Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

«ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΕΝΑΝΤΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ» ΑπόΤοντ Χάγιεν

Όταν η μακροζωία γίνεται ο απώτερος στόχος, το ερώτημα παραμένει πόση ζωή σώζεται στην πραγματικότητα.

                                         «ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΕΝΑΝΤΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ»

Ο Τοντ Χάγιεν ξεκινά από την ασθένεια της γυναίκας του για να αμφισβητήσει τα όρια μεταξύ της διάρκειας ζωής, του πόνου και της τεχνολογικής πεισματικότητας.

                                                               από τον Τοντ Χάγεν

Ο Τοντ Χάγιεν βασίζει τον στοχασμό του στην πιο οδυνηρή του εμπειρία: την ασθένεια και τον θάνατο της πρώτης του συζύγου, Τζάνις. Αντιμέτωπος με την έμμεση επιλογή μεταξύ ποιότητας ζωής και ποσότητας χρόνου, έτεινε να προτιμά το δεύτερο, θέλοντας να την κρατήσει μαζί του όσο το δυνατόν περισσότερο. Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, παραδέχεται ότι θα επέλεγε διαφορετικά και αναρωτιέται αν αξίζει πραγματικά να υπομένει επιθετικές θεραπείες, ταλαιπωρία και απώλεια αυτονομίας για να κερδίσει μερικά ακόμη θραύσματα ζωής. Από αυτή την προσωπική εμπειρία, η συζήτηση διευρύνεται στη σύγχρονη ιατρική και τη σχέση της κοινωνίας με την ασθένεια και τον θάνατο. Ο Χάγιεν επικρίνει ένα σύστημα που τείνει να δίνει προτεραιότητα στη βιολογική επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό των ελέγχων, των θεραπειών και των παρεμβάσεων, σε σημείο που να μετατρέπει τον φόβο της ασθένειας σε μια συνεχή παρουσία. Το κεντρικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: το να ζεις περισσότερο σημαίνει πραγματικά να ζεις καλύτερα ή μήπως η ποσότητα κατέληξε να γίνει υψηλότερη αξία από την ποιότητα; (NR)
Όταν η πρώτη μου γυναίκα πέθαινε από καρκίνο, άκουγα συχνά αυτή την ερώτηση. Οι γιατροί μας ρωτούσαν συχνά: «Τι θα προτιμούσατε: μια καλή ποιότητα ζωής ή να ζήσετε περισσότερο;» Λοιπόν, για να είμαι ειλικρινής, δεν νομίζω ότι μας ρώτησαν ποτέ ευθέως. Αλλά ήταν σαν να μας το έκαναν, και σίγουρα, με τις αποφάσεις που παίρναμε μέρα με τη μέρα, ήταν ένα ερώτημα που σίγουρα μας απασχολούσε.

Συνήθιζα να αναφωνώ, «Τά θέλω και τά δύο! Γαμώτο!» Η Τζάνις ένιωθε το ίδιο.

Αλλά μας γινόταν εξίσου συχνά σαφές ότι δεν μπορούσαμε να έχουμε και τα δύο και ότι έπρεπε να επιλέξουμε το ένα έναντι του άλλου. Ακόμα κι αν έπρεπε να διαλέξω, εξακολουθούσα να προτιμώ την ποσότητα. Φυσικά, ήταν εύκολο για μένα. Δεν ήμουν εγώ αυτή που πέθαινε. Οπότε ήταν προς το συμφέρον μου να κρατήσω την Τζάνις μαζί μου όσο το δυνατόν περισσότερο. Ήξερα ότι αν υπέφερε πραγματικά, δεν θα το ήθελα, αλλά ο περισσότερος πόνος που έβλεπα δεν ήταν τόσο έντονος (δόξα τω Θεώ).

Το σοβαρό ήταν η γενικά ανησυχητική φύση όλων αυτών: η χημειοθεραπεία, τα μηνιαία ταξίδια από το Λος Άντζελες στο Σικάγο, η τριχόπτωση, η σπατάλη χρημάτων και χρόνου. Ήταν αρκετά εξαντλητικό και για μένα, αλλά τίποτα σε σύγκριση με αυτά που πέρασε η καημένη. Ήταν πραγματικά φρικτό. Μόνο προς το τέλος όλα έγιναν αφόρητα. Τότε δεν μπορούσε πια να περπατήσει, καθηλώθηκε σε αναπηρικό καροτσάκι και το μυαλό της άρχισε να παραπαίει.

Αφού πέρασα όλα αυτά, και στην ηλικία μου, πιστεύω ότι αν έπρεπε να αντιμετωπίσω κάτι παρόμοιο σήμερα με αυτό που πέρασε η Τζάνις πριν από είκοσι πέντε χρόνια, σίγουρα θα επέλεγα την ποιότητα έναντι της ποσότητας.

Δεν ξέρω αν αξίζει να υπομείνω τόσο πόνο και ταλαιπωρία για λίγες ακόμα στιγμές ζωής .

Είναι ιερόσυλο; Δεν ξέρω, ίσως να είναι. Όχι πολύ καιρό πριν, δεν υπήρχε άλλη επιλογή: έπρεπε να δώσεις προτεραιότητα στην ποιότητα επειδή δεν υπήρχαν επιθετικές θεραπείες για να παρατείνεις τη ζωή και να κερδίσεις μερικές μέρες ακόμα. Απλώς έπρεπε να σφίξεις τα δόντια σου και να πεθάνεις νωρίς, προσπαθώντας να αξιοποιήσεις στο έπακρο ό,τι είχε απομείνει.

Τώρα, μην με παρεξηγήσετε, σίγουρα δεν υποστηρίζω την ευθανασία! Δεν νομίζω ότι θα ζητούσα ποτέ να μέ «πάρουν» — θα ήταν πιο πιθανό να ζητήσω περισσότερη μορφίνη αν πονούσα (και επομένως «φυσικά» πέθαινα σε κατάσταση σύγχυσης!). Αλλά ελπίζω να μην επιλέξω να αυτοκτονήσω. Ή, πιο συγκεκριμένα, να μην επιλέξω να με εξαλείψει το κράτος και να μου αφαιρεθούν τα όργανά μου που εξακολουθούν να λειτουργούν.

Λίγες γενιές πριν από την Τζάνις και τη δική μου, δεν θά σου είχαν καν πει τα άσχημα νέα ότι το σώμα σου αντιμετώπιζε μια πρόκληση που θα απαιτούσε πολλαπλές παρεμβάσεις για να ξεπεραστεί. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνώριζαν καν ότι είχαν μόνο μήνες, εβδομάδες ή μέρες ζωής. Η τεχνολογία ήταν τόσο ελλιπής τότε που η διάγνωση δεν γινόταν μέχρι να εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα. Μια μέρα, απλά δεν ξύπνησες. Πουφ. Είχες φύγει.

Νομίζω ότι έτσι θα το προτιμούσα λίγο πολύ. Μου αρέσει η ιδέα να ζω ξέγνοιαστα, ευτυχισμένα σαν αχιβάδα, και μετά, αν ο Θεός αποφασίσει ότι ήρθε η ώρα μου, να αρρωσταίνω για λίγο και μετά να πεθαίνω. Δεν θα χρειαζόταν να ανησυχώ ή να είμαι πολύ λυπημένος αν δεν ήξερα τι να περιμένω μέχρι να εμφανιστούν τα συμπτώματα.

Πριν από πολύ, πολύ καιρό, δεν υπήρχε τίποτα που να μπορούσες να κάνεις γι' αυτό. Έπρεπε να κάνεις ειρήνη με τον δημιουργό σου και μετά να πηδήξεις από την περιστρεφόμενη σφαίρα. (Φυσικά, τότε, οι περισσότεροι άνθρωποι πίστευαν ότι η Γη ήταν επίπεδη... χμμ.) Αν ήσουν θρησκευόμενος και καλός άνθρωπος στη ζωή σου, θα μπορούσες να περιμένεις να καθίσεις δίπλα στον Ιησού στη μετά θάνατον ζωή. Θέλω να πω, πραγματικά, τι κακό υπάρχει σε αυτό;

Φυσικά, ξέρω ότι δεν είχαν όλοι μια καλή εμπειρία. Υπήρχαν μεγάλες περίοδοι «θανάτου» και πολλά βάσανα για όλους. Αλλά παρόλα αυτά, λίγο-πολύ ήξερες τι να περιμένεις, χωρίς εναλλακτικές λύσεις, και δεν υπήρχε όλη αυτή η αβεβαιότητα με όλες αυτές τις τρελές τεχνολογικές προσπάθειες να διατηρηθεί η καρδιά σε λειτουργία για όσο το δυνατόν περισσότερο.


Σήμερα, οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν για χρόνια με τον θάνατο να πλησιάζει ,
ξαπλώνοντας ξύπνιοι τη νύχτα αναρωτώμενοι αν η θεραπεία λειτουργεί, αν ο καρκίνος θα εξαπλωθεί ή θα επανεμφανιστεί, αναρωτώμενοι πότε θα έρθει η αποφασιστική στιγμή.


Διάολε, δεν χρειάζεσαι καν διάγνωση για να έχεις άυπνες νύχτες εξαιτίας αυτών των φόβων. Μας περιβάλλουν μέρα με τη μέρα. Μας λένε συνεχώς ότι μπορεί να πεθάνουμε ανά πάσα στιγμή ή τουλάχιστον να κολλήσουμε κάτι δυνητικά θανατηφόρο. Από τη γέννησή μας, μας ενθαρρύνουν να πάμε στον γιατρό, να κάνουμε εξετάσεις, να εμβολιαζόμαστε κάθε χρόνο κατά της γρίπης, της ηπατίτιδας, του έρπητα ζωστήρα και, αν ταξιδέψουμε, κατά του τυφοειδούς, του κίτρινου πυρετού και ποιος ξέρει τι άλλο. Όλα αυτά, επιπλέον του παράλογου αριθμού εμβολιασμών που κάνουμε πριν από την ηλικία των πέντε ετών. Και δεν είναι μόνο τα εμβόλια που μας αναγκάζουν να κάνουμε. Υπάρχουν μαστογραφίες, κολονοσκοπήσεις, αξονικές τομογραφίες, μαγνητικές τομογραφίες, ηχοκαρδιογραφήματα, ηλεκτροκαρδιογραφήματα, ατελείωτες εξετάσεις... «Καλύτερα να είσαι ασφαλής παρά να το μετανιώσεις».

Το ιατροβιομηχανικό σύμπλεγμα παραμονεύει πάντα, πάντα έτοιμο με κάποια συσκευή αιχμής για να μας σώσει τις ζωές, ή μάλλον, να προσπαθήσει να τις παρατείνει λίγο. Σαν να ήταν αυτό το μόνο πράγμα που θα έπρεπε να μας ανησυχεί: η ποσότητα υπερτερεί κατά πολύ της ποιότητας, επειδή η ποσότητα έχει ένα πολύ συγκεκριμένο τίμημα . Και, όπως γνωρίζει κάθε πολιτισμένος και επιστημονικός άνθρωπος, δεν υπάρχει ζωή μετά θάνατον: έτσι είναι, παιδιά, όταν πεθαίνεις, πεθαίνεις. Τελεία και παύλα.

Και, φυσικά, ενώ το ιατρικό επάγγελμα προσπαθεί να μας «θεραπεύσει» για να μας κρατήσει ζωντανούς, το υπόλοιπο σύστημα προσπαθεί να μας αρρωστήσει, ώστε οι γιατροί να μπορούν να επεμβαίνουν με τα μηχανήματά τους και τα κατοχυρωμένα με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας φάρμακά τους για να παρατείνουν τη ζωή. Δεν χρειάζεται να επεκταθώ σε αυτό το θέμα, καθώς έχω γράψει δώδεκα άρθρα σχετικά με αυτό τα τελευταία χρόνια. Αρκεί να πω ότι είναι μια αρκετά καλολαδωμένη μηχανή.

Πώς τα προέβλεψε όλα αυτά ο Θεός; Λοιπόν, είναι δύσκολο να πούμε. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η νοημοσύνη, η περιέργεια και το πάθος που έπρεπε να διαθέτουν οι άνθρωποι για να δημιουργήσουν τεχνολογία ικανή να επιχειρήσει να κάνει αυτό που κάνει το ιατρικό σύστημα σήμερα ήταν τόσο «δημιουργημένα από τον Θεό» όσο και όλα τα άλλα. Ίσως λοιπόν ο τρόπος που έχουν τα πράγματα σήμερα να είναι πραγματικά θέλημα Θεού. Ή ίσως ο Θεός δεν περίμενε από τους ανθρώπους να αποστασιοποιηθούν από Αυτόν με τον τρόπο που το έκαναν, και ίσως, αν δεν το είχαν κάνει, τα πρ
άγματα να ήταν λίγο διαφορετικά. Τι νομίζετε; Σίγουρα θα ήταν.

Δεν υπάρχουν σχόλια: