Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 4

Συνέχεια από Κυριακή 26. Απριλίου 2026

Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 4

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

ΤΟΝ ΔΙ’ ΗΜΑΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΤΕΡΑΝ ΣΩΤΗΡΙΑΝ
ΚΑΤΕΛΘΟΝΤΑ ΕΚ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΣΑΡΚΩΘΕΝΤΑ ΕΚ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΑΓΙΟΥ
ΚΑΙ ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ, ΚΑΙ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΑΝΤΑ.

Όπως όταν η μητέρα σκύβει και γέρνει πάνω από το κλαμένο βρέφος στην κούνια, έτσι μοιάζει η κάθοδος του Δημιουργού των ανθρώπων σε αυτή την κοιλάδα των δακρύων. Στη θαυμαστή ύπαρξη του Υιού του Θεού μέσα στην αιωνιότητα αρμόζει και ο θαυμαστός τρόπος της καθόδου Του σε αυτόν τον κόσμο, τον χρονικό και ορατό. Ο σκοπός της καθόδου Του είμαστε εμείς οι άνθρωποι και η σωτηρία μας· και ο τρόπος είναι η γέννηση από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία. Ποιος το λέει αυτό; Αν το λέγαμε εμείς οι άνθρωποι, θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλει. Αλλά το είπε ο ίδιος Εκείνος για τον οποίο δεν μπορεί να αμφιβάλει κανείς που φέρει μέσα του την εικόνα του Θεού.

Ο ίδιος Εκείνος, ο Αληθινός, είπε για τον εαυτό Του ότι ήρθε για να υπηρετήσει και να δώσει τη ζωή Του λύτρο για πολλούς (Ματθ. 20,28). Να υπηρετήσει, βέβαια, τους ανθρώπους και να δώσει τον εαυτό Του λύτρο για τους ανθρώπους. Αυτός είναι ο σκοπός της καθόδου Του. Και τον τρόπο της καθόδου Του τον φανέρωσε όχι άνθρωπος —ποιος θα τον πίστευε;— αλλά αρχάγγελος του Θεού.

Ο αρχάγγελος του Θεού Γαβριήλ ανήγγειλε στην Παρθένο Μαρία στη Ναζαρέτ: «Ιδού, θα συλλάβεις και θα γεννήσεις υιό, και θα του δώσεις το όνομα Ιησούς». Στην ερώτηση της Μαρίας: «Πώς θα γίνει αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα;», ο αρχάγγελος του Θεού απάντησε: «Πνεύμα Άγιο θα έλθει επάνω σου, και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει· γι’ αυτό και το γεννώμενο θα είναι άγιο και θα ονομαστεί Υιός Θεού». Αν κάποιος από εσάς ρωτά με απορία: πώς είναι δυνατόν αυτό; — θα του απαντήσει ο ευαγγελιστής του Θεού, όπως απάντησε και στην Υπεραγία Παρθένο, λέγοντας: «Για τον Θεό τίποτε από όσα είπε δεν είναι αδύνατο» (Λουκ. 1,28-37). Αντί για ερωτήσεις και απορίες, εδώ αρμόζει περισσότερο η σιωπή και η χαρά· σιωπή μπροστά στο υψηλό μυστήριο και χαρά μπροστά στην παντοδύναμη ισχύ του Δημιουργού και Θεού μας.

Υιός του Θεού και Υιός της Παρθένου — Γεννημένος στους ουρανούς και στη γη. Υπάρχων στην αιωνιότητα και στον χρόνο. Αυτός είναι ο Μεσσίας σας, μορφωμένοι, και ο Σωτήρας σας. Γεννημένος στην αιωνιότητα από Πατέρα χωρίς μητέρα. Γεννημένος στον χρόνο από Μητέρα χωρίς πατέρα.

Όποιος θέλει να το κατανοήσει αυτό πλήρως, ας μας πει αν κατανόησε τον κόκκο της άμμου κάτω από τα πόδια του· ή ένα φύλλο πάνω στο δέντρο· ή τα άστρα στο στερέωμα του ουρανού... Κατανόησε έστω και το πιο μικρό δημιούργημα του Θεού, το οποίο πατά, ή βλέπει, ή αγγίζει; Ο ανθρώπινος νους, που εδώ και χιλιάδες και χιλιάδες χρόνια εξετάζει, μετρώντας, υπολογίζοντας, συγκρίνοντας, περιγράφοντας — κατανόησε άραγε μέχρι τέλους έστω και ένα μόνο έργο του Θεού σε αυτόν τον κόσμο;

Θαυμαστός είναι αυτός ο κόσμος· ολόκληρος αναπνέει θαύμα. Μυστηριώδης είναι αυτός ο κόσμος· ολόκληρος είναι θυμιατισμένος με φοβερό και υψηλό μυστήριο. Πόσο πιο θαυμαστός είναι λοιπόν ο Δημιουργός αυτού του κόσμου; Σε κάθε σημείο όπου αγγίζεται η αιωνιότητα με τον χρόνο, ο ουρανός με τη γη, φανερώνεται μεγάλο φως. Και το φως είναι εκείνο που είναι ακατανόητο για εσάς, όχι το σκοτάδι. Η Αγία Παρθένος στη Ναζαρέτ ήταν εκείνο το ευλογημένο σημείο όπου άγγιξε η αιωνιότητα τον χρόνο, ο ουρανός τη γη. Και από αυτό το άγγιγμα προήλθε μεγάλο φως, που ανέτειλε πάνω σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό το φως είναι που είναι ακατανόητο για εσάς, ευλογημένοι, όχι το σκοτάδι.

Ερευνάτε, ευλογημένοι, με ταπείνωση και φόβο· ερευνάτε με τον νου όλα όσα δημιούργησε ο Θεός, και πιστεύετε όσα Εκείνος αποκάλυψε για τον εαυτό Του και για το μεγάλο Του Είναι. «Διότι περπατούμε με πίστη, όχι με όραση» (Β΄ Κορ. 5,7). Μήπως είναι ο Θεός άνθρωπος, ώστε η πατρότητα και η γέννησή Του να γίνονται όπως η ανθρώπινη πατρότητα και γέννηση; Η ανθρώπινη πατρότητα και γέννηση είναι μόνο σύμβολο, μόνο σκιά και ωχρή εικόνα της θείας πατρότητας και γέννησης.

Δεν μας έχει αποκαλυφθεί, και γι’ αυτό δεν μπορούμε να γνωρίζουμε, ποια είναι η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος κατά την αιώνια γέννηση του Υιού του Θεού. Τι ωφελεί η έρευνα εκεί όπου ο Θεός σιωπά και δεν φανερώνει; Μας έχει όμως αποκαλυφθεί από τον Θεό, μέσω του αρχαγγέλου Γαβριήλ, κάτι για την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος κατά τη χρονική γέννηση του Υιού του Θεού. Και αυτό που ο Ύψιστος ευδόκησε να αποκαλύψει μέσω του ασώματου αγγελιαφόρου Του, αυτό μόνο γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε, δηλαδή, ότι το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε στην Παρθένο Μαρία στη Ναζαρέτ και ότι τη σκίασε η δύναμη του Υψίστου. Έτσι άγγιξε η αιωνιότητα τον χρόνο, ο ουρανός τη γη, το πνευματικό το σωματικό, και φανερώθηκε το μεγάλο Φως, που φωτίζει τον κόσμο και εσάς μέσα στον κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο η Αγία Παρθένος συνέλαβε μέσα στο σώμα της και έδωσε σώμα σε Εκείνον που ευδόκησε να είναι Μεσσίας και Σωτήρας και να εμφανιστεί ως άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους.

…Και έγινε άνθρωπος. Γιατί οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας έβαλαν και αυτή τη λέξη, αφού προηγουμένως είχαν ήδη πει: «και σαρκώθηκε»; Δεν ήταν άραγε αυτή η λέξη αρκετή και αρκετά σαφής; Σαρκώθηκε, έλαβε σώμα, φανερώθηκε μέσα σε σώμα — δεν είναι αυτό αρκετό; Καθόλου. Πολλά και διάφορα είναι τα σώματα στο σύμπαν. Ο Θεός φανερωνόταν στους Ισραηλίτες στους αρχαίους χρόνους με τη μορφή πύρινου στύλου και νεφέλης. Το Άγιο Πνεύμα φανερώθηκε στον Ιορδάνη με τη μορφή περιστεριού. Ήταν αναγκαίο να ειπωθεί ρητά σε ποιο σώμα φανερώθηκε στον κόσμο ο Υιός του Θεού. Φανερώθηκε μέσα σε ανθρώπινο σώμα. Όχι με μορφή ανθρώπου, όπως το Πνεύμα με μορφή περιστεριού — μη γένοιτο! — αλλά ως αληθινός σωματικός άνθρωπος. Ως πραγματικός, αληθινός άνθρωπος φανερώθηκε, και όχι ως φαινομενικός άνθρωπος. Γι’ αυτό ειπώθηκαν και οι δύο λέξεις: σαρκώθηκε και έγινε άνθρωπος.

Μας έκανε τιμή, τη μεγαλύτερη που μπορεί να γίνει, όταν ως Φιλάνθρωπος κατέβηκε ανάμεσά μας ως ένας από εμάς. Από την αιώνια δόξα και χαρά και ωραιότητα κατέβηκε στην κοιλάδα μας της αδοξίας, της λύπης και της ασχήμιας, για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας.

Όπως ο βασιλιάς στέλνει τους αγγελιαφόρους του σε μια πόλη και αναγγέλλει την έλευσή του, έτσι και ο Βασιλεύς των ουρανών, που από φιλανθρωπία θέλησε να φανερωθεί στη γη, έστελνε τους αγγελιαφόρους Του στο ανθρώπινο γένος και προανήγγελλε την έλευσή Του. Τέλος, «ταπείνωσε τον εαυτό Του, λαμβάνοντας μορφή δούλου, γενόμενος όμοιος με τους άλλους ανθρώπους» (Φιλιπ. 2,7). Και όλη αυτή την ταπείνωση την ανέλαβε εκούσια επάνω Του — για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας.

Αυτή η πίστη προσφέρθηκε από τον Θεό σε όλους τους ανθρώπους και σε όλες τις γενεές της γης. Αλλά δεν μπορούν να τη δεχθούν οι ακάθαρτοι, όσο δεν μετανοούν και δεν καθαρίζονται από την αδικία, την υπερηφάνεια και την ασπλαχνία. Πώς θα μπορούσαν να τη δεχθούν όσοι διέφθειραν την Εικόνα του Θεού μέσα τους; Η ουράνια φωνή δεν βρίσκει αντίλαλο στις σχισμένες χορδές των ψυχών τους.

Όταν ο Βασιλεύς των ουρανών με το χέρι Του τραβήξει εντελώς το παραπέτασμα των μυστηρίων και εμφανιστεί επάνω σε νεφέλες αγγέλων για να κρίνει — δύσκολα θα είναι, ω πόσο δύσκολα και φοβερά θα είναι τότε για τους κακόβουλους απίστους! Αλλά για τις ψυχές τις καθαρές και παρθενικές, μακαριότητα και μακαριότητα! Χίλιες φορές μακάριοι όσοι εγκαίρως καθαρίστηκαν από τις κακίες τους και δέχθηκαν και διατήρησαν μέσα τους την πίστη του Θεού — ουράνιο μύρο μέσα στις καθαρές καρδιές και στις δίκαιες ψυχές τους. Μπροστά στο πρόσωπο της Αγίας και πάναγνης Κόρης, της Θεοτόκου, δεν θα ντροπιαστούν στους ουρανούς, και από τον Υιό της θα λάβουν ευλογία και αιώνια ζωή.

Αυτή είναι η πίστη σας, χριστοφόροι, η πίστη των καθαρών και παρθενικών προγόνων σας. Ας είναι αυτή και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά έως το τέλος. Αυτή είναι η ανεντροπίαστη πίστη, η ορθόδοξη, η πίστη του φωτός, της αλήθειας και της παρηγοριάς. Αυτή είναι η πίστη των μεγαλύτερων, των καλύτερων, των ευγενέστερων μέσα στο γένος σας, και σε κάθε γένος και γενιά. Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των πραγματικά μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Αυτοί στην Κρίση θα ονομαστούν ευλογημένοι.

Ευαγγελιστής. Θεοτόκος. Φιλάνθρωπος.

… ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΩΘΕΝΤΑ ΥΠΕΡ ΗΜΩΝ ΕΠΙ ΠΟΝΤΙΟΥ ΠΙΛΑΤΟΥ,
ΚΑΙ ΠΑΘΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑΦΕΝΤΑ.

Η φλόγα της θείας αγάπης στην αιωνιότητα φλέγεται αδιάκοπα στην εστία της θείας πατρότητας και της θείας υιότητας. Οι άνεμοι του χρόνου δεν φτάνουν εκεί. Οι ιδιοτροπίες των μεταβολών δεν αγγίζουν εκείνη τη φλόγα, ούτε τη λυγίζουν, ούτε την αυξάνουν, ούτε τη μειώνουν. Γι’ αυτό η θεία αγάπη είναι ζωή που δεν γηράσκει, χαρά ατάραχη, δύναμη απεριόριστη. Με αυτή τη θαυμαστή φλόγα στα χέρια Του, και στην καρδιά Του, και σε ολόκληρο το Είναι Του, κατέβηκε ο Βασιλεύς των ουρανών με θαυμαστό τρόπο σε θαυμαστή αποστολή ανάμεσα στους ανθρώπους. Και είπε τα μακάρια λόγια: «Ήρθα να βάλω φωτιά στη γη· και πόσο θα ήθελα να είχε ήδη ανάψει!» (Λουκ. 12,49). Έστω και μία σπίθα από εκείνη την άγια φωτιά να έπεσε στις καρδιές σας, είναι αρκετή για να σας φωτίσει τον μακρύ δρόμο προς την αιώνια εστία. Μην τη σβήνετε, αλλά κρύψτε τη και φυλάξτε τη ως την πολυτιμότερη κληρονομιά, ω μορφωμένοι, εσείς που φέρετε μέσα σας την εικόνα του Θεού.

Ο Υιός του Θεού ο Μονογενής, ο Πολυαγαπημένος, έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε στη γη για εμάς και για τη σωτηρία μας. Δεν κατέβηκε από θρόνο σε θρόνο, αλλά από τον θρόνο σε ψυχρή πέτρα. Πολύ υπέφερε για εμάς και για τη σωτηρία μας. Και μόνο αν πούμε τόσο: πολύ υπέφερε — είναι ήδη αρκετό για τη δική μας ντροπή και για τη δόξα της αγάπης Του. Αλλά πρέπει να ειπωθούν περισσότερα, για να είναι πλήρης η αλήθεια. Ο Μεσσίας του ανθρώπινου γένους υπέμεινε συκοφαντίες, κακίες, παγίδες, φτυσίματα, ραπίσματα, εμπαιγμούς, μαστιγώσεις. Και με αυτά δεν ειπώθηκαν όλα. Καταδικάστηκε μαζί με ληστές, σταυρώθηκε επάνω στον σταυρό, έπαθε, εξέπνευσε μέσα σε βάσανα, τάφηκε. Δεν απέρριψε το υπερπλήρες ποτήριο των παθών, ούτε έβγαλε από το κεφάλι Του το ακάνθινο στεφάνι, ούτε πέταξε από τους ώμους Του τον βαρύ σταυρό. Έτσι Εκείνος στεφάνωσε την αληθινή πίστη, την ορθόδοξη, με το πάθος, και την αγάπη με τη θυσία.

Ξέρετε, μορφωμένοι, γιατί οι Άγιοι Πατέρες εισήγαγαν το όνομα του Ποντίου Πιλάτου, του θεοκτόνου, στο δικό μας Πιστεύω; Μην αμφιβάλλετε ότι έτσι ευδόκησε το Πνεύμα του Θεού το Άγιο, το οποίο ενέπνεε με σοφία τους Αγίους Πατέρες. Και το Πνεύμα του Θεού το Άγιο ευδόκησε έτσι, ώστε οι πιστοί να γνωρίζουν ακριβώς και για πάντα σε ποιον Χριστό πιστεύουν. Διότι εμφανίστηκαν, και θα εμφανιστούν, ψευδόχριστοι, ψεύτικοι μεσσίες στον κόσμο, για να εξαπατούν και να συγχύζουν. Γι’ αυτό το Πνεύμα το Άγιο, το Φιλάνθρωπο, το Παντεπόπτη, θέλησε να προστατεύσει για πάντα τους πιστούς στον Χριστό από κάθε απάτη και κάθε σύγχυση.

Γι’ αυτό, μέσω του στόματος των Αγίων Πατέρων στη Νίκαια, όρισε με ακρίβεια ποιον Χριστό εννοούμε όταν μιλούμε για τον Μεσσία και Σωτήρα του κόσμου. Εννοείται, μορφωμένοι, αποκλειστικά και μόνο εκείνος ο Ιησούς Χριστός που σταυρώθηκε επί Ποντίου Πιλάτου, του τότε ηγεμόνα του Ρωμαίου αυτοκράτορα. Αυτός ο Χριστός είναι ο μόνος αληθινός Χριστός, ο μόνος αψευδής Μεσσίας, ο μόνος φιλάνθρωπος Σωτήρας. Όλοι οι άλλοι, που παρουσιάστηκαν και που θα παρουσιαστούν στον κόσμο με αυτό το μεγάλο όνομα, έως την άκρη του χρόνου, έως την Ημέρα της Κρίσεως, είναι ψευδόχριστοι.

Ακόμη, το όνομα του Πιλάτου μνημονεύθηκε για να φανερωθεί και να επιβεβαιωθεί το πρόσωπο του Σωτήρα του κόσμου ως ιστορικό πρόσωπο, και όχι ως πρόσωπο πλασμένο από τη φαντασία. Όταν μνημονεύεται το όνομα του Ποντίου Πιλάτου, τότε προσδιορίζονται με αυτό και ο χρόνος και ο τόπος της εμφανίσεως του Χριστού Κυρίου στον κόσμο. Διότι είναι γνωστό με ακρίβεια, ακόμη και σύμφωνα με τους Ρωμαίους ιστορικούς, τους ειδωλολάτρες και χριστομάχους, πότε και πού ήταν ο Πόντιος Πιλάτος επίτροπος του Καίσαρα.

Δεν γνωρίζετε την ανθρώπινη αδυναμία, εσείς οι μορφωμένοι; Από την αδυναμία τους πολλοί — πάρα πολλοί — είναι επιρρεπείς να αρνούνται τον ευεργέτη τους, ενώ δεν αμφιβάλλουν για τον εχθρό τους. Από αυτή την αδυναμία, ορισμένοι άνθρωποι μέχρι τώρα —και τέτοιοι θα υπάρχουν και από εδώ και πέρα— αμφέβαλαν για το πρόσωπο του Χριστού ως ιστορικό πρόσωπο, ενώ κανείς ποτέ δεν αμφέβαλε για την ύπαρξη ενός ανθρώπου που λεγόταν Πόντιος Πιλάτος, ανθρώπου που κατά τον καιρό του Ρωμαίου Καίσαρα Τιβερίου ήταν επίτροπος του Καίσαρα στην πόλη Ιερουσαλήμ. Με τη μνεία, λοιπόν, του ονόματος του Ποντίου Πιλάτου, οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας θέλησαν να τονίσουν την ιστορικότητα του προσώπου του Χριστού, ο οποίος σε ορισμένο χρόνο και σε ορισμένο τόπο εμφανίστηκε και έζησε σε αυτόν τον κόσμο.

Ακόμη, το όνομα του Πιλάτου εισήχθη στο Πιστεύω για να φανερωθεί η αδικία των ειδωλολατρών. Οι ρωμαϊκοί νόμοι θεωρούνταν ένα από τα τελειότερα έργα που δημιούργησαν οι ειδωλολατρικοί λαοί. Ωστόσο, ο Άνθρωπος της Αθωότητας καταδικάστηκε σε θάνατο κατά τον καιρό της εξουσίας αυτών των πολυεγκωμιασμένων ρωμαϊκών νόμων επάνω στον κόσμο και από τον νομικό εκπρόσωπο αυτών των νόμων, τον Πόντιο Πιλάτο, επίτροπο του Ρωμαίου Καίσαρα. Εφαρμοσμένο στον Δίκαιο των δικαίων, αυτό το «τέλειο έργο» των ειδωλολατρών αποδείχθηκε τέλεια μηδαμινότητα. Ένας ακόμη φανερός λόγος ότι ο ίδιος ο ουράνιος Θεός έπρεπε να κατέβει στον κόσμο για να σώσει τον κόσμο από το καθολικό σκοτάδι της ειδωλολατρίας. Γι’ αυτό η μνεία του ονόματος του Πιλάτου στο Σύμβολο της Πίστεως ηχεί ως αιώνια καταδίκη όχι μόνο του εκτελεστή των ειδωλολατρικών νόμων, αλλά και αυτών των ίδιων των νόμων.

«Έπαθε και τάφηκε», είπαν οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας. Θα ρωτήσετε: γιατί έπρεπε να προστεθούν και αυτές οι λέξεις, αφού έχει ήδη ειπωθεί «σταυρωθέντα»; Όταν ένας άνθρωπος σταυρωθεί επάνω στον σταυρό και καρφωθεί με καρφιά, ποιος μπορεί να αμφιβάλλει για το πάθος του; Και όταν εκπνεύσει επάνω στον σταυρό, δεν είναι κάτι εντελώς φυσικό και συνηθισμένο να ταφεί; Οι λογικοί άνθρωποι δεν αμφιβάλλουν γι’ αυτό. Για τους λογικούς ανθρώπους αυτό είναι φυσικό και σαφές. Αλλά τους άλογους ανθρώπους τους κατατρώγει η αμφιβολία. Νομίζουν ότι υψώνουν τον εαυτό τους ταπεινώνοντας τον Χριστό. Και κρίνοντας τον Κριτή τους, νομίζουν ότι θα ξεφύγουν από την κρίση.

Εμφανίστηκαν ορισμένοι άλογοι άνθρωποι που ισχυρίστηκαν ότι ο Κύριος επάνω στον σταυρό δεν αισθάνθηκε πόνους. Έλεγαν ότι ο Χριστός ήταν μόνο φαινομενικός άνθρωπος και ότι, ως τέτοιος, δεν μπορούσε ούτε να αισθανθεί βάσανα και πάθη. Σαν να μην είχαν ακούσει τον στεναγμό του Υιού του Θεού στη Γεθσημανή: «Πατέρα μου, αν είναι δυνατόν, ας περάσει από μένα αυτό το ποτήριο» (Ματθ. 26,39)! Και σαν η πετρωμένη καρδιά τους να μην είναι ικανή να τρέμει μπροστά στην κραυγή του πόνου Του επάνω στον σταυρό: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» (Ματθ. 27,46)! Ω άδικοι, δεν πιστεύετε στο πάθος του μεγαλύτερου Παθόντος; Αρνείστε τον πόνο από τον οποίο η γη σείστηκε και ο ήλιος σκοτίστηκε; Πετρώθηκε η καρδιά σας μπροστά στον πόνο από τον οποίο σχίστηκαν οι πέτρες; Αυτές οι πέτρες θα μαρτυρήσουν εναντίον σας την Ημέρα της Ανταπόδοσης, τη Φοβερή Ημέρα.

Μακάριοι οι δύο άνδρες, ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος. Ιδού, αυτοί φρόντισαν το νεκρό σώμα του Κυρίου. Το κατέβασαν από τον σταυρό με ευλάβεια, το τύλιξαν προσεκτικά σε σινδόνα με αρώματα και το έθαψαν τιμητικά σε τάφο. Και οι Ιουδαίοι ήρθαν και ασφάλισαν τον τάφο και τον σφράγισαν. Και ζήτησαν από τον Πιλάτο φρουρά για να φυλάει τον τάφο, μήπως κάποιος κλέψει το σώμα του νεκρού Χριστού. Έτσι έγιναν τα πράγματα· και έτσι πιστεύουν οι λογικοί. Αλλά υπήρξαν άλογοι άνθρωποι που επαναλάμβαναν τον μύθο ότι το σώμα του Κυρίου δεν τάφηκε πλήρως, αλλά μόνο καλύφθηκε. Από αυτόν τον μύθο περιπετειώδεις συγγραφείς ύφαναν άλλους μύθους, αναληθείς και άδικους.

Όλες αυτές τις αναλήθειες και αδικίες εναντίον του Σωτήρα του κόσμου τις προέβλεπε εκ των προτέρων το Πνεύμα του Θεού το Άγιο, το οποίο φώτιζε και ενέπνεε τους Αγίους Πατέρες στη Νίκαια. Γι’ αυτό και τους παρακίνησε, δίπλα στη λέξη «σταυρωθέντα», να θέσουν και τις λέξεις: «παθόντα και ταφέντα». Για να γνωρίζετε εσείς, μορφωμένοι, και οι απόγονοί σας, για πάντα, την αλήθεια για τον Κύριο και Σωτήρα σας. Και για να μπορείτε με την αλήθεια να πολεμάτε την αναλήθεια.

Έτσι εξέφρασαν οι Άγιοι Πατέρες την πίστη μας στον Κύριο, τον Σωτήρα, Λυτρωτή και Αναγεννητή του ανθρώπινου γένους, ο οποίος από αγάπη έπαθε για τους αμαρτωλούς. Αυτή είναι η πίστη που αναγγέλθηκε σε όλους και προσφέρθηκε σε όλους. Όμως δεν μπορούν να τη δεχθούν οι αχάριστοι, οι εγωιστές, οι αυτάρκεις, οι άψυχοι. Πώς θα τη δεχθούν εκείνοι που σκέπασαν με χώμα την εικόνα του Θεού μέσα τους και έκαναν από τον εαυτό τους τάφο της ψυχής τους; Αληθινά, οι τάφοι δεν θα εισέλθουν στην αιώνια Βασιλεία του Θεού. Αλλά η φθορά θα παραδοθεί στο άσβεστο πυρ.

Αυτή είναι η πίστη των ευγνώμονων ψυχών. Ζώντας σε αυτή την κοιλάδα της πίκρας και του τρόμου, κάνουν το καλό χωρίς να περιμένουν ανταπόδοση. Γνώρισαν το αγκαθωτό χωράφι αυτού του κόσμου και καταβάλλουν κάθε φροντίδα ώστε το ίχνος τους να μην είναι ένα ακόμη αγκάθι. Σιωπούν όταν ακούν τη δηκτική μομφή: όλοι είναι αγκάθια, εσείς θα είστε τάχα τριαντάφυλλα! Και κλαίνε κρυφά για τους αδελφούς τους, που εργάζονται με ζήλο για να σημαδέψουν το ίχνος τους σε αυτόν τον κόσμο με αγκάθια. Ένα αγκάθι είναι αγαπητό στην καρδιά τους, ένα μόνο — εκείνο πάνω στο οποίο βάδισε το τρυφερό πόδι του Υιού του Θεού και πάνω στο οποίο άνθισαν τριαντάφυλλα.

Με ευγνώμονες καρδιές κοιτάζουν εκείνα τα τριαντάφυλλα και μεθούν από το άρωμά τους — ω, το μοναδικό ανεκτό και ζωοποιό άρωμα μέσα στη δυσωδία της μούχλας και του θανάτου.

Οι ευγνώμονες ψυχές κοιτάζουν και βλέπουν πολλά άλλα αγκάθια πλάι στον δρόμο του Χριστού. Βλέπουν τα αγκάθια της πίκρας, τον κήπο της αγίας Μητέρας του Σωτήρα του κόσμου, ολόκληρο ποτισμένο με δάκρυα, αλλά ολόκληρο πλούσια ανθισμένο με λευκά τριαντάφυλλα. Και κοιτάζοντας βλέπουν πολλούς άλλους, μικρότερους κήπους δικαίων και μαρτύρων για τη δικαιοσύνη, αγκαθωτούς βλαστούς στολισμένους με κάθε λογής άνθη. Και αναπνέοντας αισθάνονται ότι όλα αυτά τα άνθη μοιάζουν με τον Χριστό και ευωδιάζουν με το άρωμα του Χριστού, υγιές και ζωοποιό.

Και το αίσθημα της ευγνωμοσύνης προς τον ουράνιο Κηπουρό αναβλύζει στις καρδιές τους και ξεχειλίζει. Και αγωνίζονται με όλες τους τις δυνάμεις να κάνουν τη ζωή τους και τη ζωή των φίλων τους άνθος, μπόλι του Εσταυρωμένου Χριστού.

Αυτή είναι η πίστη σας, χριστοφόροι, η πίστη των προγόνων σας, ευγνώμονων προς τον Χριστό Κύριο μέχρι θανάτου. Ας είναι αυτή και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά, έως το τέλος, έως την Ημέρα της Κρίσεως του Χριστού, κατά την οποία τα άνθη θα γίνουν δεκτά, ενώ τα άκαρπα αγκάθια θα ριχτούν στη φωτιά. Αυτή είναι η ανεντροπίαστη πίστη, η ορθόδοξη, η σωτήρια. Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των πραγματικά μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Την Ημέρα της Ανταπόδοσης τα πρόσωπά τους θα λάμψουν σαν τον ήλιο και θα μοιάσουν με τον Θεό. Και θα ονομαστούν ευλογημένοι.

ΑΓΑΠΗ. ΣΤΑΥΡΟΣ. ΘΑΝΑΤΟΣ

ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΦΤΑΣΑΜΕ ΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΝΑ ΑΡΝΗΘΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΙΜΟΥΜΕΝΟΙ ΤΟΥΣ ΛΑΤΙΝΟΥΣ ΤΟΥ ΦΙΛΙΟΚΒΕ.

Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 3

Συνέχεια από Tετάρτη  22. Απριλίου 2026

Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 3

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς


…ΦΩΣ ΕΚ ΦΩΤΟΣ· ΘΕΟΝ ΑΛΗΘΙΝΟΝ ΕΚ ΘΕΟΥ ΑΛΗΘΙΝΟΥ· ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΑ, ΟΥ ΠΟΙΗΘΕΝΤΑ,
ΟΜΟΟΥΣΙΟΝ ΤΩ ΠΑΤΡΙ· ΔΙ’ ΟΥ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΕΓΕΝΕΤΟ.

Και ο προφήτης και ο οραματιστής, στρέφοντας το βλέμμα τους προς την αιωνιότητα, είδαν αυτό — χωρίς ήλιο και σελήνη και άστρα, αλλά με ένα φως άρρητο, που διαπερνά τα πάντα και φωτίζει τα πάντα (Ησ. 60, 19· Αποκ. 21, 23). Γνωρίζετε, μορφωμένοι, ποιο είναι αυτό το φως; Μαντεύετε: είναι το αιώνιο Φως από το πρόσωπο του Υψίστου. Είναι το φως του αιώνιου Πατέρα, και το Φως του αιώνιου Υιού, και το Φως του αιώνιου Αγίου Πνεύματος — ένα Φως, μία Θεότητα, μία Ωραιότητα.

Οι άγιοι Πατέρες της Νίκαιας, φωτισμένοι από εκείνο το Φως του άλλου κόσμου, εξέφρασαν τη σχέση του Κυρίου Χριστού προς τον ουράνιο Πατέρα και τη σχέση Του προς τα δημιουργήματα με τις εξής έξι λέξεις. Με τέσσερις λέξεις εξέφρασαν την πρώτη σχέση και με δύο τη δεύτερη.

Πρώτη λέξη: Φως εκ Φωτός.
Ειπώθηκε από τον μεγάλο μύστη: «Ο Θεός είναι Φως και σκοτία εν Αυτώ ουκ έστιν ουδεμία» (Α΄ Ιω. 1, 5). Αν ο Πατέρας είναι Φως, τι μπορεί να είναι ο Υιός παρά Φως; Εφόσον ο αιώνιος Πατέρας είναι Φως, και ο Υιός Του είναι Φως. Η μαρτυρία του Υιού για τον εαυτό Του λέει: «Εγώ ειμί το φως του κόσμου» (Ιω. 8, 12). Μακάριοι εσείς αν μπορείτε να ονομάσετε τον εαυτό σας έστω φωτισμένο από αυτό το Φως!

Δεύτερη λέξη: Θεός αληθινός εκ Θεού αληθινού.
Κάποτε τόλμησε ο απόστολος Φίλιππος να πει στον Κύριο: «Κύριε, δείξον ημίν τον Πατέρα και αρκεί ημίν». Και ο αγαθός Κύριος του απάντησε: «Ο εωρακώς εμέ εώρακε τον Πατέρα». Και πρόσθεσε: «Πιστεύετε μοι ότι εγώ εν τω Πατρί και ο Πατήρ εν εμοί» (Ιω. 14, 8–11· πρβλ. 12, 45). Και πάλι είπε: «Πάντα όσα έχει ο Πατήρ εμά εστιν» (16, 15). Και πάλι: «Εγώ και ο Πατήρ εν εσμέν» (10, 30).

Αυτό συνέβη τότε που οι Ιουδαίοι σήκωσαν πέτρες για να Τον λιθοβολήσουν, διότι — όπως οι ίδιοι είπαν — «σύ, άνθρωπος ων, ποιείς σεαυτόν Θεόν» (10, 33). Τόσο μπορούσαν να δουν, τυφλωμένοι από την αμαρτία, και έτσι μιλούσαν. Στον Χριστό — ή καλύτερα επάνω στον Χριστό — έβλεπαν μόνο το ανθρώπινο σώμα· αλλά αυτό που βρισκόταν πίσω από το πέπλο της σάρκας, πίσω από την πορφύρα του αίματος και της σάρκας, ήταν κρυμμένο από τα μάτια τους.

Ιδού: ένα απλό χάλκινο σύρμα στη γη και ένα σύρμα που μεταφέρει ηλεκτρισμό, σκέψη και φωνή φαίνονται ίδια σε μάτια χωρίς γνώση και εμπειρία. Ένα κάλυμμα βρισκόταν επάνω στην πνευματική τους όραση, ώστε βλέποντας να μη μπορούν να διακρίνουν τη θεία ουσία μέσα στην ανθρώπινη ουσία.

Αυτά μπορούσαν να τα δουν οι βαπτισμένοι, οι καθαρμένοι και οι αγιασμένοι. Τα είδαν οι άγιοι απόστολοι και όλοι οι πνευματικοί άνθρωποι μέσα στους πολλούς αιώνες, καθώς και οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας. «Ο Θεός ήτο εν Χριστώ», μαρτυρεί ο απόστολος Παύλος (Β΄ Κορ. 5, 19). Αυτό είναι αποκάλυψη του Θεού. Αλλά ότι ο Γεννημένος από τον Θεό είναι «Θεός αληθινός εκ Θεού αληθινού», δεν είναι άραγε φανερό και από την έννοια του γεννήτορα και του γεννημένου σε όλα τα βασίλεια της ζωής; Ο αληθινός Θεός μπορούσε να γεννήσει μόνο αληθινό Θεό.

Τρίτη λέξη: Γεννηθέντα.
Δηλαδή: ο Υιός του Θεού γεννημένος από τον Θεό. Φως γεννημένο από Φως, Αλήθεια από Αλήθεια, Ζωή από Ζωή, δόξα από Δόξα, Θεός αληθινός από Θεό αληθινό. Ο ανθρώπινος νους κατανοεί κάπως τη γέννηση σώματος από σώμα, αλλά δύσκολα κατανοεί τη γέννηση πνεύματος από πνεύμα. Και ο Θεός είναι Πνεύμα. Η σωματική γέννηση, μορφωμένοι, είναι μόνο σκιά ή σύμβολο της πνευματικής γέννησης. Αρκεί σε εσάς, χριστοφόροι, ότι γνωρίζετε πως ο Μεσσίας και Σωτήρας σας δεν είναι θάνατος από θάνατο, ούτε σκοτάδι από σκοτάδι, ούτε φθορά από φθορά, ούτε αδυναμία από αδυναμία, αλλά Φως από Φως, Θεός αληθινός γεννημένος από Θεό αληθινό. Και το πώς γεννήθηκε στην αιωνιότητα θα σας αποκαλυφθεί — αν χρειαστεί — στην αιωνιότητα. Ναι, θα σας αποκαλυφθεί όταν εξέλθετε από αυτόν τον κόσμο και η πύλη κλείσει πίσω σας.

Σας έχει ήδη ειπωθεί ότι ο Μεσσίας σας είναι ο Μονογενής Υιός του Θεού, ο μόνος γεννημένος από τον Θεό· και είναι χαρά να το ακούτε ξανά: ότι είναι γεννημένος. Διότι η γέννηση σημαίνει αγάπη. Σας έχει ειπωθεί ότι είναι ο μόνος εκ φύσεως γεννημένος από τον Θεό, ο Ύψιστος από τον Ύψιστο, γεννημένος προ πάντων των αιώνων από τον Πανύψιστο. Και τώρα η γέννησή Του διακρίνεται και ξεχωρίζει από τη δημιουργία. Είναι γεννημένος, αλλά δεν είναι δημιουργημένος. Μπορεί να μοιάζει με τα δημιουργήματα, αλλά δεν είναι δημιούργημα.

Τέταρτη λέξη: Ομοούσιον τω Πατρί, δηλαδή: της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα. Δεν γίνεται αυτό κατανοητό από μόνο του μετά από όλα όσα ειπώθηκαν; Διότι όταν λέγεται ότι είναι Υιός του Πατέρα, δηλώνεται ήδη ότι είναι της ίδιας ουσίας και φύσεως με τον Πατέρα. Και όταν λέγεται «Φως εκ Φωτός», δηλώνεται ότι το γεννημένο Φως είναι ίσο κατά ουσία με το γεννών Φως. Και όταν λέγεται «Θεόν αληθινόν εκ Θεού αληθινού», επιβεβαιώνεται ότι ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα Του. Και τέλος, όταν λέγεται «γεννηθέντα, ου ποιηθέντα», αυτό τονίζεται ακόμη πιο έντονα. Διότι ό,τι γεννιέται είναι της ίδιας ουσίας με τον γεννήτορα, ενώ ό,τι δημιουργείται είναι διαφορετικής ουσίας από τον δημιουργό του. Δείτε και κατανοήστε: το παιδί που γεννιέται είναι της ίδιας φύσεως με τον πατέρα του, ενώ το τσεκούρι είναι διαφορετικής φύσεως από τον σιδηρουργό που το έφτιαξε.

Αυτές είναι οι τέσσερις λέξεις με τις οποίες οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας θέλησαν να καθορίσουν τη σχέση του Υιού του Θεού, του Χριστού, προς τον Πατέρα Του στην αιωνιότητα.

Και αυτές είναι οι δύο λέξεις με τις οποίες θέλησαν να καθορίσουν τη σχέση του Υιού του Θεού προς τα δημιουργήματα.

Πρώτη λέξη: Ἀγέννητον/ἀκτίστον (Μη δημιουργηθέντα).
Ο ουρανός και η γη και όλα όσα είναι ορατά και αόρατα, όλα όσα βρίσκονται έξω από την ύπαρξη του Θεού, του Ενός και Ζώντος — όλα αυτά είναι δημιουργημένα. Μόνο ο Δημιουργός είναι αδημιούργητος. Και όπως ο Πατέρας είναι αδημιούργητος, έτσι και ο Υιός είναι αδημιούργητος. Είναι γεννημένος, αλλά δεν είναι δημιουργημένος. Από την αρχή είναι ενεργών, όχι έργο· αίτιος της δημιουργίας, όχι κτίσμα. Συναιώνιος με τον Πατέρα, της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα. Με τον Άλφα και το Ωμέγα, είναι και Αυτός Άλφα και Ωμέγα. Με τον Άναρχο — άναρχος. Εκτός χρόνου, εκτός χώρου, αιώνιος, αθάνατος. Η ύπαρξή Του είναι αχώριστη από την ύπαρξη του Πατέρα: το φως και η δόξα Του αχώριστα από το Φως και τη δόξα του Πατέρα. Η δύναμη του Πατέρα είναι και δική Του δύναμη. Δεν είναι λοιπόν φανερό ότι ο Υιός του Υψίστου δεν είναι δημιουργημένος; Διότι πώς θα μπορούσε να είναι δημιουργημένος Αυτός που υπάρχει αιώνια; Και από ποιον θα δημιουργούνταν Αυτός που είναι συναιώνιος με τον Πατέρα;

Όπως, χριστοφόροι, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για τον ήλιο χωρίς φως ούτε για την πηγή χωρίς νερό, έτσι δεν μπορούμε να μιλήσουμε για τον Πατέρα χωρίς τον Υιό ούτε για τον Υιό χωρίς τον Πατέρα. Γι’ αυτό λέγεται ότι ο Σωτήρας σας δεν είναι δημιουργημένος. Διότι αν ήταν δημιουργημένος, και Αυτός — όπως πολλοί από τα δημιουργήματα — θα χρειαζόταν Σωτήρα. Αν ήταν δημιουργημένος, δεν θα ήταν Υιός αλλά ένας από τους υιοθετημένους. Αληθινά, είναι Υιός και όχι υιοθετημένος. Αν και Αυτός ήταν μόνο υιοθετημένος, τότε ο Ύψιστος δεν θα είχε Υιό γεννημένο. Τότε ο Ύψιστος δεν θα μπορούσε να ονομάζεται Πατέρας. Τότε δεν θα υπήρχε αιώνια πατρότητα. Δεν θα υπήρχε ούτε αιώνια αγάπη. Δεν θα υπήρχε ούτε αιώνια πατρότητα ούτε αιώνια υιότητα — οι δύο στύλοι της αιώνιας αγάπης. Αλλά ας χαίρονται οι καρδιές σας, παιδιά του Θεού, γιατί υπάρχει και πατρότητα και υιότητα και — αγάπη. Ας σας φωτίσουν οι ακτίνες της αιώνιας αγάπης.

Δεύτερη λέξη: Δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.
Όλα τα δημιουργημένα ήρθαν στην ύπαρξη μέσω Αυτού. Όπως είναι γραμμένο για τον Λόγο του Θεού: «Πάντα δι’ Αυτού εγένετο, και χωρίς Αυτόν δεν έγινε τίποτε από όσα έγιναν» (Ιω. 1, 3). Ο Μονογενής Υιός του Θεού, λοιπόν, όχι μόνο δεν είναι δημιουργημένος, αλλά είναι ο Δημιουργός. Δι’ Αυτού έγιναν τα πάντα και χωρίς Αυτόν δεν έγινε τίποτε από όσα έγιναν. Ό,τι δημιουργήθηκε στον ουρανό και στη γη είναι έργο του Υιού όσο και του Πατέρα· και ό,τι υπάρχει βρίσκεται υπό την εξουσία του Υιού όπως και του Πατέρα.

Έτσι οι Άγιοι Πατέρες μας εξέφρασαν το Ανεκλάλητο. Έτσι έθεσαν σε λόγια την πίστη τους και τη δική σας, στηριζόμενοι τόσο στην γραπτή αποκάλυψη του Κυρίου Ιησού Χριστού όσο και στην άγραφη αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος. Να γνωρίζετε όμως ότι Εκείνος που δεν χωρά σε ολόκληρο το σύμπαν, δεν μπορεί να χωρέσει ούτε σε ανθρώπινα λόγια.

Όλα όσα ειπώθηκαν μέχρι τώρα για Αυτόν, χριστοφόροι, αφορούν τον Θεό τον Ύψιστο στην αιωνιότητα, μέσα στον εαυτό Του, έξω από τη δημιουργία και πέρα από τα δημιουργήματα. Μιλήσαμε για τον αιώνια μυστικό Πατέρα και τον μη φανερωμένο Υιό· για το αιώνιο Είναι, που είναι Πατέρας και Υιός για τον εαυτό Του και δεν έχει ανάγκη τίποτε έξω από Αυτό. Μιλήσαμε για το θαύμα της Ύπαρξης, χωρίς μεταβολή, χωρίς γήρανση και χωρίς θάνατο· για την άσβεστη θεία Φλόγα, από την οποία εξαρτάται κάθε άλλο φως, ορατό και αόρατο.

Και όσα τώρα ακολουθούν είναι περιγραφή του Θεού Δημιουργού, που κατέρχεται στον χρόνο, στον χώρο, στους περιορισμούς, ανάμεσα στα δημιουργήματά Του. Όπως μια μητέρα σκύβει και γέρνει πάνω από το παιδί που κλαίει στην κούνια, έτσι μοιάζει η κάθοδος του Δημιουργού ανάμεσα στους ανθρώπους, σε αυτή την κοιλάδα των δακρύων.

Αυτή είναι η πίστη των στοχαστικών και προσευχητικών ψυχών. Αυτή δύσκολα την δέχονται οι αισθησιακοί και όσοι είναι σκεπασμένοι με τη σκόνη. Οι στοχαστικοί άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα όρια του ανθρώπινου νου, μπροστά σε ολοένα νέες και υψηλότερες «οροσειρές» μυστηρίων που αναδύονται η μία μετά την άλλη. Μόλις με κόπο ανέβουν σε μία από αυτές τις κορυφές και μόλις προλάβουν να ανασάνουν και να χαρούν, μπροστά στα μάτια τους εμφανίζεται άλλη, υψηλότερη κορυφή. Και έτσι συνεχίζεται, από γενιά σε γενιά.

Βλέπουν και κατανοούν ότι κανένα μυστήριο που αποκαλύφθηκε δεν είναι ο Μεσσίας, αλλά πρόδρομος — πρόδρομος νέων μυστηρίων. Ό,τι νέο αποκαλύπτεται και γνωρίζεται δεν είναι η ίδια η αποκάλυψη, αλλά ένα πέπλο που κρύβει ακόμη περισσότερα θαύματα, χωρίς όνομα, χωρίς αριθμό, χωρίς τέλος. Γι’ αυτό υψώνουν με προσευχή τον νου τους προς τον Ύψιστο και δέχονται με όλη τους την καρδιά την αποκάλυψη που Εκείνος, από αγάπη και σοφία, ευδόκησε να φανερώσει στο ανθρώπινο γένος σχετικά με τα έσχατα και ύψιστα μυστήρια. Τη δέχονται με χαρά και τη διακηρύσσουν με τόλμη.

Τι μπορούν να περιμένουν από τον άνθρωπο; Και τι μπορούν να τους πουν οι υιοί των ανθρώπων, που μαζί τους πορεύονται, για τα θεία μυστήρια, τα άυλα, τα αόρατα, τα απρόσιτα, που βρίσκονται πέρα από αναρίθμητες «οροσειρές» φυσικών μυστηρίων; Τι μπορούν να ακούσουν από τους αισθησιακούς και τους σκεπασμένους με τη σκόνη; Τίποτε που δεν έχουν ήδη ακούσει — και απορρίψει. Γι’ αυτό είναι τόσο πολύτιμος γι’ αυτούς ο Μεσσίας, ο Ένας, ο Αληθινός, που ως προσωπικός μάρτυρας ήλθε από το βασίλειο των έσχατων μυστηρίων και τους φανέρωσε όσα μπορεί να δεχθεί και να βαστάξει η ανθρώπινη ψυχή πάνω στη γη.

Αυτή είναι η πίστη σας, χριστοφόροι, η πίστη των προγόνων σας, των στοχαστικών και προσευχητικών. Είθε να είναι και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά, μέχρι το τέλος του δρόμου. Πράγματι, αυτή είναι η πίστη των αληθινά μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Κατά την Ημέρα της Κρίσεως του Θεού θα σταθούν και θα δικαιωθούν με την πίστη, την καθαρότητα και τα καλά τους έργα. Και θα ονομαστούν μακάριοι.

ΦΩΣ. ΑΛΗΘΕΙΑ. ΛΟΓΟΣ.

Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 2

 Συνέχεια από Κυριακή 12 Απριλίου 2026

Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 2

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς


…ΚΑΙ ΕΙΣ ΕΝΑΝ ΚΥΡΙΟΝ ΙΗΣΟΥΝ ΧΡΙΣΤΟΝ, ΤΟΝ ΥΙΟΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΤΟΝ ΜΟΝΟΓΕΝΗ, ΤΟΝ ΕΚ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΑ ΠΡΟ ΠΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

Νέο φως πέφτει επάνω σας, μορφωμένοι, εσείς που φέρετε μέσα σας την εικόνα του Θεού.
Μέσα από το πέπλο, που άνοιξε το χέρι του Υψίστου, ένα νέο ρεύμα φωτός πέφτει επάνω σας, και λάμπετε πλέον ως υιοί του Θεού.

Αυτό το φως σας αποκαλύπτει το αιώνιο μυστήριο, το χαρμόσυνο μυστήριο της αιώνιας πατρότητας και της αιώνιας υιότητας.
Μέσα σε αυτό το φως κατεβαίνει ευλογία επάνω σας και βάλσαμο παρηγοριάς στα δακρυσμένα μάτια σας.

Ένας και μόνο είναι ο Κύριος Ιησούς, και ως Χριστός και ως Υιός του Θεού.
Ως Χριστός, δηλαδή ως Μεσσίας, είναι ένας και μοναδικός από την αρχή έως το τέλος του κόσμου.
Άλλον Μεσσία το ανθρώπινο γένος ούτε μπορεί να βρει ούτε πρέπει να περιμένει.
«Θα εμφανιστούν ψευδοχριστοί… και θα πλανήσουν πολλούς» (Ματθ. 24, 5.24),
όπως προείπε ο Ένας, ο Αληθινός, ο Αψευδής, ο Παντογνώστης.
Ψευδομεσσίες υπήρξαν, υπάρχουν και θα υπάρξουν ολοένα και περισσότερο όσο πλησιάζει το τέλος του ανθρώπινου γένους.
Αλλά ένας και μόνο είναι ο αληθινός Μεσσίας, ο αψευδής Χριστός, ο ασύγκριτος Φιλάνθρωπος.
Αυτός ο Αληθινός είναι Μεσσίας για όλα τα έθνη και τις φυλές της γης, σε όλη την οικουμένη και για όλους τους χρόνους.
Είναι ο ένας και μοναδικός Μεσσίας και για τους ζωντανούς και για τους νεκρούς: για όσους ήταν, όσους είναι και όσους θα έρθουν.

Γι’ αυτό καλείστε εσείς, οι μορφωμένοι, να πείτε στα έθνη και στους λαούς:
Ω λαοί και έθνη, μπορείτε να έχετε μεγάλους ανθρώπους, μεγαλύτερους από τους μεγάλους·
μπορείτε να έχετε ευγενείς υιούς και θυγατέρες, ευγενέστερους από τους ευγενείς·
αλλά ένας είναι ο Μεσσίας όλων σας — ένας και μοναδικός.

Μην περιμένετε άλλον και μην αναζητείτε άλλον.
Διότι όποιος έρθει με αυτό το όνομα, εκτός από Εκείνον τον Μοναδικό, είναι ψεύδος και υιός του ψεύδους.
«Τότε, αν σας πουν: ιδού εδώ είναι ο Μεσσίας ή εκεί, μη πιστεύσετε» (Ματθ. 24, 23).
Μη γίνεστε σαν τους Ιουδαίους που περιμένουν συνεχώς τον δικό τους εθνικό Μεσσία.
Δεν θα έρθει ούτε εβραϊκός, ούτε ρωσικός, ούτε ινδικός, ούτε αμερικανικός Μεσσίας.
Διότι γνώρισμα του αληθινού Μεσσία είναι να είναι πανανθρώπινος, να φανερώνεται μπροστά σε όλους, πάνω από όλους και για όλους.
Τέτοιον Μεσσία έχετε, ω λαοί και έθνη, όπως έχετε τον λαμπρό ήλιο στον ουρανό.
Και όπως ένας ήλιος φωτίζει όλους — λευκούς, μαύρους, κίτρινους και ερυθρούς — έτσι ένας Μεσσίας φωτίζει όλους, λάμπει για όλους, υπηρετεί όλους και κυριαρχεί πάνω σε όλους.

Ζητά κανείς άλλον ήλιο; Όχι.
Γιατί λοιπόν να ζητά άλλον Μεσσία, όταν το φως του Ιησού είναι πιο καθαρό από το φως του ήλιου — πιο λαμπρό, πιο καθολικό, πιο ζωοποιό, πιο χαρμόσυνο και σωτήριο;
Προσέχετε τους νέους «μεσσίες», ω λαοί και έθνη, και προσέχετε τους πολλούς «μεσσίες», διότι είναι ψυχοφθόροι και υπηρέτες του πονηρού.
Ο σατανάς θέλει να μειώσει τη σημασία του Κυρίου Ιησού, μετατρέποντας το μοναδικό και ουράνιο αξίωμα του Χριστού σε ένα είδος «παρασήμου» που το απονέμει σε πολλούς.[Ο ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΠΡΟΣΕΞΕ ΚΑΙ ΔΟΞΑΣΕ ΤΟΝ ΨΕΥΔΟΜΕΣΣΙΑ ΤΟΝ ΜΟΟΝ ΠΑΡΑΣΥΡΟΝΤΑΣ ΟΛΗ ΤΗΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ. ΤΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΔΙΑΘΕΤΕΙ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΥΣΤΕΡΕΙ, ΤΟΝ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΝ ΑΓΕΛΗ ΤΟΥ, ΜΕ ΤΗΝ ΑΔΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΥΠΑΡΚΤΟΥ ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ]

Αλλά να γνωρίζετε: άλλο είναι να είναι κανείς αληθινός στρατηγός και άλλο να φέρει τα παράσημα χωρίς να είναι.

Ο Μεσσίας σας έχει ένα σημείο, ένα γνώρισμα: τον Σταυρό.
Σταυρό που είναι ταυτόχρονα και λάβαρο νίκης.
Από αυτό θα αναγνωρίσετε τον Μεσσία σας, τον ένα και αληθινό.[ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΑΡΝΕΙΤΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΧΑΡΙΝ ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΩΑΜΕΘΑΝΟΥΣ, Ο ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΚΗΡΥΚΑΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ Ο ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ. Ο ΠΕΤΡΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ ΕΧΕΙ ΚΑΝΕΙ ΚΑΡΡΙΕΡΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΑΠ. ΠΑΥΛΟΥ]

Αυτός είναι Εκείνος που κάποτε μπήκε στον αγρό σκυφτός για να σπείρει,
και που θα ξαναέρθει όρθιος για να θερίσει μέσω των αγγέλων.

Ο μόνος Μεσσίας του κόσμου είναι ο ίδιος ο Μονογενής Υιός του Θεού, γεννημένος από τον Πατέρα πριν από όλους τους αιώνες.
Αυτό είναι το ουράνιο σφράγισμά Του, η εγγύηση της αληθινής Μεσσιανικότητάς Του.

Όποιος αρνείται ότι ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας, πέφτει στο ψεύδος.
Το λέει και ο Απόστολος: «Ποιος είναι ψεύτης, αν όχι εκείνος που αρνείται ότι ο Ιησούς είναι ο Χριστός;» (Α΄ Ιω. 2,22).

Θα μπορούσε κανείς μικρότερος από τον Υιό του Θεού να είναι Μεσσίας;
Και θα μπορούσαν οι άνθρωποι να δεχθούν κάποιον μικρότερο;

Έπρεπε με αίμα να ανανεωθεί το γηρασμένο και φθαρμένο δέντρο της ανθρωπότητας.
Κανενός άλλου το αίμα δεν ήταν αρκετά καθαρό, αρκετά νέο και ζωοποιό — παρά μόνο το αίμα του Υιού του Θεού.

Ας υψωθεί λοιπόν τώρα ο νους σας προς τον Μονογενή Υιό του Θεού,
εσείς οι μορφωμένοι που φέρετε μέσα σας την εικόνα του Θεού. Θα Τον αναγνωρίσετε αμέσως μέσω της εικόνας του Θεού που υπάρχει μέσα σας, και αναγνωρίζοντάς Τον θα χαρείτε. Μονογενής Υιός του Θεού ονομάζεται ο Χριστός, διότι είναι πράγματι ο μόνος Υιός που γεννήθηκε από τον Θεό Πατέρα. Από τη στιγμή που ονομάζετε τον Ύψιστο Πατέρα, ήδη έχετε επιβεβαιώσει την ύπαρξη του Υιού. Δεν ονομάζεται πατέρας όποιος είναι άτεκνος, ούτε γεννήτορας όποιος δεν γεννά. Έτσι λέγει ο Ύψιστος μέσω του προφήτη Του: «Μήπως εγώ, που ανοίγω τη μήτρα, δεν θα γεννήσω; λέγει ο Κύριος· μήπως εγώ, που δίνω να γεννιέται, θα μείνω άκαρπος; λέγει ο Θεός σου» (Ησ. 66, 9). Ας μη αμφιβάλλει λοιπόν κανείς ότι ο Θεός είναι γεννήτορας, ούτε για τον Μονογενή Υιό του Θεού.

Μπορεί να υπάρχει αγαθό στον κόσμο που να μην υπάρχει στον Θεό και από τον Θεό; Και η γέννηση είναι αγαθό. Άρα υπάρχει και στον Θεό — όχι ως ιδέα αλλά ως πραγματικότητα, αιώνια πραγματικότητα, αφού και ο Θεός είναι αιώνιος. Μάρτυρας είναι ο ίδιος ο Θεός. Ο ίδιος ο Θεός Πατέρας μαρτύρησε και αποκάλυψε τον Χριστό ως Υιό Του: πρώτα μέσω των προφητών λέγοντας: «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα» (Ψαλμ. 2, 7) — και αυτό το «σήμερα» είναι αιώνιο! Και έπειτα άμεσα, με τη φωνή Του, δύο φορές: στον Ιορδάνη και στο όρος Θαβώρ — «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα· αυτόν να ακούτε». Ποιος θα μπορούσε τελικά να γνωρίζει καλύτερα τον Κύριο Ιησού Χριστό από τον ίδιο Του τον εαυτό; Και Εκείνος είπε για τον εαυτό Του: «Εγώ είμαι Υιός του Θεού» (Ιω. 10, 36).

Όπως κανείς από τους λογικούς ανθρώπους δεν μπορεί να ονομάσει τον πατέρα πατέρα και να αρνηθεί τον υιό, έτσι και κανείς δεν μπορεί να ονομάσει τον υιό υιό και να αρνηθεί τον πατέρα. Πώς θα ήταν δυνατόν να υπάρχει πατέρας χωρίς παιδί και υιός χωρίς γονέα; Και γι’ αυτό σας μιλά πάλι εκείνος που έγειρε την κεφαλή του στο στήθος του Υιού του Θεού: «Όποιος αρνείται τον Υιό, ούτε τον Πατέρα έχει· και όποιος ομολογεί τον Υιό, έχει και τον Πατέρα» (Α΄ Ιω. 2, 23).

Κάποιος πλούσιος άνθρωπος είχε έναν και μοναδικό υιό. Ήταν δε αυτός ο άνθρωπος πολύ ελεήμων. Και όταν άκουσε ότι υπήρχαν πολλά ορφανά στην περιοχή του, τα λυπήθηκε· πήγε και τα συγκέντρωσε και τα έφερε στο σπίτι του. Και έκανε το σπίτι του δικό τους σπίτι και τον πλούτο του δικό τους πλούτο. Και όταν τους προσφωνούσε, τους έλεγε: «παιδιά μου!», όπως ακριβώς προσφωνούσε και τον μοναδικό του υιό λέγοντας: «παιδί μου!». Ποια είναι λοιπόν η διαφορά;

Εσείς, οι μορφωμένοι, αντιλαμβάνεστε εύκολα τη διαφορά. Η διαφορά είναι φανερή: εκείνος ο πλούσιος άνθρωπος ήταν πατέρας κατά φύσιν μόνο ενός και μοναδικού υιού, ενώ κατά χάριν ονομάστηκε πατέρας και όλων εκείνων των ορφανών στο σπίτι του. Εκείνος ο μοναδικός υιός ήταν υιός του εκ γεννήσεως, ενώ όλοι οι άλλοι ήταν υιοί του κατά υιοθεσία. Συγγένεια κατά φύσιν και συγγένεια κατά χάριν — αυτή είναι η διαφορά.

Αυτό σας λέγεται, λογικοί άνθρωποι, για να είστε οπλισμένοι απέναντι σε εκείνους που λένε με θράσος: «εμείς αναγνωρίζουμε ότι ο Χριστός είναι Υιός του Θεού όπως είμαστε και όλοι εμείς υιοί του Θεού». Ρωτήστε τους ήρεμα και ταπεινά: πώς εννοείτε ότι είστε όλοι υιοί του Θεού, και εσείς και ο Χριστός; Είστε όλοι κατά χάριν ή όλοι κατά φύσιν; Πείτε μας: πώς είναι δυνατόν ο αναμάρτητος Χριστός να είναι Υιός του Θεού κατά χάριν, και πώς είναι δυνατόν εσείς οι αμαρτωλοί να είστε υιοί του Θεού κατά φύσιν; Ο Θεός είναι αναμάρτητος — όλοι το αναγνωρίζετε. Ο αναμάρτητος γεννά μόνο αναμάρτητο. Πώς θα γεννηθεί αμαρτωλός από Εκείνον που είναι χωρίς αμαρτία; Μπορεί κανείς να δώσει αυτό που δεν έχει; Και ποιος από τους ανθρώπους είναι χωρίς αμαρτία, ώστε να μπορεί να ονομαστεί Υιός του Θεού κατά ουσίαν;

Κατά φύσιν ή κατά ουσίαν μπορεί να ονομαστεί Υιός του Θεού μόνο εκείνος που φέρει μέσα του τις θεϊκές ιδιότητες και δυνάμεις του Θεού Πατέρα. Με άλλα λόγια, μόνο ο Θεός μπορεί να είναι Υιός του Θεού. Δεν σας μαρτυρεί όλη η ορατή φύση με μία φωνή ότι το γεννημένο είναι της ίδιας φύσεως με τον γεννήτορα; Η βελανιδιά γεννά βελανιδιά, το περιστέρι περιστέρι, το λιοντάρι λιοντάρι, ο αετός αετό, ο άνθρωπος άνθρωπο — και έτσι παντού σε όλη τη ζωντανή φύση. Τι μπορεί να γεννήσει ο Θεός παρά Θεό; Ο αιώνιος Υιός του Θεού, γεννημένος από τον Θεό Πατέρα, είναι λοιπόν Θεός. Και αυτό μαρτυρείται τόσο από τη φύση όσο και από τον ίδιο τον Κύριο.

Αφού λοιπόν ο αναμάρτητος Χριστός είναι Υιός του Θεού κατά ουσίαν, εσείς οι αμαρτωλοί μπορείτε να ονομαστείτε υιοί του Θεού μόνο κατά χάριν, κατά δώρο, κατά υιοθεσία.

Πριν από όλους τους αιώνες γεννήθηκε ο Υιός από τον Πατέρα. Ο ίδιος ο Υιός του Θεού μαρτύρησε αυτό λέγοντας: «Πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι» (Ιω. 8, 58). Και πάλι, όταν τον ρωτούσαν «Ποιος είσαι;», απάντησε: «Η Αρχή» (Ιω. 8, 25). Με αυτό έδειξε την υπερχρονική προέλευσή Του και την αιώνια υιότητά Του. Είναι η Αρχή όλων των δημιουργημάτων. Όπως ο Πατέρας είναι αιώνιος, έτσι αιώνια είναι και η πατρότητά Του και αιώνια η υιότητα.

Αυτή είναι η πίστη των ψυχών που είναι γεμάτες αγάπη. Την πίστη αυτή δύσκολα τη δέχονται ψυχές χωρίς αγάπη. Οι γονείς που αγαπούν βαθιά τα παιδιά τους και τα παιδιά που αγαπούν βαθιά τους γονείς τους τη δέχονται με χαρά. Το ανεξήγητο μυστήριο της αγάπης μεταξύ γονέων και παιδιών φωτίζεται από το φως της θείας πατρότητας και της θείας υιότητας. Μόνο μέσα σε αυτό το φως μπορούν να κατανοήσουν ότι η αγάπη τους δεν είναι γήινη αλλά ουράνια.

Αυτή η αγάπη είναι αναμμένη από την αιώνια αγάπη του Πατέρα και του Υιού στον Θεό. Γι’ αυτό όλοι οι γονείς που αγαπούν τα παιδιά τους και τα παιδιά που αγαπούν τους γονείς τους δέχονται με χαρά την πίστη στον αιώνιο Πατέρα και στον συναΐδιο Υιό.

Αυτή είναι η πίστη σας, Χριστοφόροι, και η πίστη των πατέρων σας που σας αγάπησαν. Ας είναι και η πίστη των παιδιών σας που αγαπάτε. Αυτή είναι πίστη ακαταισχύντη, ορθόδοξη και σωτήρια.

Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Την ημέρα της Κρίσεως θα ελεηθούν και θα ονομαστούν ευλογημένοι.

ΙΗΣΟΥΣ. ΜΕΣΣΙΑΣ. ΥΙΟΣ

Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 1

Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 1

Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς

ΠΙΣΤΕΥΩ ΕΙΣ ΕΝΑΝ ΘΕΟΝ…

Ποιος σπέρνει καλό σπόρο σε χωράφι που δεν έχει καθαριστεί από τα αγριόχορτα; Κανένας λογικός άνθρωπος δεν το κάνει. Ο λογικός θα πράξει σύμφωνα με τον λόγο του Θεού. Πρώτα θα καθαρίσει το χωράφι από τα ζιζάνια και έπειτα θα σπείρει τον καλό σπόρο.
Το χωράφι — είναι η ανθρώπινη ψυχή, τα ζιζάνια — η πολυθεΐα, ο καλός σπόρος — η πίστη στον έναν Θεό.

Σήμερα σας φαίνεται εντελώς φυσικό και απλό να πιστεύετε σε έναν και μοναδικό Θεό, και γελοίο και παράλογο να πιστεύετε σε πολλούς θεούς. Όμως δεν ήταν πάντοτε έτσι. Υπήρξαν εποχές κατά τις οποίες σε ολόκληρο τον κόσμο μόνο λίγοι άνθρωποι πίστευαν σε έναν Θεό. Και όλοι οι υπόλοιποι, οι πολυθεϊστές, κοίταζαν με πλούσια περιφρόνηση αυτούς τους μονοθεϊστές, επειδή — έχοντας μόνο έναν Θεό — δήθεν είχαν πολύ λίγα. Οι δε μονοθεϊστές κοιτούσαν με απορία και λύπηση τους πολυθεϊστές, επειδή — ενώ είχαν πολλά — δεν είχαν τίποτε.
Η πίστη στον έναν Θεό έπρεπε πρώτα να ληφθεί από έναν αξιόπιστο μάρτυρα και έπειτα να σπαρθεί στις ψυχές των ανθρώπων όπως στα χωράφια. Ο πιο αξιόπιστος μάρτυρας που μαρτυρεί για τον έναν Θεό και εναντίον του πλήθους των θεών είναι ο ίδιος ο Θεός, ο Ζωντανός και Αληθινός. Αυτός μαρτύρησε για τον εαυτό Του μέσω των αξίων δούλων Του, λέγοντας:
«Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου· δεν θα έχεις άλλους θεούς πλην εμού» (Έξ. 20, 2-3).

Ο μόνος Ζωντανός και Αληθινός αποκαλυπτόταν σταδιακά. Μέσα στο πλήθος της πολυθεΐας, έβρισκε μεμονωμένα χωράφια καθαρισμένα και προετοιμασμένα, και εκεί έσπερνε τον καλό σπόρο της πίστης. Αυτά ήταν οι ψυχές ορισμένων δικαίων. Αυτές οι ψυχές ήταν σαν προετοιμασμένες λαμπάδες, τις οποίες Αυτός άναβε, ώστε να φωτίζουν μέσα στο σκοτάδι της πολυθεΐας.
«Και το φως φαίνει εν τη σκοτία, και η σκοτία αυτό ου κατέλαβεν» (Ιω. 1, 5).

Ο Άβελ, ο Ενώχ, ο Νώε, ο Αβραάμ, ο Ισαάκ, ο Ιακώβ, ο Ιώβ, ο Ιωσήφ, ο Μωυσής, ο Ησαΐας, ο Δανιήλ — λαμπάδες του Θεού, που άναβαν μία προς μία!

Έπειτα ο μόνος Ζωντανός και Αληθινός αποκαλύφθηκε σε ολόκληρο τον λαό του Ιακώβ, δηλαδή του Ισραήλ. Κατά το έλεός Του, φανερώθηκε πρώτα στη γη της Αιγύπτου, σε ξένη γη, έπειτα στην έρημο, σε γη χωρίς ιδιοκτησία, και τέλος στη Χαναάν, στη δική τους γη. Και ο λαός για κάποιο διάστημα έλεγε όλοι μαζί: «Πιστεύω εις έναν Θεόν». Όμως ο λαός του Θεού άρχισε να ταλαντεύεται στην πίστη. Και αυτή η ταλάντευση διήρκεσε αιώνες. Και υπήρχε κίνδυνος το φως μέσα στο σκοτάδι να σβήσει και η αναμμένη φωτιά να γίνει στάχτη.
Ο Ένας, Ζωντανός, Αληθινός, Εύσπλαχνος και Πολυέλεος, βλέποντας αυτόν τον κίνδυνο, έστειλε ανάμεσα στους ανθρώπους τον Υιό Του, τον Κύριο Ιησού Χριστό: για να διαλύσει τα σκοτάδια της πολυθεΐας· να ενισχύσει τις καρδιές των ανθρώπων για την άνοδο προς τα άνω· να σπείρει τον καλό σπόρο της πίστης στον έναν Θεό, τον Ένα, Ζωντανό και Αληθινό.
Οι άξιες μέλισσες του Χριστού, οι άγιοι Απόστολοι, διέδωσαν αυτή την πίστη, αυτή τη σπορά του Θεού, σε όλο τον κόσμο.

Αληθινά, σαν μελισσοφόρες μέλισσες του Θεού, οι Απόστολοι διασκορπίστηκαν από τα Ιεροσόλυμα προς όλες τις κατευθύνσεις, ανάμεσα σε έθνη και φυλές, για να γλυκάνουν, σαν με μέλι, τις ανθρώπινες ψυχές με το ευαγγέλιο του Ενός, Ζωντανού και Αληθινού Θεού. Οι άγιοι Απόστολοι εκχέρσωναν τις χώρες από τα αγκάθια της ειδωλολατρίας και τις ψυχές των ανθρώπων από την πίστη σε πλήθος θεοτήτων. Στα καθαρισμένα χωράφια έσπερναν την αγία πίστη στον Ένα, Ζωντανό και Αληθινό.

Ω, πόσο κοπιώδες και επικίνδυνο ήταν αυτό το έργο! Ήταν η μεγαλύτερη σύγκρουση που γνώρισε ποτέ η ιστορία, και κόστισε στους ιεραποστόλους της μονοθεΐας — πιστέψτε με — ιδρώτα, δάκρυα, πληγές και αίμα.

Οι άνθρωποι αποχωρίζονταν με μεγάλη δυσκολία τα φανταστικά τους είδωλα και δύσκολα αποδέχονταν την πίστη στον έναν Θεό. Μπερδεμένοι από την ποικιλία των όντων και την αντίθεση των ενεργειών μέσα στο σύμπαν, θεωρούσαν πιο πιθανό να υπάρχει πλήθος θεών παρά ένας και μοναδικός. Πίστευαν ότι πολλοί μπορούσαν να βοηθήσουν περισσότερο από έναν μόνο.

Εναντίον των Αποστόλων σηκώθηκαν δύο κατηγορίες ανθρώπων — και μόνο δύο υπήρχαν τότε στον κόσμο: εκείνοι που έτρεφαν τις ψυχές τους με το δηλητήριο της ειδωλολατρίας και εκείνοι που έτρεφαν το σώμα τους κατασκευάζοντας είδωλα. Και αυτοί οι τελευταίοι δεν ήταν μικρότερο εμπόδιο από τους πρώτους. Παράδειγμα: ο Απόστολος Παύλος και ο αργυροχόος Δημήτριος.
Κάποιος αργυροχόος, ονόματι Δημήτριος, που κατασκεύαζε μικρούς ναούς της Αρτέμιδος από ασήμι, έδινε πολλή εργασία στους τεχνίτες. Συγκέντρωσε αυτούς και άλλους παρόμοιους τεχνίτες και είπε:
«Άνδρες, γνωρίζετε ότι από αυτή τη δουλειά εξαρτάται η ευημερία μας· και βλέπετε και ακούτε ότι όχι μόνο στην Έφεσο, αλλά σχεδόν σε όλη την Ασία, αυτός ο Παύλος έπεισε και απομάκρυνε πολύ λαό, λέγοντας ότι αυτά που γίνονται με ανθρώπινα χέρια δεν είναι θεοί… και υπάρχει κίνδυνος το επάγγελμά μας να περιφρονηθεί» (Πράξ. 19, 24–27).

Άλλοι, λοιπόν, νόμιζαν ότι η ψυχή τους κινδύνευε, και άλλοι ότι κινδύνευε η κοιλιά τους από τη νέα πίστη. Έτσι σκεφτόντουσαν όλοι οι άνθρωποι και όλα τα έθνη, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Και αυτές οι εξαιρέσεις παραδίδονταν σε σκληρό θάνατο, όπως ο Σωκράτης στην Αθήνα.
Ο πολιτισμός δεν βοηθούσε σε τίποτα. Οι πιο «πολιτισμένοι» λαοί κατασκεύαζαν είδωλα από πιο πολύτιμα υλικά και σε πιο τέλειες μορφές από τους βαρβάρους, αλλά τα είδωλα παρέμεναν είδωλα, και η δουλεία της ανθρώπινης ψυχής ήταν ίδια παντού.

Όταν ο άγιος Απόστολος Παύλος βρισκόταν στην «πολιτισμένη» Αθήνα, «παρωξύνετο το πνεύμα αυτού εν αυτώ, θεωρούντος κατείδωλον ούσαν την πόλιν» (Πράξ. 17, 16). Το ίδιο συνέβαινε και με τον Ανδρέα στη Σαρματία, τον Ματθαίο στην Αίγυπτο, τον Βαρθολομαίο στην Ινδία.
Είδωλα στην αγορά, είδωλα μπροστά σε δικαστήρια και στρατώνες, είδωλα στο κατώφλι, είδωλα στο σπίτι, είδωλα στα δωμάτια, είδωλα παντού. Κανένας κατάλογος δεν μπορούσε να απαριθμήσει όλους τους θεούς που λάτρευαν οι άνθρωποι. Όλα αυτά τα αγκάθια της ειδωλολατρίας πλήγωναν και μάτωναν τους Αγίους Αποστόλους. Όμως αυτοί τα έκοβαν με θάρρος, τα ξερίζωναν και καθάριζαν, και στη θέση τους έσπερναν τον καλό σπόρο της πίστης στον Ένα, Ζωντανό και Αληθινό Θεό.

Αυτό το τιτάνιο έργο οι Απόστολοι το ολοκλήρωναν με λόγο, με θαύματα, με αγάπη και με θυσία. Όπου δεν πετύχαιναν με το ένα, πετύχαιναν με το άλλο. Και όπου δεν μπορούσαν με τίποτε άλλο, πετύχαιναν με το αίμα τους και με τον θάνατό τους. Το μαρτυρικό τους αίμα έκαιγε τα είδωλα σαν ζωντανή φωτιά.

Ο Ένας, Ζωντανός και Αληθινός ευλόγησε τον λόγο των Αποστόλων Του και τον κόπο τους, τα δάκρυα, τους στεναγμούς και τις θυσίες τους. Έτσι ο σπόρος τους έφερε καλό καρπό. Και αυτός ο καρπός είναι ότι σήμερα στους ανθρώπους φαίνεται φυσικό και απλό να πιστεύουν σε έναν Θεό, ενώ γελοίο και παράλογο να πιστεύουν σε πολλούς.

«Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου· δεν θα έχεις άλλους θεούς πλην εμού». Αυτή είναι η πρώτη μαρτυρία του Θεού για τον εαυτό Του, η πρώτη αποκάλυψη στους ανθρώπους πάνω στη γη και η πρώτη εντολή του Θεού.
«Δεν θα έχεις άλλους θεούς πλην εμού», προστάζει ο Θεός, διότι αν έχεις και άλλους θεούς, θα προκαλέσεις στον εαυτό σου δύο συμφορές:

Πρώτη συμφορά: θα πιστέψεις σε ψεύτικους θεούς, ανύπαρκτους, επινοημένους.
Δεύτερη συμφορά: θα μοιράσεις τον σεβασμό και την αγάπη, που ανήκουν ολοκληρωτικά σε Μένα, τον Ένα, Ζωντανό και Αληθινό, και σε αυτούς τους ψεύτικους θεούς.

Με αυτό θα σκοτεινιάσεις την πίστη σε Εμένα και θα αποδυναμώσεις τον φόβο, τον σεβασμό και την αγάπη προς Εμένα. Και Εγώ, ως προσβεβλημένος και ταπεινωμένος, θα απομακρυνθώ από σένα. Και θα γίνεις άθεος, αν και θα φαντάζεσαι πως είσαι πλούσιος σε ευσέβεια λόγω της πίστης σε πολλούς θεούς. Διότι, στο τέλος, ο πολυθεϊστής και ο άθεος είναι το ίδιο. Και ο ένας και ο άλλος είναι χωρίς τον έναν Θεό, χωρίς τον Μοναδικό, Ζωντανό, Αληθινό.

Η πίστη σε έναν Θεό, τον Μοναδικό, τον Ζωντανό, τον Αληθινό, είναι πίστη των ταπεινών και των συνετών. Αυτή δεν είναι πίστη των υπερηφάνων, τους οποίους η υπερηφάνεια καθιστά ανόητους, ώστε να λατρεύουν τον εαυτό τους ή κάποιο κτίσμα του Δημιουργού, αλλά όχι τον Δημιουργό. Όσο πιο ταπεινός είναι ο άνθρωπος, τόσο πιο συνετός είναι· όσο πιο υπερήφανος, τόσο πιο ανόητος. Στους ταπεινούς ο Θεός δίνει νου, για να γνωρίζουν και να κατανοούν, ενώ στους υπερήφανους αντιστέκεται. Όσο περισσότερο οι ταπεινοί ταπεινώνονται ενώπιον του Κυρίου, τόσο περισσότερο ο Κύριος τους χαρίζει νου. Και ο νους είναι φως που οδηγεί προς τον Θεό, τον Μοναδικό, τον Ζωντανό, τον Αληθινό.

Μακάριοι εκείνοι που έχουν νου, ώστε να βλέπουν την παροδικότητα αυτού του κόσμου και τη ματαιότητα του ανθρώπου. Μακάριοι εκείνοι που αισθάνονται μικροί και ταπεινοί, διότι ο Θεός θα τους υψώσει στην ανώτατη γνώση, στη γνώση της ουσίας και της μεγαλοσύνης του Υψίστου Θεού.

Αυτή είναι η πίστη σας, θεοφόροι, και η πίστη των προγόνων σας, των πιο ταπεινών και των πιο συνετών. Ας είναι αυτή και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά, έως το τέλος του χρόνου. Αυτή είναι η πίστη η ακαταισχύντη, η ορθόδοξη, η σωτήρια. Με αυτήν σώζονταν οι πατέρες σας. Ούτε εκείνοι ντράπηκαν αυτήν την πίστη ούτε αυτή η πίστη τους ντρόπιασε. Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Κατά την Τελική Κρίση δεν θα ντροπιαστούν ενώπιον των αγγέλων και των δικαίων. Αντίθετα, θα λάβουν δόξα και θα ονομαστούν ευλογημένοι.

ΕΝΑΣ. ΖΩΝΤΑΝΟΣ. ΑΛΗΘΙΝΟΣ.

… ΠΑΤΕΡΑ, ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΑ, ΠΟΙΗΤΗΝ ΟΥΡΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΗΣ ΟΡΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΟΡΑΤΩΝ.

Με φόβο και τρόμο ας κοιτάξουμε μέσα από το μισάνοιχτο πέπλο της αιωνιότητας. Το πέπλο αυτό δεν το άνοιξε αδύναμο ανθρώπινο χέρι. Το άνοιξε Εκείνος, ο Μόνος, ο Ζωντανός, ο Αληθινός. Αν δεν το είχε κάνει Εκείνος, ποιος άλλος θα μπορούσε; Όλοι οι ανθρώπινοι νους μαζί με όλες τις δυνάμεις του ουρανού δεν θα μπορούσαν να μετακινήσουν αυτό το πέπλο ούτε κατά μια τρίχα. Εκείνος ελέησε τους ανθρώπους και μετακίνησε το πέπλο. Και τρεις ακτίνες φωτός έλαμψαν πάνω στους ανθρώπους, που φέρουν μέσα τους την εικόνα Του. Και οι μορφωμένοι το είδαν και σκίρτησαν από ιερή χαρά. Φανερώθηκε ως Ασύγκριτος· ίσος μόνο με τον Εαυτό Του. Ο Μόνος, ο Ζωντανός, ο Αληθινός φανερώθηκε ως Πατέρας, Παντοκράτορας, Δημιουργός.

Η ανήσυχη σκέψη σας σπεύδει με το ερώτημα: τίνος Πατέρας; Και από πότε Πατέρας; Πατέρας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, και Πατέρας από την αιωνιότητα. Πριν από τη δημιουργία του κόσμου ήταν Πατέρας. Πριν από τον χρόνο και τα χρονικά όντα, πριν από τους αγγέλους και όλες τις ουράνιες δυνάμεις, πριν από τον ήλιο και τη σελήνη, πριν από την αυγή και το φως της σελήνης, ο Πατέρας γέννησε τον Μονογενή Υιό Του. Μιλώντας για το αιώνιο, τολμούμε να προφέρουμε τη λέξη «πότε»; Από τότε που ο Θεός είναι Θεός, από τότε είναι και Πατέρας. Αλλά μέσα σ’ Αυτόν δεν υπάρχει «πότε», γιατί δεν υπάρχει κύκλος χρόνου. Ο Ύψιστος αποκαλύπτει πρώτα τον εαυτό Του ως Πατέρα, έπειτα ως Παντοκράτορα και Δημιουργό. Αυτό είναι σε εσάς τους μορφωμένους σαφές. Η πατρότητά Του αναφέρεται στον συναΐδιο Υιό Του, ενώ η παντοκρατορία και η δημιουργία στον κτιστό κόσμο, ορατό και αόρατο. Πρώτα λοιπόν Πατέρας, έπειτα Παντοκράτορας και Δημιουργός.

Στην αιωνιότητα κανείς δεν μπορούσε να ονομάσει τον Θεό Πατέρα, παρά μόνο ο Υιός Του, ο Μονογενής. Και στον χρόνο; Ούτε στον χρόνο, στους αιώνες των αιώνων – κανείς. Ακούστε την αρχαία ιστορία του ανθρώπινου γένους και δεχθείτε την στην καρδιά σας. Δίνει φως στον νου σας και χαρά στην ψυχή σας. Όταν δημιουργήθηκε ο κόσμος και όταν ο Αδάμ εκδιώχθηκε από τον Παράδεισο λόγω της θανάσιμης, αποκρουστικής αμαρτίας της ανυπακοής προς τον Δημιουργό του, μέχρι την κάθοδο του Υιού του Θεού στη γη, κανείς από τους θνητούς δεν τόλμησε να ονομάσει τον Θεό Πατέρα του. Οι εκλεκτότεροι Τον αποκαλούσαν με τα μεγαλύτερα ονόματα: Παντοκράτορα, Κριτή, Ύψιστο, Βασιλέα, Κύριο των δυνάμεων — αλλά όχι Πατέρα, το γλυκύ αυτό όνομα. Οι καλύτεροι του ανθρώπινου γένους μπορούσαν να αισθανθούν ως δημιουργήματα ενός παντοδύναμου Δημιουργού, σαν αγγεία ενός θεϊκού Κεραμέα· ποτέ όμως ως παιδιά ενός ουράνιου Πατέρα.

Αυτό το δικαίωμα δόθηκε στους ανθρώπους μέσω του Κυρίου Ιησού Χριστού. Δεν δόθηκε σε όλους, αλλά σε όσους Τον δέχθηκαν. «Όσοι Τον δέχθηκαν, σ’ αυτούς έδωσε εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού» (Ιω. 1,12). Δηλαδή: να υιοθετηθούν και να μπορούν να προσφωνούν τον Θεό: Αββά, Πατέρα! (Γαλ. 4,5-6· Ρωμ. 8,14-16).

Αυτή την υιοθεσία — δώρο της χάριτος του Θεού — την αποκάλυψε και την πρόσφερε στους ανθρώπους ο ίδιος ο Χριστός ήδη από την αρχή της διακονίας Του στον κόσμο. Ανακοίνωσε στους ανθρώπους ότι από τότε μπορούν να ονομάζουν τον Θεό Πατέρα τους, λέγοντας: «Έτσι λοιπόν να προσεύχεστε: Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς» (Ματθ. 6,9). Και από τότε μέχρι σήμερα εκατομμύρια νέοι και γέροντες σε όλη τη γη καθημερινά ψιθυρίζουν: Πάτερ ημών!

Τα πονηρά πνεύματα δεν έχουν δικαίωμα να ονομάζουν τον Θεό Πατέρα τους. Ούτε στους αμετανόητους αμαρτωλούς δίνεται να προφέρουν αυτή τη γλυκιά λέξη: Πατέρα! Μόνο στους δικαίους και στους μετανοημένους δίνεται το δικαίωμα να αναφωνούν με όλη την καρδιά και την ψυχή τους: Πάτερ ημών! Σε όσους όμως πολεμούν τον Θεό και τον νόμο Του, είτε με σκέψεις είτε με λόγια είτε με έργα, δεν δίνεται να Τον προσφωνούν με το παρηγορητικό και γλυκύ όνομα: Πατέρα!

Οι τριακόσιοι δεκαοκτώ Άγιοι Πατέρες στη Νίκαια, που συνέταξαν το «Πιστεύω» όλων εσάς που φέρετε την εικόνα του Θεού μέσα σας, ονόμασαν τον Θεό πρώτα Πατέρα και έπειτα Παντοκράτορα και Δημιουργό. Αυτό το έκαναν φωτισμένοι από το Άγιο Πνεύμα. Πρώτον, επειδή ο Ύψιστος είναι Πατέρας του Κυρίου Χριστού πριν από τον χρόνο και τη δημιουργία του κόσμου. Και δεύτερον, επειδή ο ενσαρκωμένος Υιός του Θεού έφερε ως πρώτο δώρο στους ανθρώπους — στους ακολούθους Του — την υιοθεσία, δηλαδή το δικαίωμα να ονομάζουν τον Πατέρα Του δικό τους Πατέρα.

Πάτερ ημών! Ποια χαρά κάτω από τον ήλιο και τα άστρα μπορεί να γεμίσει περισσότερο τις καρδιές σας, εσείς που φέρετε την εικόνα του Θεού μέσα σας; Και όχι μόνο σας επέτρεψε ο Υιός του Θεού να ονομάζετε τον Ύψιστο, τον Μόνο, τον Ζωντανό, τον Αληθινό, Πατέρα σας, αλλά και σας πρόσταξε: «Και πατέρα σας μη καλέσετε κανέναν πάνω στη γη· γιατί ένας είναι ο Πατέρας σας, ο ουράνιος» (Ματθ. 23,9).

Ω η χαρά σας, χαρά ανείπωτη! Η αληθινή πατρότητα βρίσκεται στους ουρανούς, πάνω από τον ήλιο και τα άστρα. Η πατρότητα στη γη είναι μόνο σκιά και σύμβολο.

Η χαρά σας είναι και στο ότι ο ουράνιος Πατέρας σας είναι Παντοκράτορας και Δημιουργός. Οι άγιοι Πατέρες της Νίκαιας, φωτισμένοι από το Άγιο Πνεύμα, ονόμασαν τον Ύψιστο πρώτα Παντοκράτορα και έπειτα Δημιουργό. Δεν φαίνεται, θα πείτε, πιο φυσικό να δημιουργηθεί πρώτα κάτι και μετά να διατηρείται· και άρα να ονομάζουμε πρώτα τον Ύψιστο Δημιουργό και μετά Παντοκράτορα; Έτσι φαίνεται μόνο, αλλά μη κρίνετε από τα φαινόμενα όταν σκέφτεστε το Αληθινό. Διότι ο Θεός είναι πρώτα Παντοκράτορας. Πριν δημιουργήσει τον ουρανό και τη γη, ο Θεός ως Παντοκράτορας κρατούσε μέσα Του και το σχέδιο της δημιουργίας, από τα μεγάλα έως τα μικρά, και όλες τις δυνάμεις, όλους τους νόμους, όλες τις τάξεις. Χωρίς αυτή τη νοητή παντοκρατορία, πώς θα ήταν δυνατή και πραγματοποιήσιμη η δημιουργία;

Formularbeginn


ΠΑΤΗΡ. ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΩΡ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ.

Συνεχίζεται με: Formularende
… ΚΑΙ ΕΙΣ ΕΝΑ ΚΥΡΙΟΝ ΙΗΣΟΥΝ ΧΡΙΣΤΟΝ, ΤΟΝ ΥΙΟΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΤΟΝ ΜΟΝΟΓΕΝΗ, ΤΟΝ ΕΚ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΑ ΠΡΟ ΠΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ·