Πηγή: Μαρτσέλο Βενετσιάνι
Στους νέους που βγαίνουν στους δρόμους για να σπάσουν καταστήματα και βιτρίνες, να συγκρούονται με την αστυνομία και να πυρπολήσουν τους δρόμους, θα ήθελα να μοιραστώ μια μαρτυρία απόλυτης αλληλεγγύης με τη βία τους, μια μαρτυρία από το παρελθόν. Την 1η Ιουνίου 1915, ο Μπενίτο Μουσολίνι έγραψε στον Τζιοβάνι Παπίνι στο επιστολόχαρτο της Il Popolo d'Italia, της οποίας ήταν ιδρυτής και συντάκτης, λέγοντάς του ότι ένα άρθρο που επαινούσε τη βία στο Μιλάνο είχε λογοκριθεί. Συνόψισε τα επιχειρήματα ως εξής: «Το Μιλάνο ήταν υπέροχο την περασμένη Τετάρτη. Τουλάχιστον εκατό γερμανικά καταστήματα καταστράφηκαν κυριολεκτικά. Εκείνο το βράδυ, σαν άουτο ντα φε, σε εκατό δρόμους έκαναν στάχτη τα έπιπλα τόσων γερμανικών οικογενειών. Μπορείτε να φανταστείτε ένα πιάνο να πετάχτηκε στον δρόμο από τον πέμπτο όροφο; Το Μιλάνο φαινόταν φανταστικό και απαίσιο. Όποιος δεν έχει δει εκείνη την αξέχαστη μέρα δεν μπορεί να φανταστεί τι είναι ικανό να κάνει το πλήθος του Μιλάνου όταν το κυριεύει το πνεύμα της εξέγερσης και της καταστροφής». Εκτός από την αναφορά στους Γερμανούς, φαίνεται να περιγράφει τη βία των τελευταίων ημερών και την εξυμνεί. Η μόνη διαφορά είναι ότι πολλοί από αυτούς τους νεαρούς άνδρες που λεηλάτησαν το Μιλάνο πήγαν στη συνέχεια να πολεμήσουν στο όνομα της Ιταλίας, και κάποιοι έχασαν τη ζωή τους εκεί. Εδώ, ωστόσο, επέστρεψαν σπίτι σώοι και αβλαβείς. Θα είναι ωραίο για τα παιδιά των φασιστών να ξέρουν ότι ο Μουσολίνι τους ευλογεί από μακριά, ότι είναι πνευματικά μαζί τους. Αυτός ο Μουσολίνι που επέβαλε την τάξη λίγα χρόνια αργότερα, τάχθηκε με τους Γερμανούς που απεχθανόταν τότε, και κατέληξε να κρεμαστεί στην Πιατσάλε Λορέτο του Μιλάνου, σε εκείνο το τρομερό υπαίθριο σφαγείο.
Ας επιστρέψουμε όμως στο σήμερα. Τι θέλουν οι νέοι;
Αυτό το ερώτημα αντηχεί στα μέσα ενημέρωσης και στα χείλη των ανθρώπων, και νιώθω σαν να επιστρέφω στον εικοστό αιώνα, τον αιώνα των νέων και της πρωτοκαθεδρίας τους, του ρόλου τους ως πρωτοπόρων της ιστορίας και της καινοτομίας. Αυτό το ερώτημα προϋποθέτει ένα είδος γενεαλογικής ενότητας, ένα ιδανικό και ψυχολογικό καθεστώς των νέων που τους ενώνει. Δεν αναρωτιόμαστε ποτέ: αλλά τι θέλουν οι ηλικιωμένοι ή οι ηλικιωμένοι; Ο καθένας έχει τη δική του ιστορία, ενώ για τους νέους εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε μια βιοπολιτική τάξη για να δηλώσουμε μια κοινή βούληση σε κίνηση και κινητοποίηση. Στην πραγματικότητα, λέτε νέοι και δεν έχετε πει σχεδόν τίποτα: το μόνο κοινό χαρακτηριστικό τους είναι η σύγχρονη εποχή τους. Και το μόνο καθολικό χαρακτηριστικό που έχουν οι περισσότεροι από αυτούς κοινό είναι ότι είναι βιοτεχνολογικά πλάσματα, με έντονη ικανότητα να χρησιμοποιούν την τεχνολογία, σχεδόν στο σημείο να συγχωνεύουν σώμα, νου και τεχνολογικά παρακλάδια. Μπορούμε να τολμήσουμε να διακρίνουμε τους νέους από τους μεγαλύτερους σε ηλικία ακριβώς με βάση την τεχνολογία: και οι δύο είναι μαζικοί και συνηθισμένοι χρήστες, αλλά οι πρώτοι είναι κυρίως ενεργοί, οι δεύτεροι κυρίως παθητικοί - δηλαδή, οι πρώτοι την χειρίζονται με ευκολία, είναι πιο εξοικειωμένοι με το μέσο με το οποίο αισθάνονται σχεδόν οικείοι. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, από την άλλη πλευρά, χρησιμοποιούν την τεχνολογία αλλά είναι παθητικοί και επαναλαμβανόμενοι δέκτες, ούτε πειραματικοί ούτε καινοτόμοι, δεν την κατακτούν με την ταχύτητα και την ομοιομορφία των νέων.
Τότε όπως και τώρα, είναι μια ακατάλληλη γενίκευση να ρωτάμε: τι θέλουν οι νέοι; Ακόμα και στην εποχή του '68, την κατεξοχήν εξέγερση των νέων, και ακόμη και πριν, κατά τη διάρκεια του φοιτητικού κινήματος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και των πολιτικών επαναστάσεων, και ακόμη και μετά, κατά τη διάρκεια των Χρόνων του Μολύβδου και των ταραχών στους δρόμους, αυτό το ερώτημα - τι θέλουν οι νέοι - προέκυψε στην πραγματικότητα από μια συνέκδοχη, επειδή χρησιμοποιούσε το μέρος για το σύνολο, ή μάλλον μια σαφή μειοψηφία, ας πούμε το ένα δέκατο των νέων, για να υποδείξει ολόκληρη τη νεολαία. Την εποχή του '68, οι διαμαρτυρίες των νέων διαπερνούσαν ένα κλίμα, έναν κόσμο, αλλά ένα μεγάλο μέρος των νέων δεν συμμετείχε ενεργά. Πολλοί νέοι τότε δεν πρόσεξαν το '68, δεν το θεώρησαν διαφορετικό από τα προηγούμενα ή τα επόμενα χρόνια, είδαν μερικές ακόμη διαδηλώσεις, αλλά αυτό που άλλαξε συνέβη όπως τα προηγούμενα και τα επόμενα χρόνια, χωρίς να συμπυκνωθεί σε έναν μόνο χρόνο ή σε ένα μόνο νεανικό κίνημα.
Ακόμα περισσότερο σήμερα, η ομοιομορφία που προκαλείται από την τεχνολογία και τον παγκόσμιο κομφορμισμό δεν διαμορφώνει τις υπολειμματικές βούλες και δεν οδηγεί τους νέους να βγουν στους δρόμους ομόφωνα. Εκτός από τις επιπτώσεις των διαμαρτυριών - αυτές που επιδιώκουν βία και αναταραχή, αυτές που στοχεύουν σε πολιτικά και αντικυβερνητικά αποτελέσματα και αυτές που διαδηλώνουν για συγκεκριμένες ελλείψεις ή αιτήματα - ένα μεγάλο μέρος των νέων αποξενώνεται από αυτό το κοχλάζον μάγμα, αποσύρεται, το αμφισβητεί ή φεύγει από αυτό.
Σε σύγκριση με το παρελθόν, έχουμε λιγότερη επιθυμία για το μέλλον, λιγότερη προσδοκία για αλλαγές που σώζουν ζωές, περισσότερο φόβο για καταστροφικές αλλαγές. Και σε σύγκριση με το παρελθόν, οι νέοι δεν είναι μια ομάδα που επεκτείνεται αλλά μια ομάδα που συρρικνώνεται. Αποτελούν μια μικρή μειονότητα του πληθυσμού, που διογκώνεται ελάχιστα μόνο από τις μεταναστευτικές ροές και τις δεύτερες γενιές.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της σημερινής νεολαίας και της χθεσινής νεολαίας, ή, αν θέλετε, μεταξύ της σημερινής νεολαίας και των σημερινών ηλικιωμένων; Δεν είναι πιο ηλίθιοι από αυτούς του χθες ή τους γονείς τους, ούτε είναι πιο βίαιοι. Η πραγματική διαφορά είναι ότι έχουν λιγότερους όρους σύγκρισης, δεν ξέρουν πώς είναι να ζεις σε μια προ-ψηφιακή κοινωνία, δεν γνωρίζουν άλλους κόσμους και ιστορίες πέρα από αυτήν στην οποία ζουν. Γνωρίζουν τον εικονικό κόσμο της τεχνολογίας αλλά λιγότερο τους πραγματικούς κόσμους της ζωής. Γνωρίζουν περισσότερα για τις αποστάσεις, αλλά λιγότερα για την εγγύτητα, τι είναι κοντά τους. Έχουν μεγαλώσει για την μοναδικότητα, ή μάλλον, για τον μαζικό παγκόσμιο ατομικισμό. Και δεν είναι πιο βίαιοι αλλά πιο ευάλωτοι και πιο εγωκεντρικοί (και απογοητευμένοι από το εγώ). Η βία, επίσης, είναι μια αντίδραση στην ευαλωτότητά τους, καθώς και στην αποξένωση από τον έξω κόσμο.
Σήμερα, υπάρχουν λιγότερες ευκαιρίες να διοχετευθεί η ευφορία και η βία από ό,τι στις μέρες που οι πόλεμοι διεξάγονταν περιοδικά. Ο αθλητισμός παραμένει, αλλά το είδος που ασκείται. Όταν, ωστόσο, η βίαιη παρόρμηση διοχετεύεται στο πάθος των κερκίδων, τότε αναπαράγει τη βία στο περιθώριο των αθλητικών αγώνων.
Επιπλέον, σε σύγκριση με το παρελθόν, για τουλάχιστον μισό αιώνα, και ακόμη περισσότερο, υπάρχουν κάποιες ευκαιρίες για μέθη έξω από το πλαίσιο και το μέτρο των κοινωνικών σχέσεων. Το αλκοόλ, η ταχύτητα και τα ναρκωτικά είναι τα τρία πιο συνηθισμένα μέσα διαφυγής. Κάποτε, υπήρχε μόνο το αλκοόλ. Και υπάρχει μεγαλύτερη κακοποίηση της νύχτας, ένα ξύπνημα ή μια υπνοβασία στις μικρές και ανυπόληπτες ώρες. Σε σύγκριση με το παρελθόν, το σεξ είναι λιγότερο διαδεδομένο, και οι μικτές ομάδες ανδρών και γυναικών είναι όλο και λιγότερο συχνές. Η σεξουαλική κακοποίηση, η βία και ο βιασμός, ωστόσο, παραμένουν πολύ υψηλά, αν όχι υψηλότερα, ειδικά μεταξύ εκείνων που είναι λιγότερο ικανοί να συμμετάσχουν σε αυτό παρά την ισχυρή και απογοητευμένη ορμονική τους ευφορία (ειδικά οι νέοι μετανάστες).
Επιστρέφοντας στο ερώτημα με το οποίο ξεκινήσαμε: τι θέλουν οι νέοι; Θέλουν τα πάντα, δεν θέλουν τίποτα, δεν θέλουν απολύτως τίποτα, αλλά πάνω απ' όλα, δεν θέλουν τα ίδια πράγματα. Δεν είναι μια γενιά νέων, αλλά μόρια σε έναν κόσμο που είναι διαλυμένος και δύσκολος να ανασυναρμολογηθεί, φτιαγμένος από δισεκατομμύρια κομμάτια.
Τότε όπως και τώρα, είναι μια ακατάλληλη γενίκευση να ρωτάμε: τι θέλουν οι νέοι; Ακόμα και στην εποχή του '68, την κατεξοχήν εξέγερση των νέων, και ακόμη και πριν, κατά τη διάρκεια του φοιτητικού κινήματος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και των πολιτικών επαναστάσεων, και ακόμη και μετά, κατά τη διάρκεια των Χρόνων του Μολύβδου και των ταραχών στους δρόμους, αυτό το ερώτημα - τι θέλουν οι νέοι - προέκυψε στην πραγματικότητα από μια συνέκδοχη, επειδή χρησιμοποιούσε το μέρος για το σύνολο, ή μάλλον μια σαφή μειοψηφία, ας πούμε το ένα δέκατο των νέων, για να υποδείξει ολόκληρη τη νεολαία. Την εποχή του '68, οι διαμαρτυρίες των νέων διαπερνούσαν ένα κλίμα, έναν κόσμο, αλλά ένα μεγάλο μέρος των νέων δεν συμμετείχε ενεργά. Πολλοί νέοι τότε δεν πρόσεξαν το '68, δεν το θεώρησαν διαφορετικό από τα προηγούμενα ή τα επόμενα χρόνια, είδαν μερικές ακόμη διαδηλώσεις, αλλά αυτό που άλλαξε συνέβη όπως τα προηγούμενα και τα επόμενα χρόνια, χωρίς να συμπυκνωθεί σε έναν μόνο χρόνο ή σε ένα μόνο νεανικό κίνημα.
Ακόμα περισσότερο σήμερα, η ομοιομορφία που προκαλείται από την τεχνολογία και τον παγκόσμιο κομφορμισμό δεν διαμορφώνει τις υπολειμματικές βούλες και δεν οδηγεί τους νέους να βγουν στους δρόμους ομόφωνα. Εκτός από τις επιπτώσεις των διαμαρτυριών - αυτές που επιδιώκουν βία και αναταραχή, αυτές που στοχεύουν σε πολιτικά και αντικυβερνητικά αποτελέσματα και αυτές που διαδηλώνουν για συγκεκριμένες ελλείψεις ή αιτήματα - ένα μεγάλο μέρος των νέων αποξενώνεται από αυτό το κοχλάζον μάγμα, αποσύρεται, το αμφισβητεί ή φεύγει από αυτό.
Σε σύγκριση με το παρελθόν, έχουμε λιγότερη επιθυμία για το μέλλον, λιγότερη προσδοκία για αλλαγές που σώζουν ζωές, περισσότερο φόβο για καταστροφικές αλλαγές. Και σε σύγκριση με το παρελθόν, οι νέοι δεν είναι μια ομάδα που επεκτείνεται αλλά μια ομάδα που συρρικνώνεται. Αποτελούν μια μικρή μειονότητα του πληθυσμού, που διογκώνεται ελάχιστα μόνο από τις μεταναστευτικές ροές και τις δεύτερες γενιές.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της σημερινής νεολαίας και της χθεσινής νεολαίας, ή, αν θέλετε, μεταξύ της σημερινής νεολαίας και των σημερινών ηλικιωμένων; Δεν είναι πιο ηλίθιοι από αυτούς του χθες ή τους γονείς τους, ούτε είναι πιο βίαιοι. Η πραγματική διαφορά είναι ότι έχουν λιγότερους όρους σύγκρισης, δεν ξέρουν πώς είναι να ζεις σε μια προ-ψηφιακή κοινωνία, δεν γνωρίζουν άλλους κόσμους και ιστορίες πέρα από αυτήν στην οποία ζουν. Γνωρίζουν τον εικονικό κόσμο της τεχνολογίας αλλά λιγότερο τους πραγματικούς κόσμους της ζωής. Γνωρίζουν περισσότερα για τις αποστάσεις, αλλά λιγότερα για την εγγύτητα, τι είναι κοντά τους. Έχουν μεγαλώσει για την μοναδικότητα, ή μάλλον, για τον μαζικό παγκόσμιο ατομικισμό. Και δεν είναι πιο βίαιοι αλλά πιο ευάλωτοι και πιο εγωκεντρικοί (και απογοητευμένοι από το εγώ). Η βία, επίσης, είναι μια αντίδραση στην ευαλωτότητά τους, καθώς και στην αποξένωση από τον έξω κόσμο.
Σήμερα, υπάρχουν λιγότερες ευκαιρίες να διοχετευθεί η ευφορία και η βία από ό,τι στις μέρες που οι πόλεμοι διεξάγονταν περιοδικά. Ο αθλητισμός παραμένει, αλλά το είδος που ασκείται. Όταν, ωστόσο, η βίαιη παρόρμηση διοχετεύεται στο πάθος των κερκίδων, τότε αναπαράγει τη βία στο περιθώριο των αθλητικών αγώνων.
Επιπλέον, σε σύγκριση με το παρελθόν, για τουλάχιστον μισό αιώνα, και ακόμη περισσότερο, υπάρχουν κάποιες ευκαιρίες για μέθη έξω από το πλαίσιο και το μέτρο των κοινωνικών σχέσεων. Το αλκοόλ, η ταχύτητα και τα ναρκωτικά είναι τα τρία πιο συνηθισμένα μέσα διαφυγής. Κάποτε, υπήρχε μόνο το αλκοόλ. Και υπάρχει μεγαλύτερη κακοποίηση της νύχτας, ένα ξύπνημα ή μια υπνοβασία στις μικρές και ανυπόληπτες ώρες. Σε σύγκριση με το παρελθόν, το σεξ είναι λιγότερο διαδεδομένο, και οι μικτές ομάδες ανδρών και γυναικών είναι όλο και λιγότερο συχνές. Η σεξουαλική κακοποίηση, η βία και ο βιασμός, ωστόσο, παραμένουν πολύ υψηλά, αν όχι υψηλότερα, ειδικά μεταξύ εκείνων που είναι λιγότερο ικανοί να συμμετάσχουν σε αυτό παρά την ισχυρή και απογοητευμένη ορμονική τους ευφορία (ειδικά οι νέοι μετανάστες).
Επιστρέφοντας στο ερώτημα με το οποίο ξεκινήσαμε: τι θέλουν οι νέοι; Θέλουν τα πάντα, δεν θέλουν τίποτα, δεν θέλουν απολύτως τίποτα, αλλά πάνω απ' όλα, δεν θέλουν τα ίδια πράγματα. Δεν είναι μια γενιά νέων, αλλά μόρια σε έναν κόσμο που είναι διαλυμένος και δύσκολος να ανασυναρμολογηθεί, φτιαγμένος από δισεκατομμύρια κομμάτια.
ΜΙΑ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΗ ΕΞΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΚΑΘΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΙΑ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ, ΤΕΛΙΚΗΣ ΚΡΙΣΕΩΣ, . ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΕΞΕΓΕΡΣΕΩΝ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ. ΘΑ ΔΟΥΜΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΟ ΧΑΟΣ ΚΑΙ ΤΕΛΕΙΩΣΑΜΕ. ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΧΟΥΝ ΠΑΡΕΙ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΟΥΣ ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΣ ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΟΥΜΕ. ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΝΕΟΥΣ ΠΛΕΟΝ.ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΟΝΟ ΓΕΡΟΙ. ΜΑΤΑΙΟΔΟΞΟΙ ΣΤΗΝ ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου