Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Καλαϊτζίδης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Καλαϊτζίδης. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026

Ο Ζηζιούλας και ο Παλαμάς σύμφωνα με τον Π. Καλαϊτζίδη


Χρονικές παραπομπές στην εισήγηση και στη συζήτηση

Η εισήγηση αρχίζει στο 35:35.

Χρόνος στο βίντεο
Τι λέει ο Καλαϊτζίδης

46:09–46:24
Η σαφέστερη αναφορά σε κριτική προς τον ίδιο τον Παλαμά. Λέει ότι στο Communion and Otherness ο Ζηζιούλας ασκεί ανοιχτά κριτική στον άγιο Γρηγόριο Παλαμά σχετικά με τη διάκριση ουσίας–ενεργειών. Προσθέτει ότι η θέση διορθώθηκε ελαφρώς στο Remembering the Future.
55:39–56:52
Ερμηνεύει τη θέωση ως χριστοποίηση και ενσωμάτωση στην υπόσταση του Λόγου, διαφοροποιώντας την από ό,τι χαρακτηρίζει ατομοκεντρική νεοπαλαμική κατανόηση. Αρχικά διευκρινίζει ότι πρόκειται για δική του ερμηνεία και κατόπιν παραθέτει τον Ζηζιούλα.[ΥΠΑΡΧΩ ΚΑΙ ΟΣΟ ΥΠΑΡΧΕΙΣ  ΣΤΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΑΧ ΖΗΖΙΟΥΛΑ, ΘΑ ΥΠΑΡΧΩ]

59:44–1:00:38
Παραθέτει τη θέση ότι η θέωση είναι πρωτίστως υιοθεσία από τον Πατέρα, μέσω της ενσωμάτωσης στον Υιό, και δεν εξαντλείται στη μετοχή στη θεία δόξα ή στις κοινές φυσικές ιδιότητες της Τριάδας.[ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΓΙΑ ΣΙΓΟΥΡΙΑ]
1:03:10–1:05:36
Αναφέρεται στην απουσία και στην κριτική του σχήματος κάθαρση–φωτισμός–θέωση στον Ζηζιούλα. Έπειτα αναπτύσσει τη δική του κριτική στην υπερβολική έμφαση στη μυστική θέωση και στη «μοναχοποίηση» της παράδοσης.
1:07:23–1:07:59
Το δεύτερο καθοριστικό σημείο. Λέει ότι ο Ζηζιούλας ακολουθεί εδώ τον Μάξιμο αντί του Παλαμά και αμφισβητεί την κεντρικότητα, τη διαχρονικότητα και την υπαρξιακή χρησιμότητα της διάκρισης ουσίας–ενεργειών.
1:08:48–1:09:38
Διευκρινίζει ότι ο Ζηζιούλας μπορεί να δεχθεί τις ενέργειες ως μέσο προσωπικής κοινωνίας, εφόσον η υπόσταση του Λόγου είναι τελικά εκείνη που γεφυρώνει κτιστό και άκτιστο.
1:10:59–1:11:13
Εκφράζει επιφύλαξη απέναντι στην προσπάθεια του Norman Russell να παρουσιάσει τα δύο θεολογικά παραδείγματα ως διαφορετικά αλλά συμπληρωματικά.
1:36:35–1:37:11
Η προσωπική στάση του Καλαϊτζίδη. Αναφέρει ότι ο Σταύρος Γιαγκάζογλου θεωρεί τον Παλαμά καθοριστικής σημασίας για την ορθόδοξη θεολογία και προσθέτει: «I’m not exactly in this line» («Δεν βρίσκομαι ακριβώς σε αυτή τη γραμμή»).

Κύρια σημεία: 46:09 για την κριτική του Ζηζιούλα στον Παλαμά, 1:07:23 για το περιεχόμενό της και 1:36:35 για την προσωπική στάση του Καλαϊτζίδη.

Η περίληψη της εισήγησης του Καλαϊτζίδη


Δρ Παντελής Καλαϊτζίδης
Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου


Η θέωση στη θεολογία του Μητροπολίτη Ιωάννη Δ. Ζηζιούλα και οι ανθρωπολογικές της προεκτάσεις

Στο πλαίσιο της θεολογικής ανανέωσης της ανατολικής Ορθοδοξίας κατά τον εικοστό αιώνα, η θέωση κατέλαβε κεντρική θέση, ιδιαίτερα μέσω της εκ νέου ανακάλυψης της μυστικής θεολογίας και της παλαμικής διάκρισης μεταξύ θείας ουσίας και ενεργειών. Ο Μητροπολίτης Ιωάννης Δ. Ζηζιούλας, ωστόσο, ανέπτυξε μια ιδιαίτερη κατανόηση της θέωσης, διαμορφωμένη από την έμφαση που έδινε στο πρόσωπο, την ευχαριστιακή κοινωνία και την εσχατολογία. Μολονότι η θέωση σπάνια εμφανίζεται ως αυτοτελές θέμα στα γραπτά του, παραμένει στενά συνδεδεμένη με τους κεντρικούς προβληματισμούς της θεολογικής του σύνθεσης.

Η παρούσα εισήγηση εξετάζει πώς ο Ζηζιούλας προσεγγίζει τη θέωση πρωτίστως με όρους υποστατικής κοινωνίας παρά με όρους μετοχής στις θείες ενέργειες. Αντλώντας ιδιαίτερα από τον Μάξιμο τον Ομολογητή, κατανοεί τη θέωση ως χριστοποίηση και υιοθεσία: ενσωμάτωση στον Χριστό και μετοχή, διά του Αγίου Πνεύματος, στη σχέση του Υιού με τον Πατέρα. Η θέωση κατανοείται έτσι όχι ως ατομικό πνευματικό επίτευγμα ή απλώς ως μετοχή σε θεία ιδιώματα, αλλά ως εκκλησιαστικό γεγονός κοινωνίας.

Η παραπάνω θεολογική κατανόηση της θέωσης συνεπάγεται καίριες θεολογικές και ανθρωπολογικές προεκτάσεις, τις οποίες η εισήγησή μας σκοπεύει να αναπτύξει και να εξετάσει κριτικά.

https://zizioulas.org/images/reception/conferences/intl-conf-2026-program/Pantelis-Kalaitzidis.pdf

ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ  ΣΤΟΥΣ ΜΝΗΣΤΗΡΕΣ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΓΗΣ ΠΟΥ ΚΗΡΥΞΕ Η ΑΥΤΟΥ ΕΤΕΡΟΤΗΣ. ΞΕΧΝΟΥΝ ΤΟΝ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟ ΑΛΛΑ ΕΧΕΙ ΚΙ'ΑΥΤΟΣ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥ.

ΞΕΧΝΟΥΝ ΟΛΟΙ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥΣ ΟΤΙ Η ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΣΑΝ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΖΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΡΟ ΟΔΥΣΣΕΑ ΝΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΙ ΤΟ ΝΥΦΙΚΟ ΤΟΥΣ ΚΡΕΒΒΑΤΙ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΟΜΩΣ ΕΙΝΑΙ ΡΙΖΩΜΕΝΟ. ΔΕΝ ΑΝΑΝΕΩΝΕΤΑΙ. ΕΙΝΑΙ ΚΑΙΝΟ ΟΧΙ ΤΟ ΝΕΟ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ. 

ΑΣ ΑΡΧΙΣΟΥΝ ΑΠΟ ΤΩΡΑ ΟΙ ΣΦΕΤΕΡΙΣΤΕΣ ΝΑ ΨΑΛΛΟΥΝ ΜΕ ΟΛΗ ΤΟΥΣ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ, ΓΙΑΤΙ Η ΨΥΧΗ ΜΑΛΛΟΝ ΛΕΙΠΕΙ, ΧΑΡΙΝ ΤΗΣ ΜΑΤΑΙΗΣ ΕΛΠΙΔΟΣ: ΤΟΝ ΝΥΜΦΩΝΑ ΣΟΥ ΒΛΕΠΩ ΣΩΤΗΡ ΜΟΥ ΚΕΚΟΣΜΗΜΕΝΟ ΚΑΙ ΕΝΔΥΜΑ ΟΥΚ ΕΧΩ ΙΝΑ ΕΙΣΕΛΘΩ ΕΝ ΑΥΤΩ..... 


Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026

Μοναχισμός και άσκηση στην ομιλία του Παντελή Καλαϊτζίδη


ΣΤΟ 35ο Η ΑΥΤΟΥ ΕΞΟΧΟΤΗΣ ΠΡΕΣΒΗΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΤΑ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΡΗΤΙΚΗΣ  ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Μοναχισμός και άσκηση στην ομιλία του Παντελή Καλαϊτζίδη

Χρονικές παραπομπές στην εισήγηση και στις απαντήσεις του


Ο Καλαϊτζίδης ασκεί έντονη κριτική σε σύγχρονες μοναστικές πρακτικές και στη «μοναχοποίηση» της ορθόδοξης παράδοσης. Παράλληλα, δηλώνει ρητά ότι η άσκηση είναι πολύ σημαντική και ζητά αυθεντικό ασκητικό πνεύμα. Η πιο αιχμηρή προσωπική τοποθέτηση βρίσκεται στο 1:29:15–1:30:47.

Οι χρόνοι μετρούν από την αρχή ολόκληρου του βίντεο. Πατώντας σε έναν χρόνο ανοίγει το αντίστοιχο σημείο στο YouTube. Τα παραθέματα δίνονται σε ελληνική απόδοση.


Οι αναφορές μέσα στην εισήγηση
Χρόνος
Αναφορά και συμφραζόμενο

40:13–40:50
Εντάσσει τους Αγιορείτες μοναχούς, μαζί με τον Lossky, τον Ρωμανίδη και τον Γιανναρά, στις τάσεις που θεωρεί αποδέκτες της κριτικής του Ζηζιούλα στον αντιδυτικισμό και στον ορθόδοξο απομονωτισμό. Πρόκειται για ερμηνεία του Καλαϊτζίδη ως προς τους αποδέκτες της κριτικής.[ΠΑΝΘΡΗΣΚΕΙΑ. Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ, ΣΥΝ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ, ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ]
51:48–53:10
Παρουσιάζοντας τον Ζηζιούλα, λέει ότι η αγιότητα δεν θεμελιώνεται στα ηθικά και ασκητικά επιτεύγματα ή στις θαυματουργικές εμπειρίες. Χρησιμοποιεί τον χαρακτηρισμό «δαιμονική» όταν η αγιότητα στηρίζεται πρωτίστως στις αρετές και στα προσωπικά κατορθώματα. Ο χαρακτηρισμός αφορά αυτή τη θεμελίωση της αγιότητας, όχι συλλήβδην την άσκηση. [ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΥ ΙΝΔΟΥΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΤΩΝ ΓΙΟΓΚΙ, ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΑΡΙΣΤΕΥΟΥΝ ΟΙ ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΟΙ]
53:51–54:13
Δίνει θετική αλλά εξαρτημένη θέση στην άσκηση: η άσκηση των αγίων αποβλέπει στην ευχαριστιακή κοινωνία και αποτελεί μέσο προς αυτόν τον σκοπό.[Ο ΣΚΟΠΟΣ ΑΓΙΑΖΕΙ ΤΑ ΜΕΣΑ. ΜΟΝΟ ΑΣΚΗΤΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ; ΜΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙ ΠΟΛΥ]
1:03:10–1:04:18
Αναφέρεται στην απουσία του σχήματος κάθαρση–φωτισμός–θέωση από τη σύνθεση του Ζηζιούλα και στην ισχυρή κριτική του προς τη «θεραπευτική» εκκλησιολογία ή πνευματικότητα.[ ΣΤΗΝ Π.Δ. ΑΠΟ ΑΓΑΠΗ ΟΙ ΑΔΕΛΦΟΙ ΠΟΥΛΟΥΣΑΝ ΤΟΥΣ ΑΔΕΛΦΟΥΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΖΩΗ. Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΦΑΝΕΡΗ. ΠΡΙΝ ΣΚΟΤΩΝΕ Ο ΕΝΑΣ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ]
1:04:20–1:05:36
Η σαφέστερη δική του κριτική στον μοναχισμό μέσα στην εισήγηση. Μιλά για υπερβολική έμφαση στη θέωση και στη μυστική ένωση και για σταδιακή «μοναχοποίηση» της ορθόδοξης παράδοσης. Τη συνδέει με ατομοκεντρικές, ανιστορικές και εξωκοσμικές κατανοήσεις της Εκκλησίας και με υποτίμηση της κοινωνικής και πολιτικής παρουσίας των χριστιανών.[ΚΑΙΡΟΣ ΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΘΟΥΜΕ ΣΑΝ ΤΑ PET ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ.ΤΟΣΗ ΜΟΝΑΞΙΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. ΑΣ ΜΠΟΥΜΕ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ]
1:11:25–1:11:46 Για πληρότητα, αναγνωρίζει ως εκκρεμές ερώτημα στη θεολογία του Ζηζιούλα τη θέση της ασκητικής διάστασης στη διαδικασία συγκρότησης του προσώπου.

Η συζήτηση μετά την εισήγηση

1:28:50–1:29:07 Η ερώτηση αφορά τον ρόλο της άσκησης στη θέωση και στη συγκρότηση του προσώπου. Ο Καλαϊτζίδης αρχικά απαντά ότι η άσκηση έχει ρόλο, αλλά αυτό εξαρτάται από το πώς την κατανοούμε.

1:29:15–1:29:48 Διευκρινίζει ότι εκφράζει προσωπική γνώμη και επικρίνει τη σημερινή πρακτική, ιδιαίτερα σε μοναστικούς κύκλους:
«Δεν μπορώ να δεχθώ ότι άσκηση είναι […] να δίνουμε τόση προσοχή στο αν θα βάλουμε λάδι ή όχι, αν θα φάμε τυρί ή όχι, παραμερίζοντας τα σοβαρότερα πράγματα που λέει το Ευαγγέλιο».
Χαρακτηρίζει αυτή τη στάση «νομικιστικό πνεύμα» και αποδίδει στην επίδραση μοναστικών κύκλων μια πολύ νομικιστική κατανόηση της άσκησης.[ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΠΟΥ ΧΑΡΑΞΕ Ο ΟΘΩΝ. Η ΠΡΩΤΗ ΕΞΟΧΟΤΗΣ]
1:29:48–1:30:12 Μέσα στην ίδια απάντηση δηλώνει ότι η άσκηση είναι «πολύ σημαντική», επικαλείται τις σαράντα ημέρες του Χριστού στην έρημο και ζητά αυθεντικό ασκητικό πνεύμα.[ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΙΡΑΜΟΥΣ Ή ΧΩΡΙΣ; ΜΕ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Ή ΤΗΝ ΣΙΩΠΗ ΤΟΥ ΘΡΙΑΜΒΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΠΟΝΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ;]
1:30:12–1:30:47 Στρέφεται ειδικότερα στους Αγιορείτες μοναχούς. Λέει ότι αποσύρθηκαν από τον κόσμο, αλλά παρεμβαίνουν διαρκώς με ανακοινώσεις για δημόσια ζητήματα, όπως τα σχολικά θρησκευτικά και ο γάμος ομοφύλων. Καταλήγει:
«Αυτό δεν είναι άσκηση. Είναι παιχνίδι εξουσίας».[ΚΑΛΟΒΛΕΠΕΙ ΙΣΩΣ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ;]
1:33:49–1:34:26 Ένας άλλος ομιλητής προτείνει ότι ο Αριστοτέλης Παπανικολάου εννοεί τις ασκητικές αρετές, ενώ ο Καλαϊτζίδης επικρίνει συγκεκριμένες ασκητικές πρακτικές. Ο Καλαϊτζίδης απαντά ότι ίσως έχει δίκιο. Η αρχική διάκριση ανήκει στον παρεμβαίνοντα.[ΑΡΕΤΕΣ; ΔΕΝ ΜΕΤΑ-ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΑΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΖΗΖΙΟΥΛΙΚΗ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ;]
1:35:15–1:36:22 Ο Καλαϊτζίδης δηλώνει προσωπικά ότι δίνει «πολύ λιγότερη έμφαση» στην ασκητική διάσταση από τον Παπανικολάου. Αναφέρει την αυξανόμενη μοναστική επιρροή και στο αμερικανικό περιβάλλον και προσθέτει ότι οι αρετές στον Μάξιμο και η ασκητική παράδοση δεν αποτελούν το προτιμώμενο θέμα του.[ΗΤΑΝ ΗΔΟΝΙΣΤΗΣ ΚΑΛΟΠΕΡΑΣΑΚΙΑΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ; ΔΕΝ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΑΜΕ!]

Η τελική ολομέλεια κοινωνια προσωπων. σαν μοντερνοι θεοι

3:18:17–3:20:48 Συμφωνεί ότι η σχέση Ευχαριστίας και άσκησης ή μοναχισμού είναι ασύμμετρη. Παράλληλα, επικαλείται την κριτική του Αθανάσιου Παπαθανασίου στην υπερβολική ευχαριστιακή αποκλειστικότητα, τονίζοντας την κοινωνική δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη στους φτωχούς.[την αγαπημενη ιεραποστολη]

Πηγή: John Zizioulas Conference; Remembering the Future

Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026

Διεθνές Συνέδριο για Ζηζιούλα: Μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου

Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτου Ιωάννη Ζηζιούλα

Διεθνές Συνέδριο για τη Σκέψη και τη Θεολογική Παρακαταθήκη του Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα)

Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, Χιλντεσχάιμ, Γερμανία

15–18 Οκτωβρίου 2026

Μήνυμα της Α.Θ. Παναγιότητος του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου

Προς τον Πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ιωάννη Ζηζιούλα: Χάρις υμίν και ειρήνη από Θεού.

Με αισθήματα πατρικής χαράς και βαθιάς ικανοποιήσεως απευθύνουμε τους εγκάρδιους χαιρετισμούς μας προς όλους τους συμμετέχοντες στο Διεθνές Συνέδριο που διοργανώνει το Ίδρυμα Ιωάννη Ζηζιούλα στο Χιλντεσχάιμ της Γερμανίας, από τις 15 έως τις 18 Οκτωβρίου 2026, με τίτλο «Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτου Ιωάννη Ζηζιούλα».

Όπως καθίσταται φανερό από τη θεματική του, το παρόν Συνέδριο δεν αποσκοπεί απλώς στην ανάδειξη των πρωτότυπων θεολογικών και εκκλησιολογικών αρχών του αειμνήστου Μητροπολίτου Περγάμου, αλλά, προπαντός, στη διεύρυνση των οριζόντων της θεολογικής του συμβολής. Αυτό υποδηλώνει ότι η θεολογία του δεν εξαντλούνταν σε μια σχολαστική συστηματοποίηση θεολογικών θέσεων ούτε περιοριζόταν μέσα σε ένα κλειστό ιδεολογικό πλαίσιο. Αντιθέτως, υπήρξε πρωτίστως μια δημιουργική θεολογία, που βρισκόταν σε διάλογο με τα θεμελιώδη υπαρξιακά ερωτήματα του ανθρώπινου προσώπου. Με βαθιά διορατικότητα, ο Μητροπολίτης Ιωάννης αναμετρήθηκε με τα ζητήματα του θανάτου, της ελευθερίας, της αγάπης, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της οικολογικής κρίσεως, καθώς και με τη σύγχρονη φιλοσοφική σκέψη.

Ως θεολόγος, ενσάρκωσε το πρότυπο του θεολόγου που είχε περιγράψει ο διδάσκαλός του, π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, συνδυάζοντας το πνευματικό όραμα με μια ευρύτατη ορθόδοξη θεολογική καλλιέργεια, στοιχεία που είχαν αμφότερα τις ρίζες τους στη λειτουργική ζωή και εμπειρία της Εκκλησίας. Το έργο του συνέβαλε έτσι στην ανάκτηση της ορθόδοξης θεολογικής καλλιέργειας, προβάλλοντας ένα απαράμιλλο θεολογικό όραμα, εξαιρετικά επίκαιρο και σημαντικό για τη σύγχρονη ανθρωπότητα. Αυτό ακριβώς ήταν το πρότυπο που μας κληροδότησε ο αείμνηστος Ιεράρχης, ο οποίος επί πολλά έτη υπηρέτησε ως πολυτιμότατος θεολογικός σύμβουλος της ημετέρας Μετριότητος.

Σε μια εποχή κατά την οποία οι ορίζοντες συχνότερα στενεύουν παρά διευρύνονται, πληροφορούμαστε με ιδιαίτερη χαρά τη διοργάνωση αυτού του ελπιδοφόρου Συνεδρίου και τον σκοπό του. Ο αείμνηστος Μητροπολίτης εξέφραζε συχνά την ανησυχία του για τον κίνδυνο συρρικνώσεως των πνευματικών οριζόντων στη σύγχρονη Ορθοδοξία, μια τάση που συνήθως εκδηλώνεται με μια θεολογία της απλής επαναλήψεως. Ωστόσο, αυτού του είδους ο νεοφαρισαϊσμός δεν έχει θέση στη ζωογόνο θεολογική παράδοση της Ορθοδοξίας, η οποία οφείλει να παραμένει πάντοτε άφοβα, τολμηρά και με αγάπη ανοιχτή στον διάλογο και στη συνάντηση με τον άλλον.

Οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο και τις προκλήσεις του με το ακατάλυτο μήνυμα της νίκης του Χριστού και με το ευχαριστιακό πνεύμα της προσφοράς «κατὰ πάντα καὶ διὰ πάντα». Εάν η Εκκλησία πρόκειται να συνεχίσει αποτελεσματικά αυτή την αποστολή μέσα στον πνευματικά διψασμένο και εξαντλημένο κόσμο μας, πρέπει να αντλεί αδιάκοπα από την ανεξάντλητη πηγή της θεολογικής της κληρονομιάς και να δίδει εκ νέου μαρτυρία γι' αυτήν. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στην κληρονομιά αυτή, που έχει εμπιστευθεί στη φροντίδα μας, να περιέλθει σε στασιμότητα και, ως εκ τούτου, να καταστεί ανενεργή. Η θεολογία μας οφείλει να ζωογονεί και όχι να απονεκρώνει.

Από την άποψη αυτή, ο αείμνηστος Μητροπολίτης Ιωάννης υπήρξε υποδειγματικός εργάτης σε ολόκληρο τον Αμπελώνα του Χριστού. Ακολουθώντας την προτροπή του Κυρίου μας, οφείλουμε να προσευχόμαστε θερμά και να επιδιώκουμε την ανάδειξη περισσότερων εργατών, όπως ο αγαπητός μας Αδελφός και συνεπίσκοπος, για τον πλούσιο θερισμό που έχουμε μπροστά μας στην εποχή μας.

Από το Ιερό Κέντρο της Ορθοδοξίας, το Φανάρι, στη Βασιλεύουσα, παρέχουμε την Πατριαρχική μας ευλογία στους διοργανωτές και τους διακεκριμένους ομιλητές του Συνεδρίου και προσφέρουμε τις πατρικές μας προσευχές, εκφράζοντας την ελπίδα ότι το Συνέδριο θα αποφέρει πλούσιους θεολογικούς καρπούς και θα συμβάλει στην περαιτέρω δημιουργική οικείωση και ανάπτυξη της πολύτιμης θεολογικής παρακαταθήκης του αειμνήστου Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννη.

Επικαλούμεθα επί πάντας υμάς τη χάρη και το άπειρο έλεος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Εν τοις Πατριαρχείοις, τη 13η Οκτωβρίου 2026

Ο διάπυρος προς Θεόν ευχέτης υμών,

† Βαρθολομαίος

Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως – Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης

Πηγή: https://zizioulas.org/reception/conferences/intl-conf-2026-patriarch-bartholomew/

Πρώτη μέρα του διεθνούς Συνεδρίου: «Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτη Ιωάννη Ζηζιούλα»

Αναδημοσιεύουμε από τον ιστότοπο του Ιδρύματος "Ιωάννης Ζηζιούλας" την αναφορά για την πρώτη μέρα του διεθνούς Συνεδρίου ΔΙΕΥΡΥΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΙΩΑΝΝΗ ΖΗΖΙΟΥΛΑ

Οι φωτογραφίες προέρχονται από τον ιστότοπο http://zizioulas.org/ Kείμενα χαιρετισμών και περισσότερες φωτογραφίες παρατίθενται στον ίδιο ιστότοπο.

Το διεθνές συνέδριο με θέμα «Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτη Ιωάννη Ζηζιούλα» ξεκίνησε χθες Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Χίλντεσχαϊμ. Η συνάντηση συγκεντρώνει κληρικούς, θεολόγους και ακαδημαϊκούς από διαφορετικές εκκλησιαστικές και ακαδημαϊκές παραδόσεις, με σκοπό τη διερεύνηση της θεολογικής κληρονομιάς του Μητροπολίτη Ιωάννη και της περαιτέρω ανάπτυξής της.

Το συνέδριο διοργανώνεται από τη Σερβική Ορθόδοξη Επισκοπή Γερμανίας και το Ίδρυμα «Ιωάννης Ζηζιούλας», υπό την αιγίδα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Γρηγορίου, και με την υποστήριξη του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham, της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν και της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου.

Η εναρκτήρια συνεδρία, την οποία συντόνισε ο Ιερομόναχος Βασίλιε Γκαβρίλοβιτς, άνοιξε με μήνυμα της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, το οποίο ανέγνωσε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Αντιδώνων κ. Ισίδωρος. Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μάξιμος μετέφερε τον χαιρετισμό του κ. Ανδρέα Γούλα, Προέδρου του Ιδρύματος «Ιωάννης Ζηζιούλας». Επίσης, χαιρετισμό απηύθυνε ο διάκονος Καλλίνικος, εκ μέρους του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Γερμανίας και Εξάρχου Κεντρικής Ευρώπης κ. Αυγουστίνου.

Καλωσορίζοντας τους συμμετέχοντες, ο Μητροπολίτης Γρηγόριος ανέφερε ότι η Μονή επανακαθιερώθηκε (εγκαινιάστηκε εκ νέου) μόλις δέκα ημέρες νωρίτερα, έπειτα από εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης. Σύνδεσε την ανανέωση αυτή με την πρόσκληση του συνεδρίου για τη διεύρυνση των θεολογικών οριζόντων. Περιγράφοντας τη θεολογία του Μητροπολίτη Ιωάννη περί προσώπου και κοινωνίας ως θεμελιωμένη στην Ευχαριστία και προσανατολισμένη προς την ερχόμενη Βασιλεία, υπογράμμισε τη δυνατότητά της να δημιουργεί χώρο για συνάντηση. Κάλεσε τη θεολογία να προσεγγίσει τις αγωνίες της σύγχρονης ζωής με ειλικρίνεια, βάθος και θάρρος.

Στο μήνυμά του, ο κ. Ανδρέας Γούλας τόνισε την ευθύνη του Ιδρύματος να διαφυλάξει το έργο του Μητροπολίτη Ιωάννη, να το καταστήσει προσβάσιμο στις νεότερες γενιές και να ενθαρρύνει την κριτική και δημιουργική του εξέλιξη. Αναφερόμενος στην ελπίδα του Μητροπολίτη Ιωάννη ότι οι μαθητές του θα προχωρούσαν περαιτέρω τη σκέψη του, ανέδειξε τις προοπτικές διαλόγου μεταξύ της ευχαριστιακής θεολογίας και των τεχνών, της επιστήμης, καθώς και των ζητημάτων που αφορούν το ήθος. Επίσης, υπογράμμισε τη δια βίου αφοσίωση του Μητροπολίτη Ιωάννη στη χριστιανική ενότητα. Ο Καθηγητής Αριστοτέλης «Τέλλυ» Παπανικολάου μετέφερε χαιρετισμούς εκ μέρους του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham, καθώς και εκ μέρους του συναδέλφου του, Καθηγητή Τζωρτζ Δημακόπουλου. Αναφέροντας ότι η διδακτορική του διατριβή είχε ως θέμα τον Ιωάννη Ζηζιούλα, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την ευκαιρία να στηρίξει τη μελέτη του έργου του Μητροπολίτη Ιωάννη και ευχαρίστησε τους διοργανωτές για τη φιλοξενία τους.

Η Καθηγήτρια Jennifer Wasmuth, εκπροσωπώντας τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν, ενέταξε τη συνάντηση αυτή στο πλαίσιο της μακρόχρονης δέσμευσης της Σχολής για οικουμενική ενασχόληση και μελέτη του Χριστιανισμού της Ανατολής. Περιέγραψε την οικουμενική συνάντηση ως μια διάθεση κατανόησης των άλλων, επιτρέποντας στις δικές τους οπτικές να θέσουν υπό αμφισβήτηση τις δικές μας. Παρατήρησε ότι η συγκέντρωση συμμετεχόντων από διαφορετικές ομολογίες, χώρες και γλώσσες σε μια Ορθόδοξη μονή στη Γερμανία, προσέφερε μια απτή ευκαιρία για την υπέρβαση των πολιτισμικών διαιρέσεων, μέσω της κοινής ζωής και του διαλόγου. Αντλώντας από την προσέγγιση του Ζηζιούλα για το Άγιο Πνεύμα, εξέφρασε την ελπίδα ότι το ίδιο το συνέδριο θα αποτελέσει ένα γεγονός κοινωνίας.

Εκ μέρους της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, ο Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης εξήρε την ανοιχτότητα και το θάρρος των διοργανωτών, οι οποίοι δημιούργησαν ένα φιλόξενο περιβάλλον για διάλογο μεταξύ εκκλησιαστικών παραδόσεων και διαφορετικών θεολογικών προσεγγίσεων. Αναφέρθηκε στη μακρόχρονη ενασχόληση της Ακαδημίας του Βόλου με τη θεολογία του Μητροπολίτη Ιωάννη —μια ενασχόληση που συνδυάζει τον θαυμασμό με την κριτική στοχαστική προσέγγιση— καθώς και στη διοργάνωση Συνεδρίου αφιερωμένου στο έργο του το 2011. Παρουσίασε τη συνάντηση στο Χιίλντεσχαϊμ ως συνέχεια του ενδιαφέροντος και της συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων φορέων, εκφράζοντας ιδιαίτερες ευχαριστίες προς τον Επίσκοπο Μάξιμο για την καθοριστική συμβολή του στη διοργάνωση.

Το ακαδημαϊκό πρόγραμμα ξεκίνησε με την πρώτη συνεδρία, με τίτλο «Διαβάζοντας τον Ζηζιούλα σήμερα». Στο πλαίσιο του συνεδρίου λειτουργεί επίσης έκθεση αφιερωμένη στον Μητροπολίτη Ιωάννη, την οποία επιμελήθηκε η Marija Aćimović, ενώ παράλληλα διατίθενται βιβλία προς μελέτη για τους συμμετέχοντες.

Πηγή: https://acadimia.org/nea-anakoinoseis/deltia-typou/1569-proti-mera-tou-diethnoys-synedriou-dievrynontas-tous-orizontes-tis-theologias-tou-mitropoliti-ioanni-zizioyla

ΤΑ ΕΝΔΟΞΑ!!!

Η δόξα με δαγκώνει (Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος) ΒΑΖΟΝΤΑΣ ΑΡΧΗ ΣΤΗΝ ΗΣΥΧΑΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ. ΤΟΝ ΕΧΘΡΟ ΤΗΣ Β' ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΣΕ.


Η ΔΟΞΑ μὲ δαγκώνει, κενή, μάταιη τὰ δόντια της ἔμπηξε στὴν καρδιά μου,κι ὅταν ἦρθαν τ’ ἄγρια σκυλιά, τὸ πλῆθος τὰ θηρία,μὲ βρῆκαν νὰ κείτομαι καὶ μὲ κατασπαράξαν.
Ἡ τρυφὴ κι ὁ ἔπαινος τὸν μυελὸ καὶ τὰ νεῦρα μου διέσπασαν, τῆς ψυχῆς τὴ δύναμη καὶ προθυμία.Ὅσα μοῦ ἀφαίρεσαν, ἀλίμονο, πῶς νὰ τὰ γράψω ὅλα;
Ἀντὶ γι’ αὐτὰ μοῦ ‘βαλαν νἄχω ληστὲς τὴν οἴηση καὶ τὸν ὄκνο, τὴν ἡδονὴ καὶ τὴ μέριμνα πῶς ν’ ἀρέσω στοὺς ἄλλους, στ’ ἀντίθετα μ’ ἔσυραν καὶ μὲ διαμέλισαν.
Ἄλλοι τὴ σωφροσύνη παινεύοντας, τὴ νηφαλιότητά μου,ἄλλοι τὰ ἔργα μου, νεκρὸ μὲ κατάφεραν, οἴηση, τὸ παράδοξο πρᾶγμα, τὴ μεγάλη ἀπορία, σὲ μένα ἔσπειραν, τὸν καταβρωμισμένο.
Γιατὶ πῶς, ἐξήγησε, πῶς δὲν εἶναι ν’ ἀπορεῖ κανείς,πῶς δὲν εἶναι ἀξιολύπητο τελείως,
τόσα πάθη ξαφνικὰ μοῦ ἐπιτέθηκαν,μὲ κατάφεραν νεκρό, ἀπ’ ὅλες τὶς ἀρετὲς γυμνό,
πάλι ἔχασα τὸν ἑαυτό μου, τὸν λησμόνησα, ἀπ’ ὅσα ἔγιναν δὲν κατάλαβα τίποτα, ἀλλὰ ἔχω οἴηση, πὼς εἶμαι ὁ μεγαλύτερος ὅλων ἀπαθής, ἅγιος, σοφὸς θεολόγος, δίκαιο εἶναι κι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νὰ μὲ τιμοῦν,ἀλλὰ καὶ νὰ μ’ ἐπαινοῦν, γιατὶ ἀξίζω ἐπαίνους προσκαλῶ κάθε ἄνθρωπο καὶ νομίζω πὼς τιμὴ συγκεντρώνω, ὅσο ἔρχονται καὶ μαζεύονται, τόσο καμαρώνω κι ὅλο κοιτάζω δεξιὰ ἀριστερά, μήπως ἔγινε κάποιος καὶ λείπει, δὲν ἦρθε, δὲ μὲ θαύμασε, κι ἂν τυχὸν βρεθεῖ κανεὶς νὰ μὲ ξέχασε,ἔχω κακία, τὸν κατηγορῶ, τὸν διασύρω, νὰ τὸ μάθει κι ὁ ἴδιος, νὰ τὸν πτοήσει ὁ ψόγος καὶ νὰ ‘ρθεῖ, νὰ προσφωνήσει, νὰ δείξει ὑποταγή, ὅτι κι αὐτὸς ἀνάγκη ἔχει τὴν εὐχὴ καὶ τὴ φιλία μου. …
Μή μ’ ἀφήσεις, Χριστέ, νὰ πλανιέμαι στὸ μέσο τοῦ κόσμου,Ἐσένα μόνο ἀγαπάω χωρὶς ποτὲ νὰ Σ’ ἀγάπησα καὶ μόνη ἐλπίδα ἔχω τὶς δικές Σου ἐντολὲς νὰ φυλάω, ἂν κι ὁλόκληρος στὰ πάθη βρίσκομαι καὶ δὲν Σ’ ἔχω γνωρίσει καλά.
Γιατὶ ποιός, ἂν Σ’ ἀγάπησε, ἔχει ἀνάγκη τὴ δόξα τοῦ κόσμου;
Ποιός, ἂν Σ’ ἀγάπησε, θέλει κάτι ἄλλο ἀπὸ Σένα τὸν ἴδιο;
Θὰ προσκαλέσει αὐτὸς τοὺς πάντες ἢ μερικοὺς θὰ κολακέψει,ἢ θὰ φροντίσει νὰ γίνει φίλος καθενός;
Ὅσοι εἶναι δοῦλοι Σου πραγματικοὶ δὲν ἔκαναν τέτοια, οὔτε ἕνας.
Γι’ αὐτὸ ἔχω θλίψη καὶ λύπη, Θεέ μου,ὅτι βλέπω σ’ αὐτά δουλωμένο τὸν ἑαυτό μου,
καὶ δὲν μπορῶ νὰ τὸ νοιώσω καλά, οὔτε νὰ ταπεινωθῶ,τὴ δική Σου δόξα τὴ μόνη ἀληθινὴ δὲν θέλω.

[Ὕμνος ΙΒ’, στ. 69-101, 117-129]
ΠΕΡΙ ΦΙΛΑΥΤΙΑΣ

Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026

π. Ιωάννης Μέγιεντορφ και π. Ιωάννης Ρωμανίδης: δύο αντικρουόμενες ερμηνείες της παλαμικής θεολογίας1


π. Ιωάννης Μέγιεντορφ και π. Ιωάννης Ρωμανίδης: δύο αντικρουόμενες ερμηνείες της παλαμικής θεολογίας1

Παντελής Καλαϊτζίδης


Περιλαμβάνεται στον τόμο:

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
«ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ»
ΠΑΤΡΑ 2013
ΤΟΜΟΣ Δ΄

Περίληψη

Ο π. Ιωάννης Μέγιεντορφ και ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης έχουν ασκήσει –ο καθένας με το δικό του τρόπο και σύμφωνα με τη δική του προοπτική– σημαντική επίδραση στις παλαμικές σπουδές, όπως επίσης και στη θεολογική και πνευματική αναγέννηση που έλαβε χώρα στον ορθόδοξο κόσμο, αλλά και σε ρωμαιοκαθολικούς ή ακόμη και προτεσταντικούς κύκλους. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου ημίσεος του 20ου αιώνα παρήγαγαν σημαντικό αριθμό βιβλίων και εκδόσεων για το έργο του αγίου πατρός της Θεσσαλονίκης, συνδέοντας μαζί του το θεολογικό όραμά τους. Ενώ, όμως, ο Ρωμανίδης και ο Μέγιεντορφ μοιράζονται από κοινού την αφοσίωση στο παλαμικό έργο, διαφοροποιούνται εντούτοις στη θεολογική ερμηνεία τους σε επιμέρους πτυχές του έργου αυτού. Στην παρούσα εισήγηση ασχολούμαστε ακριβώς με αυτές τις δύο αντικρουόμενες ερμηνείες του Παλαμισμού, όπως προτάθηκαν από τον Μέγιεντορφ και τον Ρωμανίδη, καθώς επίσης και με την επίδρασή τους στη σύγχρονη ορθόδοξη θεολογία. Ασφαλώς δεν είναι δυνατό στο πλαίσιο μιας ανακοίνωσης να παρουσιάσει και να αναλύσει κάποιος όλες τις πτυχές και τις λεπτομέρειες της ερμηνείας των δύο υπό εξέταση θεολόγων στα σχετικά παλαμικά κείμενα. Κάτι τέτοιο θα υπερέβαινε κατά πολύ τα όρια και τις δυνατότητες της παρούσας εισήγησης. Έχοντας, λοιπόν, κατά νουν τον περιορισμένο χρόνο και το συγκριτικό χαρακτήρα της παρούσας ανακοίνωσης, το ενδιαφέρον μας θα εστιαστεί σε δυο συγκεκριμένα ζητήματα, τα οποία φέρουν πλησίον και την ίδια στιγμή διαφοροποιούν τους δύο υπόψη θεολόγους: την ενότητα και την ταυτότητα –ή με άλλους λόγους το αδιαίρετο– της πατερικής παράδοσης, σύμφωνα τόσο με τον Ρωμανίδη όσο και με τον Μέγιεντορφ, καθώς επίσης και τον «συναφειακό» χαρακτήρα των επιμέρους προσεγγίσεών τους. Η εισήγησή μας θα ολοκληρωθεί με ορισμένες κριτικές παρατηρήσεις, οι οποίες σκοπό θα έχουν να συζητήσουν τις θεολογικές συνέπειες της σχετικής ερμηνείας των δυο θεολόγων.

Λέξεις-κλειδιά: Μέγιεντορφ, Ρωμανίδης, Γρηγόριος Παλαμάς, (νεο-) Παλαμισμός, βιβλικό και ελληνίζον ή πλατωνίζον πατερικό ρεύμα, περσοναλιστική και υπαρξιακή ερμηνεία του Παλαμά, «εμπειρική»/ασκητική ερμηνεία του Παλαμά, κάθαρση, φωτισμός, δοξασμός/θέωση, αδιαίρετο της πατερικής παράδοσης, συναφειακή ερμηνεία, Αυγουστίνος, Φλωρόφσκυ, Ζηζιούλας


1. Ο π. Ιωάννης Μέγιεντορφ και η περσοναλιστική-υπαρξιακή ερμηνεία του Παλαμισμού

Ο π. Ιωάννης Μέγιεντορφ, διαπρεπής ορθόδοξος θεολόγος και ιστορικός, διέθετε ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό βιογραφικό: Καθηγητής στο Ινστιτούτο Ορθόδοξης Θεολογίας του Αγίου Σεργίου στο Παρίσι (19501959), στη συνέχεια Καθηγητής (1959-1992) και Κοσμήτωρ (1984-1992) στο Θεολογικό Σεμινάριο του Αγίου Βλαδιμήρου στη Νέα Υόρκη, και παράλληλα Καθηγητής, Επισκέπτης Καθηγητής ή Αναπληρωτής Καθηγητής σε διάφορα αμερικανικά ακαδημαϊκά ιδρύματα. Υπήρξε ένας από τους πλέον αντιπροσωπευτικούς εκφραστές της Ορθοδοξίας στην Οικουμενική Κίνηση (Συντονιστής, μεταξύ άλλων, της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» από το 1967 μέχρι το 1976)2. Αξιώθηκε να είναι από τους πρώτους που θα μελετήσουν συστηματικά, με τη συνδρομή της ιστορικής μεθόδου, τη σκέψη του Παλαμά αναδεικνύοντας τη σημασία της για το σήμερα. Απέκτησε φήμη και αναδείχθηκε ως ο κατεξοχήν ειδικός στον Παλαμά, με αφορμή κυρίως την επιβλητική σε όγκο και σημασία διατριβή του που έγραψε στα γαλλικά με τίτλο: Introduction à l’étude de Grégoire Palamas, την οποία υποστήριξε με επιτυχία στη Σορβόννη το 1958. Η διατριβή αυτή κυκλοφόρησε το 1959 ως ο τρίτος τόμος της έγκριτης σειράς «Patristica Sorbonensia» του παρισινού εκδοτικού οίκου Seuil3. Το αρχικό κείμενο της διατριβής του συνοδεύτηκε, επιπλέον, από την έκδοση του παλαμικού έργου «Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων», που δημοσιεύθηκε στη Λουβαίν το 1959 σε 2 τόμους, με εισαγωγή, μετάφραση στα γαλλικά και σημειώσεις, ως συμπληρωματική διατριβή4. Ο Μέγιεντορφ προχώρησε, επίσης στη δημοσίευση σειράς μελετών και άρθρων σε διάφορες γλώσσες, αφιερωμένων στον Παλαμά και τον Ησυχασμό, μέρος των οποίων επανεκδόθηκε σε ένα τόμο στο Λονδίνο το 1974, στη διεθνούς φήμης σειρά «Variorum Reprints», υπό τον τίτλο: Βυζαντινός Ησυχασμός: Ιστορικά, Θεολογικά και Κοινωνικά Προβλήματα5.

Μια από τις βασικές θέσεις του Μέγιεντορφ ήταν ότι η ησυχαστική έριδα αφορούσε πρωτίστως σε ερμηνευτικές τάσεις και ρεύματα, ειδικά της βυζαντινής παράδοσης – ότι δηλαδή ήταν στην πραγματικότητα μια ενδο-ορθόδοξη διαμάχη ανάμεσα στους βυζαντινούς ανθρωπιστές από τη μια πλευρά (οι οποίοι σημειωτέον, σύμφωνα με τον Μέγιεντορφ, ήταν ενήμεροι για την ησυχαστική παράδοση και τον μυστικισμό των Πατέρων), και τους μοναστικούς και φιλομοναστικούς κύκλους από την άλλη6. Ο Μέγιεντορφ θεώρησε ότι η παλαμική διαμάχη ήταν στην πραγματικότητα μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις των αρεοπαγιτικών συγγραφών (Corpus Dionysiacum)7.

Η πρώτη τέτοια ερμηνευτική τάση, νεο-πλατωνικής έμπνευσης και νομιναλιστικού προσανατολισμού, εκπροσωπείτο από τον μοναχό Βαρλαάμ τον Καλαβρό. Η ερμηνεία αυτή βασιζόταν, μεταξύ άλλων, σε ένα ριζοσπαστικό αποφατισμό και συμβολισμό, όπως επίσης και στις διονυσιακές ιεραρχίες, ενώ έπασχε από το χριστολογικό έλλειμμα του ψευδο-Αρεοπαγίτη, αρνούμενη να αποδεχτεί τον άκτιστο χαρακτήρα της θεοπτικής εμπειρίας των ησυχαστών μοναχών και την πραγματικότητα της ενώσεώς τους με το Θεό· θεωρούσε μάλιστα ότι η πρόσωπον προς πρόσωπον γνώση και θέα της ουσίας του Θεού είναι απλώς αδύνατη. Γι’ αυτό και ο Βαρλαάμ ήταν ικανοποιημένος από μια φυσική θεολογία και μια φυσική αποκάλυψη, ενώ κατανοώντας τη χάρη του Θεού και το θείο φως, το οποίο ισχυρίζονταν ότι έβλεπαν οι ησυχαστές μοναχοί, ως συμβολικό, ως μια ενδιάμεση ή κτιστή ενέργεια, απέφευγε να γνωρίσει είτε τη θεία ουσία είτε τον Θεό καθ’ αυτόν8.

Από την άλλη πλευρά, ο Γρηγόριος Παλαμάς εκπροσωπούσε μια διαφορετική ερμηνεία των κειμένων που έφεραν το όνομα Διονυσίου του Αρεοπαγίτη. Ο ησυχαστής διδάσκαλος, σύμφωνα με τον Μέγιεντορφ, επιχείρησε μια χριστολογική και χριστοκεντρική διόρθωση του συστήματος του Διονυσίου. Επιπλέον, «χωρίς να έχει πλήρως συνείδηση του νεο-πλατωνικού χαρακτήρα του συστήματος του Διονυσίου (ενν. ο Παλαμάς), το υποβίβασε στην θέση που προσιδιάζει στη θύραθεν φιλοσοφία στο πλαίσιο της χριστιανικής σκέψης, με άλλους λόγους στο επίπεδο της φύσης»9, ενώ υποβάθμισε παράλληλα και τη σημασία της σειράς των διονυσιακών ιεραρχιών/ διαμεσολαβήσεων. Ο Παλαμάς τόνισε επίσης την ακαταλληλότητα της αποφατικής οδού, υπενθυμίζοντας στην περίπτωση αυτή την κεντρική σημασία της ενσάρκωσης και της αποκάλυψης για την πνευματική ζωή και τη θεολογία. Ο Παλαμάς, λοιπόν, ερμήνευσε με διαφορετικό τρόπο τα σχετικά κείμενα του Διονυσίου, χρησιμοποιώντας προς την κατεύθυνση αυτή και τη διδασκαλία για τη διάκριση ανάμεσα στη θεία ουσία και τις θείες ενέργειες, την οποία ανέπτυξε και συστηματοποίησε (μια διδασκαλία η οποία ήταν ήδη παρούσα, σε συνεπτυγμένη βέβαια μορφή, στον Μέγα Βασίλειο, τον Γρηγόριο Νύσσης, τον ψευδο-Διονύσιο, τον Μάξιμο Ομολογητή, τον Ιωάννη Δαμασκηνό και τον Νικήτα Στηθάτο). Με τον τρόπο αυτό υπερασπίστηκε την πραγματικότητα της κοινωνίας ανάμεσα στον Θεό και στους ανθρώπους, καθώς και τη δυνατότητα των κτιστών όντων να μετάσχουν δια της χάριτος στη ζωή του άκτιστου Θεού, να θεαθούν από την παρούσα ζωή το άκτιστο φως της θεότητας, όπως συνέβαινε στην
περίπτωση των Αθωνιτών μοναχών, τους οποίους και υπερασπιζόταν ο Παλαμάς. Η
παράμετρος που διακυβευόταν για τον Παλαμά ήταν η ίδια η δυνατότητα της θέωσης
του ανθρώπου, ακόμη δε και η σωτηριολογική υπόσχεση, η μετάβαση δια της ενώσεως
χωρίς σύγχυση και χωρίς ενδιάμεσα από το κτιστό στο άκτιστο, από τον άνθρωπο στον
Θεό. Με βάση τη διάκριση σε θεία ουσία και σε θείες ενέργειες, ο Παλαμάς επιδίωκε
να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενθαδικότητα και την υπερβατικότητα, στην την εν
Χριστώ Ιησού αποκάλυψη του Θεού και τον εκ φύσεως απρόσιτο Θεό που υπερβαίνει
κάθε μορφή γνώσης10.

Ο Μέγιεντορφ μας θυμίζει ότι για τον Παλαμά «το να θεάσαι τον Θεό πρόσωπον προς πρόσωπον» δεν σημαίνει «πως θεάσαι τη θεία ουσία», καθώς ο «υπερ-ούσιος»
Θεός με κανένα τρόπο δεν μπορεί να ταυτιστεί με μία ορισμένη δημιουργημένη
έννοια, πολύ δε περισσότερο με την έννοια της ουσίας11. Το κείμενο που επιλέγει ο
Μέγιεντορφ προκειμένου να τεκμηριώσει την ανάλυσή του, έχει ιδιαίτερη σημασία
για το θέμα μας. Πράγματι, σχολιάζοντας ο Παλαμάς το περίφημο απόσπασμα 3:14
από το βιβλίο της Εξόδου σημειώνει: «καὶ τῷ Μωυσῇ δὲ χρηματίζων ὁ θεός, οὐκ εἶπεν
“ἐγώ εἰμι ἡ οὐσία”, ἀλλ’ “ἐγώ εἰμι ὁ ὤν”· οὐ γὰρ ἐκ τῆς οὐσίας ὁ ὤν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὄντος ἡ
οὐσία· αὐτὸς γὰρ ὁ ὢν ὅλον ἐν ἑαυτῷ συνήλειφε τὸ εἶναι»12. Το απόσπασμα αυτό, όπως
και άλλα, επιτρέπει στον Μέγιεντορφ να επικρίνει την ουσιοκρατική φιλοσοφία, η
οποία ευρίσκετο στο υπόβαθρο της επιχειρηματολογίας των αντιπάλων του Παλαμά,
καθώς επίσης και να διατυπώσει λόγο για τον Θεό της Βίβλου, τον Θεό του Παλαμά,
με όρους χριστιανικού περσοναλισμού ή υπαρξισμού13.

Η θέση αυτή του Μέγιεντορφ συνδέεται, ωστόσο, με το ευρύτερο ερμηνευτικό σχήμα του σχετικά με την παλαμική έριδα, σύμφωνα με το οποίο υπήρχαν στην ελληνική πατερική παράδοση δύο ρεύματα και δύο διακριτές ανθρωπολογίες: ένα ελληνίζoν ρεύμα, πλατωνικό ή νεοπλατωνικό, που εκπροσωπείται από τον Ωριγένη και την Αλεξανδρινή σχολή, τον Ευάγριο Ποντικό, τον Γρηγόριο Νύσσης και ιδιαίτερα τον ψευδο-Διονύσιο, και ένα ρεύμα που ανάγει τις ρίζες του στη βιβλική παράδοση, και περιλαμβάνει τον Αθανάσιο, τον ψευδο-Μακάριο και ιδιαίτερα τον Γρηγόριο Παλαμά. Ο τελευταίος, χωρίς να ασκεί ανοικτά κριτική στα κείμενα που φέρουν το όνομα του Διονυσίου Αρεοπαγίτη (που ως υποτιθέμενος μαθητής του απ. Παύλου διέθετε μια ασύγκριτη αυθεντία καθόλη την περίοδο του Μεσαίωνα, τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση), επρόκειτο να αποστασιοποιηθεί από αυτά σε κρίσιμα δογματικά ζητήματα. Ο Μέγιεντορφ θα εισφέρει στη συζήτηση μια σειρά από κείμενα και επιχειρήματα, προκειμένου να υποστηρίξει αυτή την κατηγοριοποίηση, τη διμερή δηλαδή διάκριση της ελληνοπατερικής σκέψης, την οποία δεν είναι δυνατό, όμως, να περιγράψουμε με λεπτομέρειες στη συνάφεια αυτή. Για να κατανοήσουμε, ωστόσο,
την επιχειρηματολογία του Μέγιεντορφ, αρκεί να θυμηθούμε τις παλαμικές θέσεις
για τη θέση του σώματος κατά τη διάρκεια της προσευχής ή της θέας του ακτίστου
φωτός, σύμφωνα με τις οποίες το σώμα μπορεί να γίνει δέκτης της χάριτος14.

Πράγματι, ο Παλαμάς απέρριπτε όλες τις πλατωνίζουσες πνευματοκρατικές προϋποθέσεις, όπως λ.χ. την ταύτιση ή ακόμη τη σύνδεση του υπερ-φυσικού με το άυλο,  το μη-υλικό. Για τον Παλαμά, όπως και για όλη τη μοναστική παράδοση που εμπνέετο από τα έργα του ψευδο-Μακαρίου, η μετοχή αυτή του σώματος στην ένωση με το Θεό__ και τη θέωση ήταν ένα αυτονόητο γεγονός. Όπως ο ίδιος ο Μέγιεντορφ σημειώνει, «η ρίζα της διαμάχης ανάμεσα στον Βαρλαάμ και τον Παλαμά παρουσιάζεται στο σημείο αυτό περισσότερο από κάθε άλλο: Σ’ αυτόν που αντέταξε για πάντα τη Βίβλο στον Ελληνισμό, την Ιερουσαλήμ στην Αθήνα, τους αποστόλους στους φιλοσόφους, τη θρησκεία στην Ενσάρκωση και την ανάσταση των νεκρών στη μετεμψύχωση και στην αθανασία της ψυχής. [...] Η σκέψη του Παλαμά αποκαθιστά έτσι την ύλη, που οι πνευματικίζουσες τάσεις του Ελληνισμού έτειναν πάντοτε να περιφρονούν».15 Αυτή η στάση του Παλαμά που, σύμφωνα με τον Μέγιεντορφ, στο όνομα της βιβλικής ανθρωπολογίας προχωρεί ένα βήμα περαιτέρω προς την κατεύθυνση του αντι- πλατωνισμού16, είχε συνέπειες που υπερβαίνουν τα όρια της ανθρωπολογίας, καθώς αφορούσαν και στην απελευθέρωση της ανατολικής θεολογίας και πνευματικότητας από τα δεσμά του πλατωνικού Ελληνισμού. Έτσι, αναγκαία συνέπεια της
ανθρωπολογίας του Παλαμά και του χριστοκεντρικού μυστικισμού του υπήρξε στην
πραγματικότητα μια θεώρηση της Ιστορίας η οποία θα τον φέρει και πάλι σε αντίθεση
με τον ελληνικό παγανισμό, μια θεώρηση σύμφωνα με την οποία ο χριστιανός δεν
επιδιώκει να αποδράσει από την Ιστορία, αλλά αντίθετα επιδιώκει να ελευθερώσει
την Ιστορία από την αμαρτία, τη φθορά και τον θάνατο, στο μέτρο που ο χριστιανός
δεν επιδιώκει την αποσάρκωση, αλλά εργάζεται για τη σωτηρία και τη μεταμόρφωση
της Ιστορίας, γνωρίζοντας τον σκοπό και το νόημα της Ιστορίας17.

Ο Μέγιεντορφ δεν παραλείπει να σημειώσει ότι η εκ μέρους του Παλαμά ερμηνεία ή διόρθωση του Διονυσίου, συνεπάγεται και την έντονη διαφωνία του πρώτου με τον δεύτερο, χωρίς βέβαια ο ησυχαστής θεολόγος να εκφράσει ανοικτά τη διαφωνία του αυτή απέναντι στον θεωρούμενο ως μαθητή του απ. Παύλου. Σύμφωνα με τον Μέγιεντορφ, όταν ο Παλαμάς ασκεί κριτική στον Βαρλαάμ, έμμεσα ασκεί κριτική και στον ψευδο-Διονύσιο18. Άλλωστε, ο Μέγιεντορφ είναι ιδιαίτερα γνωστός για τη ριζική κριτική του στον νεο-πλατωνικό χαρακτήρα του ιεραρχικού σύμπαντος του Διονυσίου και στις εκκλησιολογικές (ειδικά σε ό,τι αφορά στην ευχαριστιακή εκκλησιολογία), κοσμολογικές και χριστολογικές συνέπειές του19.

Το χριστολογικό και το εκκλησιολογικό ενδιαφέρον του Μέγιεντορφ θα γίνει έτι περαιτέρω προφανές, όταν θα ασχοληθεί με τον «μυστικισμό» του Παλαμά.
Ο Μέγιεντορφ συνδέει πάντα τον μυστικισμό του Παλαμά με τη μυστηριακή και χριστοκεντρική ζωή και τον τοποθετεί μέσα σε ένα ευρύτερο εκκλησιολογικό και
ευχαριστιακό πλαίσιο. Ερμηνεύοντας μάλιστα τα σχετικά κείμενα του Παλαμά,
θα μιλήσει για τον «μυστικισμό της ενσάρκωσης», σύμφωνα με τον οποίο όλες οι
ησυχαστικές πρακτικές συνδέονται με την ενσάρκωση και τη χάρη του Βαπτίσματος20.
Ο Μέγιεντορφ, λοιπόν, αρνείται να εξετάσει τη «μυστική ζωή» και τη «μυστική
ένωση με τον Θεό» σε μια ατομικιστική προοπτική άσχετα προς το Σώμα του Χριστού
και τη μυστηριακή ζωή, δηλαδή άσχετα προς τη χριστοκεντρική και ευχαριστιακή
προοπτική.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Μέγιεντορφ, στο έργο του Παλαμά ακόμη
και η μοναστική πνευματικότητα ενσωματώνεται στην προοπτική της ιστορίας της
σωτηρίας και με τον τρόπο αυτό απελευθερώνεται από τα τελευταία κατάλοιπα
του πλατωνικού ιδεαλισμού21. Έτσι, σύμφωνα με την ερμηνεία του Μέγιεντορφ, οι
πρακτικές της ησυχαστικής προσευχής και η θεολογία της χάριτος, ο εξαγιασμός και
η θέωση πηγάζουν από την ενσάρκωση και τα μυστήρια της Εκκλησίας22.

2. π. Ιωάννης Ρωμανίδης: Η «εμπειρική»/ασκητική ερμηνεία του Παλαμά
και το ενιαίο και αδιαίρετο της πατερικής παράδοσης και εμπειρίας

ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΝΟΥΝ ΚΑΤΕΥΘΕΙΑΝ ΣΤΗΝ ΑΙ. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΟΥΤΕ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΣΟΥ ΝΑΧΕΙΣ ΜΑΘΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ.

Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου 2025

Απολογισμός Συνεδρίου-ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

 

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ

στο Παρίσι (Ορθόδοξο Θεολογικό Ινστιτούτο Αγίου Σεργίου)
με συμμετοχή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου



Από τις 27 έως τις 29 Νοεμβρίου 2025, πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το διεθνές Συνέδριο «Κληρονομιά και Ορίζοντες για την Ορθόδοξη Θεολογία του 21ου αιώνα», στο πλαίσιο του εορτασμού της εκατονταετηρίδας του Ορθόδοξου Θεολογικού Ινστιτούτου του Αγίου Σεργίου. Στο Συνέδριο παρουσίασαν ανακοινώσεις 34 επιστήμονες από διάφορες χώρες της Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης, από τα Βαλκάνια και την Αμερική, ενώ συμμετείχαν περισσότεροι από 150 σύνεδροι (οι 70 εξ αποστάσεως). Το συνέδριο είχε ως στόχο να αναδείξει τη θεολογική και πνευματική ανανέωση που προκάλεσε το Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου τον 20ό αιώνα, ανοίγοντας παράλληλα μια συζήτηση για τις μελλοντικές προοπτικές της Ορθόδοξης θεολογίας στον 21ο αιώνα. Ενώ οι δύο πρώτες ημέρες αφιερώθηκαν σε μια ανασκόπηση της ιστορίας του Ινστιτούτου, σε μαρτυρίες από διάφορους αποφοίτους και στη συμβολή του Ινστιτούτου στους ποικίλους θεολογικούς τομείς, η τελευταία ημέρα επικεντρώθηκε στην ενσωμάτωση του έργου του Ινστιτούτου στην καθημερινή ζωή της Εκκλησίας και στον ρόλο του στη σύγχρονη κοινωνία.
 

Ο Κοσμήτωρ του Ινστιτούτου του Αγίου Σεργίου, Καθηγητής Michel Stavrou, στην εναρκτήρια ομιλία του με τίτλο «Το θαύμα του Αγίου Σεργίου: ένας αιώνας θεολογικού έργου», υπενθύμισε το ιστορικό πλαίσιο της ίδρυσης του Ινστιτούτου, στη συνέχεια το πνεύμα και την εξέλιξη της θεολογικής του εκπαίδευσης, την επιρροή του Αγίου Σεργίου στην Ορθοδοξία και πέραν αυτής, και τέλος τη σημαντική συμβολή του στη γαλλική κοινωνία, στην οποία εντάσσεται εδώ και έναν αιώνα. «Έχουμε το καθήκον», κατέληξε, «να συνεχίσουμε την αποστολή μας στο πνεύμα της ελευθερίας και της απαίτησης που μας κληροδότησαν οι προκάτοχοί μας».

Την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου εκπροσώπησε στο Συνέδριο ο Διευθυντής της, Παντελής Καλαϊτζίδης, ενώ από την Ελλάδα συμμετείχαν επίσης ο Μητροπολίτης Περιστερίου Γρηγόριος (Παπαθωμάς) και ο Σταύρος Γιαγκάζογλου (Καθηγητής και Αναπληρωτής Καθηγητής αντίστοιχα της Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ), όπως επίσης ο π. Βασίλειος Θερμός και ο Θανάσης Ν. Παπαθανασίου (Καθηγητής και Αναπληρωτής Καθηγητής αντίστοιχα της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθηνών).

 
 
Στην εισήγησή του με θέμα «Οι σύγχρονες προκλήσεις για την Ορθόδοξη θεολογία», ο Παντελής Καλαϊτζίδης, αφού αναφέρθηκε στους θεολογικούς και προσωπικούς δεσμούς που τον συνδέουν με το Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου, εστίασε κυρίως στα παρακάτω σημεία: α) στο αίτημα της ακαδημαϊκής ελευθερίας στο πλαίσιο της Ορθόδοξης θεολογίας, β) στις σύγχρονες ανθρωπολογικές προκλήσεις, γ) στη σχέση Ορθοδοξίας και επιστήμης, και δ) στη μετακίνηση του κέντρου βάρους του Χριστιανισμού προς τον Παγκόσμιο Νότο και τον κίνδυνο ιστορικής περιθωριοποίησης της Ορθοδοξίας. Αναφέρθηκε επίσης συντομογραφικά σε μια σειρά από θέματα και προκλήσεις που απαιτούν βαθιά θεολογική σκέψη και επεξεργασία, όπως στην αναζήτηση ενός εκκλησιολογικού μοντέλου που θα ξεπερνούσε τις αυτοκρατορικές και εθνοκεντρικές εκκλησιολογίες, που παραδοσιακά συνδέονται με την Ορθοδοξία• στην ειλικρινή και σοβαρή συζήτηση για τη θέση των γυναικών στην Εκκλησία και τους λόγους που εμποδίζουν όχι μόνο τη χειροτονία τους, αλλά και τον πιο ενεργό και λιγότερο παθητικό ρόλο τους στη ζωή της Εκκλησίας• στο ζήτημα των μη θεολογικών παραγόντων και του ρόλου τους τόσο στη ζωή της Εκκλησίας όσο και σε σχέση με την ενότητά της• στους λόγους για τους οποίους οι δογματικές συμφωνίες και η θετική έκβαση των θεολογικών διαλόγων δεν οδήγησαν στην αποκατάσταση της εκκλησιαστικής κοινωνίας (παραδείγματα θεολογικού διαλόγου με την Παλαιοκαθολική Εκκλησία και της χριστολογικής συμφωνίας με τις Ανατολικές Ορθόδοξες Εκκλησίες)• στη θεολογική επεξεργασία της θρησκευτικής ετερότητας και στην ανάπτυξη μιας ορθόδοξης θεολογίας των άλλων θρησκειών• στην πρόκληση του ορθόδοξου φονταμενταλισμού, που ενισχύεται και εμπνέεται από μοναστικούς κύκλους, σε συνδυασμό με το φαινόμενο των Ορθόδοξων νεοπροσηλύτων στις Ηνωμένες Πολιτείες• στην πρόκληση των πολιτισμικών πολέμων που αρχίζουν να χτυπούν τις πόρτες της Ορθόδοξης Εκκλησίας και που πολώνουν τη συζήτηση μεταξύ «παραδοσιακών» και «μοντέρνων»• στην επείγουσα ανάγκη για μια εκκλησιαστική ηγεσία που θα εμπνέει πνευματικά τους ορθόδοξους πιστούς και θα τους ενισχύει στην πορεία τους στον σύγχρονο κόσμο.

Σχετικά με το τελευταίο αυτό σημείο ο Π. Καλαϊτζίδης επισήμανε ότι όλες οι μεγάλες προσωπικότητες των σύγχρονων ορθόδοξων εκκλησιαστικών ηγετών, που κατάφεραν να εμπνεύσουν τους Ορθοδόξους και να κερδίσουν τον σεβασμό και την αναγνώριση των μη ορθόδοξων ή ακόμη και των κοσμικών προσωπικοτήτων, προέρχονταν από τη «διασπορά» ή ανήκαν σε μειοψηφικές Ορθόδοξες εκκλησίες, και όχι στις μεγάλες εθνικές εκκλησίες! Οι περιπτώσεις των μητροπολιτών Αντωνίου Μπλουμ, Καλλίστου Γουέαρ, Γεωργίου Χοντρ, του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου Γιαννουλάτου και των Πατριαρχών Αθηναγόρα και Βαρθολομαίου είναι πολύ σημαντικές ως προς αυτό το θέμα. Αναφέρθηκε τέλος στο τέλος της αυτοκρατορίας ως ιστορικού πλαισίου της Ορθόδοξης θεολογίας, μιας θεολογίας που, ωστόσο, όπως είναι γνωστό, διαμορφώθηκε και απέκτησε τα πιο θεμελιώδη χαρακτηριστικά της (Οικουμενικές σύνοδοι, διαμόρφωση της λατρείας, μοναχισμός, εικονογραφία, εκκλησιαστικοί κανόνες κ.λπ.) στο πλαίσιο μιας αυτοκρατορίας (της Βυζαντινής ή, ορθότερα, της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας).

 

Το αναλυτικό πρόγραμμα του Συνεδρίου είναι διαθέσιμο στη σελίδα του Ινστιτούτου, https://saint-serge.net/.../Programme-detaille_Colloque..., ενώ το πλήρες απολογιστικό του Συνεδρίου δημοσιεύεται εδώ: https://saint-serge.net/colloque-du-centenaire-de-lito.../ (στα γαλλικά).
Τα πρακτικά του Συνεδρίου θα δημοσιευτούν στο νέο ηλεκτρονικό περιοδικό του Ινστιτούτου, το οποίο θα κυκλοφορήσει εντός του 2026.

Πηγή: https://e-thessalia.gr/apologismos-toy-synedrioy-klironomia-kai-orizontes-gia-tin-orthodoxi-theologia-toy-21oy-aiona-me-symmetochi-tis-akadimias-theologikon-spoydon-voloy/

ΚΑΤΟΡΘΩΣΑΝ ΝΑ ΚΡΥΨΟΥΝ ΤΟ ΕΓΩ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΦΙΛΑΥΤΙΑ ΣΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ.  ΟΙ ΕΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΜΑΣ. ΟΣΟΙ ΠΗΡΑΝ ΜΙΚΡΟΦΩΝΟ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥΣ ΑΠΕΚΤΗΣΑΝ ΕΔΡΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ.

Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2025

Φλωρένσκυ - Οι πανανθρώπινες πηγές του ιδεαλισμού(1)

 Εισαγωγική διάλεξη στην Πνευματική Ακαδημία της Μόσχας, στις 17 Νοέμβρη 1908


Αν ο λόγος του Θεού είναι η ζωντανή ψυχή και το νόημα ύπαρξης της σχολής μας, ο ανθρώπινος λόγος  είναι το σώμα της και αναγκαία συνθήκη της ζωής της. Ελπίζω λοιπόν να μην σας κακοφανεί που θα προσπαθήσω να αναπαραστήσω την γραμμή των προγόνων της σχολής μας, στρέφοντας την προσοχή μου στον παλιό καιρό. Ο Χριστιανισμός όχι μόνο δεν κατήργησε την εντολή της τιμής προς τους γονείς αλλά την εμβάθυνε απείρως. Το να θυμηθούμε τους ειδωλολάτρες προγόνους μας σημαίνει να εκπληρώσουμε το χριστιανικό μας καθήκον. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από αυτόν που πρέπει να θεωρηθεί ως ο πραγματικός ιδρυτής της Ακαδημίας μας, ο εμπνευστής για να χρησιμοποιήσουμε μια μοντέρνα λέξη. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από τον πρώτο πρύτανη της Ακαδημίας, από τον άνδρα που Χριστιανοί και ειδωλολάτρες τιμούσαν στον ίδιο βαθμό. Οι αρχαίοι απολογητές τον αποκαλούν «Χριστιανό προ Χριστού». Πίστευαν πως τον είχε αγγίξει η χάρις του Λόγου του Θεού. Τον έβλεπαν ως προφήτη στον χώρο των απίστων, και στο έργο του έβλεπαν την σκιά των μελλουμένων. Οι Νεοπλατωνικοί της εποχής αυτής τον ονόμαζαν «άγιο», «θείο» ή «ένθεο». Το έργο του ήταν γι’ αυτούς κάτι σαν Αγία Γραφή.
Γνωρίζετε βέβαια ότι αναφερόμαστε στον Πλάτωνα. Ναι, αυτός ήταν! Αυτός έδωσε το όνομα στη σχολή μας. Λέτε να ονομάζεται χωρίς λόγο Ακαδημία, και όχι Λύκειο ή Στοά ή Πανεπιστήμιο; Φυσικά όχι. Όπως γνωρίζετε ο πνευματικός μας πολιτισμός είναι χωρίς αμφιβολία μια συνέχεια του Πλάτωνος. Με το όνομα μας (της σχολής) μαρτυρούμε ότι είμαστε μαθητές και εκείνης της αθηναϊκής Ακαδημίας. Στην παραδοχή αυτή δεν υπάρχει κάτι που να μειώνει τον Χριστιανισμό. Δεν γεννήθηκαν οι Χριστιανοί από ειδωλολάτρες γονείς; Έτσι και εμείς είμαστε γιοι των αρχαίων προφητών από την Αττική.
Στέκεται εκεί, έχοντας χαμηλωμένο το κεφάλι γεμάτο σκέψεις! Τι συμβαίνει μέσα του: ακούει μήπως τα ουράνια τραγούδια ενός άλλου κόσμου; Ή μήπως φανερώνεται η αόρατη ευλογία του λόγου που πρόκειται να εκφράσει; Ποιος ξέρει. Και όπως το βλέμμα που έπεσε πάνω στην προτομή του Πλάτωνα δεν πάει πια στους άλλους στοχαστές, έτσι μετά την ανάγνωση των έργων του Πλάτωνα, τα έργα των άλλων φαίνονται γκρίζα, χοντροκομμένα και γήινα. Πόσο μικροί είναι σε σύγκριση με αυτόν τον οραματιστή φιλόσοφο, αυτόν τον τέλειο δημόσιο άνδρα, τον λεπτό παιδαγωγό και εμπνευσμένο ποιητή! Τι ασύλληπτη δύναμη και μαγεία προσέδωσε στις λέξεις μέσα στα έργα του, ώστε οι καρδιές να γεμίζουν από ένα περίεργο πόθο χιλιάδες χρόνια μετά, να καίνε με ένα γλυκό πόνο; Ώστε οι λέξεις να ξυπνούν μια μεγάλη νοσταλγία, και να προσελκύουν σε μια δυσδιάκριτη απόσταση που κολυμπά μέσα στην κρύα πρωινή ομίχλη; Οι ιερές ομιλίες του είναι γεμάτες θεϊκό σκίρτημα και περιβάλλονται από ένα άρωμα μυστηρίου. Τέτοια ευωδία έχουν οι καθεδρικοί, που για καιρό έμειναν κλειστοί, από το θυμίαμα που έχει κολλήσει στους τοίχους. Με τι βαθιά μάτια κοιτούν οι περίεργοι μύθοι του τον αναγνώστη. Ποιος ξέρει τι μυστικό νόημα κρύβουν; Γιατί ο εσωτερικός χαρακτήρας της σχολής του Πλάτωνος είναι σαφής. Τα έργα των πολύ νεότερων του φιλοσόφων είναι από καιρό κιτρινισμένα και ξερά. Το λαμπρό ένδυμα τους έπεσε. Μπρος στην εσωτερική ματιά στέκουν τα γυμνά τους περιγράμματα(του σώματος) σαν παγωμένα δέντρα τον χειμώνα. Ζωντανοί είναι όμως και μένουν οι συνταρακτικοί διάλογοι του Πλάτωνα. Δεν υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος που να μην υπήρξε πλατωνιστής, έστω και μια φορά στη ζωή του. Ποιος δεν είχε την εμπειρία πως μεγαλώνουν τα φτερά της ψυχής. Ποιος δεν θα ξέρει πως να υψωθεί στην άμεση θέα αυτού που καλύπτεται από το γκρίζο πέπλο της σύγχυσης που φέρνει η καθημερινότητα; Ποιος δεν διείσδυσε στα απροσπέλαστα βάθη της γνώσης με την βοήθεια του έρωτα; Σε ποιον δεν ανοίχτηκε εκείνη η άλλη, η ακτινοβόλος πραγματικότητα, όπου ο εμπνεόμενος βρίσκεται πρόσωπο προς πρόσωπο με τα αιώνια αρχέτυπα των πραγμάτων; Ποιος δεν ΄χει την εμπειρία της πτώσης του απροσπέλαστου τοίχους μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου, όπου το ΕΓΩ εγκαταλείπει τα όρια της εγωιστικής του αποκοπής, την εμπειρία του να αναπνέεις με ανοικτό, πλατύ στήθος τον βουνίσιο αέρα της γνώσης, και να γίνεσαι ένα με όλο τον κόσμο; Εκείνα «τα όμορφα, καθαρά, από κάθε τι γήινο αποκομμένα, και σαν από άρωμα άνθεων και το φως του φεγγαριού υφασμένα της αγάπης όνειρα, που περιβάλλουν της μέρες της νεότητας, και που όλοι οι ποιητές όλων των μορφωμένων λαών τραγούδησαν»- όλα αυτά δεν γεννήθηκαν από τον πλατωνισμό; Και δεν έχουν συγγένεια εξ αίματος με τις διδασκαλίες του Πλάτωνος οι «ιδέες», οι «ουσίες», οι «έννοιες», οι «μονάδες», οι «προσωπικότητες», με τις οποίες ασχολείται η φιλοσοφία και από τις οποίες ζει; Ο ιδεαλισμός με την πλατιά έννοια του όρου είναι το ζωτικό στοιχείο της φιλοσοφίας. Όταν της αφαιρεθεί αυτό το οξυγόνο, τότε η φιλοσοφία αναγκαστικά πνίγεται, μαραίνεται και καταστρέφεται. Η Ευρώπη παρέλαβε την φιλοσοφία μέσα από τα χέρια του Πλάτωνος.
Από που όμως πήρε την ιδέα του έρωτος ως αρχής της γνώσεως για την φιλοσοφία; Από που του ήρθε η αντίληψη μια άμεσης επαφής με την ουσία των πραγμάτων, με την μυστική ψυχή τους; Πως έγινε αυτή η σχεδόν απεριόριστη ταύτιση της λέξης με την σκέψη(Σοφιστής 263e, Φαίδων 99d,e); Από ποιο δρόμο έφτασε ο Πλάτων στο βασίλειο των αληθώς υπαρκτών, αμετάβλητων, άυλων, των καθ’ εαυτώ ωραίων, αιώνιων, εικόνων του Είναι που βρίσκονται σε ένα «χώρο πνευματικό»; Με τις οποίες, όταν τις αναγνωρίσουμε με τον έρωτα, κατέχουμε το κλειδί που ανοίγει όλα τα μυστικά του κόσμου. Γιατί φαίνονται οι συλλήψεις αυτού του φιλοσόφου τόσο παλιές; Γιατί είναι πάντα μοντέρνες; Αυτά είναι σκοτεινά ερωτήματα. Η λιγότερο ικανοποιητική είναι η συνηθισμένη εξήγηση, ότι οι «ιδέες του Πλάτωνος» είναι οι υποστασιοποιημένες «έννοιες» του Σωκράτη. Ο Σωκράτης δίδαξε για τα γένη, και ο Πλάτων προσέλαβε την διδασκαλία και τα μετέτρεψε σε μεταφυσικές ουσίες. Τόσο απλό και ψυχολογικά τόσο απλοϊκό.
Αξιότιμοι ακροατές! Δεν είναι ανάγκη να παρουσιάσω την διδασκαλία του Πλάτωνος. Σας είναι γνωστή. Για να είμαι όμως επαρκής στο καθήκον μου ως γιος, μου φαίνεται πρέπον να βυθιστώ ακόμα πιο βαθιά στο «βιβλίο γενεαλογίας» της σχολής μας. Στην προσπάθεια αυτή ελπίζω να μπορέσω να σας δείξω τις ρίζες του πλατωνισμού, με τις οποίες αντλεί την υγρασία από το έδαφος των πανανθρώπινων μορφών πίστης. Σε αυτή την σύνδεση του πλατωνισμού με το έδαφος, έτσι μου φαίνεται, βρίσκεται η αιτία της αιώνιας διάρκειας του. Γιατί ο Πλάτων δεν είναι καρπός μιας σχολικής φιλοσοφίας, αλλά άνθος της ψυχής του λαού, και τα χρώματα του δεν θα ξεθωριάσουν όσο αυτή η ψυχή ζει.[ΣΑΝ ΤΟΝ ΠΟΥΣΚΙΝ ΕΝΑ ΠΡΑΜΑ]
Με την ερώτηση «από που έρχεται ο πλατωνισμός;» δεν ρωτούμε ποιες ιστορικές επιρροές και συσχετίσεις καθορίζουν την γέννηση του. Η διασάφηση των ιστορικών συνθηκών είναι στις περισσότερες περιπτώσεις ένα απελπιστικά σκοτεινό εγχείρημα, το οποίο είναι δυνατόν μόνο με τον βιασμό της ιστορίας. Η ερώτηση «από που» μπορεί όμως να τεθεί και με ένα άλλο νόημα. Δηλαδή: «Από ποιες διεργασίες της συνειδήσεως; Που εμφανίζονται αυτές οι διεργασίες στην ποιο ωμή-αρχική τους κατάσταση; Που είναι ιδιαιτέρως εμφανείς;»
Αν τα ερωτήματα σας είναι αυτής της μορφής, η απάντηση μου είναι απλή. «Μαγεία»-είναι η μοναδική λέξη η οποία μπορεί να απαντήσει το περί Πλάτωνος ερώτημα. Αν προτιμάτε μια μοντέρνα λέξη-«αποκρυφισμός». Μη νομίσετε ότι θα σας μιλήσω για διαβόλους και μάγισσες. Ως ιστορικό δεν με ενδιαφέρει το ερώτημα περί της ύπαρξης τους. Μπορεί να μην υπάρχουν πνεύματα του δάσους και νεράιδες, αλλά υπάρχει η αντίληψη τους. Μπορεί η δύναμη του καλέσματος των πνευμάτων και των μαγικών φίλτρων να μην υπάρχει, αλλά υπάρχει η πίστη σ’ αυτά. Αυτό που είναι δεδομένο, σε μένα και σε σας, είναι η αίσθηση και η κοσμοθεωρία του μάγου. Και είμαστε υποχρεωμένοι να καταπιαστούμε με αυτό το δεδομένο. Δεν μπορώ να προσφέρω μια αυστηρή απόδειξη για την θεωρία μου περί της πηγής του πλατωνισμού στην μαγική κοσμοθεωρία μιας άμεσης συνείδησης. Γι’ αυτό απαιτείται μια ολόκληρη πραγματεία. Για να διαφωτίσω όμως την θεωρία μου, διάλεξα μερικά δεδομένα, από ένα χώρο που σας είναι πιο οικείος. Την λαϊκή παράδοση της Ρωσίας.
[ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ; ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΣΟΒΑΡΟΣ ΑΥΤΟΣ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ; ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΕΚΜΑΥΛΙΣΑΝ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΙΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΑΝ ΝΑ ΤΟΥΣ ΜΙΜΗΘΟΥΝ ΠΑΣΗ ΘΥΣΙΑ.  Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΗΣΕ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟ.]

(Συνεχίζεται
Αμέθυστος

ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΣΟΛΟΒΙΕΦ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΤΟΥ ΑΙΩΝΟΣ ΜΑΣ. ΟΠΩΣ ΚΑΙ Ο ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ. ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΦΑΝΤΑΣΜΕΝΟΙ ΜΑΓΟΙ ΤΟΥ ΒΟΡΡΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΦΛΩΡΟΦΣΚΙ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΒΑΣΗ ΤΗΣ Β' ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΔΙΕΛΥΣΑΝ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΒΡΟΥΝ ΚΑΜΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ. ΠΑΡΕΠΙΠΤΟΝΤΩΣ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ ΤΟ ΚΑΚΕΚΤΥΠΟ ΤΟΥ ΦΛΩΡΕΝΣΚΙ. ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΒΟΛΟΥ ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΗ.

Δευτέρα 27 Οκτωβρίου 2025

Πραγματοποίηση Διεθνούς Συνεδρίου ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΥΠΟ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ! Ενας προσωπικός αριθμός μάς σώζει!!!

                                              Πραγματοποίηση Διεθνούς Συνεδρίου
                                              ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΥΠΟ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ:
ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

Πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το Διεθνές Συνέδριο «Ταυτότητες υπό αμφισβήτηση. Ζητήματα για την ανθρώπινη ύπαρξη και τη ζωή των Εκκλησιών» στις 17 Οκτωβρίου 2025, συγκεντρώνοντας θεολόγους, κοινωνιολόγους και ιστορικούς από τη Γαλλία και την Ευρώπη. Γλώσσα του συνεδρίου ήταν τα γαλλικά. Το Συνέδριο διοργανώθηκε από τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Loyola, με την εποπτεία των καθηγητών Michel Fédou και Anne-Cathy Graber, και εστίασε στους τρόπους με τους οποίους οι Εκκλησίες, χωρίς να χάσουν την ιδιαίτερη οπτική τους και την πνευματική τους παρακαταθήκη, μπορούν να προχωρήσουν προς «σχεσιακές ταυτότητες», αξιοποιώντας τη συνάντηση τους με άλλες παραδόσεις. Διερεύνησε έτσι τη δυναμική που κομίζουν οι Εκκλησίες μέσω της ιστορίας, της πρακτικής και της θεολογίας τους, καθώς και τις προοπτικές που διανοίγει η Οικουμενική κίνηση.

Στο πλαίσιο του Συνεδρίου, το προηγούμενο απόγευμα 16 Οκτωβρίου, δόθηκε η εισαγωγική ομιλία με θέμα «Πολιτισμικοί πόλεμοι και παγκόσμια αταξία: Προς μια οικουμενική ηθική της ταυτότητας», με εισηγητή τον Marc Boss (καθηγητή στην Προτεσταντική Θεολογική Σχολή στο Παρίσι), ο οποίος εστίασε το ενδιαφέρον του κυρίως στην περίπτωση του Αμερικανού Λουθηρανού θεολόγου George Lindbeck, και στην εισήγηση του οποίου απάντησαν οι καθηγήτριες Brigitte Cholvy (Καθολικό Ινστιτούτο του Παρισιού) και Julija Naett-Vidovic (Ινστιτούτο Ορθόδοξης Θεολογίας Αγίου Σεργίου). Η συζήτηση, στη διασταύρωση της ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας και της οικουμενικής θεολογίας, ερεύνησε πώς οι Εκκλησίες μπορούν να ασκήσουν ηθική κριτική στην τρέχουσα κατάσταση και πώς μπορεί να ωφεληθεί η ίδια η οικουμενική κίνηση από μια ηθική της ταυτότητας.

Εκπροσωπώντας την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου, ο Παντελής Καλαϊτζίδης εισηγήθηκε το θέμα «Η σύγχρονη Ορθοδοξία μεταξύ σχεσιακής οντολογίας και ταυτοτικής αναδίπλωσης». Μετά μια σύντομη αναφορά στη συμβολή της σύγχρονης Ορθόδοξης θεολογίας στην επεξεργασία και διατύπωση της θεολογίας του προσώπου και περαιτέρω της σχεσιακής οντολογίας (Βλαδίμηρος Σολοβιώφ, π. Σέργιος Μπουλγκάκωφ, Νικόλαος Μπερντιάγιεφ, Βλαδίμηρος Λόσκυ, Νίκος Νησιώτης, Χρήστος Γιανναράς, Μητροπολίτης Ιωάννης Ζηζιούλας), ο Διευθυντής της Ακαδημίας του Βόλου έθεσε το ερώτημα πόσο «σχεσιακή» είναι στη συνάντησή της με την ετερότητα η Ορθόδοξη Εκκλησία και θεολογία, και μάλιστα στο πλαίσιο του διεξαγόμενου θεολογικού διαλόγου. Αφού κατέδειξε με συγκεκριμένα παραδείγματα τις τάσεις εσωστρέφειας της Ορθόδοξης θεολογίας, δεν παρέλειψε να επισημάνει με συγκεκριμένες αναφορές την άγνοια που επικρατεί σε δυτικούς χριστιανικούς κύκλους γύρω από την Ορθοδοξία ή και την αποσιώπηση της συμβολής της στην οικουμενική κίνηση και τη συνάντηση Ανατολής-Δύσης
.[Ο ΚΑΥΜΕΝΟΣ κ. ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΗΣ ΤΡΕΧΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΟ ΜΠΟΥΦΕ ΣΕ ΜΠΟΥΦΕ ΠΗΡΕ ΒΑΡΟΣ]


Η φωτογραφία είναι της Julija Naett-Vidovic.

Η τρέχουσα εποχή χαρακτηρίζεται τόσο από αυξανόμενο κατακερματισμό όσο και από επαναβεβαιώσεις ταυτότητας. Οι ίδιες οι Εκκλησίες επηρεάζονται από αυτό το διπλό φαινόμενο. Το συνέδριο θα προσπαθήσει να εξηγήσει πώς, χωρίς να χάσουν την οπτική τους γωνία από τις αντίστοιχες κληρονομιές τους, μπορούν να προχωρήσουν προς «σχεσιακές ταυτότητες», επωφελούμενες από τις συναντήσεις τους με άλλες παραδόσεις. Για τον σκοπό αυτό, θα διερευνήσει τους πόρους που φέρνουν μέσω της ιστορίας, των πρακτικών και των θεολογιών τους, καθώς και τις προοπτικές που ανοίγει τώρα το οικουμενικό κίνημα. Αυτής της ημέρας θα προηγηθεί μια βραδινή συζήτηση με θέμα: «Πολιτισμικοί πόλεμοι και παγκόσμια αναταραχή: Για μια οικουμενική ηθική της ταυτότητας».

Πρόγραμμα 

Πολιτιστικά και εκκλησιαστικά πλαίσια , Πρόεδρος: Frédéric CHAVEL

Πώς τα σύγχρονα πολιτιστικά και θρησκευτικά πλαίσια αμφισβητούν τις Εκκλησίες9:10-9:40 Μεταξύ «ρευστών κοινωνιών» και επαναβεβαιώσεων ταυτότητας: προοπτικές από τις κοινωνικές επιστήμες, Dominique IOGNA PRAT, Σχολή Προηγμένων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες, Παρίσι
9:40-10:10 Θεολογικές Προοπτικές για την Εκκλησιαστική Πλουραλότητα και Ταυτότητα, Odair PEDROSO MATEUS, Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, Γενεύη
10:10 Ανταλλαγή

10:30 Διάλειμμα

Τραύματα Ταυτότητας και Θεραπεία, Πρόεδρος: Étienne GRIEU

Πώς δοκιμάζονται οι ταυτότητες και ποιες είναι οι οδοί προς την ίαση;10:50-11:15 Συλλογικές ταυτότητες απέναντι στο τραύμα, μια θεολογική ηθική οπτική, Magali RAAUL, διδακτορική φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ
11:15-11:40 «Εσύ είσαι ο Χριστός – Μην το πεις σε κανέναν» Η πρόσβαση των μαθητών στην ταυτότητα μεταξύ της βιογραφίας του Ναζωραίου και του χριστολογικού τίτλου, Erwan CHAUTY, Facultés Loyola Paris
11:40-12:05 Εκκλησιαστικές ταυτότητες και οικουμενική προσέγγιση: προς μια πιθανή θεραπεία των αναμνήσεων; Anne-Cathy GRABER, Σχολές Loyola Paris
12:05 Ανταλλαγή

Σχεσιακές ταυτότητες , Πρόεδρος: Όλγα Λάχαμ

Πώς παρουσιάζουν διάφορες εκκλησίες τη δυναμική των σχέσεων στην ιστορία τους;2:00 μ.μ. Λειτουργική μεταρρύθμιση και ομολογιακή ταυτότητα στην αυγή του Διαφωτισμού, Pierre-Olivier LECHOT, Προτεσταντικό Ινστιτούτο Θεολογίας, Παρίσι
2:30 μ.μ. Σύγχρονη Ορθοδοξία μεταξύ Σχεσιακής Οντολογίας και Απόσυρσης Ταυτότητας, Παντελής ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ, Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου
3:00 μ.μ. Αλεξάνδρεια-Αντιόχεια (433), Ρώμη-Κωνσταντινούπολη (1965), Λουντ (2016): τρεις προφητικές στιγμές, Michel FÉDOU, Faculties Loyola Paris
3:40 μ.μ. Ανταλλαγή

4:00 μ.μ. Διάλειμμα

Εκκλησιαστικοί Πόροι , Πρόεδρος: Anne-Cathy GRABER

Πώς μπορούν οι εκκλησίες σήμερα να οραματίζονται ταυτότητες που δεν είναι σταθερές αλλά ανοιχτές, καθοδηγούμενες από μια δυναμική σχέσης; Πώς μπορούν οι εκκλησίες να μεταμορφώσουν η μία την άλλη, η μία μέσω της άλλης;

4:20 μ.μ. - 5:10 μ.μ. Στρογγυλή τράπεζα:Alexandre ANTOINE, Ελεύθερη Σχολή Ευαγγελικής Θεολογίας, Vaux-sur-Seine
Julija NAETT-VIDOVIC, Saint Serge Institute of Orthodox Theology, Παρίσι
Étienne GRIEU, Loyola Paris Faculties
Φρεντερίκ Σαβέλ, Προτεσταντικό Ινστιτούτο Θεολογίας, Παρίσι
Jacques NUSSBAUMER, Δωρεάν Σχολή Ευαγγελικής Θεολογίας, Vaux-sur-Seine

Αυτής της ημέρας θα προηγηθεί μια βραδινή συζήτηση με θέμα: «Πολιτισμικοί πόλεμοι και παγκόσμια αναταραχή: Για μια οικουμενική ηθική της ταυτότητας».

Σάββατο 1 Μαρτίου 2025

Στρογγυλή Τράπεζα για την φιλοσοφία και την πρακτική WOKE | Πν. Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως



XAΡΙΣΜΑΤΟΥΧΟΙ. ΓΙΑ ΝΑ ΔΟΥΜΕ ΘΑ ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΟΥΝ ΑΥΤΗ ΤΗ ΦΟΡΑ; ΘΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΣΟΥΝ ΤΟΝ ΚΥΚΛΟ Ή ΘΑ ΞΑΝΑΚΥΚΛΩΣΟΥΝ ΤΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ;
Ο ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΥΠΕΓΡΑΨΕ ΣΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΣΥΝΟΔΟ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ, ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΣΗΜΟΣ ΠΑΠΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ  ΤΟΥ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΗ ΑΛΛΑ ΑΝΤΙ ΝΑ ΜΑΣ ΨΑΛΛΕΙ ΤΑ ΕΙΣ ΕΑΥΤΟΝ ΚΑΤΗΓΟΡΕΙ ΤΗΝ ΝΕΑ ΤΑΞΗ. ΜΕΤΑΧΡΙΣΜΑΤΙΚΟΣ. Ο ΑΡΔΗΝ ΕΧΕΙ ΖΗΣΕΙ ΠΟΛΛΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΞΑΝΑΒΡΕΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ.  Ο ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ, ΟΠΑΔΟΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ PERENNE, ΣTA XNAΡIA TOY PHILIP SHERRARD KAI TOY ΛOΡENTZATOY, ΜΕΤΑΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΣΤΑ ΒΟΥΔΙΣΤΙΚΑ. ΑΝΑΚΑΛΥΨΕ ΟΤΙ ΟΙ ΝΕΟΙ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΔΟΚΙΜΑΣΑΝ ΤΑ ΠΑΝΤΑ, ΠΕΙΝΑΣΜΕΝΟΙ ΑΚΟΜΗ ΓΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΒΑΤΑΚΙΑ, ΑΜΝΟΙ, ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΝ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΨΑΧΝΟΥΝ ΤΟΝ ΤΣΟΜΠΑΝΟ ΤΟΥΣ. ΕΓΩ ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΑΙ ΛΕΕΙ.

ΑΣ ΔΟΥΜΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ Woke ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ:

 Το «θέλω να είμαι», δηλαδή η άρνηση των αρχών της ταυτότητας, της μη αντίφασης και του αποκλειομένου τρίτου, βρίσκεται στη βάση της υποκειμενιστικής μετατόπισης της σύγχρονης δυτικής ανθρωπότητας.

Η εγκατάλειψη του Αριστοτέλη, η ήττα του στο βωμό της θέλησης, της αυτοαντίληψης, της ρευστότητας και της γενικευμένης καταστροφής και αποδόμησης, είναι η βάση της σύγχυσης της ψυχής που διαβρώνεται από την αμφιβολία, την επιθυμία για ακύρωση και την αξίωση/απαίτηση της αυτοδημιουργίας. Είμαι αυτό που θέλω να είμαι, εδώ και τώρα. Θα δούμε αύριο. Η καταστροφική δύναμη μιας τέτοιας θέσης είναι τόσο προφανής που μπορεί να την αρνηθεί μόνο ένας πολιτισμός σε τερματική κατάσταση, του οποίου η μόνη θεραπεία είναι η επιτάχυνση, η λήψη των ολοένα και πιο τεράστιων δόσεων από τις δικές του ανοησίες για να επισπεύσουν το τέλος. 

«Ω ποικιλομορφία(διαφορετικότητα) πλασμάτων, σειρήνα του κόσμου, εγώ είμαι αυτός που σε αγαπά». Ο ποιητής της Πεσκάρα σκόπευε να αναφερθεί στο υπέροχο καλειδοσκόπιο των διαφορών, στη γοητεία της εξαιρετικής ποικιλίας της δημιουργίας και των πλασμάτων.

Δεν επιβαρύνει τη σημερινή αστυνομία σκέψης γιατί χρησιμοποίησε τη λέξη «διαφορετικότητα». Η «διαφορά» αποδοκιμάζεται στο νεογλωσσικό θηριοτροφείο. Στην πραγματικότητα, προκαλεί την ανισότητα, παραπέμπει στην ανισότητα, μια από τις ανυπέρβλητες απαγορεύσεις της μετανεωτερικότητας. Το θεώρημα της ισότητας γίνεται αξίωμα, δηλαδή μια αυτονόητη αλήθεια, αν και αναπόδεικτη. Το αστείο μυστήριο είναι γιατί το ταμπού σταματά στο επίπεδο του πορτοφολιού, αποδεχόμενο τήν πιο άδικη διαφορά από τις διαφορές (ή τη διαφορετικότητα...), αυτή των οικονομικών μέσων. Η ισότητα μετατρέπεται σε ισοδυναμία, δηλαδή ποιοτική αδιαφορία, απαγόρευση κρίσεων ή διαφορετικών απόψεων για έναν αυξανόμενο αριθμό θεμάτων που αφαιρούνται από την ελεύθερη σκέψη.

Το να είμαστε υπέρ των διαφορών μεταξύ των ανθρώπων, των πολιτισμών, η παρατήρηση της άπειρης ποικιλίας του κόσμου μας εκθέτει σε μια αιματηρή κατηγορία, τη λεγόμενη «διαφοροποίηση».

Χωρίς τον συνηθισμένο αφηρημένο ηθικισμό, το συμπέρασμα είναι απλό: αν αναγνωρίζεις, αποδέχεσαι και υπερασπίζεσαι τη «διαφορά» είσαι ρατσιστής γιατί αρνείσαι την ισότητα. Είναι τελείως διαφορετικό θέμα αν επαινείς τη «διαφορετικότητα». Ενώ η διαφορά θυμίζει την ανισότητα, η διαφορετικότητα θα ήταν η μεταμοντέρνα απόρροια της ισότητας, καθώς η βάση μιας κοινωνίας που αποτελείται από άπειρα τμήματα, ένα απεριόριστο συνονθύλευμα μειονοτήτων των οποίων οι ιδιαιτερότητες -ή παραξενιές, μέχρι αυθεντικές διαταραχές- πρέπει να γίνουν όλες αποδεκτές και να γίνουν αντικείμενο στα δικαιώματα. Η διαφορετικότητά μου (προσωπική, συμπεριφορική, σεξουαλική, ψυχολογική) γίνεται το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς μου, η ταμπέλα που με τοποθετεί σε μια κοινότητα ίσων όσον αφορά τη διαφορετικότητα.

 Ο Φρόιντ αυτοσχεδίασε ως φιλόσοφος και επειδή μισούσε την ιδέα του Θεού, υποστήριξε ότι αυτή η ιδέα γεννήθηκε στο ανθρώπινο μυαλό ως μεταφορά της ιδέας του Πατέρα που αγαπήθηκε/μισήθηκε για τους γνωστούς λόγους (αιμομικτική αγάπη για τη Μητέρα, φθόνος και φόβος για τον γονέα που ωθεί σε κάποια ασυνείδητη μορφή πατροκτονίας). Et voilà, η ταχυδακτυλουργία έχει γίνει: για να είναι ελεύθερος (να αγαπά τη μητέρα του) ο άνθρωπος μπορεί μόνο να ποθεί τη δολοφονία του Θεού. Το να απαλλαγούμε από αυτή τη δυσκίνητη παρουσία είναι ακριβώς αυτό που επιδιώκει όλη η λεγόμενη σύγχρονη φιλοσοφία. Ο Φρόιντ είναι ο πιο λειτουργικός από όλους τους (κακούς) δασκάλους, ο πιο συνεπής, ο πιο ύπουλος. Και παρόλο που είναι, ως φιλόσοφος, αξιολύπητα ασυνεπής, είναι επίσης ο πιο δύσκολος να αντικρουστεί. [ΜΟΝΟ ΑΝ ΕΝΝΟΗΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Η ΜΗΤΕΡΑ ΕΙΝΑΙ ΑΛΑΘΗΤΗ.] Στην πραγματικότητα, οι θεωρίες του δεν αναφέρονται ούτε στη λογική ούτε σε κάποια αρχή της πραγματικότητας: με τη δικαιολογία του ασυνείδητου, εδραιώνονται σε ένα ΚΟΙΛΙΑΚΌ, σπλαχνικό επίπεδο. Και ξέρουμε, επειδή το έχουμε δει πρόσφατα, πόσο εύκολο είναι να ωθήσεις τους ανθρώπους σε παράλογη, πραγματικά απολύτως τρελή, συμπεριφορά μόλις βρεις έναν τρόπο να τους χτυπήσεις συναισθηματικά, για παράδειγμα παίζοντας με το φόβο.

ΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΟΥΣΙΑ. Η ΗΜΙΜΑΘΕΙΑ ΣΤΑ ΕΔΡΑΝΑ. ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ ΤΟΥ ΜΑΗ ΤΟΥ 68 ΚΑΙ ΤΗΣ Β' ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΣΤΑ ΘΡΑΝΙΑ.