Συνέχεια από Κυριακή 26. Απριλίου 2026
Ερμηνεία του Συμβόλου της Πίστεως 4
Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς
ΤΟΝ ΔΙ’ ΗΜΑΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΤΕΡΑΝ ΣΩΤΗΡΙΑΝ
ΚΑΤΕΛΘΟΝΤΑ ΕΚ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΣΑΡΚΩΘΕΝΤΑ ΕΚ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΑΓΙΟΥ
ΚΑΙ ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ, ΚΑΙ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΑΝΤΑ.
Όπως όταν η μητέρα σκύβει και γέρνει πάνω από το κλαμένο βρέφος στην κούνια, έτσι μοιάζει η κάθοδος του Δημιουργού των ανθρώπων σε αυτή την κοιλάδα των δακρύων. Στη θαυμαστή ύπαρξη του Υιού του Θεού μέσα στην αιωνιότητα αρμόζει και ο θαυμαστός τρόπος της καθόδου Του σε αυτόν τον κόσμο, τον χρονικό και ορατό. Ο σκοπός της καθόδου Του είμαστε εμείς οι άνθρωποι και η σωτηρία μας· και ο τρόπος είναι η γέννηση από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία. Ποιος το λέει αυτό; Αν το λέγαμε εμείς οι άνθρωποι, θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλει. Αλλά το είπε ο ίδιος Εκείνος για τον οποίο δεν μπορεί να αμφιβάλει κανείς που φέρει μέσα του την εικόνα του Θεού.
Ο ίδιος Εκείνος, ο Αληθινός, είπε για τον εαυτό Του ότι ήρθε για να υπηρετήσει και να δώσει τη ζωή Του λύτρο για πολλούς (Ματθ. 20,28). Να υπηρετήσει, βέβαια, τους ανθρώπους και να δώσει τον εαυτό Του λύτρο για τους ανθρώπους. Αυτός είναι ο σκοπός της καθόδου Του. Και τον τρόπο της καθόδου Του τον φανέρωσε όχι άνθρωπος —ποιος θα τον πίστευε;— αλλά αρχάγγελος του Θεού.
Ο αρχάγγελος του Θεού Γαβριήλ ανήγγειλε στην Παρθένο Μαρία στη Ναζαρέτ: «Ιδού, θα συλλάβεις και θα γεννήσεις υιό, και θα του δώσεις το όνομα Ιησούς». Στην ερώτηση της Μαρίας: «Πώς θα γίνει αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα;», ο αρχάγγελος του Θεού απάντησε: «Πνεύμα Άγιο θα έλθει επάνω σου, και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει· γι’ αυτό και το γεννώμενο θα είναι άγιο και θα ονομαστεί Υιός Θεού». Αν κάποιος από εσάς ρωτά με απορία: πώς είναι δυνατόν αυτό; — θα του απαντήσει ο ευαγγελιστής του Θεού, όπως απάντησε και στην Υπεραγία Παρθένο, λέγοντας: «Για τον Θεό τίποτε από όσα είπε δεν είναι αδύνατο» (Λουκ. 1,28-37). Αντί για ερωτήσεις και απορίες, εδώ αρμόζει περισσότερο η σιωπή και η χαρά· σιωπή μπροστά στο υψηλό μυστήριο και χαρά μπροστά στην παντοδύναμη ισχύ του Δημιουργού και Θεού μας.
Υιός του Θεού και Υιός της Παρθένου — Γεννημένος στους ουρανούς και στη γη. Υπάρχων στην αιωνιότητα και στον χρόνο. Αυτός είναι ο Μεσσίας σας, μορφωμένοι, και ο Σωτήρας σας. Γεννημένος στην αιωνιότητα από Πατέρα χωρίς μητέρα. Γεννημένος στον χρόνο από Μητέρα χωρίς πατέρα.
Όποιος θέλει να το κατανοήσει αυτό πλήρως, ας μας πει αν κατανόησε τον κόκκο της άμμου κάτω από τα πόδια του· ή ένα φύλλο πάνω στο δέντρο· ή τα άστρα στο στερέωμα του ουρανού... Κατανόησε έστω και το πιο μικρό δημιούργημα του Θεού, το οποίο πατά, ή βλέπει, ή αγγίζει; Ο ανθρώπινος νους, που εδώ και χιλιάδες και χιλιάδες χρόνια εξετάζει, μετρώντας, υπολογίζοντας, συγκρίνοντας, περιγράφοντας — κατανόησε άραγε μέχρι τέλους έστω και ένα μόνο έργο του Θεού σε αυτόν τον κόσμο;
Θαυμαστός είναι αυτός ο κόσμος· ολόκληρος αναπνέει θαύμα. Μυστηριώδης είναι αυτός ο κόσμος· ολόκληρος είναι θυμιατισμένος με φοβερό και υψηλό μυστήριο. Πόσο πιο θαυμαστός είναι λοιπόν ο Δημιουργός αυτού του κόσμου; Σε κάθε σημείο όπου αγγίζεται η αιωνιότητα με τον χρόνο, ο ουρανός με τη γη, φανερώνεται μεγάλο φως. Και το φως είναι εκείνο που είναι ακατανόητο για εσάς, όχι το σκοτάδι. Η Αγία Παρθένος στη Ναζαρέτ ήταν εκείνο το ευλογημένο σημείο όπου άγγιξε η αιωνιότητα τον χρόνο, ο ουρανός τη γη. Και από αυτό το άγγιγμα προήλθε μεγάλο φως, που ανέτειλε πάνω σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό το φως είναι που είναι ακατανόητο για εσάς, ευλογημένοι, όχι το σκοτάδι.
Ερευνάτε, ευλογημένοι, με ταπείνωση και φόβο· ερευνάτε με τον νου όλα όσα δημιούργησε ο Θεός, και πιστεύετε όσα Εκείνος αποκάλυψε για τον εαυτό Του και για το μεγάλο Του Είναι. «Διότι περπατούμε με πίστη, όχι με όραση» (Β΄ Κορ. 5,7). Μήπως είναι ο Θεός άνθρωπος, ώστε η πατρότητα και η γέννησή Του να γίνονται όπως η ανθρώπινη πατρότητα και γέννηση; Η ανθρώπινη πατρότητα και γέννηση είναι μόνο σύμβολο, μόνο σκιά και ωχρή εικόνα της θείας πατρότητας και γέννησης.
Δεν μας έχει αποκαλυφθεί, και γι’ αυτό δεν μπορούμε να γνωρίζουμε, ποια είναι η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος κατά την αιώνια γέννηση του Υιού του Θεού. Τι ωφελεί η έρευνα εκεί όπου ο Θεός σιωπά και δεν φανερώνει; Μας έχει όμως αποκαλυφθεί από τον Θεό, μέσω του αρχαγγέλου Γαβριήλ, κάτι για την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος κατά τη χρονική γέννηση του Υιού του Θεού. Και αυτό που ο Ύψιστος ευδόκησε να αποκαλύψει μέσω του ασώματου αγγελιαφόρου Του, αυτό μόνο γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε, δηλαδή, ότι το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε στην Παρθένο Μαρία στη Ναζαρέτ και ότι τη σκίασε η δύναμη του Υψίστου. Έτσι άγγιξε η αιωνιότητα τον χρόνο, ο ουρανός τη γη, το πνευματικό το σωματικό, και φανερώθηκε το μεγάλο Φως, που φωτίζει τον κόσμο και εσάς μέσα στον κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο η Αγία Παρθένος συνέλαβε μέσα στο σώμα της και έδωσε σώμα σε Εκείνον που ευδόκησε να είναι Μεσσίας και Σωτήρας και να εμφανιστεί ως άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους.
…Και έγινε άνθρωπος. Γιατί οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας έβαλαν και αυτή τη λέξη, αφού προηγουμένως είχαν ήδη πει: «και σαρκώθηκε»; Δεν ήταν άραγε αυτή η λέξη αρκετή και αρκετά σαφής; Σαρκώθηκε, έλαβε σώμα, φανερώθηκε μέσα σε σώμα — δεν είναι αυτό αρκετό; Καθόλου. Πολλά και διάφορα είναι τα σώματα στο σύμπαν. Ο Θεός φανερωνόταν στους Ισραηλίτες στους αρχαίους χρόνους με τη μορφή πύρινου στύλου και νεφέλης. Το Άγιο Πνεύμα φανερώθηκε στον Ιορδάνη με τη μορφή περιστεριού. Ήταν αναγκαίο να ειπωθεί ρητά σε ποιο σώμα φανερώθηκε στον κόσμο ο Υιός του Θεού. Φανερώθηκε μέσα σε ανθρώπινο σώμα. Όχι με μορφή ανθρώπου, όπως το Πνεύμα με μορφή περιστεριού — μη γένοιτο! — αλλά ως αληθινός σωματικός άνθρωπος. Ως πραγματικός, αληθινός άνθρωπος φανερώθηκε, και όχι ως φαινομενικός άνθρωπος. Γι’ αυτό ειπώθηκαν και οι δύο λέξεις: σαρκώθηκε και έγινε άνθρωπος.
Μας έκανε τιμή, τη μεγαλύτερη που μπορεί να γίνει, όταν ως Φιλάνθρωπος κατέβηκε ανάμεσά μας ως ένας από εμάς. Από την αιώνια δόξα και χαρά και ωραιότητα κατέβηκε στην κοιλάδα μας της αδοξίας, της λύπης και της ασχήμιας, για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας.
Όπως ο βασιλιάς στέλνει τους αγγελιαφόρους του σε μια πόλη και αναγγέλλει την έλευσή του, έτσι και ο Βασιλεύς των ουρανών, που από φιλανθρωπία θέλησε να φανερωθεί στη γη, έστελνε τους αγγελιαφόρους Του στο ανθρώπινο γένος και προανήγγελλε την έλευσή Του. Τέλος, «ταπείνωσε τον εαυτό Του, λαμβάνοντας μορφή δούλου, γενόμενος όμοιος με τους άλλους ανθρώπους» (Φιλιπ. 2,7). Και όλη αυτή την ταπείνωση την ανέλαβε εκούσια επάνω Του — για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας.
Αυτή η πίστη προσφέρθηκε από τον Θεό σε όλους τους ανθρώπους και σε όλες τις γενεές της γης. Αλλά δεν μπορούν να τη δεχθούν οι ακάθαρτοι, όσο δεν μετανοούν και δεν καθαρίζονται από την αδικία, την υπερηφάνεια και την ασπλαχνία. Πώς θα μπορούσαν να τη δεχθούν όσοι διέφθειραν την Εικόνα του Θεού μέσα τους; Η ουράνια φωνή δεν βρίσκει αντίλαλο στις σχισμένες χορδές των ψυχών τους.
Όταν ο Βασιλεύς των ουρανών με το χέρι Του τραβήξει εντελώς το παραπέτασμα των μυστηρίων και εμφανιστεί επάνω σε νεφέλες αγγέλων για να κρίνει — δύσκολα θα είναι, ω πόσο δύσκολα και φοβερά θα είναι τότε για τους κακόβουλους απίστους! Αλλά για τις ψυχές τις καθαρές και παρθενικές, μακαριότητα και μακαριότητα! Χίλιες φορές μακάριοι όσοι εγκαίρως καθαρίστηκαν από τις κακίες τους και δέχθηκαν και διατήρησαν μέσα τους την πίστη του Θεού — ουράνιο μύρο μέσα στις καθαρές καρδιές και στις δίκαιες ψυχές τους. Μπροστά στο πρόσωπο της Αγίας και πάναγνης Κόρης, της Θεοτόκου, δεν θα ντροπιαστούν στους ουρανούς, και από τον Υιό της θα λάβουν ευλογία και αιώνια ζωή.
Αυτή είναι η πίστη σας, χριστοφόροι, η πίστη των καθαρών και παρθενικών προγόνων σας. Ας είναι αυτή και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά έως το τέλος. Αυτή είναι η ανεντροπίαστη πίστη, η ορθόδοξη, η πίστη του φωτός, της αλήθειας και της παρηγοριάς. Αυτή είναι η πίστη των μεγαλύτερων, των καλύτερων, των ευγενέστερων μέσα στο γένος σας, και σε κάθε γένος και γενιά. Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των πραγματικά μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Αυτοί στην Κρίση θα ονομαστούν ευλογημένοι.
Ευαγγελιστής. Θεοτόκος. Φιλάνθρωπος.
… ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΩΘΕΝΤΑ ΥΠΕΡ ΗΜΩΝ ΕΠΙ ΠΟΝΤΙΟΥ ΠΙΛΑΤΟΥ,
ΚΑΙ ΠΑΘΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑΦΕΝΤΑ.
Η φλόγα της θείας αγάπης στην αιωνιότητα φλέγεται αδιάκοπα στην εστία της θείας πατρότητας και της θείας υιότητας. Οι άνεμοι του χρόνου δεν φτάνουν εκεί. Οι ιδιοτροπίες των μεταβολών δεν αγγίζουν εκείνη τη φλόγα, ούτε τη λυγίζουν, ούτε την αυξάνουν, ούτε τη μειώνουν. Γι’ αυτό η θεία αγάπη είναι ζωή που δεν γηράσκει, χαρά ατάραχη, δύναμη απεριόριστη. Με αυτή τη θαυμαστή φλόγα στα χέρια Του, και στην καρδιά Του, και σε ολόκληρο το Είναι Του, κατέβηκε ο Βασιλεύς των ουρανών με θαυμαστό τρόπο σε θαυμαστή αποστολή ανάμεσα στους ανθρώπους. Και είπε τα μακάρια λόγια: «Ήρθα να βάλω φωτιά στη γη· και πόσο θα ήθελα να είχε ήδη ανάψει!» (Λουκ. 12,49). Έστω και μία σπίθα από εκείνη την άγια φωτιά να έπεσε στις καρδιές σας, είναι αρκετή για να σας φωτίσει τον μακρύ δρόμο προς την αιώνια εστία. Μην τη σβήνετε, αλλά κρύψτε τη και φυλάξτε τη ως την πολυτιμότερη κληρονομιά, ω μορφωμένοι, εσείς που φέρετε μέσα σας την εικόνα του Θεού.
Ο Υιός του Θεού ο Μονογενής, ο Πολυαγαπημένος, έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε στη γη για εμάς και για τη σωτηρία μας. Δεν κατέβηκε από θρόνο σε θρόνο, αλλά από τον θρόνο σε ψυχρή πέτρα. Πολύ υπέφερε για εμάς και για τη σωτηρία μας. Και μόνο αν πούμε τόσο: πολύ υπέφερε — είναι ήδη αρκετό για τη δική μας ντροπή και για τη δόξα της αγάπης Του. Αλλά πρέπει να ειπωθούν περισσότερα, για να είναι πλήρης η αλήθεια. Ο Μεσσίας του ανθρώπινου γένους υπέμεινε συκοφαντίες, κακίες, παγίδες, φτυσίματα, ραπίσματα, εμπαιγμούς, μαστιγώσεις. Και με αυτά δεν ειπώθηκαν όλα. Καταδικάστηκε μαζί με ληστές, σταυρώθηκε επάνω στον σταυρό, έπαθε, εξέπνευσε μέσα σε βάσανα, τάφηκε. Δεν απέρριψε το υπερπλήρες ποτήριο των παθών, ούτε έβγαλε από το κεφάλι Του το ακάνθινο στεφάνι, ούτε πέταξε από τους ώμους Του τον βαρύ σταυρό. Έτσι Εκείνος στεφάνωσε την αληθινή πίστη, την ορθόδοξη, με το πάθος, και την αγάπη με τη θυσία.
Ξέρετε, μορφωμένοι, γιατί οι Άγιοι Πατέρες εισήγαγαν το όνομα του Ποντίου Πιλάτου, του θεοκτόνου, στο δικό μας Πιστεύω; Μην αμφιβάλλετε ότι έτσι ευδόκησε το Πνεύμα του Θεού το Άγιο, το οποίο ενέπνεε με σοφία τους Αγίους Πατέρες. Και το Πνεύμα του Θεού το Άγιο ευδόκησε έτσι, ώστε οι πιστοί να γνωρίζουν ακριβώς και για πάντα σε ποιον Χριστό πιστεύουν. Διότι εμφανίστηκαν, και θα εμφανιστούν, ψευδόχριστοι, ψεύτικοι μεσσίες στον κόσμο, για να εξαπατούν και να συγχύζουν. Γι’ αυτό το Πνεύμα το Άγιο, το Φιλάνθρωπο, το Παντεπόπτη, θέλησε να προστατεύσει για πάντα τους πιστούς στον Χριστό από κάθε απάτη και κάθε σύγχυση.
Γι’ αυτό, μέσω του στόματος των Αγίων Πατέρων στη Νίκαια, όρισε με ακρίβεια ποιον Χριστό εννοούμε όταν μιλούμε για τον Μεσσία και Σωτήρα του κόσμου. Εννοείται, μορφωμένοι, αποκλειστικά και μόνο εκείνος ο Ιησούς Χριστός που σταυρώθηκε επί Ποντίου Πιλάτου, του τότε ηγεμόνα του Ρωμαίου αυτοκράτορα. Αυτός ο Χριστός είναι ο μόνος αληθινός Χριστός, ο μόνος αψευδής Μεσσίας, ο μόνος φιλάνθρωπος Σωτήρας. Όλοι οι άλλοι, που παρουσιάστηκαν και που θα παρουσιαστούν στον κόσμο με αυτό το μεγάλο όνομα, έως την άκρη του χρόνου, έως την Ημέρα της Κρίσεως, είναι ψευδόχριστοι.
Ακόμη, το όνομα του Πιλάτου μνημονεύθηκε για να φανερωθεί και να επιβεβαιωθεί το πρόσωπο του Σωτήρα του κόσμου ως ιστορικό πρόσωπο, και όχι ως πρόσωπο πλασμένο από τη φαντασία. Όταν μνημονεύεται το όνομα του Ποντίου Πιλάτου, τότε προσδιορίζονται με αυτό και ο χρόνος και ο τόπος της εμφανίσεως του Χριστού Κυρίου στον κόσμο. Διότι είναι γνωστό με ακρίβεια, ακόμη και σύμφωνα με τους Ρωμαίους ιστορικούς, τους ειδωλολάτρες και χριστομάχους, πότε και πού ήταν ο Πόντιος Πιλάτος επίτροπος του Καίσαρα.
Δεν γνωρίζετε την ανθρώπινη αδυναμία, εσείς οι μορφωμένοι; Από την αδυναμία τους πολλοί — πάρα πολλοί — είναι επιρρεπείς να αρνούνται τον ευεργέτη τους, ενώ δεν αμφιβάλλουν για τον εχθρό τους. Από αυτή την αδυναμία, ορισμένοι άνθρωποι μέχρι τώρα —και τέτοιοι θα υπάρχουν και από εδώ και πέρα— αμφέβαλαν για το πρόσωπο του Χριστού ως ιστορικό πρόσωπο, ενώ κανείς ποτέ δεν αμφέβαλε για την ύπαρξη ενός ανθρώπου που λεγόταν Πόντιος Πιλάτος, ανθρώπου που κατά τον καιρό του Ρωμαίου Καίσαρα Τιβερίου ήταν επίτροπος του Καίσαρα στην πόλη Ιερουσαλήμ. Με τη μνεία, λοιπόν, του ονόματος του Ποντίου Πιλάτου, οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας θέλησαν να τονίσουν την ιστορικότητα του προσώπου του Χριστού, ο οποίος σε ορισμένο χρόνο και σε ορισμένο τόπο εμφανίστηκε και έζησε σε αυτόν τον κόσμο.
Ακόμη, το όνομα του Πιλάτου εισήχθη στο Πιστεύω για να φανερωθεί η αδικία των ειδωλολατρών. Οι ρωμαϊκοί νόμοι θεωρούνταν ένα από τα τελειότερα έργα που δημιούργησαν οι ειδωλολατρικοί λαοί. Ωστόσο, ο Άνθρωπος της Αθωότητας καταδικάστηκε σε θάνατο κατά τον καιρό της εξουσίας αυτών των πολυεγκωμιασμένων ρωμαϊκών νόμων επάνω στον κόσμο και από τον νομικό εκπρόσωπο αυτών των νόμων, τον Πόντιο Πιλάτο, επίτροπο του Ρωμαίου Καίσαρα. Εφαρμοσμένο στον Δίκαιο των δικαίων, αυτό το «τέλειο έργο» των ειδωλολατρών αποδείχθηκε τέλεια μηδαμινότητα. Ένας ακόμη φανερός λόγος ότι ο ίδιος ο ουράνιος Θεός έπρεπε να κατέβει στον κόσμο για να σώσει τον κόσμο από το καθολικό σκοτάδι της ειδωλολατρίας. Γι’ αυτό η μνεία του ονόματος του Πιλάτου στο Σύμβολο της Πίστεως ηχεί ως αιώνια καταδίκη όχι μόνο του εκτελεστή των ειδωλολατρικών νόμων, αλλά και αυτών των ίδιων των νόμων.
«Έπαθε και τάφηκε», είπαν οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας. Θα ρωτήσετε: γιατί έπρεπε να προστεθούν και αυτές οι λέξεις, αφού έχει ήδη ειπωθεί «σταυρωθέντα»; Όταν ένας άνθρωπος σταυρωθεί επάνω στον σταυρό και καρφωθεί με καρφιά, ποιος μπορεί να αμφιβάλλει για το πάθος του; Και όταν εκπνεύσει επάνω στον σταυρό, δεν είναι κάτι εντελώς φυσικό και συνηθισμένο να ταφεί; Οι λογικοί άνθρωποι δεν αμφιβάλλουν γι’ αυτό. Για τους λογικούς ανθρώπους αυτό είναι φυσικό και σαφές. Αλλά τους άλογους ανθρώπους τους κατατρώγει η αμφιβολία. Νομίζουν ότι υψώνουν τον εαυτό τους ταπεινώνοντας τον Χριστό. Και κρίνοντας τον Κριτή τους, νομίζουν ότι θα ξεφύγουν από την κρίση.
Εμφανίστηκαν ορισμένοι άλογοι άνθρωποι που ισχυρίστηκαν ότι ο Κύριος επάνω στον σταυρό δεν αισθάνθηκε πόνους. Έλεγαν ότι ο Χριστός ήταν μόνο φαινομενικός άνθρωπος και ότι, ως τέτοιος, δεν μπορούσε ούτε να αισθανθεί βάσανα και πάθη. Σαν να μην είχαν ακούσει τον στεναγμό του Υιού του Θεού στη Γεθσημανή: «Πατέρα μου, αν είναι δυνατόν, ας περάσει από μένα αυτό το ποτήριο» (Ματθ. 26,39)! Και σαν η πετρωμένη καρδιά τους να μην είναι ικανή να τρέμει μπροστά στην κραυγή του πόνου Του επάνω στον σταυρό: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» (Ματθ. 27,46)! Ω άδικοι, δεν πιστεύετε στο πάθος του μεγαλύτερου Παθόντος; Αρνείστε τον πόνο από τον οποίο η γη σείστηκε και ο ήλιος σκοτίστηκε; Πετρώθηκε η καρδιά σας μπροστά στον πόνο από τον οποίο σχίστηκαν οι πέτρες; Αυτές οι πέτρες θα μαρτυρήσουν εναντίον σας την Ημέρα της Ανταπόδοσης, τη Φοβερή Ημέρα.
Μακάριοι οι δύο άνδρες, ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος. Ιδού, αυτοί φρόντισαν το νεκρό σώμα του Κυρίου. Το κατέβασαν από τον σταυρό με ευλάβεια, το τύλιξαν προσεκτικά σε σινδόνα με αρώματα και το έθαψαν τιμητικά σε τάφο. Και οι Ιουδαίοι ήρθαν και ασφάλισαν τον τάφο και τον σφράγισαν. Και ζήτησαν από τον Πιλάτο φρουρά για να φυλάει τον τάφο, μήπως κάποιος κλέψει το σώμα του νεκρού Χριστού. Έτσι έγιναν τα πράγματα· και έτσι πιστεύουν οι λογικοί. Αλλά υπήρξαν άλογοι άνθρωποι που επαναλάμβαναν τον μύθο ότι το σώμα του Κυρίου δεν τάφηκε πλήρως, αλλά μόνο καλύφθηκε. Από αυτόν τον μύθο περιπετειώδεις συγγραφείς ύφαναν άλλους μύθους, αναληθείς και άδικους.
Όλες αυτές τις αναλήθειες και αδικίες εναντίον του Σωτήρα του κόσμου τις προέβλεπε εκ των προτέρων το Πνεύμα του Θεού το Άγιο, το οποίο φώτιζε και ενέπνεε τους Αγίους Πατέρες στη Νίκαια. Γι’ αυτό και τους παρακίνησε, δίπλα στη λέξη «σταυρωθέντα», να θέσουν και τις λέξεις: «παθόντα και ταφέντα». Για να γνωρίζετε εσείς, μορφωμένοι, και οι απόγονοί σας, για πάντα, την αλήθεια για τον Κύριο και Σωτήρα σας. Και για να μπορείτε με την αλήθεια να πολεμάτε την αναλήθεια.
Έτσι εξέφρασαν οι Άγιοι Πατέρες την πίστη μας στον Κύριο, τον Σωτήρα, Λυτρωτή και Αναγεννητή του ανθρώπινου γένους, ο οποίος από αγάπη έπαθε για τους αμαρτωλούς. Αυτή είναι η πίστη που αναγγέλθηκε σε όλους και προσφέρθηκε σε όλους. Όμως δεν μπορούν να τη δεχθούν οι αχάριστοι, οι εγωιστές, οι αυτάρκεις, οι άψυχοι. Πώς θα τη δεχθούν εκείνοι που σκέπασαν με χώμα την εικόνα του Θεού μέσα τους και έκαναν από τον εαυτό τους τάφο της ψυχής τους; Αληθινά, οι τάφοι δεν θα εισέλθουν στην αιώνια Βασιλεία του Θεού. Αλλά η φθορά θα παραδοθεί στο άσβεστο πυρ.
Αυτή είναι η πίστη των ευγνώμονων ψυχών. Ζώντας σε αυτή την κοιλάδα της πίκρας και του τρόμου, κάνουν το καλό χωρίς να περιμένουν ανταπόδοση. Γνώρισαν το αγκαθωτό χωράφι αυτού του κόσμου και καταβάλλουν κάθε φροντίδα ώστε το ίχνος τους να μην είναι ένα ακόμη αγκάθι. Σιωπούν όταν ακούν τη δηκτική μομφή: όλοι είναι αγκάθια, εσείς θα είστε τάχα τριαντάφυλλα! Και κλαίνε κρυφά για τους αδελφούς τους, που εργάζονται με ζήλο για να σημαδέψουν το ίχνος τους σε αυτόν τον κόσμο με αγκάθια. Ένα αγκάθι είναι αγαπητό στην καρδιά τους, ένα μόνο — εκείνο πάνω στο οποίο βάδισε το τρυφερό πόδι του Υιού του Θεού και πάνω στο οποίο άνθισαν τριαντάφυλλα.
Με ευγνώμονες καρδιές κοιτάζουν εκείνα τα τριαντάφυλλα και μεθούν από το άρωμά τους — ω, το μοναδικό ανεκτό και ζωοποιό άρωμα μέσα στη δυσωδία της μούχλας και του θανάτου.
Οι ευγνώμονες ψυχές κοιτάζουν και βλέπουν πολλά άλλα αγκάθια πλάι στον δρόμο του Χριστού. Βλέπουν τα αγκάθια της πίκρας, τον κήπο της αγίας Μητέρας του Σωτήρα του κόσμου, ολόκληρο ποτισμένο με δάκρυα, αλλά ολόκληρο πλούσια ανθισμένο με λευκά τριαντάφυλλα. Και κοιτάζοντας βλέπουν πολλούς άλλους, μικρότερους κήπους δικαίων και μαρτύρων για τη δικαιοσύνη, αγκαθωτούς βλαστούς στολισμένους με κάθε λογής άνθη. Και αναπνέοντας αισθάνονται ότι όλα αυτά τα άνθη μοιάζουν με τον Χριστό και ευωδιάζουν με το άρωμα του Χριστού, υγιές και ζωοποιό.
Και το αίσθημα της ευγνωμοσύνης προς τον ουράνιο Κηπουρό αναβλύζει στις καρδιές τους και ξεχειλίζει. Και αγωνίζονται με όλες τους τις δυνάμεις να κάνουν τη ζωή τους και τη ζωή των φίλων τους άνθος, μπόλι του Εσταυρωμένου Χριστού.
Αυτή είναι η πίστη σας, χριστοφόροι, η πίστη των προγόνων σας, ευγνώμονων προς τον Χριστό Κύριο μέχρι θανάτου. Ας είναι αυτή και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά, έως το τέλος, έως την Ημέρα της Κρίσεως του Χριστού, κατά την οποία τα άνθη θα γίνουν δεκτά, ενώ τα άκαρπα αγκάθια θα ριχτούν στη φωτιά. Αυτή είναι η ανεντροπίαστη πίστη, η ορθόδοξη, η σωτήρια. Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των πραγματικά μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Την Ημέρα της Ανταπόδοσης τα πρόσωπά τους θα λάμψουν σαν τον ήλιο και θα μοιάσουν με τον Θεό. Και θα ονομαστούν ευλογημένοι.
ΑΓΑΠΗ. ΣΤΑΥΡΟΣ. ΘΑΝΑΤΟΣ
Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς
ΤΟΝ ΔΙ’ ΗΜΑΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΤΕΡΑΝ ΣΩΤΗΡΙΑΝ
ΚΑΤΕΛΘΟΝΤΑ ΕΚ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ ΚΑΙ ΣΑΡΚΩΘΕΝΤΑ ΕΚ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΑΓΙΟΥ
ΚΑΙ ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ, ΚΑΙ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΑΝΤΑ.
Όπως όταν η μητέρα σκύβει και γέρνει πάνω από το κλαμένο βρέφος στην κούνια, έτσι μοιάζει η κάθοδος του Δημιουργού των ανθρώπων σε αυτή την κοιλάδα των δακρύων. Στη θαυμαστή ύπαρξη του Υιού του Θεού μέσα στην αιωνιότητα αρμόζει και ο θαυμαστός τρόπος της καθόδου Του σε αυτόν τον κόσμο, τον χρονικό και ορατό. Ο σκοπός της καθόδου Του είμαστε εμείς οι άνθρωποι και η σωτηρία μας· και ο τρόπος είναι η γέννηση από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία. Ποιος το λέει αυτό; Αν το λέγαμε εμείς οι άνθρωποι, θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλει. Αλλά το είπε ο ίδιος Εκείνος για τον οποίο δεν μπορεί να αμφιβάλει κανείς που φέρει μέσα του την εικόνα του Θεού.
Ο ίδιος Εκείνος, ο Αληθινός, είπε για τον εαυτό Του ότι ήρθε για να υπηρετήσει και να δώσει τη ζωή Του λύτρο για πολλούς (Ματθ. 20,28). Να υπηρετήσει, βέβαια, τους ανθρώπους και να δώσει τον εαυτό Του λύτρο για τους ανθρώπους. Αυτός είναι ο σκοπός της καθόδου Του. Και τον τρόπο της καθόδου Του τον φανέρωσε όχι άνθρωπος —ποιος θα τον πίστευε;— αλλά αρχάγγελος του Θεού.
Ο αρχάγγελος του Θεού Γαβριήλ ανήγγειλε στην Παρθένο Μαρία στη Ναζαρέτ: «Ιδού, θα συλλάβεις και θα γεννήσεις υιό, και θα του δώσεις το όνομα Ιησούς». Στην ερώτηση της Μαρίας: «Πώς θα γίνει αυτό, αφού δεν γνωρίζω άνδρα;», ο αρχάγγελος του Θεού απάντησε: «Πνεύμα Άγιο θα έλθει επάνω σου, και δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει· γι’ αυτό και το γεννώμενο θα είναι άγιο και θα ονομαστεί Υιός Θεού». Αν κάποιος από εσάς ρωτά με απορία: πώς είναι δυνατόν αυτό; — θα του απαντήσει ο ευαγγελιστής του Θεού, όπως απάντησε και στην Υπεραγία Παρθένο, λέγοντας: «Για τον Θεό τίποτε από όσα είπε δεν είναι αδύνατο» (Λουκ. 1,28-37). Αντί για ερωτήσεις και απορίες, εδώ αρμόζει περισσότερο η σιωπή και η χαρά· σιωπή μπροστά στο υψηλό μυστήριο και χαρά μπροστά στην παντοδύναμη ισχύ του Δημιουργού και Θεού μας.
Υιός του Θεού και Υιός της Παρθένου — Γεννημένος στους ουρανούς και στη γη. Υπάρχων στην αιωνιότητα και στον χρόνο. Αυτός είναι ο Μεσσίας σας, μορφωμένοι, και ο Σωτήρας σας. Γεννημένος στην αιωνιότητα από Πατέρα χωρίς μητέρα. Γεννημένος στον χρόνο από Μητέρα χωρίς πατέρα.
Όποιος θέλει να το κατανοήσει αυτό πλήρως, ας μας πει αν κατανόησε τον κόκκο της άμμου κάτω από τα πόδια του· ή ένα φύλλο πάνω στο δέντρο· ή τα άστρα στο στερέωμα του ουρανού... Κατανόησε έστω και το πιο μικρό δημιούργημα του Θεού, το οποίο πατά, ή βλέπει, ή αγγίζει; Ο ανθρώπινος νους, που εδώ και χιλιάδες και χιλιάδες χρόνια εξετάζει, μετρώντας, υπολογίζοντας, συγκρίνοντας, περιγράφοντας — κατανόησε άραγε μέχρι τέλους έστω και ένα μόνο έργο του Θεού σε αυτόν τον κόσμο;
Θαυμαστός είναι αυτός ο κόσμος· ολόκληρος αναπνέει θαύμα. Μυστηριώδης είναι αυτός ο κόσμος· ολόκληρος είναι θυμιατισμένος με φοβερό και υψηλό μυστήριο. Πόσο πιο θαυμαστός είναι λοιπόν ο Δημιουργός αυτού του κόσμου; Σε κάθε σημείο όπου αγγίζεται η αιωνιότητα με τον χρόνο, ο ουρανός με τη γη, φανερώνεται μεγάλο φως. Και το φως είναι εκείνο που είναι ακατανόητο για εσάς, όχι το σκοτάδι. Η Αγία Παρθένος στη Ναζαρέτ ήταν εκείνο το ευλογημένο σημείο όπου άγγιξε η αιωνιότητα τον χρόνο, ο ουρανός τη γη. Και από αυτό το άγγιγμα προήλθε μεγάλο φως, που ανέτειλε πάνω σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό το φως είναι που είναι ακατανόητο για εσάς, ευλογημένοι, όχι το σκοτάδι.
Ερευνάτε, ευλογημένοι, με ταπείνωση και φόβο· ερευνάτε με τον νου όλα όσα δημιούργησε ο Θεός, και πιστεύετε όσα Εκείνος αποκάλυψε για τον εαυτό Του και για το μεγάλο Του Είναι. «Διότι περπατούμε με πίστη, όχι με όραση» (Β΄ Κορ. 5,7). Μήπως είναι ο Θεός άνθρωπος, ώστε η πατρότητα και η γέννησή Του να γίνονται όπως η ανθρώπινη πατρότητα και γέννηση; Η ανθρώπινη πατρότητα και γέννηση είναι μόνο σύμβολο, μόνο σκιά και ωχρή εικόνα της θείας πατρότητας και γέννησης.
Δεν μας έχει αποκαλυφθεί, και γι’ αυτό δεν μπορούμε να γνωρίζουμε, ποια είναι η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος κατά την αιώνια γέννηση του Υιού του Θεού. Τι ωφελεί η έρευνα εκεί όπου ο Θεός σιωπά και δεν φανερώνει; Μας έχει όμως αποκαλυφθεί από τον Θεό, μέσω του αρχαγγέλου Γαβριήλ, κάτι για την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος κατά τη χρονική γέννηση του Υιού του Θεού. Και αυτό που ο Ύψιστος ευδόκησε να αποκαλύψει μέσω του ασώματου αγγελιαφόρου Του, αυτό μόνο γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε, δηλαδή, ότι το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε στην Παρθένο Μαρία στη Ναζαρέτ και ότι τη σκίασε η δύναμη του Υψίστου. Έτσι άγγιξε η αιωνιότητα τον χρόνο, ο ουρανός τη γη, το πνευματικό το σωματικό, και φανερώθηκε το μεγάλο Φως, που φωτίζει τον κόσμο και εσάς μέσα στον κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο η Αγία Παρθένος συνέλαβε μέσα στο σώμα της και έδωσε σώμα σε Εκείνον που ευδόκησε να είναι Μεσσίας και Σωτήρας και να εμφανιστεί ως άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους.
…Και έγινε άνθρωπος. Γιατί οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας έβαλαν και αυτή τη λέξη, αφού προηγουμένως είχαν ήδη πει: «και σαρκώθηκε»; Δεν ήταν άραγε αυτή η λέξη αρκετή και αρκετά σαφής; Σαρκώθηκε, έλαβε σώμα, φανερώθηκε μέσα σε σώμα — δεν είναι αυτό αρκετό; Καθόλου. Πολλά και διάφορα είναι τα σώματα στο σύμπαν. Ο Θεός φανερωνόταν στους Ισραηλίτες στους αρχαίους χρόνους με τη μορφή πύρινου στύλου και νεφέλης. Το Άγιο Πνεύμα φανερώθηκε στον Ιορδάνη με τη μορφή περιστεριού. Ήταν αναγκαίο να ειπωθεί ρητά σε ποιο σώμα φανερώθηκε στον κόσμο ο Υιός του Θεού. Φανερώθηκε μέσα σε ανθρώπινο σώμα. Όχι με μορφή ανθρώπου, όπως το Πνεύμα με μορφή περιστεριού — μη γένοιτο! — αλλά ως αληθινός σωματικός άνθρωπος. Ως πραγματικός, αληθινός άνθρωπος φανερώθηκε, και όχι ως φαινομενικός άνθρωπος. Γι’ αυτό ειπώθηκαν και οι δύο λέξεις: σαρκώθηκε και έγινε άνθρωπος.
Μας έκανε τιμή, τη μεγαλύτερη που μπορεί να γίνει, όταν ως Φιλάνθρωπος κατέβηκε ανάμεσά μας ως ένας από εμάς. Από την αιώνια δόξα και χαρά και ωραιότητα κατέβηκε στην κοιλάδα μας της αδοξίας, της λύπης και της ασχήμιας, για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας.
Όπως ο βασιλιάς στέλνει τους αγγελιαφόρους του σε μια πόλη και αναγγέλλει την έλευσή του, έτσι και ο Βασιλεύς των ουρανών, που από φιλανθρωπία θέλησε να φανερωθεί στη γη, έστελνε τους αγγελιαφόρους Του στο ανθρώπινο γένος και προανήγγελλε την έλευσή Του. Τέλος, «ταπείνωσε τον εαυτό Του, λαμβάνοντας μορφή δούλου, γενόμενος όμοιος με τους άλλους ανθρώπους» (Φιλιπ. 2,7). Και όλη αυτή την ταπείνωση την ανέλαβε εκούσια επάνω Του — για εμάς τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας.
Αυτή η πίστη προσφέρθηκε από τον Θεό σε όλους τους ανθρώπους και σε όλες τις γενεές της γης. Αλλά δεν μπορούν να τη δεχθούν οι ακάθαρτοι, όσο δεν μετανοούν και δεν καθαρίζονται από την αδικία, την υπερηφάνεια και την ασπλαχνία. Πώς θα μπορούσαν να τη δεχθούν όσοι διέφθειραν την Εικόνα του Θεού μέσα τους; Η ουράνια φωνή δεν βρίσκει αντίλαλο στις σχισμένες χορδές των ψυχών τους.
Όταν ο Βασιλεύς των ουρανών με το χέρι Του τραβήξει εντελώς το παραπέτασμα των μυστηρίων και εμφανιστεί επάνω σε νεφέλες αγγέλων για να κρίνει — δύσκολα θα είναι, ω πόσο δύσκολα και φοβερά θα είναι τότε για τους κακόβουλους απίστους! Αλλά για τις ψυχές τις καθαρές και παρθενικές, μακαριότητα και μακαριότητα! Χίλιες φορές μακάριοι όσοι εγκαίρως καθαρίστηκαν από τις κακίες τους και δέχθηκαν και διατήρησαν μέσα τους την πίστη του Θεού — ουράνιο μύρο μέσα στις καθαρές καρδιές και στις δίκαιες ψυχές τους. Μπροστά στο πρόσωπο της Αγίας και πάναγνης Κόρης, της Θεοτόκου, δεν θα ντροπιαστούν στους ουρανούς, και από τον Υιό της θα λάβουν ευλογία και αιώνια ζωή.
Αυτή είναι η πίστη σας, χριστοφόροι, η πίστη των καθαρών και παρθενικών προγόνων σας. Ας είναι αυτή και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά έως το τέλος. Αυτή είναι η ανεντροπίαστη πίστη, η ορθόδοξη, η πίστη του φωτός, της αλήθειας και της παρηγοριάς. Αυτή είναι η πίστη των μεγαλύτερων, των καλύτερων, των ευγενέστερων μέσα στο γένος σας, και σε κάθε γένος και γενιά. Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των πραγματικά μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Αυτοί στην Κρίση θα ονομαστούν ευλογημένοι.
Ευαγγελιστής. Θεοτόκος. Φιλάνθρωπος.
… ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΩΘΕΝΤΑ ΥΠΕΡ ΗΜΩΝ ΕΠΙ ΠΟΝΤΙΟΥ ΠΙΛΑΤΟΥ,
ΚΑΙ ΠΑΘΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΑΦΕΝΤΑ.
Η φλόγα της θείας αγάπης στην αιωνιότητα φλέγεται αδιάκοπα στην εστία της θείας πατρότητας και της θείας υιότητας. Οι άνεμοι του χρόνου δεν φτάνουν εκεί. Οι ιδιοτροπίες των μεταβολών δεν αγγίζουν εκείνη τη φλόγα, ούτε τη λυγίζουν, ούτε την αυξάνουν, ούτε τη μειώνουν. Γι’ αυτό η θεία αγάπη είναι ζωή που δεν γηράσκει, χαρά ατάραχη, δύναμη απεριόριστη. Με αυτή τη θαυμαστή φλόγα στα χέρια Του, και στην καρδιά Του, και σε ολόκληρο το Είναι Του, κατέβηκε ο Βασιλεύς των ουρανών με θαυμαστό τρόπο σε θαυμαστή αποστολή ανάμεσα στους ανθρώπους. Και είπε τα μακάρια λόγια: «Ήρθα να βάλω φωτιά στη γη· και πόσο θα ήθελα να είχε ήδη ανάψει!» (Λουκ. 12,49). Έστω και μία σπίθα από εκείνη την άγια φωτιά να έπεσε στις καρδιές σας, είναι αρκετή για να σας φωτίσει τον μακρύ δρόμο προς την αιώνια εστία. Μην τη σβήνετε, αλλά κρύψτε τη και φυλάξτε τη ως την πολυτιμότερη κληρονομιά, ω μορφωμένοι, εσείς που φέρετε μέσα σας την εικόνα του Θεού.
Ο Υιός του Θεού ο Μονογενής, ο Πολυαγαπημένος, έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε στη γη για εμάς και για τη σωτηρία μας. Δεν κατέβηκε από θρόνο σε θρόνο, αλλά από τον θρόνο σε ψυχρή πέτρα. Πολύ υπέφερε για εμάς και για τη σωτηρία μας. Και μόνο αν πούμε τόσο: πολύ υπέφερε — είναι ήδη αρκετό για τη δική μας ντροπή και για τη δόξα της αγάπης Του. Αλλά πρέπει να ειπωθούν περισσότερα, για να είναι πλήρης η αλήθεια. Ο Μεσσίας του ανθρώπινου γένους υπέμεινε συκοφαντίες, κακίες, παγίδες, φτυσίματα, ραπίσματα, εμπαιγμούς, μαστιγώσεις. Και με αυτά δεν ειπώθηκαν όλα. Καταδικάστηκε μαζί με ληστές, σταυρώθηκε επάνω στον σταυρό, έπαθε, εξέπνευσε μέσα σε βάσανα, τάφηκε. Δεν απέρριψε το υπερπλήρες ποτήριο των παθών, ούτε έβγαλε από το κεφάλι Του το ακάνθινο στεφάνι, ούτε πέταξε από τους ώμους Του τον βαρύ σταυρό. Έτσι Εκείνος στεφάνωσε την αληθινή πίστη, την ορθόδοξη, με το πάθος, και την αγάπη με τη θυσία.
Ξέρετε, μορφωμένοι, γιατί οι Άγιοι Πατέρες εισήγαγαν το όνομα του Ποντίου Πιλάτου, του θεοκτόνου, στο δικό μας Πιστεύω; Μην αμφιβάλλετε ότι έτσι ευδόκησε το Πνεύμα του Θεού το Άγιο, το οποίο ενέπνεε με σοφία τους Αγίους Πατέρες. Και το Πνεύμα του Θεού το Άγιο ευδόκησε έτσι, ώστε οι πιστοί να γνωρίζουν ακριβώς και για πάντα σε ποιον Χριστό πιστεύουν. Διότι εμφανίστηκαν, και θα εμφανιστούν, ψευδόχριστοι, ψεύτικοι μεσσίες στον κόσμο, για να εξαπατούν και να συγχύζουν. Γι’ αυτό το Πνεύμα το Άγιο, το Φιλάνθρωπο, το Παντεπόπτη, θέλησε να προστατεύσει για πάντα τους πιστούς στον Χριστό από κάθε απάτη και κάθε σύγχυση.
Γι’ αυτό, μέσω του στόματος των Αγίων Πατέρων στη Νίκαια, όρισε με ακρίβεια ποιον Χριστό εννοούμε όταν μιλούμε για τον Μεσσία και Σωτήρα του κόσμου. Εννοείται, μορφωμένοι, αποκλειστικά και μόνο εκείνος ο Ιησούς Χριστός που σταυρώθηκε επί Ποντίου Πιλάτου, του τότε ηγεμόνα του Ρωμαίου αυτοκράτορα. Αυτός ο Χριστός είναι ο μόνος αληθινός Χριστός, ο μόνος αψευδής Μεσσίας, ο μόνος φιλάνθρωπος Σωτήρας. Όλοι οι άλλοι, που παρουσιάστηκαν και που θα παρουσιαστούν στον κόσμο με αυτό το μεγάλο όνομα, έως την άκρη του χρόνου, έως την Ημέρα της Κρίσεως, είναι ψευδόχριστοι.
Ακόμη, το όνομα του Πιλάτου μνημονεύθηκε για να φανερωθεί και να επιβεβαιωθεί το πρόσωπο του Σωτήρα του κόσμου ως ιστορικό πρόσωπο, και όχι ως πρόσωπο πλασμένο από τη φαντασία. Όταν μνημονεύεται το όνομα του Ποντίου Πιλάτου, τότε προσδιορίζονται με αυτό και ο χρόνος και ο τόπος της εμφανίσεως του Χριστού Κυρίου στον κόσμο. Διότι είναι γνωστό με ακρίβεια, ακόμη και σύμφωνα με τους Ρωμαίους ιστορικούς, τους ειδωλολάτρες και χριστομάχους, πότε και πού ήταν ο Πόντιος Πιλάτος επίτροπος του Καίσαρα.
Δεν γνωρίζετε την ανθρώπινη αδυναμία, εσείς οι μορφωμένοι; Από την αδυναμία τους πολλοί — πάρα πολλοί — είναι επιρρεπείς να αρνούνται τον ευεργέτη τους, ενώ δεν αμφιβάλλουν για τον εχθρό τους. Από αυτή την αδυναμία, ορισμένοι άνθρωποι μέχρι τώρα —και τέτοιοι θα υπάρχουν και από εδώ και πέρα— αμφέβαλαν για το πρόσωπο του Χριστού ως ιστορικό πρόσωπο, ενώ κανείς ποτέ δεν αμφέβαλε για την ύπαρξη ενός ανθρώπου που λεγόταν Πόντιος Πιλάτος, ανθρώπου που κατά τον καιρό του Ρωμαίου Καίσαρα Τιβερίου ήταν επίτροπος του Καίσαρα στην πόλη Ιερουσαλήμ. Με τη μνεία, λοιπόν, του ονόματος του Ποντίου Πιλάτου, οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας θέλησαν να τονίσουν την ιστορικότητα του προσώπου του Χριστού, ο οποίος σε ορισμένο χρόνο και σε ορισμένο τόπο εμφανίστηκε και έζησε σε αυτόν τον κόσμο.
Ακόμη, το όνομα του Πιλάτου εισήχθη στο Πιστεύω για να φανερωθεί η αδικία των ειδωλολατρών. Οι ρωμαϊκοί νόμοι θεωρούνταν ένα από τα τελειότερα έργα που δημιούργησαν οι ειδωλολατρικοί λαοί. Ωστόσο, ο Άνθρωπος της Αθωότητας καταδικάστηκε σε θάνατο κατά τον καιρό της εξουσίας αυτών των πολυεγκωμιασμένων ρωμαϊκών νόμων επάνω στον κόσμο και από τον νομικό εκπρόσωπο αυτών των νόμων, τον Πόντιο Πιλάτο, επίτροπο του Ρωμαίου Καίσαρα. Εφαρμοσμένο στον Δίκαιο των δικαίων, αυτό το «τέλειο έργο» των ειδωλολατρών αποδείχθηκε τέλεια μηδαμινότητα. Ένας ακόμη φανερός λόγος ότι ο ίδιος ο ουράνιος Θεός έπρεπε να κατέβει στον κόσμο για να σώσει τον κόσμο από το καθολικό σκοτάδι της ειδωλολατρίας. Γι’ αυτό η μνεία του ονόματος του Πιλάτου στο Σύμβολο της Πίστεως ηχεί ως αιώνια καταδίκη όχι μόνο του εκτελεστή των ειδωλολατρικών νόμων, αλλά και αυτών των ίδιων των νόμων.
«Έπαθε και τάφηκε», είπαν οι Άγιοι Πατέρες της Νίκαιας. Θα ρωτήσετε: γιατί έπρεπε να προστεθούν και αυτές οι λέξεις, αφού έχει ήδη ειπωθεί «σταυρωθέντα»; Όταν ένας άνθρωπος σταυρωθεί επάνω στον σταυρό και καρφωθεί με καρφιά, ποιος μπορεί να αμφιβάλλει για το πάθος του; Και όταν εκπνεύσει επάνω στον σταυρό, δεν είναι κάτι εντελώς φυσικό και συνηθισμένο να ταφεί; Οι λογικοί άνθρωποι δεν αμφιβάλλουν γι’ αυτό. Για τους λογικούς ανθρώπους αυτό είναι φυσικό και σαφές. Αλλά τους άλογους ανθρώπους τους κατατρώγει η αμφιβολία. Νομίζουν ότι υψώνουν τον εαυτό τους ταπεινώνοντας τον Χριστό. Και κρίνοντας τον Κριτή τους, νομίζουν ότι θα ξεφύγουν από την κρίση.
Εμφανίστηκαν ορισμένοι άλογοι άνθρωποι που ισχυρίστηκαν ότι ο Κύριος επάνω στον σταυρό δεν αισθάνθηκε πόνους. Έλεγαν ότι ο Χριστός ήταν μόνο φαινομενικός άνθρωπος και ότι, ως τέτοιος, δεν μπορούσε ούτε να αισθανθεί βάσανα και πάθη. Σαν να μην είχαν ακούσει τον στεναγμό του Υιού του Θεού στη Γεθσημανή: «Πατέρα μου, αν είναι δυνατόν, ας περάσει από μένα αυτό το ποτήριο» (Ματθ. 26,39)! Και σαν η πετρωμένη καρδιά τους να μην είναι ικανή να τρέμει μπροστά στην κραυγή του πόνου Του επάνω στον σταυρό: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» (Ματθ. 27,46)! Ω άδικοι, δεν πιστεύετε στο πάθος του μεγαλύτερου Παθόντος; Αρνείστε τον πόνο από τον οποίο η γη σείστηκε και ο ήλιος σκοτίστηκε; Πετρώθηκε η καρδιά σας μπροστά στον πόνο από τον οποίο σχίστηκαν οι πέτρες; Αυτές οι πέτρες θα μαρτυρήσουν εναντίον σας την Ημέρα της Ανταπόδοσης, τη Φοβερή Ημέρα.
Μακάριοι οι δύο άνδρες, ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος. Ιδού, αυτοί φρόντισαν το νεκρό σώμα του Κυρίου. Το κατέβασαν από τον σταυρό με ευλάβεια, το τύλιξαν προσεκτικά σε σινδόνα με αρώματα και το έθαψαν τιμητικά σε τάφο. Και οι Ιουδαίοι ήρθαν και ασφάλισαν τον τάφο και τον σφράγισαν. Και ζήτησαν από τον Πιλάτο φρουρά για να φυλάει τον τάφο, μήπως κάποιος κλέψει το σώμα του νεκρού Χριστού. Έτσι έγιναν τα πράγματα· και έτσι πιστεύουν οι λογικοί. Αλλά υπήρξαν άλογοι άνθρωποι που επαναλάμβαναν τον μύθο ότι το σώμα του Κυρίου δεν τάφηκε πλήρως, αλλά μόνο καλύφθηκε. Από αυτόν τον μύθο περιπετειώδεις συγγραφείς ύφαναν άλλους μύθους, αναληθείς και άδικους.
Όλες αυτές τις αναλήθειες και αδικίες εναντίον του Σωτήρα του κόσμου τις προέβλεπε εκ των προτέρων το Πνεύμα του Θεού το Άγιο, το οποίο φώτιζε και ενέπνεε τους Αγίους Πατέρες στη Νίκαια. Γι’ αυτό και τους παρακίνησε, δίπλα στη λέξη «σταυρωθέντα», να θέσουν και τις λέξεις: «παθόντα και ταφέντα». Για να γνωρίζετε εσείς, μορφωμένοι, και οι απόγονοί σας, για πάντα, την αλήθεια για τον Κύριο και Σωτήρα σας. Και για να μπορείτε με την αλήθεια να πολεμάτε την αναλήθεια.
Έτσι εξέφρασαν οι Άγιοι Πατέρες την πίστη μας στον Κύριο, τον Σωτήρα, Λυτρωτή και Αναγεννητή του ανθρώπινου γένους, ο οποίος από αγάπη έπαθε για τους αμαρτωλούς. Αυτή είναι η πίστη που αναγγέλθηκε σε όλους και προσφέρθηκε σε όλους. Όμως δεν μπορούν να τη δεχθούν οι αχάριστοι, οι εγωιστές, οι αυτάρκεις, οι άψυχοι. Πώς θα τη δεχθούν εκείνοι που σκέπασαν με χώμα την εικόνα του Θεού μέσα τους και έκαναν από τον εαυτό τους τάφο της ψυχής τους; Αληθινά, οι τάφοι δεν θα εισέλθουν στην αιώνια Βασιλεία του Θεού. Αλλά η φθορά θα παραδοθεί στο άσβεστο πυρ.
Αυτή είναι η πίστη των ευγνώμονων ψυχών. Ζώντας σε αυτή την κοιλάδα της πίκρας και του τρόμου, κάνουν το καλό χωρίς να περιμένουν ανταπόδοση. Γνώρισαν το αγκαθωτό χωράφι αυτού του κόσμου και καταβάλλουν κάθε φροντίδα ώστε το ίχνος τους να μην είναι ένα ακόμη αγκάθι. Σιωπούν όταν ακούν τη δηκτική μομφή: όλοι είναι αγκάθια, εσείς θα είστε τάχα τριαντάφυλλα! Και κλαίνε κρυφά για τους αδελφούς τους, που εργάζονται με ζήλο για να σημαδέψουν το ίχνος τους σε αυτόν τον κόσμο με αγκάθια. Ένα αγκάθι είναι αγαπητό στην καρδιά τους, ένα μόνο — εκείνο πάνω στο οποίο βάδισε το τρυφερό πόδι του Υιού του Θεού και πάνω στο οποίο άνθισαν τριαντάφυλλα.
Με ευγνώμονες καρδιές κοιτάζουν εκείνα τα τριαντάφυλλα και μεθούν από το άρωμά τους — ω, το μοναδικό ανεκτό και ζωοποιό άρωμα μέσα στη δυσωδία της μούχλας και του θανάτου.
Οι ευγνώμονες ψυχές κοιτάζουν και βλέπουν πολλά άλλα αγκάθια πλάι στον δρόμο του Χριστού. Βλέπουν τα αγκάθια της πίκρας, τον κήπο της αγίας Μητέρας του Σωτήρα του κόσμου, ολόκληρο ποτισμένο με δάκρυα, αλλά ολόκληρο πλούσια ανθισμένο με λευκά τριαντάφυλλα. Και κοιτάζοντας βλέπουν πολλούς άλλους, μικρότερους κήπους δικαίων και μαρτύρων για τη δικαιοσύνη, αγκαθωτούς βλαστούς στολισμένους με κάθε λογής άνθη. Και αναπνέοντας αισθάνονται ότι όλα αυτά τα άνθη μοιάζουν με τον Χριστό και ευωδιάζουν με το άρωμα του Χριστού, υγιές και ζωοποιό.
Και το αίσθημα της ευγνωμοσύνης προς τον ουράνιο Κηπουρό αναβλύζει στις καρδιές τους και ξεχειλίζει. Και αγωνίζονται με όλες τους τις δυνάμεις να κάνουν τη ζωή τους και τη ζωή των φίλων τους άνθος, μπόλι του Εσταυρωμένου Χριστού.
Αυτή είναι η πίστη σας, χριστοφόροι, η πίστη των προγόνων σας, ευγνώμονων προς τον Χριστό Κύριο μέχρι θανάτου. Ας είναι αυτή και η πίστη των παιδιών σας, από γενιά σε γενιά, έως το τέλος, έως την Ημέρα της Κρίσεως του Χριστού, κατά την οποία τα άνθη θα γίνουν δεκτά, ενώ τα άκαρπα αγκάθια θα ριχτούν στη φωτιά. Αυτή είναι η ανεντροπίαστη πίστη, η ορθόδοξη, η σωτήρια. Αληθινά, αυτή είναι η πίστη των πραγματικά μορφωμένων ανθρώπων, εκείνων που φέρουν μέσα τους την εικόνα του Θεού. Την Ημέρα της Ανταπόδοσης τα πρόσωπά τους θα λάμψουν σαν τον ήλιο και θα μοιάσουν με τον Θεό. Και θα ονομαστούν ευλογημένοι.
ΑΓΑΠΗ. ΣΤΑΥΡΟΣ. ΘΑΝΑΤΟΣ
ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΦΤΑΣΑΜΕ ΟΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΝΑ ΑΡΝΗΘΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΝΑΝΘΡΩΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΙΜΟΥΜΕΝΟΙ ΤΟΥΣ ΛΑΤΙΝΟΥΣ ΤΟΥ ΦΙΛΙΟΚΒΕ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου