Ο Αίολος, βασιλιάς των ανέμων, έδωσε στον Οδυσσέα ένα ασκί που τούςπεριείχε όλους εκτός από έναν, αυτό που θα τον μετέφερε στην Ιθάκη. Αλλά ενώ ο ήρωας της Οδύσσειας κοιμόταν, το πλήρωμα του πλοίου του, πιστεύοντας ότι το ασκί περιείχε χρυσό και πολύτιμους λίθους, το άνοιξε, απελευθερώνοντας όλους τους ανέμους που υπήρχαν μέσα. Έτσι ξέσπασε μια καταιγίδα, οδηγώντας το πλοίο του Οδυσσέα μακριά από το νησί του και αναγκάζοντάς τον σε περαιτέρω χρόνια περιπλάνησης. Αυτός ο μύθος θα μπορούσε να είναι μια αλληγορία για το τι συμβαίνει με τους «ανεμόμυλους», που κάποτε θεωρούνταν πανάκεια για όλα τα δεινά, και τώρα αποκαλύπτουν τη σκοτεινή τους πλευρά. Πράγματι, η αιολική ενέργεια παρουσιάζεται από τους πολιτικούς και τα μέσα ενημέρωσης ως ο σωτήρας της ενεργειακής μετάβασης, υποτίθεται ότι σώζει το κλίμα, δημιουργεί θέσεις εργασίας και οδηγεί σε ένα «πράσινο» μέλλον. Ωστόσο, η πραγματικότητα που καταγράφεται σε ένα βιβλίο του φυσικού Peter Mayer και του δημοσιογράφου Torsten Engelbrecht, Die Windkraft Lüge (Το ψέμα της ανεμογεννήτριας), αφηγείται μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Αυτό το έργο συγκεντρώνει τις πιο σημαντικές αναλύσεις και μελέτες των τελευταίων ετών σχετικά με τις πραγματικές επιπτώσεις στην υγεία, την άγρια ζωή, τη βλάστηση, τους ωκεανούς, την ατμόσφαιρα και την οικονομία. Βασισμένο σε μετρήσεις, φυσικούς νόμους και μελέτες που έχουν αξιολογηθεί από ομοτίμους, σκιαγραφεί μια σαφή εικόνα: η αιολική ενέργεια δεν αποτελεί βιώσιμη συμβολή, αλλά μάλλον μια οικολογική, υγειονομική και οικονομική καταστροφή.
Οι ανεμογεννήτριες αφαιρούν κυρίως κινητική ενέργεια από την περιβάλλουσα ατμόσφαιρα, μετατρέποντάς την σε ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα στη γεννήτρια, και επίσης παράγουν αναταράξεις και υπόηχους. Σύμφωνα με τους νόμους της ρευστοδυναμικής του Bernoulli, η πίεση και η ταχύτητα της ροής του αέρα μειώνονται, με μετρήσιμες συνέπειες για τη βλάστηση, την εξάτμιση και το κλίμα. Δεδομένου ότι η ενεργειακή πυκνότητα των πτερυγίων είναι αρκετές τάξεις μεγέθους χαμηλότερη από αυτή της υδροηλεκτρικής ενέργειας, του άνθρακα ή των πυρηνικών καυσίμων, αυτό απαιτεί τεράστια έκταση γης, οδηγεί σε συμπύκνωση του εδάφους και έχει ως αποτέλεσμα ακραίες ταχύτητες στις κορυφές των πτερυγίων, αρκετών εκατοντάδων χιλιομέτρων την ώρα. Αυτή η μετατροπή δεν είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος για το τοπικό περιβάλλον. Ο υπόηχος (κάτω των 20 Hz) δεν είναι παρενέργεια, αλλά άμεση συνέπεια της αεροδυναμικής. Με τυπική ταχύτητα περιστροφής 15 στροφών ανά λεπτό και με τρία πτερύγια, η συχνότητα επανάληψης είναι 0,75 Hz. Το αντίστοιχο μήκος κύματος είναι περίπου 457 μέτρα. Αυτά τα κύματα διαπερνούν κτίρια, υφίστανται μικρή εξασθένηση και διαδίδονται για χιλιόμετρα. Οι μηχανισμοί που καθορίζουν τη δημιουργία τους περιλαμβάνουν την αποκόλληση της ροής του αέρα στη σκιά του πύργου, την περιοδική συμπίεση της αέριας μάζας μεταξύ της λεπίδας και του πύργου, και τις δίνες στις άκρες των λεπίδων. Το βιβλίο καταγράφει μελέτες που περιγράφουν κυτταρικές επιδράσεις: αλλοιωμένη μικροκυκλοφορία, κυτταρικό στρες, αυξημένη κορτιζόλη και διαταραχές στον μεταβολισμό του ασβεστίου και της ενέργειας. Μια επιδημιολογική μελέτη που διεξήχθη από τους Vahl και Dietz στην περιοχή Paderborn συνέκρινε δήμους με εκτεταμένη ανάπτυξη αιολικής ενέργειας (έως 533 MW) με περιοχές ελέγχου χωρίς ανεμόμυλους: η συχνότητα εμφάνισης νέων κρουσμάτων καρδιακής ανεπάρκειας και απειλητικών για τη ζωή αρρυθμιών αυξήθηκε σημαντικά, με αυξήσεις που κυμαίνονταν από 20 έως 68%.
Επιπλέον, οι ανεμογεννήτριες παρεμβαίνουν στην υποηχητική επικοινωνία πολυάριθμων ειδών και προκαλούν μαζικούς θανάτους πτηνών και νυχτερίδων λόγω άμεσης πρόσκρουσης ή βαροτραύματος. Τα ποσοστά θνησιμότητας αυγών σε πτηνά και κοτόπουλα αυξάνονται κοντά σε περιοχές με πολυσύχναστα πάρκα ανεμογεννητριών. Αρκετές μελέτες τεκμηριώνουν μείωση της ποικιλομορφίας και της παραγωγικότητας των φυτών. Μια μελέτη των Zhao et al. (BMC Ecology and Evolution, 2025) που διεξήχθη στην Εσωτερική Μογγολία δείχνει ότι τα αιολικά πάρκα μειώνουν την ποικιλομορφία των λιβαδιών, αλλοιώνουν τα λειτουργικά χαρακτηριστικά και μειώνουν σημαντικά την παραγωγικότητα. Αυτό οφείλεται σε αλλοιώσεις στα μικροοικοτόπα: χαμηλότερη περιεκτικότητα σε νερό του εδάφους, χαμηλότερη οργανική ύλη και χαμηλότερη διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών. Τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, από την πλευρά τους, θερμαίνουν το θαλασσινό νερό και τον αέρα, αλλοιώνουν τα πρότυπα ανέμου και βροχόπτωσης και εκτρέπουν τις βροχοπτώσεις μακριά από την ξηρά. Το βιβλίο περιλαμβάνει υπολογισμούς σχετικά με τις τοπικές επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη και επισημαίνει τον ιδιαίτερα προβληματικό συνδυασμό με τα κέντρα δεδομένων. Επιπλέον, τα πτερύγια των στροφείων απαιτούν τεράστιες ποσότητες ξύλου, συμπεριλαμβανομένου του Αμαζονίου, οδηγώντας στην αποψίλωση των δασών και τελικά καταστρέφοντας τις δεξαμενές άνθρακα. Και το πρόβλημα της διάθεσης παραμένει άλυτο: τα πτερύγια του ρότορα είναι κατασκευασμένα από σύνθετα υλικά που περιέχουν ίνες που μοιάζουν με αμίαντο, επομένως όταν σπάνε ή φθείρονται, απελευθερώνουν μικροπλαστικά σωματίδια και PFAS («επίμονες επικίνδυνες χημικές ουσίες») στο έδαφος, το νερό και την τροφική αλυσίδα, καθιστώντας τα ανιχνεύσιμα στην άγρια ζωή και τα οστρακοειδή.
Από οικονομικής άποψης, η ψευδαίσθηση της φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας επιμένει. Οι τυπικές τιμές (περίπου 35 €/MWh) δεν λαμβάνουν υπόψη το κόστος του συστήματος της διακοπτόμενης παραγωγής: έλλειψη αδράνειας συστήματος, έλεγχος συχνότητας, υποστήριξη τάσης, επέκταση δικτύου, εφεδρικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας και μαζική υπερανάπτυξη. Οι αναλύσεις που περιλαμβάνουν αυτά τα πραγματικά πρόσθετα κόστη, τα οποία δεν αντικατοπτρίζονται στον τύπο, καταλήγουν σε αυξήσεις μεταξύ 135 και 235%, με τις πραγματικές ποσότητες παράδοσης να υπερβαίνουν κατά πολύ τις διαφημιζόμενες τιμές. Έτσι, ενώ οι λογαριασμοί αυξάνονται, η αγορά έχει σε μεγάλο βαθμό μετατραπεί σε ένα επενδυτικό μοντέλο με γνώμονα το κέρδος, το οποίο ουσιαστικά υποστηρίζεται από δημόσιες επιδοτήσεις, σε τέτοιο βαθμό που η μείωση των επιδοτήσεων οδηγεί ήδη στην αποτυχία ορισμένων έργων. Όσα παίρνει ο άνεμος, θα μπορούσε να πει κανείς.
Οι ανεμογεννήτριες αφαιρούν κυρίως κινητική ενέργεια από την περιβάλλουσα ατμόσφαιρα, μετατρέποντάς την σε ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα στη γεννήτρια, και επίσης παράγουν αναταράξεις και υπόηχους. Σύμφωνα με τους νόμους της ρευστοδυναμικής του Bernoulli, η πίεση και η ταχύτητα της ροής του αέρα μειώνονται, με μετρήσιμες συνέπειες για τη βλάστηση, την εξάτμιση και το κλίμα. Δεδομένου ότι η ενεργειακή πυκνότητα των πτερυγίων είναι αρκετές τάξεις μεγέθους χαμηλότερη από αυτή της υδροηλεκτρικής ενέργειας, του άνθρακα ή των πυρηνικών καυσίμων, αυτό απαιτεί τεράστια έκταση γης, οδηγεί σε συμπύκνωση του εδάφους και έχει ως αποτέλεσμα ακραίες ταχύτητες στις κορυφές των πτερυγίων, αρκετών εκατοντάδων χιλιομέτρων την ώρα. Αυτή η μετατροπή δεν είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος για το τοπικό περιβάλλον. Ο υπόηχος (κάτω των 20 Hz) δεν είναι παρενέργεια, αλλά άμεση συνέπεια της αεροδυναμικής. Με τυπική ταχύτητα περιστροφής 15 στροφών ανά λεπτό και με τρία πτερύγια, η συχνότητα επανάληψης είναι 0,75 Hz. Το αντίστοιχο μήκος κύματος είναι περίπου 457 μέτρα. Αυτά τα κύματα διαπερνούν κτίρια, υφίστανται μικρή εξασθένηση και διαδίδονται για χιλιόμετρα. Οι μηχανισμοί που καθορίζουν τη δημιουργία τους περιλαμβάνουν την αποκόλληση της ροής του αέρα στη σκιά του πύργου, την περιοδική συμπίεση της αέριας μάζας μεταξύ της λεπίδας και του πύργου, και τις δίνες στις άκρες των λεπίδων. Το βιβλίο καταγράφει μελέτες που περιγράφουν κυτταρικές επιδράσεις: αλλοιωμένη μικροκυκλοφορία, κυτταρικό στρες, αυξημένη κορτιζόλη και διαταραχές στον μεταβολισμό του ασβεστίου και της ενέργειας. Μια επιδημιολογική μελέτη που διεξήχθη από τους Vahl και Dietz στην περιοχή Paderborn συνέκρινε δήμους με εκτεταμένη ανάπτυξη αιολικής ενέργειας (έως 533 MW) με περιοχές ελέγχου χωρίς ανεμόμυλους: η συχνότητα εμφάνισης νέων κρουσμάτων καρδιακής ανεπάρκειας και απειλητικών για τη ζωή αρρυθμιών αυξήθηκε σημαντικά, με αυξήσεις που κυμαίνονταν από 20 έως 68%.
Επιπλέον, οι ανεμογεννήτριες παρεμβαίνουν στην υποηχητική επικοινωνία πολυάριθμων ειδών και προκαλούν μαζικούς θανάτους πτηνών και νυχτερίδων λόγω άμεσης πρόσκρουσης ή βαροτραύματος. Τα ποσοστά θνησιμότητας αυγών σε πτηνά και κοτόπουλα αυξάνονται κοντά σε περιοχές με πολυσύχναστα πάρκα ανεμογεννητριών. Αρκετές μελέτες τεκμηριώνουν μείωση της ποικιλομορφίας και της παραγωγικότητας των φυτών. Μια μελέτη των Zhao et al. (BMC Ecology and Evolution, 2025) που διεξήχθη στην Εσωτερική Μογγολία δείχνει ότι τα αιολικά πάρκα μειώνουν την ποικιλομορφία των λιβαδιών, αλλοιώνουν τα λειτουργικά χαρακτηριστικά και μειώνουν σημαντικά την παραγωγικότητα. Αυτό οφείλεται σε αλλοιώσεις στα μικροοικοτόπα: χαμηλότερη περιεκτικότητα σε νερό του εδάφους, χαμηλότερη οργανική ύλη και χαμηλότερη διαθεσιμότητα θρεπτικών συστατικών. Τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, από την πλευρά τους, θερμαίνουν το θαλασσινό νερό και τον αέρα, αλλοιώνουν τα πρότυπα ανέμου και βροχόπτωσης και εκτρέπουν τις βροχοπτώσεις μακριά από την ξηρά. Το βιβλίο περιλαμβάνει υπολογισμούς σχετικά με τις τοπικές επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη και επισημαίνει τον ιδιαίτερα προβληματικό συνδυασμό με τα κέντρα δεδομένων. Επιπλέον, τα πτερύγια των στροφείων απαιτούν τεράστιες ποσότητες ξύλου, συμπεριλαμβανομένου του Αμαζονίου, οδηγώντας στην αποψίλωση των δασών και τελικά καταστρέφοντας τις δεξαμενές άνθρακα. Και το πρόβλημα της διάθεσης παραμένει άλυτο: τα πτερύγια του ρότορα είναι κατασκευασμένα από σύνθετα υλικά που περιέχουν ίνες που μοιάζουν με αμίαντο, επομένως όταν σπάνε ή φθείρονται, απελευθερώνουν μικροπλαστικά σωματίδια και PFAS («επίμονες επικίνδυνες χημικές ουσίες») στο έδαφος, το νερό και την τροφική αλυσίδα, καθιστώντας τα ανιχνεύσιμα στην άγρια ζωή και τα οστρακοειδή.
Από οικονομικής άποψης, η ψευδαίσθηση της φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας επιμένει. Οι τυπικές τιμές (περίπου 35 €/MWh) δεν λαμβάνουν υπόψη το κόστος του συστήματος της διακοπτόμενης παραγωγής: έλλειψη αδράνειας συστήματος, έλεγχος συχνότητας, υποστήριξη τάσης, επέκταση δικτύου, εφεδρικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας και μαζική υπερανάπτυξη. Οι αναλύσεις που περιλαμβάνουν αυτά τα πραγματικά πρόσθετα κόστη, τα οποία δεν αντικατοπτρίζονται στον τύπο, καταλήγουν σε αυξήσεις μεταξύ 135 και 235%, με τις πραγματικές ποσότητες παράδοσης να υπερβαίνουν κατά πολύ τις διαφημιζόμενες τιμές. Έτσι, ενώ οι λογαριασμοί αυξάνονται, η αγορά έχει σε μεγάλο βαθμό μετατραπεί σε ένα επενδυτικό μοντέλο με γνώμονα το κέρδος, το οποίο ουσιαστικά υποστηρίζεται από δημόσιες επιδοτήσεις, σε τέτοιο βαθμό που η μείωση των επιδοτήσεων οδηγεί ήδη στην αποτυχία ορισμένων έργων. Όσα παίρνει ο άνεμος, θα μπορούσε να πει κανείς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου