της τεχνολογίας είναι και η τρίτη αιτία επικαιρότητας του θέματος που δεν είναι άλλη απ’ την μόλυνση του περιβάλλοντος. Η μόλυνση του περιβάλλοντος, συνέπεια της αλόγιστης χρήσης της τεχνολογίας από τον άνθρωπο, θεωρήθηκε πως αποτελεί την εκπλήρωση προφητειών της Αποκάλυψης, και προκάλεσε την διατύπωση σεναρίων σχετικών με το τέλος του κόσμου, το οποίο, σύμφωνα με την Χριστιανική διδασκαλία συνδέεται με τον Αντίχριστο.
Στην Αποκάλυψη προφητεύεται μια μόλυνση του περιβάλλοντος και μια « επανάσταση » των στοιχείων της φύσης. Έτσι, αναφέρεται π.χ. πως « εμολύνθη το τρίτον της θαλάσσης », ή πως οι άνθρωποι « εκαυματίσθησαν καύμα μέγα ».
Αλλά και στον εσχατολογικό λόγο του Κυρίου αναφέρεται π.χ. πως ο ήλιος θα σκοτισθεί και τα αστέρια θα σβήσουν. Όλες αυτές οι αναφορές που μέχρι πριν μερικές δεκαετίες ακούγονταν απίστευτες, σήμερα με την μόλυνση του περιβάλλοντος και την νέα πραγματικότητα που αντιμετωπίζει πλέον η ανθρωπότητα απέκτησαν εντελώς καινούργιο νόημα. Παλαιότερα, ο άνθρωπος ακόμη και αν το επεδίωκε δεν θα μπορούσε να μολύνει το έν τρίτον των υδάτων της γήινης σφαίρας. Σήμερα, απλά, αντιμετωπίζουμε αυτήν την πραγματικότητα.
Άλλες σχετικές αναφορές της Αποκάλυψης, ερμηνεύονται και αυτές με παρόμοιο τρόπο, με βάση τα σύγχρονα δεδομένα σχετικά με την μόλυνση του περιβάλλοντος. Έτσι, π.χ. οι βλάβες που προκαλεί η ηλιακή ακτινοβολία χωρίς την προστασία του στρώματος του όζοντος, εξ αιτίας της φθοράς που έχει αυτό υποστεί από διάφορες χημικές ουσίες, θεωρήθηκε πως είναι το κλειδί της ερμηνείας του χωρίου για το « καύμα μέγα ». Σύμφωνα με μια άλλη ερμηνευτική πρόταση της ίδιας σχολής ο ήλιος και τα αστέρια δεν θα σκοτισθούν. Απλά, το φως τους δεν θα φτάνει στη γη καθώς ένα νέφος από καπνούς, πυρηνική στάχτη ή κάτι άλλο, θα εμποδίζει το φως τους να φτάσει στη γη. Και πάει λέγοντας.
Συνεχίζεται
Σημειώσεις
