Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης - Πνευματικά Γυμνάσματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης - Πνευματικά Γυμνάσματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 11 Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

Συνέχεια από Σάββατο 10. Οκτωβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 11

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ
Τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζεται κάθε Χριστιανὸς ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ σώσῃ τὴν ψυχήν του, διαμοιρασμένα εἰς Μελέτας, Ἐξετάσεις καὶ Ἀναγνώσεις.

ΜΕΛΕΤΗ ΙΑ΄
Ὅτι ἡ μέλλουσα κρίσις ἔχει νὰ εἶναι μεγάλη·
Α΄. Διὰ τὰ πρόσωπα καὶ ὑποκείμενα ὅπου ἔχουν ἐκεῖ νὰ συναχθούν.
Β΄. Διὰ τὰ πράγματα ὅπου ἔχουν νὰ ἐξετασθοῦν.
Γ΄. Δι' ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν νὰ ἀποφασισθοῦν.
α΄.
Συλλογίσου ἀγαπητέ, ὅτι μετὰ τὴν συντέλειαν τοῦ παρόντος κόσμου ἔχει νὰ γίνῃ ἡ τελευταία ἡμέρα τῆς καθολικῆς καὶ κοινῆς κρίσεως, ἥτις καλεῖται πολλάκις ἀπὸ τὰς Θείας Γραφάς μεγάλη διότι ἐξαιρέτως θέλει εἶναι μεγάλη διὰ τρία αἴτια· α' διὰ τὰ ὑποκείμενα ὅπου ἔχουν νὰ συναχθοῦν ἐκεῖ· β΄ διὰ τὰ πράγματα ὅπου ἔχουν ἐκεῖ νὰ ἐξετασθοῦν καὶ γ' διὰ ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν ποτὲ νὰ ἀποφασισθοῦν. Καὶ λοιπὸν ἡ ἡμέρα ἐκείνη θέλει εἶναι μεγάλη διὰ τὰ πρόσωπα ὅπου ἔχουν νὰ συναθροισθοῦν, ἐπειδὴ μέλλουν νὰ συναχθοῦν ὅλοι οἱ Ἄγγελοι, ὅλοι οἱ Δαίμονες, καὶ ὅλοι οἱ ἀπὸ Ἀδὰμ ἕως τέλους ἄνθρωποι ἐμπρὸς εἰς ἐκεῖνον τὸν φοβερὸν Κριτήν. Τώρα σχημάτισε μὲ τὸν νοῦν σου ἕνα μεγαλώτατον καὶ εὐρυχωρότατον θέατρον, τὸ ὁποῖον θέλει εἶναι ἡ κοιλὰς τοῦ Ἰωσαφάτ, καθώς πολλοὶ θέλουσιν· «ἐξεγειρέσθωσαν, ἀναβαινέτωσαν πάντα τὰ ἔθνη εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Ἰωσαφάτ, διότι ἐκεῖ καθιῶ τοῦ κρῖναι πάντα τὰ ἔθνη κυκλόθεν,» (Ἰωήλ. γ. 12) καὶ ἐπάνω ἀπὸ τὸ θέατρον αὐτὸ εἰς τὸν ἀέρα σχημάτισε μὲ τὴν φαντασίαν σου ἕναν θρόνον νεφέλης εἰς τὸν ὁποῖον μέλλει νὰ κάθηται κριτὴς ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς μὲ τόσην μεγαλειότητα διὰ τὴν θείαν Του φύσιν καὶ μὲ τόσην δόξαν διὰ τὴν τεθεωμένην Του ἀνθρωπότητα, εἰς τρόπον ὥστε, οὔτε ὁ ἥλιος, οὔτε ἡ σελήνη, οὔτε τὰ ἄστρα θέλουν ἔχει φῶς ἔμπροσθέν Του «ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη σκοτισθήσονται καὶ οἱ ἀστέρες οὐ δώσουσι τὸ φέγγος αὐτῶν» (Ἰωὴλ γ΄. 15) καὶ εἰς τρόπον ὅπου ὅλοι οἱ δαίμονες καὶ ὅλοι οἱ ἄπιστοι καὶ οἱ κατάδικοι ἁμαρτωλοί, τρομαγμένοι ἀπὸ τὴν μεγαλειότητά Του, πεφοβισμένοι ἀπὸ τὴν δόξαν Του θέλουν ἀναγκασθῆ καὶ μὴ θέλοντες νὰ κλίνουν τὰ γόνατα, καὶ νὰ Τὸν προσκυνήσουν «ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψει ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθόνιων». (Φιλιπ. β΄. 10). Κοντὰ Του θέλει στέκει πρῶτον ἡ Παρθένος καὶ Μήτηρ Του εἰς ἕνα θρόνον ἁρμόδιον εἰς τὴν ἀξίαν τῆς βασιλίσσης κατὰ τὸ «Παρέστη ἡ Βασίλισσα ἐκ δεξιῶν Σου» (ψαλμ. μδ΄. 9) καὶ ἀπὸ τὸ ἕνα καὶ ἄλλο μέρος θέλουν στέκονται ὅλα τὰ ἀγγελικὰ τάγματα καὶ ὅλοι ὁμοῦ οἱ ἀπ' αἰῶνος ἅγιοι καὶ δίκαιοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν ἔχει τὰ σώματά τους τόσον ἔνδοξα καὶ τόσον λαμπρά, ὅπου κάθε ἕνας ἀπὸ αὐτοὺς ἔχει νὰ φωτίζῃ ὅλην τὴν γῆν, ὡσὰν ἥλιος. «Τότε οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτῶν.» (Ματθ. ιγ΄ 43) καὶ οἱ ἄγγελοι θέλουν φαίνονται φωτεινότεροι ἀπὸ τὸν ἥλιον διὰ νὰ αὐξάνουν τὴν τιμὴν εἰς τοὺς ἁγίους καὶ τὸν φόβον εἰς τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ εἰς ὅλον τὸ ὕστερον θέλουν στέκονται ὅλοι οἱ δαίμονες καὶ οἱ ἀσεβεῖς καὶ οἱ καταδικασμένοι ἁμαρτωλοὶ ἐκστατικοί, τρέμοντες, χωρισμένοι ἀπὸ τοὺς ἀγαθοὺς καὶ θέλουν ἔχει καὶ αὐτοὶ τὰ ἰδικὰ τους σώματα, ἀλλ᾽ ὤ! Πόσον διαφορετικὰ ἀπὸ τὰ σώματα τῶν δικαίων! Διότι αὐτὰ θέλουν εἶναι δυσώδη, βρωμερά, μαῦρα, ἀσχημότατα, ἐλεεινὰ καὶ τερατώδη, ὥστε ὅπου νὰ γίνεται τὸ καθ' ἕνα εἰς τὴν ἀθλίαν του ψυχήν, ἄλλος δεύτερος ᾅδης 48.

Τώρα ἐσὺ ἀδελφέ ὅπου μελετᾷς ταῦτα, εἰς ποῖον ἀπὸ τούτους τοὺς τόπους ἔχεις νὰ εὑρεθῇς; Θέλεις νὰ σοῦ εἰπῶ; Ἐὰν φυλάξῃς ἐμπιστευμένα ἐκεῖνα ὅπου ὑπεσχέθης εἰς τὸ ἅγιον βάπτισμα καὶ ἀρνῆσαι τὸν κόσμον, τὸν διάβολον καὶ τὴν σάρκα, βέβαια ἔχεις νὰ εὑρεθῇς εἰς ἕνα τόπον ὁμοῦ μὲ ὅλους τους δικαίους ἐὰν δὲ γίνῃς ἕνας ἀπὸ ἐκείνους ὅπου ἠρνήθησαν ὅλα τὰ πράγματα τοῦ κόσμου καὶ γενόμενος μοναχὸς ἀγωνισθῇς νὰ φυλάξῃς τὰς ὑποσχέσεις ὅπου ἔδωσες εἰς τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ φθάσῃς εἰς τὴν τῆς ἀρετῆς τελειότητα, ἔχεις νὰ εὑρεθῆς εἰς τόπον ὑψηλότερον μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς ἁγίους· ἐὰν δὲ ἐκ τοῦ ἐναντίου σηκώσῃς ἀπὸ τὸν Θεὸν τὴν ὑποταγὴν ὅπου χρεωστεῖς εἰς Αὐτὸν καὶ παραβαίνωντας τὰς ἐντολάς Του ζήσῃς καὶ ἀποθάνῃς ὡς ἁμαρτωλός, βέβαια ἔχεις νὰ σταθῇς ὅλος ἔντρομος εἰς τὸν τόπον τῶν καταδίκων· ὤ, ἀλλοίμονον εἰς ἐσέ! Διότι ἐσὺ ὅπου τώρα διαφεντεύεις εἰς ὅλα τὰ πράγματα τὴν τιμήν σου καὶ θέλεις νὰ φαίνεσαι ὁ πλέον ἐξαίρετος καὶ τιμημένος ἀπὸ ὅλους, τότε τί λογῆς ἀτιμίαν καὶ καταισχύνην θέλεις δοκιμάσει, ὅταν σταθῇς μαζὶ μὲ τοὺς κλέπτας, μαζὶ μὲ τοὺς φονεῖς, μὲ τοὺς πόρνους, μὲ τοὺς μάγους, μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς παρανόμους; Τί λογῆς ἐντροπὴν θέλεις λάβει εἰς καιρὸν ὅπου ἔχεις νὰ ἰδῇς ἕναν ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς δούλους σου ἢ μίαν ἀπὸ τὰς πτωχὰς δούλας σου ἢ ἕναν ἀπὸ τοὺς καταξεσχισμένους πτωχούς, τοὺς ὁποίους ἐσὺ ἐσυνείθιζες νὰ διώχνῃς ἀπ᾿ ἐμπρός σου μὲ ὑπερηφάνειαν; Τί λογῆς, λέγω, θέλεις ἐντραπεῖ, ὅταν ἰδῇς τούτους ἐνδεδυμένους ἀπὸ θείαν δόξαν, γεμάτους ἀπὸ θεϊκὸν φῶς, χαρμοσύνους, θριαμβευτάς, νὰ κάθωνται εἰς τοὺς πρώτους τόπους καὶ ἴσως νὰ ζητοῦν ἀπὸ ἐσένα λογαριασμὸν διὰ τὴν κακὴν ζωὴν ὅπου ἐπέρασες; Ἐκεῖνο δὲ ὅπου ἔχει νὰ σοῦ αὐξήσῃ τὴν ἐντροπὴν εἶναι ὅταν ἰδῇς πῶς ἐκεῖνοι μὲν διὰ τὴν ὀλίγην στενοχωρίαν ὅπου ὑπέμειναν ἐδῶ, ἔλαβον διὰ μισθὸν τους μίαν βασιλείαν αἰώνιον· ἐσὺ δέ, ὅπου ἡμπορούσες νὰ συναριθμηθῇς μὲ αὐτούς, ἀνίσως καὶ ἐπέρνας τὴν ζωήν σου κατὰ τὰς διδασκαλίας καὶ ἐντολὰς τοῦ Εὐαγγελίου, διὰ προσωρινὴν ἀνάπαυσιν καὶ ἡδονήν, ἀπεστράφης θεληματικῶς τοιαύτην μεγάλην δόξαν καὶ ἀπόλαυσιν τοῦ παραδείσου· τότε θέλεις παρακαλεῖ τὰ ὄρη νὰ πέσουν ἐπάνω σου καὶ νὰ σὲ σκεπάσουν, ὡς λέγει ἡ ἱερὰ Ἀποκάλυψις «καὶ λέγουσι τοῖς ὄρεσι καὶ ταῖς πέτραις, πέσετε ἐφ' ἡμᾶς, καὶ κρύψατε ἡμᾶς ἀπὸ Προσώπου τοῦ Καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ ἀπὸ τῆς ὀργῆς τοῦ ἀρνίου, ὅτι ἦλθεν ἡ ἡμέρα ἡ μεγάλη τῆς ὀργῆς αὐτοῦ, καὶ τὶς δύναται σταθῆναι;» (ς΄. 16) Τότε ἡ κατοικία τοῦ ᾅδου ὅπου εἶναι τόσον φρικτὴ καὶ φοβερά, θέλει γίνει ἐπιθυμητὴ εἰς ἐσέ, διὰ νὰ κρυφθῇς ἐκεῖ μέσα καὶ νὰ φύγης τὴν ὀργὴν τοῦ Κυρίου, λέγοντας καὶ σὺ μὲ τὸν Ἰώβ «ὄφελον ἐν τῷ ᾅδη μὲ ἐφύλαξας, ἔκρυψας δὲ με ἕως ἂν παύσηταί Σου ἡ ὀργή». (ιδ΄. 13). Τότε θέλεις ἀλλάξει τὰς προτέρας σου γνώμας. Τότε θέλεις κράξει τὸν ἑαυτόν σου χιλιάδας φοράς μωρόν, ἀναίσθητον καὶ τρελλὸν· διότι ἐστάθης ἐνάντιος εἰς τὴν πίστιν σου μὲ τὰ ἔργα σοὺ καὶ διὰ νὰ εἰπῶ μὲ συντομίαν, τότε θέλεις ἐπιθυμεῖ νὰ μὴν ἤθελες γεννηθῇ ὁλότελα εἰς τὸν κόσμον καὶ νὰ ζητῇς νὰ ἀποθάνῃς καὶ νὰ καταντήσῃς εἰς τὸ μὴ ὄν, καὶ νὰ μὴ τὸ ἐπιτύχης «ζητήσουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν θάνατον καὶ οὐχ εὑρήσουσιν». (Ἀποκ. θ΄. 6). Αὐτὰ εἶναι ὅπου πρέπει νὰ βάλλῃς, ἀδελφέ μου ἁμαρτωλέ, συχνάκις ἐμπρὸς εἰς τοὺς ὀφθαλμούς σου καὶ νὰ συλλογίζεσαι, αἰσχυνόμενος τώρα πῶς ἐπέρασες τὸν καιρὸν μὲ τόσην ἀναισθησίαν καὶ τυφλότητα, καὶ παρακαλώντας τὸν Δεσπότην Χριστὸν νὰ τυπώσῃ εἰς τὰ βάθη τῆς καρδίας σου αὐτάς τὰς βεβαιοτάτας ἀληθείας, ἵνα μὲ τὴν ἐνθύμησιν αὐτῶν δυνηθῇς νὰ γλυτώσῃς ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐντροπὴν καὶ νὰ σταθῇς μὲ παρρησίαν ἐμπρὸς εἰς τὸν Χριστόν. «Ἀγρυπνεῖτε οὖν ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι, ἵνα καταξιωθῆτε ἐκφυγεῖν ταῦτα πάντα τὰ μέλλοντα γίνεσθαι, καὶ σταθῆναι ἔμπροσθέν του Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου». (Λουκ. κα΄. 36).

β΄.
Συλλογίσου ἀγαπητέ, πόσον θέλει εἶναι μεγάλη ἐκείνη ἡ ἡμέρα τῆς κρίσεως, δι' ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν νὰ ἐξετασθοῦν εἰς αὐτὴν τότε ὅσα καλὰ καὶ ὅσα κακὰ ἔγιναν εἰς ὅλους τους αἰώνας καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, ὅλα ἔχουν νὰ ἐξετασθοῦν παρρησία. Τότε ὅσα λόγια ἐλάλησαν ὅλοι ὁμοῦ οἱ ἀπ' αἰῶνος ἄνθρωποι, καὶ ὅσοι λογισμοὶ ἐπέρασαν ἀπὸ τὸν νοῦν τους καὶ ὅσα ἔργα ἔκαμναν, ὅλα χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν ἔχουν νὰ φανερωθοῦν. Τώρα στοχάσου ἀδελφέ, ἀνίσως δὲν ἔχουν ἀριθμὸν ὅσοι λογισμοὶ ἀναβαίνουν εἰς τὸν νοῦν ἑνὸς μοναχοῦ ἀνθρώπου εἰς μίαν μοναχὴν ἡμέραν, καὶ ὅσα λόγια λαλεῖ καὶ ὅσα ἔργα κάμνει, πόσον ἀσυγκρίτως δὲν ἔχουν ἀριθμὸν ὅλοι οἱ λογισμοὶ ὅπου ἤθελεν συλλογισθῆ αὐτὸς ὁ ἕνας ἄνθρωπος εἰς ὅλην του τὴν ζωὴν καὶ ὅλα τὰ λόγια ὅπου ἤθελεν λαλήσει καὶ ὅλα τὰ ἔργα ὅπου ἤθελεν κάμνει; Καὶ λοιπὸν ἂν τοῦ ἑνός ἀνθρώπου οἱ λογισμοὶ καὶ τὰ λόγια καὶ τὰ ἔργα εἶναι ἀναρίθμητα καὶ ἄπειρα εἰς τὸ πλῆθος, πόσῳ μᾶλλον εἶναι ὅλων ὁμοῦ τῶν ἀνθρώπων; Μὲ ὅλον τοῦτο αὐτὸ τὸ ἄπειρον πλῆθος τῶν λογισμῶν καὶ τῶν λόγων καὶ τῶν ἔργων ὄχι μόνον ἑνὸς ἀνθρώπου, ἀλλὰ ὅλων ὁμοῦ τῶν ἀνθρώπων καὶ ὄχι μόνον τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀγγέλων καὶ ὄχι μόνον τῶν ἀγγέλων, ἀλλὰ καὶ τῶν δαιμόνων, ἔχει νὰ παρουσιασθῇ ἐν μιᾷ στιγμῇ εἰς ἐκείνην τὴν ἡμέραν καί τὰ μὲν καλὰ μέλλουσιν νὰ κριθοῦν μὲ κρίσιν δοκιμασίας καὶ μισθοῦ, τὰ δὲ κακὰ μέλλουν νὰ ἀποδοκιμασθοῦν καὶ νὰ τιμωρηθοῦν· ὅθεν εἶπεν ὁ Κύριος «πᾶν ῥῆμα ἀργὸν ὅ ἐὰν λαλήσωσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀποδώσωσιν περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως». (Ματθ. ιβ΄. 36). καὶ ὁ Παῦλος λέγει «πάντας ἡμᾶς φανερωθήναι δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἶτε κακὸν (Β΄. Κορ. ε΄. 10). Καὶ πάλιν μὴ πρὸ καιροῦ τί κρίνετε ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ Κύριος, ὅς φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν, τότε ὁ ἔπαινος γεννήσεται ἑκάστῳ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ». (Α΄. Κορ. δ΄. 5).

Καὶ τὸ περισσότερον ὅπου τόσον τὰ καλὰ ὡσὰν καὶ τὰ κακὰ ἔχουν νὰ φανοῦν τότε ὄχι καθὼς φαίνονται τώρα εἰς τὴν ἰδικήν μας ὑπόληψιν, ἀλλὰ καθὼς φαίνονται εἰς τὰ ὄμματα τοῦ Κυρίου· ἡ εὐσέβεια καὶ ἡ ἀρετὴ θέλει φανή τότε ἀπείρως καλλιτέρα καὶ τιμιωτέρα, ἀπὸ ἐκεῖνο ὅπου φαίνεται τώρα εἰς τοὺς ἐσκοτισμένους ὀφθαλμούς μας, καὶ ἡ ἀσέβεια καὶ ἡ κακία θέλει θεατρισθή ἀπείρως χειρότερα καὶ ἀτιμότερα ἀπὸ ὅ,τι φαίνεται εἰς ἡμᾶς.


Τότε τί ἔχεις νὰ πάθῃς ἐσὺ ἀγαπητέ, ἀνίσως καὶ δὲν ἐφύλαξες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ χριστιανοῦ, ἀλλ' ἐπέρασες τὴν ζωήν σου μὲ ἁμαρτίας; Τί ἔχεις νὰ εἰπῇς ὅταν εἶδῆς ἔμπροσθέν σου ἕνα πλῆθος ἀνομιῶν ὅπου ἔκαμνες, καὶ μέσα εἰς αὐτὸ τὸ πλῆθος, νὰ ἰδῇς τόσας ἁμαρτίας ὅπου δὲν τὰς ἐλόγιαζες διὰ τίποτε; Τί ἔχεις νὰ γίνῃς ὅταν ἰδῇς ἔμπροσθέν σου ὡσὰν εἰς καθρέπτην ὅλας τὰς θεωρίας σου, ὅλας τὰς συνομιλίας σου, ὅλας τὰς ἐπιθυμίας σου, καὶ ὅλους τους διαλογισμούς σου; Ολον τὸν καιρὸν ὅπου ἔχασες εἰς ἀνωφελεῖς συναναστροφάς, εἰς παιγνίδια, εἰς ἀναγνώσεις ματαίων ἢ βλαπτικῶν βιβλίων; Λέγει γὰρ ὁ μέγας Βασίλειος «διψόμεθα διμα πάντα οἷονεὶ παρεστῶτα ἡμῖν τὰ ἔργα καὶ φαινόμενα ἀντιπρόσωπα τῇ διανοίᾳ ἡμῶν μετὰ τῶν ἰδίων τύπων, ἕκαστον ὡς λέλεκται καὶ ὡς πέπρακται». Τί ἔχεις νὰ λαλήσῃς ὅταν ἰδῇς ὅλα ἐκεῖνα ὅπου ἐξώδευσες εἰς ἡδονὰς καὶ εἰς ματαιότητας καὶ δὲν τὰ ἐμοίρασες εἰς ἐλεημοσύνην εἰς χήρας καὶ ὀρφανά; Εἰς πτωχοὺς καὶ δυστυχι σμένους; Εἰς νοσοκομεῖα καὶ πτωχοτροφεία; Εἰς τύπους ψυχωφελῶν καὶ πνευματικῶν βιβλίων, καὶ εἰς ἄλλα ψυχωφελῆ καὶ θεάρεστα ἔργα; Τί θέλεις εἰπεῖν, ὅταν ἰδῇς ὅλα τὰ περιττὰ φορέματα ὅπου εἶχες, ὅλα σου τὰ σπήτια, ὅλα σου τὰ ὑποστατικά, καὶ ὅλα τὰ πράγματα ὅπου ἐμεταχειρίσθης κακῶς μὲ τὴν πλατείαν στράταν τοῦ κόσμου καὶ ὄχι μέτην στενὴν ὁδὸν τοῦ Εὐαγγελίου; Τότε πῶς ἔχεις νὰ ἀποδώσῃς λογαριασμὸν εἰς τὸν Θεὸν δι᾿ ὅλα αὐτὰ εἰς καιρὸν ὅπου δὲν ἠμπορεῖς νὰ δώσῃς λογαριασμὸν εἰς Αὐτόν, διὰ μίαν μοναχὴν ἁμαρτίαν; Ως λέγει ὁ Ἰώβ «οὐκ ἀντείπῃς πρὸς ἕνα λόγον αὐτοῦ ἐκ χιλίων», (θ΄ 3.) Πλήν μὲ ὅλα ταῦτα ἐσὺ δὲν ἔχεις νὰ ἀπολογηθῇς διὰ τὰς ἁμαρτίας σου μόνον, ἀλλὰ ἀκόμη διὰ τὰς εὐεργεσίας ὅπου ἔλαβες ἀπὸ τὸν Θεόν, αἱ ὁποῖαι θέλουν εἶναι ὅλαι ἔμπροσθέν σου καὶ συγκρινόμεναι μὲ τὰς ἁμαρτίας σου θέλουν τὰς ἀποδείξει πλέον φοβερωτέρας.

Καὶ τέλος πάντων ἔχεις νὰ δώσῃς ἀπολογίαν ἀκόμη καὶ διὰ τὸ παράδειγμα ὅπου σοῦ ἔδωκεν ὁ Χριστὸς μὲ τὴν ζωήν Του, καὶ διὰ τὰς πληγάς Του, καὶ διὰ τὸ πάθος Του, καὶ διὰ τὸν σταυρόν Του, καὶ διὰ τὸ αἷμα Του ὅπου ἔχυσεν, καὶ διὰ τὸν θάνατον ὅπου ἐδοκίμασεν· διὰ τοῦτο καὶ ἡ μεγάλη αὐτὴ κρίσις ἔχει νὰ γίνῃ εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Ἰωσαφάτ, δηλ. κοντὰ εἰς τὴν Γεσθημανῆ, ἐκεῖ ὅπου ὁ Χριστὸς ἴδρωσεν αἷμα διὰ τὴν σωτηρίαν σου, προσευχόμενος μέσα εἰς τὸν κῆπον κοντὰ εἰς τὸν χείμαρρον τῶν Κέδρων, ἀντίπερα εἰς τὸν ὁποῖον ἐπῆγεν ὁ Κύριος κατὰ τὴν νύκτα τοῦ πάθους Του καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐφέρθη δεμένος εἰς τὸ κριτήριον, καθὼς ἱστορεῖ ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης· «ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἰησοῦς ἐξῆλθε σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων, ὅπου ἦν κῆπος». (Ἰω. η΄. 1) κάμνει δὲ τὴν κρίσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον ὁ Κύριος, διὰ νὰ ἐλέγξῃ περισσότερον τοὺς ἁμαρτωλούς· ἕνα μὲν ἀποδείχνοντας εἰς αὐτοὺς πὼς Αὐτὸς διὰ τὴν ἀγάπην τους ἔπαθεν τόσα καὶ τόσα πάθη πλησίον τοῦ τόπου τούτου, αὐτοὶ ὅμως δὲν ὠφελήθησαν ἀπὸ Αὐτά, ἀλλὰ τὰ ἐκαταφρόνησαν μὲ τὰς ἁμαρτίας των. Καὶ ἄλλο δὲ, διὰ νὰ δικαιολογηθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπου ἔχει νὰ κάμνῃ κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν, ἔχοντας τρόπον τινὰ μάρτυρα αὐτῆς τὸν ἴδιον τόπον ὅπου δι' αὐτοὺς ἔπαθε, διότι διὰ τοῦτο θέλει ἔχει ἐκεῖ κοντά Του καὶ τὸν σταυρὸν νὰ στέκεται ὑψηλὰ μετὰ δόξης, ὡσὰν ἕνα βασιλικὸν φλάμπουρον διὰ νὰ δείχνῃ καὶ ἀπὸ μακρὰν μὲ μόνην τὴν ὄψιν Του, πόσα μὲν ἔκαμνεν ὁ λυτρωτὴς ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς διὰ νὰ μᾶς σώσῃ, πόσα δὲ ἐξ ἐναντίας ἐκάμαμεν ἡμεῖς εἰς μεγάλην καταφρόνησιν διὰ νὰ μὴ σωθώμεν.

Τώρα τί σοῦ φαίνεται ἐσένα ἀδελφέ, δι' αὐτὴν τὴν μεγάλην ἡμέραν τῆς κρίσεως; Ἐξίσωσες τοὺς λογαριασμοὺς ὅπου ἔχεις νὰ δώσῃς εἰς ἐκείνην τὴν λεπτὴν καὶ ἀκριβῆ ἐξέτασιν; Εδιόρθωσες ὅλας τὰς ἁμαρτίας σου μὲ μίαν καθολικὴν ἐξομολόγησιν καὶ ἀποχήν τοῦ κακοῦ καὶ μὲ μίαν ἀληθινὴν καὶ τελείαν μετάνοιαν; Ἤ ἔχεις ἀκόμη ἁμαρτίας ἀδιόρθωτες καὶ ἀμετανόητους καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἐξωμολογήθης οὔτε ἐδούλευσες τὸν κανόνα των; Στοχάσου καλὰ ὅτι ἐὰν τὰς ἐδιόρθωσες, αὐταί δὲν ἔχουν νὰ φανερωθοῦν εἰς τὴν μεγάλην κρίσιν ἐκείνην οὔτε θέλει σὲ φοβίσουν τότε, διότι ὁ Κύριος δὲν θέλει τὰς ἐνθυμηθῆ «τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι» (Ἱερεμ. λα' 34)· εἰ δὲ καὶ ἔχεις ἁμαρτίας ἀδιόρθωτας, εἰ δὲ καὶ ἐφάνης ἀχάριστος εἰς τὰς ἀπείρους εὐεργεσίας ὅπου σοῦ ἔκαμνεν ὁ Θεός, μεταχειριζόμενος αὐτὰς ἐναντίον τοῦ εὐεργέτου Σου· εἰ δὲ καὶ ἔδειξας μάταια ἀπὸ μέρος ἰδικόν σου τὸ παράδειγμα τῆς ζωῆς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τὰ πάθη Του καὶ τὸ αἷμα Του καὶ τὸν σταυρόν Του καὶ τὰ μυστήρια ὅπου σοῦ ἄφησεν καὶ δὲν ὠφελήθης ἀπὸ Αὐτὰ διὰ τὴν κακήν σου ζωήν ὤ, ἀλλοίμονον εἰς ἐσέ! Ὤ, ποῖος φόβος καὶ τρόμος ἔχει τότε νὰ σὲ περικυκλώσῃ! Διότι ὅλας αὐτᾶς σου τὰς ἁμαρτίας, ὅλας αὐτὰς τὰς ἀχαριστίας καὶ ἀποστασίας σου ἔχει νὰ τὰς παραστήσῃ ἔμπροσθέν σου ὁ Δίκαιος Ἐκεῖνος Κριτὴς ἐνώπιον ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ἀγγέλων «ἐλέγξω σε, καὶ παραστήσω κατὰ πρόσωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου» (ψαλμ. μθ΄.21)

Καὶ λοιπὸν ἕως πότε ἀδελφὲ νὰ ἐναγκαλίζεσαι τὴν πόρνην καὶ τὰς ἁμαρτίας; καὶ νὰ ἔχῃς τὰ ὀφίδια αὐτὰ εἰς τὸν κόλπον σου, ὅπου σὲ δαγκάνουν καὶ σὲ θανατώνουν; ἕως πότε νὰ μὴ τὰ θανατώνῃς ἐσὺ μὲ μίαν ἀληθινὴν ἐξομολόγησιν καὶ ἀποχὴν καὶ μετάνοιαν; Διατὶ ἀναβάλλεις τὸν καιρὸν τῆς διορθώσεως τῶν ἁμαρτιῶν σου; Ταύτην τὴν ἡμέραν, ταύτην τὴν ὥραν, ταύτην τὴν στιγμὴν ἀνάστα καὶ πήγαινε εἰς τὸν πνευματικόν σου διὰ νὰ ἐξομολογηθῇς μὲ πόνον καὶ συντριβὴν τῆς καρδίας σου καὶ διὰ νὰ τὰς διορθώσῃς· «ἕως τίνος ὀκνηρὲ κατάκεισαι; πότε δὲ ἐξ ὕπνου ἐγερθήση;» (Παροιμ. ς΄. 9) Τί προσμένεις; Τί καρτερεῖς; ἰδοὺ ἡ ἡμέρα ἐκείνη ἔφθασεν· «ἐγγὺς ἡ ἡμέρα Κυρίου ἡ μεγάλη» (Σοφ. α΄.) Τί λογῆς κατηραμένος λογισμὸς εἶναι αὐτός, ὅπου δὲν ἀφίνει νὰ φοβῆσαι ἐκείνην τὴν ἡμέραν, τὴν ὁποίαν ἐφοβήθησαν τόσον οἱ μεγαλείτεροι ἅγιοι; «Ὤ πονηρὸν ἐνθύμημα» λέγει ὁ Σειρὰχ (λζ΄. 3) ἐσὺ λογαριάζεις τόσον πολὺ τὰς κρίσεις τῶν ἀνθρώπων καὶ δὲν φοβεῖσαι καὶ δὲν λογαριάζεις ἐκεῖνο τὸ φοβερὸν κριτήριον ὅπου κάνει καὶ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους δαίμονας διὰ νὰ τὸ φρίττουν, ὅταν τὸ ἐνθυμίσῃ τίς εἰς αὐτούς; Ἀποφάσισε κἄν ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ συλλογίζεσαι την μέλλουσαν κρίσιν μὲ πολλὴν ἐπιμέλειαν διότι λέγω σοι τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἐὰν καὶ εἰς ὅλην σου τὴν ζωὴν αὐτὴν συλλογίζεσαι, ἡ ζωή σου ὅλη θέλει εἶναι πολὺ σύντομος καὶ ὀλίγη, διὰ νὰ συλλογίζεσαι ἕνα λογισμὸν τόσον ἀναγκαῖον, καθὼς εἶναι γεγραμμένον· «καὶ χρόνος στενός ἐστι τῷ Ἰακώβ» (Ἰερεμ. λ. 7.) Παραστάσου νοερῶς ἐμπρὸς εἰς τὸν κριτήν Σου, καὶ παρακάλεσέ Τον ταπεινὰ διὰ νὰ γίνῃ εἰς ἐσὲ βοηθὸς καὶ Θεὸς ἐλέους προτοῦ νὰ ἔλθῃ ὁ καιρὸς νὰ γίνῃ Θεὸς ἐκδικήσεως· «Θεὸς ἐκδικήσεων Κύριος, Θεὸς ἐκδικήσεων ἐπαδῤῥησιάσατο». (ψαλ. ια΄. 1)


γ.
Συλλογίσου, ὅτι ἐκείνη ἡ ἡμέρα θέλει εἶναι εἰς ὅλον τὸ ὕστερον μεγάλη, δι' ἐκεῖνα ὅπου ἔχουν νὰ ἀποφασισθοῦν εἰς αὐτήν, διότι ἐκεῖ δὲν ἔχει νὰ γίνῃ ἀπόφασις διὰ μίαν οὐτιδανὴν κληρονομίαν ἢ δι' ὄλίγας σπιθαμὰς γῆς· ἀλλὰ διἕνα καλὸν καὶ δι' ἕνα κακὸν ἄπειρον εἰς τὴν μεγαλειότητά Του, καὶ αἰώνιον εἰς τὴν διαμονήν του· ἔχει νὰ γίνῃ μία ἀπόφασις κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ μία ὑπὲρ τῶν δικαίων καὶ ποία εἶναι ἡ κατὰ τῶν ἁμαρτωλῶν ἀπόφασις; «Πορεύεσθε ἀπ' ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον» (Ματθ. κε΄. 41). μελέτησε ψυχὴ ἁμαρτωλὴ καὶ ζύγιασε τὰ λόγια τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἕνα πρὸς ἕνα. Πορεύεσθε ἀπ᾿ Ἐμοῦ, λέγει ὁ Κριτής, πηγαίνετε μακρὰν ἀπὸ Ἐμένα, τοῦτο δηλοῖ τὴν στερητικὴν κόλασιν καὶ τὸν παντοτεινὸν χωρισμὸν ὅπου ἔχει νὰ γίνῃ ἀνάμεσα εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς τοὺς δυστυχεῖς κολασμένους· οἱ κατηραμένοι ἄχ, καὶ πόσον φοβερὰ εἶναι αὕτη ἡ κατάρα, ἡ ὁποία ἔχει μαζί της ὅλα τὰ κακὰ καὶ τὰς δυστυχίας! κατάρα, ἀμετάθετος κατάρα θεϊκή· κατάρα παντοτεινή. Εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον μὲ ταῦτα τὰ λόγια φανερώνεται, ὅτι δὲν εἶναι μόνον στερητικὴ ἡ κόλασις τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θετικὴ διὰ βασάνων λέγοντας λοιπὸν ἐδῶ πῦρ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ μεγαλειτέρα βάσανος τῆς κολάσεως, συμπεριέλαβε καὶ ὅλα τὰ ἀλλὰ ἐλαφρότερα βάσανα προσθέτοντας δὲ καὶ τὸ αἰώνιον, ἐφανέρωσεν ὅτι καὶ τὰ ἄλλα εἴδη τῆς κολάσεως θέλουν εἶναι παντοτεινὰ καὶ αἰώνια· ὦ αἰωνιότης τῆς γεέννης ἐκείνης! ἡ ὁποία ὅσον εἶναι χωρὶς μέτρον καὶ τέλος, ἄλλο τόσον εἶναι καὶ φοβερὰ καὶ τρομακτική.

Ποία δὲ εἶναι καὶ ἡ ἀπόφασις ὑπὲρ τῶν δικαίων; «Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός Μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμὶν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.» (Ματθ. κε'. 34.) Δεῦτε, ἐλάτε· ὦ λόγια γλυκύτατα μὲ τὰ ὁποῖα καλεῖ ὁ γλυκὺς Ἰησοῦς Χριστὸς πρὸς τοῦ λόγου Του καὶ εἰς τὰς θείας του ἀγκάλας ἐκείνους ὅπου ἐφύλαξαν τὰς ἐντολάς Του! Εύλογημένοι τοῦ πατρός Μου ὦ εὐλογία θεοχαριτωμένη, ἡ ὁποία περιέχει κάθε λογῆς εὐλογίαν, καὶ κάθε μακαριότητα καὶ εὐτυχίαν! Κληρονομήσατε τὴν διὰ λόγου σας προητοιμασμένην βασιλείαν ἀπὸ τὴν πρώτην ἀρχὴν τοῦ κόσμου· ὦ χαρά! ὦ ἀγαλλίασις! ὦ βασιλεία, ἥτις δὲν ἔχει τέλος ἀλλὰ θέλει διαμένει εἰς ὅλον τὸ ἄπειρον διάστημα τῆς αἰωνιότητος. Καὶ ὕστερα ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις ταύτας οἱ μὲν ἁμαρτωλοὶ θέλουν ὑπάγει εἰς κόλασιν παντοτεινὴν οἱ δὲ δίκαιοι εἰς παντοτεινὴν ζωὴν· «καὶ ἀπελεύσονται οἱ ἁμαρτωλοὶ εἰς κόλασιν αἰώνιον οἱ δὲ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον.» (Ματθ. κε'. 46). Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ὑπόθεσις ὅπου ἔχει τότε νὰ ἀποφασισθῇ καὶ θέλει ἐνεργηθῆ εὐθὺς ὅπου ἀποφασισθή χωρὶς νὰ περάσῃ οὐδὲ στιγμὴ καιροῦ· τότε θέλει καταπαύσει ἡ κίνησις τῶν τεσσάρων στοιχείων καὶ τοῦ οὐρανοῦ· καὶ διὰ μὲν τοὺς ἁμαρτωλοὺς θέλει μείνει μία παντοτεινὴ νύκτα χωρὶς νὰ ἐλπίζουν νὰ ἰδοῦν πλέον ἡμέραν· διὰ δὲ τοὺς δικαίους θέλει μείνει μία παντοτεινὴ ἡμέρα, χωρὶς νὰ φοβοῦνται πῶς ἔχουν πλέον νὰ ἰδοῦν νύκτα· διότι ὅλα τὰ κακὰ τοῦ κόσμου, ὅλαι αἱ τιμωρίαι καὶ ὅλαι αἱ δυστυχίαι θέλουν σωρευθῆ τότε εἰς τὴν κόλασιν, καθὼς συμμαζώνονται καὶ ὅλαι αἱ δυσωδίαι καὶ αἱ βρῶμαι ἑνὸς καραβίου μέσα εἰς τὴν σεντίναν του καὶ ἔτσι ὅλα τὰ κτίσματα καθαρισμένα καὶ ἐλευθερωμένα ἀπὸ τὴν δουλείαν καὶ τὴν δυσωδίαν τῶν ἁμαρτωλῶν, θέλουν ἀναπνεύσει καὶ θέλουν ἀπολαύσει ἕνα καινούργιον εἶναι εὐτυχέστερον, κατὰ τὸν ἐκκλησιαστήν, «καιρὸς τῷ παντὶ πράγματι καὶ ἐπὶ τῷ παντὶ τῷ ποιήματι ἐκεῖ» (γ. 17) καὶ μάλιστα κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον λέγοντα, «καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς» (Ρωμ. η'. 21)· καὶ διὰ νὰ εἰποῦμεν μὲ ἕναν λόγον· ἐκείνη ἡ ἡμέρα θέλει εἶναι ἡ δύσις τοῦ καιροῦ, καὶ ἡ ἀνατολὴ τῆς αἰωνιότητος καὶ οὔτε ἔγινεν οὔτε θέλει γείνει ποτὲ μία ἡμέρα μεγαλυτέρα ἀπὸ αὐτὴν· καὶ τότε ἠμποροῦμεν νὰ εἰποῦμεν μὲ περισσότερον δίκαιον ἐκεῖνο ὅπου λέγει ἡ Γραφή, διότι ἡμέραν καθ' ἣν ἔστησε τὸν ἥλιον ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυὴ ὅτι «οὐκ ἐγένετο ἡμέρα τοιαύτη οὔτε πρότερον οὔτε ἔσχατον.» (Ἰησοῦ Ναυῆ ι. 14)50

Ἕως τόσον ἐσὺ ἀδελφέ στοχάζεσαι αὐτὰ τὰ πράγματα ὅπου ἔχουν νὰ γίνουν εἰς τὴν ἡμέραν ἐκείνην, πῶς εἶναι μακρὰν καὶ διὰ τοῦτο δὲν τὰ φοβεῖσαι; Λέγω σοι ὅμως, ὅτι κἄν καὶ μακρὰν ἦναι πλὴν ἔχουν βέβαια νὰ γίνουν μίαν φορὰν κἄν καὶ μακρὰν ἦναι ἀλλ' εἶναι ἀληθινά, ἐπειδὴ ὅσον εἶναι ἀληθινόν, ὅτι εἶναι ἕνας Θεὸς, τόσον εἶναι καὶ ἀληθινόν, ὅτι θέλει γίνει μία κρίσις εἰς ὅλον τὸ ὕστερον. Ὅθεν πλησίασε ἀγαπητὲ εἰς αὐτὰς τὰς ἀληθείας μὲ τὴν θεωρίαν τῆς πίστεως, ἥτις καὶ τὰ μακρὰν ὄντα καὶ ἀόρατα, τὰ δείχνει κοντὰ καὶ ὁρατά, «πίστις ἐστὶ πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων» (Εβρ. ια΄. 1) καὶ μὴ λογαριάζεις τώρα εἰς τὰς ἡμέρας σου ἄλλο, πάρεξ ἐκεῖνο ὅπου θέλεις λογαριάσει τότε εἰς τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως δηλ· πὼς νὰ εὑρίσκεσαι εἰς τὴν μετάνοιαν· πὼς νὰ ὑπομένης τοὺς πειρασμοὺς καὶ πῶς νὰ ἐργάζεσαι τὰς ἐντολάς τοῦ Κυρίου καὶ τὰ καλὰ ἔργα. Καὶ τοῦτο εἶναι, τὸ νὰ ἦσαι τῇ ἀλήθειᾳ φρόνιμος, ἤγουν τὸ νὰ γνωρίζῃς τὰ πράγματα ἀπὸ μακρὰν πρὶν νὰ ἔλθουν, καὶ νὰ ὠφελῆσαι ἀπὸ αὐτὰ· «ὅς γὰρ φυλάσσει φρόνησιν, εὑρήσει ἀγαθὰ» (Παρ. ιθ'. 8), μάλιστα δὲ ὅπου ἡ ἐξέτασις καὶ ἡ ἀπόφασις, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ πλέον φοβερώτερα ἀπὸ ὅσα ἔχει ἐκείνη ἡ ὁλοϋστερινὴ ἡμέρα, αὐτὰ λέγω δὲν εἶναι μακρὰν ἀπὸ ἐσέ, ἀλλὰ εἶναι τόσον κοντά σου, ὅσον εἶναι κοντὰ εἰς ἐσὲ καὶ ὁ θάνατος, καθὼς εἴπομεν εἰς τὸ προλαβὸν κεφάλαιον περὶ μερικῆς κολάσεως καὶ καθὼς λέγει ὁ ἀδελφόθεος Ἰάκωβος εἰς τὴν ἐπιστολὴν του «ἰδοὺ κριτὴς πρὸ τῶν θυρῶν ἔστηκεν» (ε' 9) διότι εὐθὺς ὅπου ἀποθάνῃς, ἔχεις νὰ τὰ ἀπαντήσης. Ἐντράπου λοιπὸν πὼς ἐστάθης τόσον πολὺν καιρὸν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀφρόνων διὰ τὴν ἀστοχασίαν σου, θαύμασε πὼς ἐτόλμησες νὰ ἁμαρτήσῃς τόσας φοράς εἰς καιρὸν ὅπου πιστεύεις πὼς εἶναι ἕνας Θεὸς κριτὴς καὶ τιμωρητὴς τῶν ἁμαρτιῶν· σπούδασε νὰ ἀποκτήσῃς ἀπ᾿ ἐδῶ σύντροφον καὶ φίλον τὴν εἰς τοὺς πτωχοὺς ἐλεημοσύνην, διὰ νὰ σταθῇ αὐτὴ τότε νὰ σὲ διαφεντεύσῃ ὡσὰν καλὸς ρήτορας καὶ νὰ σὲ λυτρώσῃ ἀπὸ τὴν φοβερὰν ἐκείνην ἀπόφασιν· ἐπειδὴ ὁ φοβερὸς ἐκεῖνος Κριτὴς δὲν ἔχει νὰ ἐξετάσῃ τοὺς δικαίους πῶς ἐνήστευσαν ἢ ἐπαρθένευσαν, ἢ ἄλλας ἀγαθοεργίας ἔκαμναν· ἀλλὰ μόνον πῶς ἐλέησαν τοὺς πτωχούς, πὼς ἐχόρτασαν τοὺς πεινασμένους καὶ ἐπότισαν τοὺς διψασμένους καὶ ἔνδυσαν τοὺς γυμνοὺς καὶ ἐπεσκέφθησαν τοὺς ἀρρώστους καὶ φυλακισμένους, οὐδὲ ἔχει νὰ κρίνῃ τοὺς ἁμαρτωλοὺς πῶς ἐπόρνευσαν ἢ ἐμοίχευσαν ἢ ἄλλας κακίας ἔκαμναν· ἀλλὰ πὼς δὲν ἤλέησαν τοὺς πτωχοὺς ἀδελφούς των· ὅθεν ὁ μὲν ἀδελφόθεος Ἰάκωδος εἶπε διὰ τοὺς ἀνελεήμονας «ἀνίλεως ἡ κρίσις τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος καὶ κατακαυχάται ἔλεος κρίσεως» (Ἰάκωβ. β'. 13)· ὁ δὲ Δαβίδ λέγει διὰ τοὺς ἐλεήμονας «Χρηστὸς ἀνὴρ ὁ οἰκτείρων καὶ κιχρῶν, (ἤτοι δανείζων) οἰκονομήσει τοὺς λόγους Αὐτοῦ ἐν κρίσει» (ψαλ. οιά. 5)· ἤγουν θέλει δώσει καλὴν ἀπολογίαν τῷ Θεῷ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως διὰ τῆς ἐλεημοσύνης, καθὼς, ἑρμηνεύει ὁ μέγας Βασίλειος. Παρακάλεσαι τὸν Κύριον νὰ σὲ ἀξιώσῃ μὲ τὴν χάριν του, ὅπου νὰ σταθῇς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνη ὄχι μὲ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ ἀνελεήμονας, ἀλλὰ μὲ τοὺς δικαίους καὶ ἐλεήμονας καὶ νὰ ἀκούσῃς ἀπὸ τὸ στόμα Του, τὴν καλὴν ἐκείνην καὶ εὐλογημένην ἀπόφασιν «Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός Μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.»
(Ματθ. κέ. 34).


Σημειώσεις:


46 Ἔτσι τὴν ὁνομάζει ὁ Προφήτης Ἰωήλ· «δι'ὅτι μεγάλη ἡ ἡμέρα Κυρίου καὶ ἐπιφανὴς σφόδρα· (β΄. 11) καὶ πάλιν «πρὶν ἢ ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν μεγάλην καὶ ἐπιφανῆ· (αὐτόθι 31) ἔτσι ὁ Σοφονίας «ἐγγὺς ἡ ἡμέρα Κυρίου ἡ μεγάλη.» (α΄ 15)· ἔτσι ὁ Μαλαχίας «Πρὶν ἐλθεῖν ἡμέραν Κυρίου τὴν μεγάλην.» (δ΄. 5).
47 Διότι καί οἱ ἀσεβεῖς καὶ ἄπιστοι ἔχουν νὰ παρασταθοῦν εἰς τὴν καθολικὴν κρίσιν κατὰ τὰ ἁνωτέρω λόγια τοῦ Προφήτου Ἰωήλ, καὶ μάλιστα κατὰ τὸ λόγιον τοῦ Κυρίου ἐκεῖνο «καὶ ἐκπορεύσονται οἱ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως» (Ἰω. ε΄ 28). Ἐκεῖνο δὲ ὅπου λέγει ὁ Δαβίδ δὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσι» (ψαλμ. α΄ 5) νοεῖται, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀνίστανται εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, καθώς οἱ πιστεύοντες δίκαιοι, οὐχὶ δὲ καὶ ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀνίστανται· τινὲς δὲ ἐρμηνευταὶ προσφυέστερον ἑρμηνεύοντες αὐτὸ λέγουσιν, ὅτι δὲν θέλουν ἀναστηθῆ, οὐδὲ θέλουν σταθῆ οἱ ἀσεβεῖς καὶ ἁμαρτωλοὶ ἐν τῇ κρίσει καὶ τῇ βουλῇ, ἤγουν ἐν τῷ κριτηρίῳ καὶ βουλευτηρίῳ τῶν δικαίων, ταὐτὸν εἰπεῖν δὲν θέλουν συγκαθίσει μὲ τοὺς δικαίους εἰς ἕνα τόπον, οὐδὲ μὲ αὐτοὺς θέλουν συναριθμηθή, ἐπειδὴ ἡ ἑβραϊκὴ λέξις ὄχι μόνον τὸ ἀνίστασθαι, ἀλλὰ καὶ τὸ ἁπλῶς ἵστασθαι σημαίνει ἐν τῷ ρητῷ τούτω.
48 Περὶ τῶν ἀναστησομένων σωμάτων τῶν δικαίων καὶ τῶν ἁμαρτωλῶν ὅρα εἰς τὸν γ΄ Συλλογισμὸν τῆς Μελέτης εἰς τὴν Ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ.
49
Ὅθεν καὶ ὁ μέγας Βασίλειος μακαρίζει ἐκείνους ὅπου μελετούν πάντοτε τὴν φοβερὰν ἑκείνην ἡμιέραν, διότι ἀπὸ τὴν μελέτην αὐτὴν θέλουν ἐμποδισθῆ ἀπὸ κάθε ἁμαρτίαν, λέγων· «Μακαρία ψυχὴ καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας μηδεμίαν ἄλλην μέριμναν στρέφουσα, ἢ τὸν θάνατον διαπαντὸς καὶ πὼς ἐπὶ τῆς μεγάλης ἡμέρας, καθ' ἣν πᾶσα ἡ κτίσις παραστήσεται τῷ Κριτῇ τῶν ἀπάντων, τὰς εὐθύνας τῶν πεπραγμένων ἀπολαβοῦσα καὶ αὕτη δυνηθῇ κούφως ἀποθέσθαι τὸν λόγον τῶν βεβιωμένων ὁ γὰρ ἐκείνην τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν πρὸ ὀφθαλμῶν τιθέμενος καὶ ἀεὶ μελετῶν τὴν ἐπὶ τοῦ ἀπαραλογίστου Κριτοῦ ἀπολογίαν, ὁ τοιοῦτος, ἢ οὐδέν, ἢ παντελῶς ἐλάχιστα ἀμαρτήσεται· δι' ὅτι τὸ ἁμαρτάνειν ἡμῖν, κατ' ἀπουσίαν τῶν φοβερῶν ἐκείνων ἐννοιῶν γίνεται». (Επιστολ. πρὸς Ἐλευθέραν).
50
Ἡ ἡμέρα αὕτη ἔγινε διπλὴ ἤτοι ὡρῶν εἰκοσιτεσσάρων, κατὰ τὸν Σειρὰχ λέγοντα περὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, «οὐχὶ ἐν χειρὶ αὐτοῦ ἀνεπόδισεν ἥλιος, καὶ μίαν ἡμέρα ἐγεννήθη πρὸς δύο;» (μς. 4) καὶ κατὰ τὸν ἅγιον Μάξιμον σχολιάζοντα τὴν πρὸς Πολύκαρπον Ἐπιστολὴν τοῦ ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου. Μολονότι δὲ καὶ ἡ ἡμέρα ὅπου ἔγινεν ἐπὶ Ἐζεκίου διὰ θαύματος, ἐστάθη μεγαλειτέρα, (τριανταδύω γὰρ ὡρῶν ἐγένετο κατὰ τὸν ἅγιον Μάξιμον) ὅτε ἡ σκιὰ τοῦ ὡρολογίου τοῦ ἡλιακοῦ ἐπέστρεψεν δέκα βαθμοὺς εἰς τὰ ὀπίσω, (κατὰ τὸ κ'. Κεφ. τῆς δ'. τῶν Βασιλ. στίχ. 11.) δὲν ἀναφέρει ὅμως ἡ Γραφὴ ὅτι τοιαύτη μεγάλη ἡμέρα οὐκ ἐγένετο οὔτε πρότερον οὔτε ὕστερον καθὼς ἀναφέρει τοῦτο ἐπὶ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ναυή.

Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 10β Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

Συνέχεια από Δευτέρα 5. Οκτωβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 10β

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ
Τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζεται κάθε Χριστιανὸς ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ σώσῃ τὴν ψυχήν του, διαμοιρασμένα εἰς Μελέτας, Ἐξετάσεις καὶ Ἀναγνώσεις.

ΜΕΛΕΤΗ Ι΄.

Α΄. Περὶ τῆς μερικῆς κολάσεως ὅπου ἤδη λαμβάνουν οἱ ἁμαρτωλοὶ εἰς τὸν ᾅδην καὶ περὶ τῆς δεινότητος τῆς φυλακῆς τοῦ ᾅδου.
Β΄. Περὶ τῆς λύπης ὅπου ἔχουν ἐκεῖ οἱ ἁμαρτωλοὶ διὰ τὸ παρόν.
Γ΄. Περὶ τοῦ φόβου ὅπου ἔχουν διὰ τὸ μέλλον.
β.
Συλλογίσου ἀδελφὲ τὴν ἀπαρηγόρητον λύπην καὶ πόνον ὅπου δοκιμάζει εἰς τὸ παρὸν ἡ ἁμαρτωλὴ ἐκείνη ψυχὴ ὅπου καταδικασθῇ εἰς τὸν ἅδην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν λύπην τόσον ἔχει νὰ καταβυθισθῇ, ὅπου νὰ μὴ δύναται τελείως νὰ ἐνθυμηθῇ ἄλλο τι, οὔτε αὐτὸν τὸν ἴδιον Θεὸν διότι ἂν Τὸν ἐνθυμεῖτο, βέβαια ἤθελε καὶ νὰ παρηγορηθῇ, κατὰ τὸν ψαλμῳδὸν ὅπου λέγει· «Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ καὶ εὐφράνθην» (ψαλμ. ος. 3). Τὴν λύπην δὲ αὐτὴν ἔχουν νὰ προξενούν αἱ πολλαῖ ἁμαρτίαι καὶ τὰ πάθη. 38 μὲ τὰ ὁποῖα ἡ ψυχὴ εὑρίσκεται ἐκεῖ καταφορτωμένη· διότι ἤξευρε, ὅτι ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτάνῃ, εἴτε σωματικὴν ἁμαρτίαν, εἴτε ψυχικήν, ἢ ἔχει κανένα πάθος σαρκικὸν ἢ ψυχικόν, βάφεται μὲν ὁ νοῦς καὶ ἡ φαντασία τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὴν βαφὴν τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ πάθους ἐκείνου καὶ τυπώνεται καὶ μορφώνεται ἀπὸ τὸν τύπον καὶ τὴν μορφὴν αὐτῶν, ποιόνεται δὲ καὶ διατίθεται ἡ θέλησις τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὴν κλίσιν καὶ ὄρεξιν ὅπου ἔλαβεν εἰς τὰς ἁμαρτίας καὶ εἰς τὰ πάθη· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὅλη ἡ ψυχὴ ἐνδύεται ὡσὰν ἕνα συγχαμερόν, βρωμερὸν καὶ σκοτεινὸν ἔνδυμα τὴν ἁμαρτίαν ὅπου πράξῃ, καὶ τὸ πάθος ὅπου ἔχει ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ· καθὼς ἐκ τοῦ ἐναντίου ἐνδύεται ὅλη ὡσὰν ἕνα ένδυμα ποθεινὸν εὐωδιαστικὸν καὶ φωτεινὸν τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ καλὸν ὅπου πράξῃ. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ Θεία Γραφὴ εἰς πολλὰ μέρη παρομοιάζει μὲ τὰ ἐνδύματα τόσον τὴν ἀρετὴν ὅσον καὶ τὴν κακίαν· καὶ διὰ μὲν τὴν ἀρετὴν οὕτω λέγει «Ενδύσασθε οὖν ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ Θεοῦ ἅγιοι καὶ ἠγαπημένοι σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνην, πραότητα, μακροθυμίαν». (Κολασ. γ'. 12.) διὰ δὲ τὴν κακίαν οὕτω· «Μισοῦντες καὶ τὸν ἀπὸ τῆς σαρκὸς ἐσπιλωμένον χιτῶνα», (Ἰούδ. ἐπιστ. 23) καὶ διὰ τὰ δύο ὁμοῦ οὕτω λέγει ἀπεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν νέον τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ' εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν». (Κολασ. γ' 9).

Ὅθεν ἐὰν δὲν προφθάσῃ ἀπ' ἐδῶ ἡ ψυχὴ νὰ ἐκδυθῇ τὸ σκοτεινὸν ἔνδυμα τῆς ἁμαρτίας ὅπου ἐφόρεσε καὶ νὰ ἐνδυθῇ τὸ φωτεινὸν ἔνδυμα τῆς ἀρετῆς, ὅταν εὔγῃ ἀπὸ τὸ σῶμα, εὑρίσκεται ἡ ταλαίπωρος ψυχὴ τοῦ ἁμαρτωλού φερομένη μὲ αὐτό· καθὼς ἐξ ἐναντίας ἡ ψυχὴ τῶν ἐναρέτων εὐγαίνει ἀπὸ τὸ σῶμα φορεμένη μὲ τὸ λαμπρὸν ἔνδυμα τῆς ἀρετῆς 40 καὶ ἡ μὲν ἁμαρτία ὅπου ἔπραξε, στέρησις οὖσα τοῦ καλοῦ θέλει ἀφανισθῆ καὶ δὲν θέλει εὑρεθῆ· καθὼς εἶναι γεγραμμένον «Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρτία αὐτοῦ καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ» (ψαλμ. θ' 15), ἡ δὲ βαφὴ καὶ ἡ μορφὴ καὶ ὁ τύπος ὁ ἐμπαθὴς τῆς ἁμαρτίας, ἂν δὲν ἐξαλειφθῇ ἀπ᾿ ἐδῶ μὲ τὴν τελείαν μετάνοιαν, θέλει μένει εἰς τὴν ψυχὴν καὶ δι΄ αὐτὴν θέλει μένει εἰς αὐτὴν καὶ ἡ κόλασις, ὡς λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος : «Η ἁμαρτία ἐν τοῖς ὁρῶσιν αὐτὴν μᾶλλον ἢ ἐν τοῖς ὁρωμένοις κακῶς τὴν ὕπαρξιν ἔχει· πεπαυμένων οὖν τῶν πονηρῶν πράξεων καὶ ἡ ὕπαρξις τῆς ἁμαρτίας συναφανίζετα:... κἂν ἡ ἐπὶ τοῖς ἁμαρτήμασι τιμωρία τεταμιευμένη τύχοι τοῖς ἁμαρτάνουοι καὶ ἄλυτος ἤ ἐπὶ τοῖς ἀδικήμασι κόλασις» (Ἀσκητικ. διατάξ. δ'). Καὶ λοιπόν, πῶς ἡ ἀθλία ἐκείνη ψυχὴ νὰ μὴ λυπῆται, βλέπουσα τὸν ἑαυτόν της ὅλον μεμορφωμένον καὶ τυπωμένον μὲ τὴν αἰσχρὰν καὶ δυσειδή μορφὴν καὶ τὸν τύπον τῆς ἁμαρτίας; Πῶς νὰ μὴ θλίβεται ἡ δυστυχής, βλέπουσα ὅτι εἶναι ὅλη βουτημένη καὶ βεβαμμένη μέσα εἰς τὴν αἱματώδη βαφὴν τοῦ διαβόλου, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ξεβαφῇ καθὼς δὲν ξεβάφεται καὶ τὸ ροῦχον ὅπου εἶναι βουτημένον μέσα εἰς τὸ αἷμα; Ὡς λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος, έρμηνεύοντας τὸ ρητὸν ἐκεῖνο τοῦ Ἡσαΐου· «Ον τρόπον ἱμάτιον ἐν αἵματι πεφυρμένον οὐκ ἔσται καθαρόν, οὕτως οὐδὲ σὺ ἔσει καθαρός». (ιδ'. 19). Τί λέγω; ἀσυγκρίτως περισσότερον δὲν ξεβάφεται ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὴν ἁμαρτίαν, παρὰ τὸ ροῦχον ἀπὸ τὸ αἷμα· διότι ὅσον ἡ ψυχὴ εἶναι λεπτοτέρα ἀπὸ κάθε ροῦχον καὶ τὸ πλέον λεπτότατον, τόσον βαθύτερα ἔλαβε τὴν βαφήν τῆς ἁμαρτίας καὶ ὅλη ὅλως ἔγινεν ἕνα. μὲ αὐτήν. Πῶς νὰ μὴν ἀναστενάζῃ ἡ ἐλεεινὴ καὶ νὰ μὴν κλαίῃ, βλέπουσα πῶς εἶναι ἐνδεδυμένη ἕνα φόρεμα κατάμαυρον λελεπρωμένον, βρωμισμένον, γεμᾶτον ἀπὸ μυριάδας ἀκαθαρσίας καὶ λέρας, Καὶ τὸ μεγαλύτερον εἶναι, ὅπου νὰ θέλῃ νὰ τὸ ἐκδυθῇ καὶ νὰ μὴ δύναται. Ὅθεν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἴδια πάθη της ἔχει ἐκεῖ νὰ κολάζεται καὶ νὰ καταφλέγεται· ἔχει νὰ ἀδολεσχῇ καὶ νὰ ἐνοχλῆται πάντοτε, καθὼς λέγει ὁ διακριτικώτατος ἐκεῖνος ἅγιος Δωρόθεος, οὕτω γράφων. «Ὅταν ἐξέλθη ἐκ τοῦ σώματος ἡ ψυχή, μονοῦται αὐτὴ καὶ τὰ πάθη αὐτῆς καὶ λοιπὸν κολάζεται ὑπ' αὐτῶν, πάντοτε εἰς αὐτὰ ἀδολεσχοῦσα καὶ φλεγομένη ὑπὸ τῆς ὀχλήσεως αὐτῶν καὶ διασπαραττομένη ὑπ' αὐτῶν, ὥστε μὴ μνημονεύσαι τοῦ Θεοῦ δύνασθαι». Καὶ «Πάντοτε ἡ ἐμπαθὴς ψυχὴ κολάζεται ἡ ἀθλία ὑπὸ τῆς ἰδίας καχεξίας πάλιν, ἔχουσα ἀεὶ τὴν πικρὰν μνήμην καὶ τὴν ἐπώδυνον ἀδολεσχίαν τῶν παθῶν καιόντων ἀεὶ καὶ καταφλεγόντων αὐτήν». (παρὰ τῇ συλλογῇ Ἰωάννου Ἀντιοχείας ἐν τῇ α'. ὑποθέσει). 41

Ὦ ἀλλοίμονον! Τότε ἡ ψυχὴ ἐκείνη ἡ τρισαθλία θέλει ἰδεῖ συμμαζωμένα εἰς τὸν ἑαυτόν της, ὡσὰν εἰς μίαν βρωμερὰν ἀποθήκην ὅλα τὰ πονηρὰ ἔργα, ὅλα τὰ κακὰ λόγια καὶ ὅλους τοὺς αἰσχροὺς λογισμούς, ὅπου ἔπραξε καὶ ἐλάλησε καὶ ἐσυλλογίσθη εἰς ὅλον τὸν καιρὸν τῆς ζωῆς της· καὶ εἰς τὴν νεότητάν της καὶ εἰς τὴν ἀνδρικὴν ἡλικίαν καὶ εἰς τὸ γηρατεῖον της, εἰς τὸ ὁποῖον πολλάς φοράς μᾶς ἀφίνει ἡ ἁμαρτία, ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν ἀφίνομεν τὴν ἁμαρτίαν καὶ θέλει εἰπῇ ἐκεῖνο τοῦ Ἰώβ. «Κατέβαλον με πτῶμα ἐπὶ πτώματι». (ις'. 14). Τότε θέλει ἰδῆ τὴν κάθε ἁμαρτίαν ὅπου ἔκαμεν, ὄχι καθὼς τώρα τὴν βλέπει καὶ τὴν μετρᾷ ὠσὰν ἕνα πράγμα ἐλαφρὸν καὶ σχεδὸν ὡσὰν ἕνα παιγνίδι, ἀλλὰ καθὼς τὴν βλέπει καὶ τὴν μετρᾷ ὁ Θεός· ἤγουν ὡσὰν ἕνα πράγμα φρικωδέστατον καὶ φοβερὸν ὡσὰν ἕνα πέλαγος πονηρίας, ὡσὰν μίαν ἄπειρον ὕβριν τοῦ Παντοκράτορος καὶ ὡς μίαν ἀποστασίαν κατὰ τῆς ἰδίας θεότητος, καθὼς γέγραπται· «Ήρκε χεῖρας ἐναντίον τοῦ Κυρίου ἔναντι δὲ Κυρίου Παντοκράτορος ἐτραχηλίασεν· ἔδραμε δὲ ἐναντίον αὐτοῦ ὕβρει». (Ἰὼβ ιε'. 25). Τότι θέλει ἰδῆ τὰς ἁμαρτίας ὅπου ἔκαμαν ἄλλοι πῶς ἔγιναν ἰδικαί της ἢ διότι αὐτὴ συνήργησεν εἰς αὐτὰς μὲ τὸ κακόν της παράδειγμα, ἢ διότι ἔδωκε συμβουλὴν εἰς τὸ νὰ τὰς κάμουν ἢ καὶ διότι δὲν τὰς ἐμπόδισε καθὼς ἀπαιτοῦσε τὸ χρέος τοῦ ἐπαγγέλματός της· καθὼς περὶ τῶν τοιούτων ἁμαρτιῶν λέγει ὁ θεῖος Παῦλος, ὅτι ἀκολουθοῦν μετὰ θάνατον «Τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσι προάγουσαι εἰς κρίσιν, τισὶ δὲ καὶ ἐπακολουθοῦσιν». (Α΄. Τιμόθ. ε'. 24).

Τότε θέλει γνωρίσει καὶ τὰ καλὰ ὅπου ἔπραξε, μὰ μὲ κακὸν σκοπὸν καὶ σχεδὸν μεμιγμένα μὲ περισσοτέρας ἁμαρτίας· ἤγουν τὰς προσευχὰς ὅπου ἔκαμεν ἐμπρὸς εἰς τὸν Θεόν, χωρὶς καμμίαν προσοχὴν καὶ εὐλάβειαν, τὰς διδαχὰς ὅπου ἤκουσε διὰ μόνην περιέργειαν καὶ ὄχι διὰ κανένα ὄφελος καὶ καρπὸν μετανοίας· τὰς ἐκκλησίας ὅπου ἐμόλυνε μὲ τὰς καταλαλιὰς καὶ ψιθυρισμούς, τὰς ἑορτὰς ὅπου ἐκαταφρόνησε, τὰ μυστήρια ὅπου ἀναξία ούσα ἐμεταχειρίσθη. Ἀκόμη θέλει γνωρίσει καὶ τὰ καλὰ ὅπου ἠδύνατο νὰ κάμῃ καὶ δὲν τὰ ἔκαμεν ἀπὸ ἀμέλειάν της, καὶ μάλιστα τὸν χρυσοῦν καιρὸν ὅπου εἶχεν εἰς τὰς χεῖρας της καὶ τὸν ἐξώδευσεν εἰς τὰ κακὰ καὶ δὲν τὸν ἐξώδευσεν εἰς τὸ νὰ ἐργασθῇ τὰς ἀρετὰς καὶ νὰ ἐλευθερωθῇ ἀπὸ τὴν καταδίκην τοῦ ᾅδου. Ὅλα αὐτὰ θέλει τὰ ἰδῆ τότε ἡ ψυχὴ καὶ τόσον θέλει συγχαθῆ τὸν ἑαυτόν της, ὅπου νὰ τῆς φαίνεται πλέον φοβερὰ ἡ ἰδική της ἀσχημάδα, παρὰ ἐὰν ἔβλεπε τὴν ἀσχημάδα ὅλων ὁμοῦ τῶν δαιμόνων ὦ πόσον τότε θέλει ἀναστενάξει ἀπὸ τὸ ὑπερβολικὸν πλάκωμα ὅπου ἔχει νὰ τῆς κάμνῃ τὸ συνειδὸς καὶ νὰ εἰπῇ· «Αἱ ἀνομίαι μου ὑπερῆραν τὴν κεφαλήν μου, ὡσεὶ φορτίον βαρὺ ἐβαρύνθησαν ἐπ᾿ ἐμέ.» (ψαλμ. λζ'. 4) Ὦ καὶ μὲ πόσην ἐπιθυμίαν θέλει ἀγαπήσει τότε, νὰ ἦτο τρόπος νὰ μεταγυρίσῃ δεύτερον εἰς τοῦτον τὸν κόσμον καὶ νὰ κλαίῃ ὅλον τὸν ὑπόλοιπον καιρὸν τῆς ζωῆς της, διὰ νὰ ἀποπλύνῃ μὲ τὰ δάκρυά της ὅλας τὰς ἀκαθαρσίας τῶν ἁμαρτιῶν ὅπου ἐνεδύθη, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτήν.


Φοβεῖσαι ἀδελφὲ ἐσὺ ὅπου μελετᾷς ταῦτα; ἀλλ' ἐὰν τὰ φοβῆσαι, διατὶ δὲν πολιτεύεσαι κατὰ τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου διὰ νὰ μὴ πάθῃς καὶ ἐσὺ τὰ ὅμοια; Διατὶ ἀφὶνεις τὴν διάνοιαν καὶ φαντασίαν σου νὰ τρέχῃ καὶ νὰ γλυκαίνεται εἰς τοὺς αἰσχροὺς καὶ πονηροὺς λογισμοὺς καὶ δὲν ἀγωνίζεσαι νὰ τυπώνῃς πάντοτε τὸν νοῦν σου μὲ πνευματικὰ καὶ θεῖα νοήματα; Δὲν ἠξεύρεις πὼς βάφεται ὁ νοῦς ἀπὸ τὰ νοήματα ὅπου νοεῖ, καθὼς λέγει ὁ ἐκ Δαμασκού Ὅσιος Πέτρος; Καὶ ἂν μὲν αὐτὰ εἶναι θεῖα, γίνεται καὶ αὐτὸς θεῖος, ἂν δὲ σαρκικὰ καὶ ὑλικά, γίνεται καὶ αὐτὸς σαρκικὸς καὶ ὑλικός; Διατὶ ἀφίνεις τὴν κλίσιν καὶ ὄρεξιν τῆς καρδίας σου νὰ ὀρέγεται τὰ πάθη καὶ τὰς ἁμαρτίας καὶ δὲν τὴν βιάζεις νὰ ὀρέγεται τὰς ἀρετὰς καὶ τὰ οὐράνια πράγματα; Δὲν ἠξεύρεις πὼς ἂν ὀρέγεσαι τὰ ἄλογα πάθη, γίνεσαι παρόμοιος μὲ τὰ ἄλογα ζῶα, εἰ δὲ καὶ ἀγαπᾶς τὰς ἀρετάς, γίνεσαι ὅμοιος μὲ τοὺς ἀγγέλους,

Τί μεγάλη τυφλότης εἶναι αὐτὴ ἡ ἰδική σου; Νὰ ἠξεύρῃς πὼς μόνον τὰ καλὰ ἔργα ἔχουν τότε νὰ σοὶ βοηθήσουν καὶ ἐσὺ νὰ ἐξοδεύῃς τὴν ζωήν σου εἰς τὸ νὰ φορτώνεσαι μὲ ἁμαρτίας; Νὰ ἠξεύρῃς πὼς τοῦ χριστιανοῦ εἶναι ἴδια, ὡς λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος (ὅρα κατ' ἐπιτομὴν π΄.) τὸ νὰ καθαρισθῇ ἀπὸ κάθε μολυσμὸν σαρκὸς καὶ πνεύματος ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ· τὸ νὰ ἐπιτελῇ ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ καὶ ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ· τὸ νὰ μὴν ἔχῃ κανένα σπίλον ἤ ρυτίδα εἰς τὴν ψυχήν, ἀλλὰ νὰ εἶναι ἅγιος καὶ ἄμωμος καὶ ἐσὺ νὰ κάμνῃς ὅλα τὰ τῶν ἐθνικῶν καὶ ἀπίστων ἴδια; Καὶ νὰ μολύνεσαι καθ' ἑκάστην ἀπὸ ἀκαθαρσίας σαρκικὰς καὶ ψυχικὰς καὶ νὰ μαζώνῃς εἰς τὴν ψυχήν σου κάθε λέραν καὶ μολυσμόν; Καὶ νὰ εἶσαι ὅλος ἄναγνος καὶ λελεπρωμένος ἀπὸ κεφαλῆς ἔως ποδῶν; νὰ ἠξεύρῃς πὼς εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ δὲν ἔχουν τόπον οἱ πόρνοι καὶ ἀκάθαρτοι καὶ οἱ φαρμακοὶ καὶ κάθε ἄλλος ὅπου ἀγαπᾶ τὸ ψεῦδος· «Ἔξω οἱ κύνες καὶ οἱ φαρμακοὶ καὶ οἱ πόρνοι καὶ οἱ φονεῖς καὶ οἱ εἰδωλολάτραι καὶ πᾶς ὁ φιλῶν καὶ ποιῶν ψεῦδος». (Αποκ. κβ΄. 15). Καὶ πὼς μόνον εἰσέρχονται εἰς αὐτὴν οἱ ποιοῦντες τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου· «Μακάριοι οἱ ποιοῦντες τὰς ἐντολὰς Αὐτοῦ· ἵνα ἔσται ἡ ἐξουσία αὐτῶν ἐπὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς καὶ τοῖς πυλῶσιν εἰσέλθωσιν εἰς τὴν πόλιν» (Ἀποκ. κβ΄ 14) καὶ ἐσὺ νὰ θέλῃς νὰ μιμῆσαι τοὺς πρώτους μὲ τὰς ἁμαρτίας καὶ νὰ μὴ μιμῆσαι τοὺς δευτέρους μὲ τὰ καλὰ ἔργα; Ὤ τυφλότης παράδοξος! Καὶ τὶς ἄλλος εἶναι τυφλότερός σου ἀγαπητέ; «Τις τυφλός, ἀλλ' ἢ οἱ παϊδές μου; Λέγει ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Ἡσαΐου καὶ ἐτυφλώθησαν οἱ δοῦλοι τοῦ Θεοῦ» (μβ΄. 19). Ἡξεύρω ὅτι ὁ Νάας ἐκεῖνος ὁ Ἀμμανίτης ἠθέλησε νὰ βγάλῃ μόνον τὸ δεξιὸν ὀμμάτι τῶν Ἰαβιτῶν Ἰουδαίων «Ἐν ταύτῃ διαθήσομαι διαθήκην ὑμῖν ἐν τῷ ἐξορύξαι ὑμῶν πάντα ὀφθαλμὸν δεξιόν.» (Α΄. βασιλ. ια΄. 2) Ἀλλ' ἐσένα ἀδελφέ, φαίνεται ὅτι σοῦ ἔβγαλε καὶ τὰ δύο ὀμμάτια ὁ νοητὸς Νάας ὁ διάβολος καὶ σὲ ἔκαμεν ὁλότελα τυφλόν.

Ὅθεν ἄνοιξε ἀγαπητὲ τὰ ὀμμάτια τῆς ψυχῆς σου, διὰ νὰ ἰδῇς πῶς νὰ γλυτώσῃς ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἀπαρηγόρητον λύπην τῆς φοβεράς φυλακῆς τοῦ ᾅδου καὶ νὰ ἐπιτύχῃς τὴν ἐν οὐρανοῖς χαρὰν τῶν δικαίων. Ἐμόλυνες τὸν καθαρὸν χιτῶνα τῆς ψυχῆς σου μὲ διάφορας ἀκαθαρσίας, Ἰδού, ἔχεις ἕτοιμον πρῶτον τὸ λουτρὸν τῆς θείας ἐξομολογήσεως, καὶ ἀποφάσισε νὰ πηγαίνῃς νὰ λούεσαι εἰς αὐτὸ συνεχῶς· ἔχεις καὶ δεύτερον λουτρὸν τὰ δάκρυα, μὲ τὰ ὁποῖα ἀποπλύνεται κάθε μολυσμὸς τῆς ψυχῆς. «Λούσω καθ' ἑκάστην νύκτα τὴν κλίνην μου, ἐν δάκουσί μου τὴν στρωμνήν μου βρέξω», (ψάλμ. 5΄. 6) 43 Ἔχεις καὶ τρίτον λουτρὸν τοὺς ἰδρῶτας καὶ κόπους τοῦ σώματος, μὲ τοὺς ὁποίους γίνεται ἄφεσις τῶν ἁμαρτιῶν ὑπὸ τοῦ Κυρίου. «Ἵδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ τὸν κόπον μου καὶ ἄφες πάσας τὰς ἁμαρτίας μου» (ψαλμ. κδ΄ 19) ἔχεις καὶ τέταρτον λουτρόν, τὴν μετ' εὐχαριστίας ὑπομονὴν ὅλων τῶν ἀκουσίων πειρασμῶν καὶ θλίψεων ὅπου σοῦ ἀκολουθήσουν ἐκ τοῦ διαβόλου ἢ ἐξ ἀνθρώπων ἢ ἐκ τῆς διεφθαρμένης φύσεως· διότι καὶ μὲ τὴν ὑπομονὴν τούτων λαμβάνεις συγχώρησιν τῶν ἁμαρτιῶν σου καθὼς λέγει ἡ Ἁγία Συγκλητική «Πάσης ἀκουσίου θλίψεως ἀναλογίζου τὴν ἔκβασιν καὶ εὑρήσεις ἐν αὐτῇ ἁμαρτίας ἀναίρεσιν». Μὲ τὰ τοιαῦτα λουτρά πλύνονται καὶ λευκαίνονται τὰ ἱμάτια καὶ γίνονται ἄξια διὰ τὸν οὐράνιον γάμον· ἐπειδὴ ὅποιος έχει λερωμένα ῥούχα δὲν ἐμβαίνει εἰς τὴν χαρὰν ἐκείνου τοῦ γάμου, ἀλλ' οὔτε δύνανται νὰ ἔμβουν εἰς αὐτὸν ὅσοι εἶναι ἀσθενεῖς ἢ τυφλοὶ ἢ χωλοὶ ἢ μισερωμόνοι ἐπειδὴ ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν σπητάλιον καὶ νοσοκομεῖον δὲν γινεται· διὰ τοῦτο ὅσοι ἀποθάνουν, ἔχοντες τοιαῦτα λειψίματα καὶ μισερώματα καὶ δὲν εἶναι ὑγιεῖς καὶ τέλειοι εἰς ὅλα τὰ μέλη τῆς ψυχῆς, καταβαίνουν εἰς τὸν ἅδην καὶ δὲν ἀνέρχονται εἰς τοὺς οὐρανοὺς καθὼς εἶναι γεγραμμένον. «Τυφλοὶ καὶ χωλοὶ οὐκ εἰσελεύσονται εἰς τὸν Οἶκον Κυρίου». (Β΄. Βασιλ. ε΄ 8).


Ἐντράπου πὼς πολλὰς φορὰς ἔγινες ἄξιος μὲ τὰς ἁμαρτίας σου νὰ δοκιμάσῃς τὴν ἀπαρηγόρητον λύπην ἐκείνης τῆς φοβεράς φυλακῆς. Εὐχαρίστησε τὸν Κύριον ὅπου σοῦ ἔδωκε καιρὸν διὰ νὰ ἐκδυθῇς τὸν χιτῶνα τῆς ἁμαρτίας μὲ μίαν τελείαν καὶ συντετριμμένην μετάνοιαν καὶ νὰ ἐνδυθῇς τὰ ἱμάτια τῆς σωτηρίας καὶ οὕτω νὰ ἀξιωθῇς τῆς οὐρανίου χαρᾶς· καὶ ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ ἴδιος σὲ συμβουλεύει νὰ σοῦ πωλήσῃ τοιαῦτα καθαρὰ ἱμάτια μὲ τὴν τιμὴν τῶν καλῶν ἔργων, παρακάλεσε Τον ἀπὸ καρδίας νὰ σὲ δυναμώσῃ μὲ τὴν χάριν Του, διὰ νὰ δυνηθῇς νὰ τὰ ἐξαγοράσῃς ἀπὸ Αὐτὸν διὰ τῆς ἐργασίας τῶν ἐντολῶν Του καὶ διὰ νὰ μὴν εὑρεθῇς γυμνὸς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ «Συμβουλεύω σοι ἀγορᾶσαι παρ' ἐμοῦ... ἱμάτια λευκὰ ἵνα περιβάλῃ καί μὴ φανερωθῇ ἡ αἰσχύνη τῆς γυμνότητός σου». (Αποκ. γ΄. 18).

γ. Συνεχίζεται


Σημειώσεις:

38 Ἄλλο εἶναι ἡ ἁμαρτία καὶ ἄλλο εἶναι τὸ πάθος τῆς ἁμαρτίας· καὶ ἁμαρτία μὲν εἶναι ἡ ἐνέργεια καὶ πρᾶξις τῆς ἁμαρτίας, πάθος δὲ εἶναι αὐτὴ ἡ ρίζα ἡ ἐσωτερικῶς ριζωμένη εἰς τὴν καρδίαν καὶ τὴν ψυχήν, ἥτις βλαστάνει τὴν κατὰ πρᾶξιν ἁμαρτίαν· καὶ κατὰ ἄλλον τρόπον, τὸ πάθος εἶναι ὡσὰν μία πληγὴ ὅπου ἔγινε μέσα εἰς τὴν ψυχὴν ἀπὸ τὰς πολλὰς πράξεις τῆς ἁμαρτίας, ἡ ὁποία πληγὴ ἐσωτερικῶς καὶ πάντοτε μὲν ἐνοχλεῖ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν ἕλκει εἰς τὸ νὰ τυπώνῃ τὴν ἁμαρτίαν μὲ τὴν φαντασίαν της καὶ νὰ τὴν ὀρέγεται μὲ τὴν καρδίαν καὶ θέλησίν της ἀκόμη καὶ ὅταν δὲν εἶναι παρὸν τὸ αἴτιον τῆς ἁμαρτίας. Ὅταν δὲ ἀπαντήσῃ καὶ τὸν αἴτιον τῆς ἁμαρτίας τότε μάλιστα ή πληγὴ ἐκείνη ὡσὰν νὰ κτυπᾶται καὶ πονῇ τυραννικῶς βιάζει τὴν ψυχὴν εἰς τὴν ἁμαρτίαν καὶ κάμνει ἄλλην ἀλλοίωσιν καὶ εἰς τὴν ἔξω τοῦ προσώπου ἐπιφάνειαν· διὰ τοῦτο βλέπομεν καὶ πολλοὺς ἀνθρώπους ὅπου ἔχουν πάθος ἔρωτος, ἤ μίσους πρὸς τίνας, οἱ ὁποῖοι εὐθὺς ὅπου τοὺς ἰδοῦν ἐν τῷ ἅμα κινεῖται καὶ τὸ πάθος τοῦ μίσους ἢ τοῦ ἔρωτος καὶ τοὺς προξενεῖ μίαν ταραχὴν καὶ ἀλλοίωσιν ὥστε ὅπου κάμνουν νὰ τοὺς γνωρίζουν πῶς ἐταράχθηκαν καὶ ὅσοι στέκονται κοντὰ τους ὁ δὲ ἅγιος Ἰσαὰκ λέγει «Πάθη εἰσὶ καθάπερ οὐοία τις σκληρὰ ἄπερ μεσιτεύουσι μεταξὺ τοῦ φωτὸς καὶ τῆς θεωρίας, καὶ κωλύουσιν ἐξ αὐτῆς τὴν διάκρισιν τῆς διαφορᾶς τῶν πραγμάτων» (λόγ. ξθ'. σελ. 400).

39 Ὅτι δὲ ἡ ἁμαρτία σκότος ἐντυπώνει εἰς τὴν ψυχὴν μαρτυρεῖ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος λέγων· «Η ἁμαρτία ἐν τῇ ἀπολείψει τοῦ καλοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχουσα σκότος τυποῦται τοῖς ἀδικήμασι νοερὸν (Διατάξ͵ ἀσκητ. δ'.) καὶ ὁ ἅγιος Μάρκος ὁ ἀσκητής· «Ὁ τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς φησὶ περιεχόμενος, πῶς ἴδῃ τὴν ὑπὸ τούτων καλυπτομένην ἁμαρτίαν ἐνυπόστατον; ἤτις ἐστὶ σκότος καὶ ὁμίχλη ψυχῆς ἐξ ἐννοιῶν πονηρῶν καὶ λόγων καὶ πράξεων ἐμπεσοῦσα;

40 Καὶ πρῶτον μὲν ἡ τεθεωμένη ψυχὴ τοῦ Κυρίου μας, ὅταν εὐγῆκεν ἀπὸ τὸ θεοϋπόστατον σῶμα της καὶ κατέβη εἰς τὸν ἅδην γυμνὴ τῆς σαρκὸς διὰ νὰ κουρσεύσῃ τὰς ἐκεῖ εὐρισκομένας ψυχὰς εἶχεν εἰς τὸν ἑαυτόν της καὶ τοὺς τύπους τῶν παθῶν καὶ τῶν πληγῶν ὅπου ἔλαβεν ἐν τῷ σώματι ἐπὶ τοῦ σταυροῦ εἰς δόξαν καὶ καύχημά της καθὼς ὁ σοφὸς Νικόλαος ὁ Ἐπίσκοπος Ἰδροῦντος ἐν τινι τροπαρίῳ τοῦ κανόνος τοῦ Μεγάλου Σαββάτου τούτο λέγει ἐπὶ λέξει οὕτως «Ὁ ἅδης Λόγε συναντήσας σοι, ἐπικράνθη βροτὸν ὁρῶν τεθεωμένον, κατάστικτον τοῖς. μώλωψι καὶ πανσθενουργὸν κτλ.» ὁ γὰρ ἅδης ψυχῶν ἐστι τόπος γυμνῶν ἀπὸ σώματα· ὁ δὲ τάφος σωμάτων μόνον νεκρῶν. Ὅθεν ὁ ᾅδης ἐδῶ δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἀντὶ τοῦ τάφου, ὡς καὶ ὁ ἑρμηνευτὴς τῶν Κανόνων πτωχὸς Πρόδρομος οὕτως ἑρμηνεύει. Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας τῆς Θεσσαλονίκης Γρηγόριος ἐν τῇ Καινῇ Κυριακῇ λέγει, ὅτι οἱ μάρτυρες φέρουν εἰς τὸν ἑαυτόν τους τύπους τῶν πληγῶν καὶ παθημάτων ὅπου ὑπέμειναν διὰ τὸν Χριστόν καὶ θέλουν τὰς ἔχει εἰς δόξαν τους καὶ καλλωπισμόν

41 Συμφώνως καὶ ὁ μέγας της Θεσσαλονίκης Γρηγόριος λέγει, ὅτι τὸ μόνιμον σκότος καὶ ἡ ἀσχημάδα ὅπου ἤθελε τυπώσῃ εἰς τὸν ἑαυτόν της ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὰ πρόσκαιρα ταῦτα καὶ αἰσθητὰ τοῦ κόσμου πράγματα, ἔχουν νὰ κολάζουν αὐτὴν λέγων, «Σφόδρα θαυμάζειν ἄξιον καὶ κατασκοπεῖν πως ἀπὸ τῶν προσκαίρων καὶ αἰσθητῶν μόνιμον ἐγγίνεται τῇ ψυχῇ κάλλος ἢ αἶσχος· πλοῦτος ἢ πενία, δόξα ἢ ἀδοξία καὶ ἁπλῶς, ἢ νοητὸν φῶς, ζωῆς αἰωνίου παρεκτικόν, ἢ νοητὸν καὶ κολαστήριον σκότος». (Κεφ. ιη'. τῶν φυσικῶν).

42 Ὅρα καὶ τὰ λοιπὰ ἴδια τοῦ Χριστιανοῦ εἰς τὸν γ΄. Συλλογισμὸν τῆς Μελέτης περὶ τῆς διδασκαλίας τοῦ Εὐαγγελίου.

43 Περὶ τῶν δακρύων ὄρα εἰς χὸν β΄. Συλλογισμὸν τῆς Μελέτης, εἰς τὴν ἄρνησιν τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου.


44 Ἐπειδὴ γὰρ διὰ τοῦ ὑγροῦ τοῦ σώματος ἤγουν τῆς ἐμπαθοῦς καὶ ἐνηδόνου ῥεύσεως τοῦ σπέρματος, τὸ σῶμα ὁμοῦ καὶ ἡ ψυχὴ μολύνεται, πάλιν διὰ τῶν ὑγρῶν τοῦ αὐτοῦ σώματος, αὐτὸ σὺν ψυχῇ καθαρίζεται· καὶ α΄΄ μὲν ὑγρὸν εἶναι τὸ αἷμα ὅπερ ἐν καιρῷ ἀνάγκης χεόμενον ὑπὲρ τῆς πίστεως, λουτρὸν καὶ βάπτισμα γίνεται τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος β'. ὑγρὸν εἶναι τὰ δάκρυα ἐκ τοῦ αἵματος ἐξατμιζόμενα· ὅθεν καὶ ἱδρῶτα καρδίας ὁ Αὐγουστῖνος ταῦτα ὠνόμασε γ. δὲ ὑγρὸν εἶναι οἱ ἐκ τῶν κόπων καὶ μόχθων ἱδρῶτες ὅλου τοῦ σώματος· ὅποιος λοιπὸν δὲν δύναται νὰ χύσῃ αἷμα, διὰ νὰ καθαρισθῇ πρέπει νὰ χύσῃ κἄν δάκρυα· εἰδὲ καὶ ταῦτα νὰ χύσῃ δὲν δύναται τὸ ἐλάχιστον πρέπει νὰ χύνῃ ἱδρῶτας ὑπέρ τῶν ἑαυτοῦ ἁμαρτιῶν, καὶ τῆς ἀρετῆς.

Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 10α Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

Συνέχεια από Τετάρτη 23. Σεπτεμβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 10α

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ
Τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζεται κάθε Χριστιανὸς ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ σώσῃ τὴν ψυχήν του, διαμοιρασμένα εἰς Μελέτας, Ἐξετάσεις καὶ Ἀναγνώσεις.

ΜΕΛΕΤΗ Ι΄.

Α΄. Περὶ τῆς μερικῆς κολάσεως ὅπου ἤδη λαμβάνουν οἱ ἁμαρτωλοὶ εἰς τὸν ᾅδην καὶ περὶ τῆς δεινότητος τῆς φυλακῆς τοῦ ᾅδου.
Β΄. Περὶ τῆς λύπης ὅπου ἔχουν ἐκεῖ οἱ ἁμαρτωλοὶ διὰ τὸ παρόν.
Γ΄. Περὶ τοῦ φόβου ὅπου ἔχουν διὰ τὸ μέλλον.
α΄.

Συλλογίσου ἀδελφέ τὴν μερικὴν κόλασιν ὅπου ἀκουλουθεῖ τώρα μετὰ θάνατον εἰς κάθε ἁμαρτωλὴν ψυχήν, ἡ ὁποία δὲν ἔκαμε τὴν πρέπουσαν μετάνοιαν καὶ ἐξομολόγησιν καὶ τὸν ἀνάλογον Κανόνα διὰ τὰς ἁμαρτίας της· ἡ ὁποία δὲν ἔκαμε τελείαν ἀποχήν του κακοῦ· ἡ ὁποία εἶχεν ὅλως δι' ὅλου τὴν κλίσιν της καὶ τὴν θέλησίν της καὶ τὴν διάνοιάν της εἰς τὰ πάθη καὶ ἡ ὁποία δὲν ἔλαβε τὴν τελείαν συγχώρησιν τῶν ἁμαρτιῶν τῆς ἀπὸ τὸν Θεόν. Ἡ τοιαύτη ψυχὴ εὐθὺς ὅπου εὔγῃ ἀπὸ τὸ σῶμα ἁρπάζεται ἀπὸ τοὺς ἄρχοντας τοῦ σκότους καὶ φοβεροὺς δαίμονας καὶ καταδικάζεται εἰς τὸν ἄδην 34 διὰ νὰ λαμβάνῃ ἐκεῖ μερικὴν κόλασιν, ἥτις ἠμπορεῖ νὰ διαιρεθῇ εἰς τρία, εἰς τὴν δεινότητα τῆς φυλακῆς ἐκείνης τοῦ ᾅδου, εἰς τὴν ἀπαρηγόρητον λύπην τοῦ παρόντος καὶ εἰς τὸν φόβον καὶ ἀγωνίαν τοῦ μέλλοντος· ἐκεῖ δὲ ἔχει νὰ μένῃ ἡ ψυχὴ ἕως οὗ νὰ γίνῃ ἡ Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου καὶ ἡ τελευταία Κρίσις, διὰ νὰ λάβῃ ὁμοῦ μὲ τὸ ἀναστηθὲν σῶμα της τὴν καθολικὴν καὶ τελείαν κόλασιν· καθὼς φρονεῖ ἡ καθολικὴ καὶ ἀνατολικὴ Ἐκκλησία καὶ καθὼς λέγει ὁ μέγας Ἀθανάσιος ἐν ταῖς πρὸς τὸν Ἀντίοχον ἀποκρίσεσιν. Ερωτηθεὶς γὰρ ἐκεῖ ὁ ἅγιος, ἂν ἀπέλαβον τώρα οἱ δίκαιοι τὰ ἀγαθὰ καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ τὴν κόλασιν ἀποκρίνεται, οὐδαμῶς «ὅμως δὲ αὐτὴ ἡ χαρά, ἣν ἔχουσι νῦν αἱ ψυχαὶ τῶν ἁγίων, μερικὴ ἀπόλαυσις ἐστί ὥσπερ καὶ ἡ λύπη, ἣν οἱ ἁμαρτωλοὶ ἔχουσι, μερικὴν κόλασις. Καὶ ὥσπερ μεταστέλλεται βασιλεὺς φίλους αὐτοῦ ἐπὶ τῷ συναριστῆσαι αὐτῷ, ὡσαύτως καὶ καταδίκους ἐπὶ τῷ κολάσαι αὐτούς, καὶ οἱ μέν, εἰς ἄριστον κληθέντες ἐν χαρᾷ εἰοὶν ἔμπροσθὲν τοῦ οἴκου τοῦ βασιλέως, ἕως τῆς ὥρας τοῦ ἀρίστου, οἱ δὲ κατάδικοι, ἐν φυλακῇ ἀποκεκλεισμένοι ἐν λύπῃ ὑπάρχουσιν, ἕως οὗ βουληθῇ ὁ Κοιτής· οὕτω δεῖ νοεῖν καὶ ἐπὶ τῶν ἐκεῖσε ἀφ᾽ ἡμῶν προλαβουσῶν ψυχῶν, λέγω δὴ δικαίων καὶ ἁμαρτωλῶν». (Ἀποκρ. κ'.) 35

Συλλογίσου λοιπὸν ἀγαπητὲ τὴν δεινότητα τῆς φυλακῆς ἐκείνης τοῦ ᾅδου, εἰς τὴν ὁποίαν καταδικάζεται ἡ ταλαίπωρος ψυχὴ τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ στοχάσου τὸν τόπον αὐτῆς, ὅστις εἶναι ὑποκάτω ὅλης τῆς γῆς καὶ τῆς θαλάσσης, καθὼς λέγει ὁ ἰδιος μέγας Ἀθανάσιος· τόπος φοβερός, τόπος σκοτεινός, τόπος ἀπόκρυφος ὅπου μόνον νὰ τὸν φαντασθῇ ὁ ἄνθρωπος ἀνατριχιάζει καὶ παγώνει ἀπὸ τὸν φόβον του καὶ ἄλλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν καταλάβῃ τί εἶναι, πάρεξ μόνος ἐκεῖνος, ὅπου καταδικασθῇ εἰς αὐτόν. Καὶ τί ἄλλο εἶναι ὁ τόπος ἐκεῖνος παρὰ ἕνα χωρίον ἀφεγγὲς σκότους αἰωνίου καὶ ζόφου πεπληρωμένον καθὼς τὸν ὀνομάζει ὁ θεῖος Νεῖλος; Τί ἄλλο εἶναι ὁ τόπος ἐκεῖνος παρὰ ἕνα καταστάλαγμα κάθε θλίψεως καὶ κάθε πικρίας, κατὰ σύγκρισιν τοῦ ὁποίου, ἡ πικρὰ ἐκείνη λίμνη τῆς Μερρᾶς ἦτο γλυκυτάτη, εἰς τὸν ὁποῖον τόπον ὅποιος ὑπάγει μίαν φορὰν εὐθὺς ὅλος πικρίζει καὶ φαρμακίζεται 36 καὶ διὰ τοῦτο πρέπει δικαίως νὰ ὀνομάζεται ὄχι τόπος πικρός, ἀλλ᾽ ἡ ἰδία πικρία «Διὰ τοῦτο ἐπωνόμασε τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκείνου πικρία» (Ἔξοδ. ιε'. 23). Στοχάσου τὸ σκότος τῆς φυλακῆς ἐκείνης, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον παχὺ καὶ χονδρόν, ὅπου ἂν συγκριθῇ μὲ αὐτὸ τὸ ψηλαφητὸν ἐκεῖνο σκότος τῆς Αἰγύπτου, εἶναι ἕνα λαμπρὸν μεσημέρι διὰ τοῦτο ἔλεγεν ὁ Ἰὼβ : «Πρὸ τοῦ με πορευθῆναι εἰς γῆν σκοτεινὴν καὶ γνοφεράν, εἰς γῆν σκότους αἰωνίου, οὗ οὐκ ἐστι φέγγος, οὐδὲ ὁρᾶν ζωὴν βοοτῶν». (ι. 20) Καὶ τὶς δύναται νὰ παραστήσῃ ἀδελφὲ τὴν βρώμαν καὶ δυσωδίαν τῆς φυλακῆς ἐκείνης; Τὴν ὁποίαν ἂν ἦτο τρόπος νὰ τὴν ὀσφρανθῇ ἕνας ζωντανὸς ἄνθρωπος, δὲν ἤθελεν ὑποφέρει ἀλλ' ἐν τῷ ἅμα ἤθελε ξεψυχήσῃ; Τίς νὰ παραστήσῃ τοὺς ἀσχημοτάτους καὶ φοβερούς, τοὺς ἀπανθρώπους καὶ σκληροὺς ὑπηρέτας τῆς φυλακῆς ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι φωτίαν εὐγάνουν ἀπό τοὺς ὀφθαλμούς, φωτίαν ἀπὸ τοὺς μυκτῆρας, φωτίαν ἀπὸ τὸ στόμα, φωτίαν ἀπὸ κάθε μέρος; Καθὼς εἶναι γεγραμμένον περὶ τοῦ διαβόλου· «ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ὡς εἶδος ἑωσφόρου· ἐκ στόματος αὐτοῦ ἐκπορεύονται ὡς λαμπάδες καιόμεναι, καὶ διαρρίπτονται ὡς ἐσχάραι πυρὸς· ἐκ μυκτήρων αὐτοῦ ἐκπορεύεται καπνὸς καμίνου καιομένης πυρὶ ἀνθράκων· ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἄνθρακες, φλὸξ δὲ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ἐκπορεύεται». (Ἰὼβ μα΄. 18) Τις λόγος νὰ παραστήσῃ τὰ ἄλυτα δεσμὰ τῆς φυλακῆς ἐκείνης, μὲ τὰ ὁποῖα ἔχῃ νὰ δεθῇ ἡ ταλαίπωρος ψυχὴ ἀπὸ κάθε μέρος, χωρὶς νὰ ἠμπορῇ ὁλότελα νὰ κινηθῇ εἰς καμμίαν πρᾶξιν; καθὼς γέγραπται «δήσαντες αὐτοῦ χεῖρας καὶ πόδας, ἄρατε αὐτὸν καὶ ἐκβάλλετε εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων». (Ματθ. κβ'. 13) Τίς νὰ διηγηθῇ ὅλας τὰς ἄλλας κακοπαθείας ἐκείνης τῆς φυλακῆς, τὰς ὁποίας δίδει ὁ Θεὸς εἰς τὴν ψυχὴν ἐκείνην ὅπου τὸν ἐπαραπίκρανε μὲ τὴν παράβασιν τῶν ἐντολῶν Του, ὡσὰν ἕναν ἀρραβώναν καὶ προοίμιον τῆς μελλούσης κολάσεως;

Τώρα τί λέγεις ἐσὺ ἁμαρτωλὲ ὅπου ἀκούεις ταῦτα; Δὲν φοβεῖσαι τὴν καταδίκην τῆς φυλακῆς ἐκείνης; Ἢ σοῦ φαίνεται ἐλαφρά, μὲ τὸ νὰ ὀνομάζεται φυλακὴ καὶ ὄχι τελεία κόλασις; Ἄχ! ἀνόητος ὅπου εἶσαι καὶ δὲν ἠξεύρεις ὅτι φυλακὴ ναὶ ὀνομάζεται, ἀλλὰ τὰ βάσανα ὅπου ἔχει, ὑπερβαίνουν ὅλα τὰ βάσανα καὶ μαρτύρια ὅπου ἔκαμαν εἰς ὅλους τοὺς μάρτυρας τοῦ Χριστοῦ οἱ Διοκλητιανοὶ καὶ Μαξιμιανοί, οἱ Ἀγριππῖνοι καὶ οἱ Ἀγρικόλαοι καὶ οἱ λοιποὶ τύραννοι; Διότι καθὼς ἡ τελεία κόλασις τῶν ἁμαρτωλῶν ἀσυγκρίτως ὑπερβαίνει καὶ τὰ βάσανα τῆς φυλακῆς ἐκείνης, ἔτσι καὶ ἡ φυλακὴ ἐκείνη, ἥτις εἶναι ἄρραβὼν τῆς τοιαύτης κολάσεως, ἀσυγκρίτως ὑπερβαίνει ὅλα τοῦ κόσμου τούτου τὰ παιδευτήρια. Καὶ πρὸς τούτοις, διότι καὶ τὰ πλέον ἐλαφρὰ παιδευτήρια μὲ τὰ ὁποῖα παιδεύει ὁ Θεὸς μίαν ἁμαρτωλὴν ψυχήν, ὑπερβαίνουν καὶ αὐτὰ τὰ πλέον βαρύτερα παιδευτήρια τῶν ἀνθρώπων. Διὰ τοῦτο καὶ πολλοὶ ἁμαρτωλοὶ εἰς τὴν ὥραν τοῦ θανάτου των φοβοῦνται, ἀγωνιῶσιν, ἱδρώνουν, ἀγριώνουν τοὺς ὀφθαλμούς, τρύζουν τοὺς ὀδόντας, πολλάκις δὲ καὶ πηδοῦν ἀπὸ τὴν κλίνην καὶ κάμνουν ὡσὰν δαιμονισμένοι καὶ δὲν θέλει νὰ εὔγῃ ἡ ψυχὴ των ἀπὸ τὸ σῶμα, ἐνθυμουμένη τὴν καταδίκην ὅπου ἔχει νὰ πάθῃ εἰς ἐκείνην τὴν φυλακήν.

Καὶ λοιπόν, ἂν μοναχὴ ἡ ἐνθύμησις τῆς καταδίκης ἐκείνης προξενῇ τόσον φόβον καὶ τόσην ἀγωνίαν, πόσον ἄρά γε φόβον καὶ πόσον τρόμον ἔχει νὰ προξενήσῃ εἰς ἐσένα αὐτὴ ἡ καταδίκη ὅταν μὲ τὸ ἔργον τὴν δοκιμάσῃς; Φρίξον ἀδελφέ καὶ φοβήθητι καὶ σπούδασον πῶς νὰ γλυτωσῃς ἀπὸ τὴν καταδίκην τῆς φυλακῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐφοβήθησαν τόσοι καὶ τόσοι ἅγιοι, διὰ τοῦτο καθημερινῶς ἔκλαιον. Τώρα ὅπου ἔχεις τὸν καιρὸν ἑτοίμασον τόπον εἰς τοὺς οὐρανοὺς” διὰ νὰ κατοικήσῃς μετὰ θάνατον, τόπον φωτεινόν, τόπον χλοερόν, τόπον ἀναψύξεως. Ετοίμασον δὲ αὐτὸν μὲ τὰ ἔργα τῆς ἐλεημοσύνης σκορπίζοντας τὸν πλοῦτον σου εἰς πτωχοὺς καὶ ὀρφανά, εἰς ἀσθενεῖς καὶ φυλακωμένους, εἰς ξένους καὶ γυμνούς, εἰς πεινασμένους καὶ διψασμένους καὶ ὄχι σκορπίζοντάς τον εἰς τὸ νὰ οἰκοδομῇς μεγάλα καὶ ὑψηλὰ σπήτια ὄχι εἰς τραπέζια πολυτελῆ καὶ εἰς φορέματα· ὄχι εἰς δούλους καὶ δούλας καὶ εἰς ἄλλα τοιαῦτα μάταια, μὲ τὰ ὁποῖα δὲν γλυτώνεις ἀπὸ τὴν φυλακήν, ἀλλὰ ἐμβαίνεις εἰς αὐτήν. Τώρα ὅπου ἔχεις τὸν καιρὸν κινήσου ἐπάνω καὶ κάτω· κάμε κάθε ἀγαθοεργίαν· σύχναζε εἰς τὸν πνευματικόν σου καὶ μὴν ἀφήσῃς καμμίαν ἁμαρτίαν ἀνεξομολόγητον· βίαζε τὴν καρδίαν σου διὰ νὰ μὴ κλίνῃ εἰς τὰ πάθη καὶ ἡδονάς, συντρίβοντάς την μὲ τὸν φόβον τῆς καταδίκης ἐκεινης καὶ μὲ τὴν συντετριμμένην μετάνοιαν· πρὸ τοῦ νὰ δεθοῦν αἱ χεῖρές σου καὶ οἱ πόδες σου καὶ πρὸ τοῦ νὰ κλεισθῇ ἡ θύρα τῆς ζωῆς ταύτης. Ἀγωνίσου νὰ παραλάβης μαζί σου συντρόφους τοὺς ἁγίους ἀγγέλους διὰ μέσου τῶν ἀρετῶν καὶ νὰ μὴ παραδοθῇς εἰς τὰς χεῖρας τῶν δαιμόνων διὰ μέσου τῶν πονηρῶν ἔργων· ἐνδύσου τὰ ὄπλα τοῦ φωτός, διὰ νὰ μὴ καταδικασθῇς εἰς τὸ ἐξώτερον σκότος, καθὼς ὁ Παῦλος σοῦ παραγγέλλει «Ἀποθώμεθα τὰ ἔργα τοῦ σκότους καὶ ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα τοῦ φωτός, ὡς ἐν ἡμέρᾳ εὐσχημόνως περιπατήσωμεν» (Ῥωμ. ιγ' 12).

Ἐντράπου λοιπόν, ἐντράπου ἀδελφέ, πῶς τόσας καὶ τόσας φοράς ἔγινες ἄξιος μὲ τὰς ἁμαρτίας σου νὰ καταδικασθῇς εἰς ἐκείνην τὴν φοβερὰν φυλακήν, ἐὰν ὁ Θεὸς διὰ τὴν πολλήν Του ἀγαθότητα δὲν σὲ εὐσπλαγχνίζετο νὰ σοῦ δώσῃ ἀκόμη καιρὸν ζωῆς διὰ νὰ μετανοήσῃς καὶ νὰ ἐλευθερωθῆς ἀπὸ τὴν καταδίκην ἐκείνην. Καὶ περισσότερον ἔντράπου, ὅτι ἄλλοι μὲν χριστιανοὶ ὅπου ἔζησαν ὁμοῦ μὲ ἐσένα, δὲν ἁμάρτησαν ὡσὰν καὶ ἐσένα, ἡτοίμασαν εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἕνα τόπον φωτεινότατον, ἀναπαυτικώτατον καὶ χαριέστατον μὲ τὰ καλὰ ἔργα ὅπου ἔκαμαν, διὰ νὰ ὑπάγουν μετὰ θάνατον νὰ ἀναπαυθοῦν· ἐσὺ δὲ διὰ τὰς ἁμαρτίας σου ἡτοίμασας εἰς κατοικίαν σου τὴν σκοτεινὴν φυλακὴν τοῦ ᾅδου ἂχ ἀδελφέ, καὶ τί λογῆς καταισχύνην ἄρα γε θέλεις λάβει ὅταν ἰδῇς τους ἐναρέτους καὶ καλοὺς Χριστιανούς, εὐθὺς ὅπου ἀποθάνουν νὰ εἶναι συντροφευμένοι ἀπὸ τοὺς ἁγίους ἀγγέλους ἐσὺ δὲ νὰ εἶσαι συντροφευμένος ἀπὸ τοὺς μιαροὺς δαίμονας; Τί λογῆς καταισχύνην θέλεις λάβει, ὅταν βλέπης ἐκείνους μὲν χαίροντας νὰ ἀναβαίνουν εἰς τὸν οὐρανὸν διὰ νὰ ἀναπαυθοῦν καὶ νὰ ἔχουν μερικὴν ἀπόλαυσιν καὶ μακαριότητα, ἕως οὗ νὰ γίνῃ ἡ Δευτέρα Παρουσία νὰ λάβουν καὶ τὴν τελείαν μακαριότητα, ἐσὺ δὲ νὰ μένῃς έξω ἄθλιος, ἐλεεινὸς καὶ κλαίωντας νὰ καταβῆς εἰς τὸν ἅδην καὶ νὰ μένῃς ἐκεῖ ἕως οὐ νὰ γίνῃ ἡ τελευταία κρίσις διὰ νὰ λάβης καὶ τὴν τελείαν κόλασιν; «Ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, ὅταν ὄψησθε Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντας τοὺς προφήτας ἐν τῇ Βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ, ὑμᾶς δὲ ἐκβαλλομένους έξω» (Λουκ. ιγ' 28).

Ὅθεν θαύμασαι ἀγαπητὲ διὰ τὴν τόσην μωρίαν ὅπου εἶχες ἕως τώρα καὶ ἔζησες μὲ τόσην ἀφοβίαν, ὡσὰν ἕνας ἄπιστος καὶ ἐθνικὸς καὶ ὡσὰν νὰ μὴν εἶχες νὰ λάβῃς παιδείαν καὶ κόλασιν διὰ τὰς ἁμαρτίας σου. Καὶ ἀποφάσισε εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ζήσῃς ὡσὰν καλὸς καὶ ἀληθινὸς Χριστιανός, ὅπου πιστεύει καὶ φρονεῖ τὰ τοιαῦτα καὶ προμήθευσε διὰ τὴν σωτηρίαν σου μίαν ὥραν προτήτερα διὰ νὰ γλυτώσῃς ἀπὸ τὴν μερικὴν κόλασιν, τὴν τόσον φοβερὰν ὅπου σὲ προσμένει, ἡ ὁποῖα εἶναι πολὺ κοντὰ καὶ ἐνδέχεται νὰ σοὺ ἀκολουθήσῃ τοῦτον τὸν μῆνα, ταύτην τὴν ἑβδομάδα, ταύτην τὴν ἡμέραν καὶ ταύτην τὴν ὥραν. Εὐχαρίστησε τὸν Κύριον ὅπου δὲν σὲ κατεδίκασεν ἕως τώρα εἰς τὴν φυλακὴν ἐκείνην τοῦ ᾅδου, ἀλλά σοῦ ἔδωκεν αὐτὰς τὰς ὀλίγας ἡμέρας τῆς ζωῆς διὰ νὰ διορθωθῇς καὶ ἀκουμβίζοντας τὸν ἑαυτόν σου εἰς τὸν σταυρὸν καὶ εἰς τὰς πληγὰς τοῦ Ἐσταυρωμένου Ἰησοῦ παρακάλεσε Τον νὰ μὴν ἀφίσῃ τὴν ψυχήν σου νὰ ἀπωλεσθῇ, ἐπειδὴ τὴν ἔχει ἐξηγορασμένην μὲ τὸ πολύτιμον αἷμα Του· «ἄξιος εἶ λαβεῖν τὸ βιβλίον καὶ ἀνοῖξαι τὰς σφραγίδας αὐτοῦ, ὅτι ἐσφάγης καὶ ἠγόρασας τῷ Θεῷ ἡμᾶς ἐν τῷ αἵματί σου» (Ἀποκ. ε΄ 9).

β.

Συλλογίσου ἀδελφὲ τὴν ἀπαρηγόρητον λύπην καὶ πόνον ὅπου δοκιμάζει εἰς τὸ παρὸν ἡ ἁμαρτωλὴ ἐκείνη ψυχὴ ὅπου καταδικασθῇ εἰς τὸν ἅδην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν λύπην τόσον ἔχει νὰ καταβυθισθῇ, ὅπου νὰ μὴ δύναται τελείως νὰ ἐνθυμηθῇ ἄλλο τι, οὔτε αὐτὸν τὸν ἴδιον Θεὸν …

Σημειώσεις:

34 Ὅτι δὲ εἰς τὴν φυλακὴν τοῦ ᾅδου ἀπέρχονται τώρα αἱ ψυχαὶ τῶν ἁμαρτωλῶν εἶναι γνώμη κοινὴ ὅλων σχεδὸν τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας· ὅ τε γὰρ Μέγας Βασίλειος ἐν ταῖς εἰς τὴν Πεντηκοστὴν εὐχαῖς, τοῦτο μαρτυρεῖ λέγων· «Ὁ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ παντελεὶῳ ἑορτῆ καὶ σωτηριώδη, ίλασμοὺς καὶ ἱκεσίας ὑπὲρ τῶν κατεχομένων ἐν ὅδου καταξιώσας δέχεσθαι»· καὶ ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος ἐν τῇ περὶ Πόλεως τοῦ Θεοῦ· «Μηδεὶς ἡγείσθω,φησί, μετὰ θάνατον ὅλως τὰς ψυχὰς κρίνεσθαι· ἅπασαι γὰρ (ἴσως δὲ ἄπασαι, εἶπε, διότι εἶναι ἀμφίβολον ποῖαι εἶναι δίκαιαι καὶ ποῖαι ἁμαρτωλαί) ἐν μιᾷ κοινῇ φυλακῇ κατέχονται ἕως οὗ ἔλθῃ ὁ καιρός, καθ' ὂν μέγιστος Κριτὴς τῶν πεπραγμένων ποιήσεται τὴν ἐξέτασιν. Καὶ ὁ Τερτυλλιανὸς ἐν τῷ περὶ ψυχῆς «ἔστι σοι φησὶ παρἡμῶν βιβλίον, ἐν ᾧ πᾶσαν ψυχὴν ὡς ἐν εἰρκτῇ κατέχεσθαι, ἕως τῆς ἡμέρας τοῦ Κυρίου ἀπεφηνάμεθα». Αὐτὸ τοῦτο λέγει καὶ ὁ θεῖος Γρηγόριος ὁ Διάλογος ἐν ταῖς πρὸς Πέτρον ἀποκρίσεσι καὶ ὁ μέγας Ἀθανάσιος ἐν ταῖς πρὸς Ἀντίοχον ἐρωταποκρίσεσιν. Ὅθεν καὶ κοινῶς ἡ καθόλου Ἐκκλησία τῶν Χριστιανῶν, τὰ μνημόσυνα ποιοῦσα τῶν ἐν Χριστῷ κοιμηθέντων, ἐπειδὴ εἶναι ἀμφίβολον ποῖοι ἀπέρχονται εἰς τὰς οὐράνιους μονὰς· διὰ τοῦτο πάντας κοινῶς ὑποθέτει ὅτι εὐρίσκονται εἰς τὴν φυλακὴν τοῦ ᾅδου, εἰς τόπον σκοτεινὸν καὶ λυπηρόν, δι' δ καὶ παρακαλεῖ ὑπὲρ αὐτῶν νὰ καταταχθοῦν εἰς τόπον φωτεινόν, εἰς τόπον χλοερόν, εἰς τόπον ἀναψύξεως, ἔνθα ἀπέδρα πᾶσα ὁδύνη, λύπη καὶ στεναγμός.
35 Λέγουσι τινὲς ὅτι εἶναι νόθοι αἱ ἑρωταποκρίσεις αὗται τοῦ μεγάλου Ἀθανασίου, ἐπειδὴ καὶ ἀναφέρουν μάρτυρας ὑστερινοὺς πατέρας, τὸν ἅγιον Ἐπιφάνειον καὶ τὸν Νύσσης Γρηγόριον οὐκ ὀρθῶς δὲ τοῦτο λέγουσι, καθ' ὅτι αὗται σώζονται εἰς παλαιοτάτας μεμβράνας καὶ Κώδικας· ἀναφέρει δὲ αὐτὰς ὡς γνησίας καὶ ὁ θεῖος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς ἐν τῷ περὶ εἰκόνος. Περὶ δὲ τῶν ῥηθέντων ἁγίων λέγομεν, ἢ πῶς ὁ μέγας Ἀθανάσιος τοὺς ἔφθασε, καθ' ὅτι ἔζησεν ὑπὲρ τοὺς ἔνενήκοντα χρόνους ἕως τοῦ παραβάτου Ἰουλιανοῦ καὶ ἐπέκεινα· ἢ πῶς παρὰ τινων ἄλλων προσετέθησαν τὰ ὀνόματὰ των.
36 Πόση δὲ εἶναι ἡ πικρότης τοῦ ᾅδου ἑδήλωσεν ἀπὸ μέρους ὁ ἅγιος Λάζαρος, ὅστις διὰ τέσσαρας μόνον ἡμέρας ὅπου ἐστάθη ἡ ψυχή του εἰς τὸν τόπον τοῦ ᾅδου, τόσον ἐπικράνθη, ὅπου δὲν ἠδύνατο νὰ φάγῃ ψωμί, ἢ ἄλλο φαγητόν, χωρὶς νὰ φάγῃ ὑστερον καὶ κανένα γλύκισμα εἰς τριάκοντα ὁλοκλήρους χρόνους ὅπου ἔζησε μετὰ τὴν ἀνάστασίν του, καθὼς ἀναφέρει τοῦτο ἐν τῷ Συναξαριστῇ τὸν Τριωδίου ὁ Ξανθόπουλος.
37 Ὅτι μὲν αἱ ψυχαὶ τῶν δικαίων ἔχουν νὰ λάβουν μετὰ τὴν ἀνάοτασιν τὴν τελείαν ἀπόλαυσιν καὶ μακαριότητα εἰς τοὺς οὐρανούς, βέβαιοῖ αὐτὸς ὁ Κύριος λέγων· Ἐν γὰρ τῇ ἀναστάσει... ὡς ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἐν οὐρανῷ εἰσί» (Ματθ. κβ'. 30) αὐτὸ τοῦτο συνομολογεῖ καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος φέρων τὸ ῥητὸν τοῦτο τοῦ Κυρίου εἰς βεβαίωσιν. Ὅτι δὲ καὶ πρὸ τῆς ἀναστάσεως, εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἔχουν νὰ λάβουν αἱ ψυχαὶ τῶν δικαίων τὴν μερικὴν ἀπόλαυσιν, μαρτυρεῖ ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Διάλογος ἐν ταῖς πρὸς Πέτρον ἀποκρίσεσι λέγων : «Ὅτι τῶν τετελειωμένων δικαίων αἱ ψυχαὶ εὐθέως ἠνίκα ἐκ τῶν τῆς σαρκὸς κλείθρων ἐξέλθωσιν, ἐν ταῖς οὐρανίαις καθέδραις ὑποδέχονται, φανερώτερον τοῦ φωτὸς καθέστηκεν αὐτὴ γὰρ ἡ ἀλήθεια δε ἑαυτῆς μαρτυρεῖ λέγουσα : «Όπου τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται καὶ οἱ ἀετοὶ» (Ματθ. κδ'. 28) τουτέστιν ἔνθα αὐτὸς ὁ λυτρωτὴς ἡμῶν, σὺν τῇ σαρκὶ ἡ ἀνέλαβεν ὑπάρχει, ἐκεῖ ἀδιστάκτως συναχθήσονται καὶ αἱ τῶν δικαίων ψυχαί. Καὶ ὁ Παῦλος δὲ ἐπεθύμει ἀναλύσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι ὅστις οὖν Χριστὸν ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχειν οὐκ ἀπιστεῖ οὐδὲ τὴν τοῦ Παύλου ψυχὴν ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχειν ἀρνεῖται, αὐτὸς γὰρ περὶ τῆς τοῦ σώματος διαλύσεως καὶ τῆς ἐν τῇ ἐπουρανίῳ πατρίδι κατοικίας λέγει· «οἴδαμεν ὅτι, ἐὰν ἡ ἐπίγειος ἡμῶν οἰκία τοῦ σκήνους καταλυθῇ, οἰκοδομὴν ἐκ Θεοῦ ἔχομεν, οἰκίαν ἀχειροποίητον, αἰώνιον ἐν τοῖς οὐρανοῖς.» (Β'. Κορ. ε'. 1). (Ἐνῷ καὶ αὐτὸς ὁ θεῖος Γρηγόριος λέγει ὅτι αἱ ψυχαὶ τῶν δικαίων ὅπου εἶχον κάποιαν ἔλλειψιν εἰς τὴν καθόλου ἀρετήν, εὑρίσκονται χωρισμέναι τοῦ ἐπουρανίου Βασιλέως εἰς κάποιας μονάς.) Καὶ ὁ θεολόγος δὲ Γρηγόριος τοῦτο τὸ ἴδιον δοξάζει λέγων ἐν τῷ εἰς Καισάριον ἐπιταφείῳ. «Πείθομαι σοφῶν λόγοις, ὅτι ψυχὴ πᾶσα καλὴ τε καὶ θεοφιλὴς ἐπειδὸν τοῦ συνδεδεμένου σώματος ἐνθένδε ἀπαλλαγή... θαυμαοίαν τινὰ ἤδεται ἡδονὴν καὶ ἀγάλλεται καὶ ἵλεως χωρεῖ πρὸς τὸν ἑαυτῆς δεσπότην»· ποῦ δὲ εἶναι ὁ δεσπότης αὐτῆς, Φανερὸν ὅτι ἐν τῷ οὐρανῳ· λοιπὸν καὶ αὐτὴ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνέρχεται, καθὼς ὁ ἴδιος δεσπότης Χριστὸς ὑπεσχέθη λέγων ὅπου εἰμὶ ἐγὼ ἐκεῖ καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔσται (Ἰωάν, ιβ'. 26). (ὅπερ ἑρμηνεύων ὁ ἱερὸς Θεοφύλακτος λέγει· «ποῦ δὲ ὁ Χριστὸς ἐν οὐρανοῖς ὥστε ὁ διὰ τοῦ θανάτου αὐτῷ ἀκολουθών καὶ μὴ τῷ κόσμῳ τούτῳ προσηλωθείς ἐκεῖ ἔσται ἐν οὐρανοῖς»). Καὶ πάλιν «Πάτερ ους δέδωκάς μοι, θέλω, ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγὼ κἀκεῖνοι ὦσι μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα θεωρῶσι τὴν δόξαν τὴν ἐμὴν, ἣν δέδωκάς μοι» (Ἰωάν. ιζ'. 24) καὶ αὖθις καὶ ἐὰν πορευθῶ καὶ ἑτοιμάσω ὑμῖν τόπον, πάλιν ἔρχομαι καὶ παραλήψομαι ὑμᾶς πρὸς ἑμαυτόν, ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγὼ καὶ ὑμεῖς εἶσθε. (Ἰωάν. ιδ'. 3) Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Ἀθανάσιος προλαβὼν εἶπεν ὅτι αἱ ψυχαὶ τῶν δικαίων εὑρίσκονται τώρα ἔμπροσθεν τοῦ Οἴκου τοῦ Βασιλέως, ὅστις όμολογουμένως εἶναι ὁ οὐρανὸς Καὶ ὁ Νύσσης δὲ θεῖος Γρηγόριος εἰς τρεῖς τάξεις διαιρῶν τοὺς σωζομένους, εἰς τὴν τάξιν τῶν δούλων, τῶν μισθωτῶν καὶ τῶν υἱῶν, λέγει· ὅτι οὗτοι πάντες ἐν οὐρανῷ εἰσι καὶ οἱ μὲν δοῦλοι, δοξολογοῦσι τὸν Θεὸν ὁμοῦ μὲ τὴν τρίτην Ἱεραρχίαν τῶν ἀγγέλων, τοὺς ἀγγέλους δηλαδή, ἀρχαγγέλους καὶ ἀρχάς οἱ δὲ μισθωτοὶ μὲ τὰς ἐξουσίας, δυνάμεις, καὶ κυριότητας, οἱ δὲ υἱοὶ μὲ τὰ Σεραφείμ, Χερουβείμ, καὶ τοὺς θρόνους. Καὶ ὁ μέγας Ἀντώνιος, καὶ πολλοὶ ἄλλοι ὅσιοι, εἶδον ἐν ὁπτασίᾳ, ὅτι αἱ ψυχαὶ τῶν δικαίων ἀνήρχοντο εἰς τοὺς οὐρανούς
.

Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 9 Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

Συνέχεια από17. Σεπτεμβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 9

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ


Τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζεται κάθε Χριστιανὸς ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ σώσῃ τὴν ψυχήν του, διαμοιρασμένα εἰς Μελέτας, Ἐξετάσεις καὶ Ἀναγνώσεις.

ΜΕΛΕΤΗ Θ.
Α΄. Περὶ τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου τῶν ἁμαρτωλῶν.
Β΄. Περὶ τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου τῶν δικαίων.
Γ΄. Μὲ τίνος ζωὴν καὶ θάνατον ὁμοιάζει ἡ ζωὴ καὶ ὁ θάνατος ἑκάστου ἀνθρώπου.

α.

Συλλογίσου τὴν ἰδέαν τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς τὸν πλούσιον ὅπου ἀναφέρει τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον (Λουκ. ις'. 19), εἰς τοῦ ὁποίου τὴν ζωὴν σημειώνει τρεῖς πρώτας κακίας· τὴν ἄτακτον καὶ παράλογον ἀγάπην ὅπου εἶχεν εἰς τὰ πλούτη «Ἄνθρωπός τις ἦν πλούσιος»· τὴν παράλογον ἀγάπην ὅπου εἶχεν εἰς τὴν φιλοδοξίαν, «Καὶ ἐνεδιδύσκετο πορφύραν, (ὅπου ἦταν φόρεμα τῶν μεγιστάνων) καὶ βύσσον» (τὸ ὁποῖον ἦτο ἔνδυμα κατασκευασμένον ἀπὸ τὸ πλέον λεπτότατον ὁμοῦ καὶ λευκότατον λινάρι τῆς Αἰγύπτου) καὶ τὴν παράλογον ἀγάπην ὅπου εἶχεν εἰς τὰς ἡδονάς· «εὐφραινόμενος καθ' ἡμέραν λαμπρῶς»· μεταχειριζόμενος ὅλα του τὰ πράγματα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ θεραπεύῃ τὰς αἰσθήσεις του χωρὶς νὰ δίδῃ κανένα μερίδιον ἐξ αὐτῶν εἰς τὸν πτωχον Λάζαρον ὅπου ἀπέκαμεν ἀπὸ τὴν πεῖναν. Ἀνίσως καὶ αὐτὸς ὁ πλούσιος ἤθελε ζῇ εἰς τὰς ἡμέρας μας, πόσοι καὶ πόσοι ἄρα γε ἤθελαν τὸν ὀνομάζουν καλότυχον καὶ μακάριον! Πόσον ἤθελε προσκυνῆται ἀπὸ ὅλους! πόσον ήθελεν εἶναι φοβερός! Πόσον ἤθελεν ὑπερέχει ἀπὸ τοὺς ἴσους! Πόσον ἤθελε καταφρονεῖ τοὺς μικροτέρους! Καὶ πόσον ήθελε ἐξουσιάζει τὸ πλῆθος κολυμβώντας, διὰ νὰ εἶπω ἔτσι, μέσα εἰς τὰς τρυφὰς καὶ τὰ πλούτη καὶ θεραπεύων τὰς φαντασίας του καὶ λέγων ὡσὰν τὸν ἄλλον ὅμοιόν τοῦ πλούσιον· «ψυχή μου ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά, ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου» (Λουκ. ιβ', 19).

32 Ἀλλὰ σὺ ἀδελφὲ συλλογίσου, ὅτι ὀγρήγορα μεταβάλλεται ἡ σκηνὴ αὐτὴ τοῦ πλούτου καὶ ἀλλάσουν τὰ πράγματα, ἐπειδὴ ὕστερον ἀπὸ ὀλίγας ἡμέρας ὅπου ἐπέρασαν εἰς αὐτὴν τὴν φαινομένην εὐτυχίαν ἢ καλλίτερα νὰ εἰπῶ εἰς αὐτὸ τὸ γλυκὺ ὄνειρον, ἰδοὺ καὶ ἔρχεται ὁ θάνατος νὰ ταράξῃ καὶ νὰ συγχύσῃ ὅλα τὰ πράγματα· «ἀπέθανεν ὁ πλούσιος», λέγει τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ οὐδὲν κοντὰ εἰς τὸ ἄλλο, διότι ὕστερον ἀπὸ τὸν πρῶτον θάνατον τοῦ σώματος ἔρχεται ὁ δεύτερος καὶ τοῦ ἐνταφιάζει τὴν ψυχὴν μέσα εἰς ἕνα πέλαγος πυρὸς «Καὶ τὸ μέρος αὐτῶν ἐν τῇ λίμνῃ τῇ καιομένῃ πυρὶ καὶ θείῳ, ὅ ἔστι δεύτερος θάνατος» (Αποκ. κα' 8) «Καὶ ἐτάφη» ἤγουν ἐβάλθη ὁ πλούσιος εἰς μίαν στάσιν ἀπείρου ἀθλιότητος, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν θέλει δυνηθῆ ποτὲ νὰ γλυτώσῃ «Ἐν τῷ ὅδη γὰρ φησιν ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὑπάρχων ἐν βασάνοις». (Λουκ. ις' 23) Τώρα ποῦ εἶναι ἡ πορφύρα καὶ ἡ βύσσος τοῦ πλουσίου; Ποῦ ἡ δορυφορία; Ποῦ οἱ δοῦλοι; Ποῦ τὰ πλούτη; Ποῦ αἱ τρυφαί; Ποῦ οἱ κρότοι; Ποῦ τὰ ξεφαντώματα; Ἐπέρασαν ὅλα ὡσὰν σκιά, καθὼς λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ Αγιον : «Παρῆλθεν ἐκεῖνα πάντα ὡς σκιά, ὡς ἀγγελία παρατρέχουσα» (Σοφία ε' 9) καὶ ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ ἔφθασε μία ἄσβεστος φλόγα, μία ἀδιόρθωτος ζημία τοῦ ἄκρου ἀγαθοῦ καὶ μία ἄπειρος ἀπελπισία ὅπου θέλει ἐπιθυμεῖ πάντοτε μίαν ρανίδα νερὸν διὰ νὰ δροσίσῃ τὴν γλῶσσαν του καὶ δὲν θέλει ἠμπορεῖ ποτὲ-ποτὲ νὰ τὴν ἐπιτύχῃ· ὦ καὶ νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λαλήσῃ τώρα αὐτὸς ὁ ἴδιος πλούσιος μὲ τὸ στόμα του! Διότι ἤθελε σοῦ εἰπεῖ, ἀδελφέ, καθαρὰ τόσον διὰ τὴν περασμένην του κατάστασιν, ὅσον καὶ διὰ τὴν παροῦσαν καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γυρίσῃ εἰς τὸν κόσμον, βέβαια αὐτὸς ἤθελε ζῇ πλέον μετανοημένος ἀπὸ τὸν Δαβίδ, πλέον ὑπομονητικὸς ἀπὸ τὸν Ἰώβ, πλέον σωφρονέστερος ἀπὸ τὸν Ἰωσήφ καὶ πλέον ἐλεημονητικώτερος ἀπὸ τὸν Ἀβραάμ· ἀλλὰ δὲν εἶναι πλέον τόπος διορθώσεως καὶ καιρὸς ζωῆς εἰς αὐτόν; Ὄχι· διότι ὡς λέγει ἡ Γραφή : «Ἀφέστηκεν ὁ καιρὸς ἀπ᾿ αὐτῶν» (Ἀριθ. ιδ'. 9), εἶναι ὅμως καιρὸς διορθώσεως εἰς ἐσὲ ἀγαπητέ, ἀνίσως καὶ θελήσῃς νὰ μάθῃς μὲ ἄλλων έξοδα κατὰ τὴν παροιμίαν καὶ τὰ παθήματα τοῦ πλουσίου τούτου νὰ γίνουν μαθήματα εἰς ἐσένα.

Διὰ τοῦτο μὴ στοχασθῇς ἀδελφὲ, ἐκεῖνο τὸ γλυκύ τοῦ παρόντος κόσμου ὅπου περνᾷ τόσον ὀγρήγορα ἀπὸ τὸν λάρυγγα ἔπειτα ἀφίνει εἰς τὰ σπλάγχνα μίαν παντοτεινὴν βάσανον «Πρόσκαιρος γὰρ ἡ τέρψις αἰώνια δὲ ἡ βάσανος», λέγει ἕνας πατήρ· ἀλλὰ γνωρίζοντας αὐτὰς τὰς βεβαιοτάτας ἀληθείας, λυπήσου κἄν τώρα, πῶς ἐπέρασε τόσος καὶ τόσος καιρὸς τῆς ζωῆς σου καὶ δὲν τὰς ἐκατάλαβες· καὶ ἀποφάσισε νὰ ἀρχίσῃς μίαν ζωὴν ἀξίαν διὰ νὰ τὰς καταλάβης καλλίτερα· καὶ γενοῦ σοφὸς καὶ φρόνιμος διὰ νὰ προβλέπῃς τὰ μέλλοντα πράγματα, πρὶν νὰ σοὺ συμβοῦν τὸ ὁποῖον εἶναι τῶν φρονίμων ἀνθρώπων ἴδιον· διότι ἀφ᾽ οὗ αὐτὰ συμβοῦν, οἱ μωροὶ ἄνθρωποι ἀκόμη τὰ γνωρίζουν, καὶ τὰ κλαίουν, ἀλλὰ χωρὶς ὄφελος. Λοιπὸν κάμε ὑπόσχεσιν νὰ μὴ θέλῃς πλέον νὰ ψηφᾷς πάρεξ τὰ μετὰ θάνατον αἰώνια ἀγαθὰ καθώς σοῦ παραγγέλλει ὁ θεολόγος Γρηγόριος, λέγων «Μὴ θαυμάσης μηδὲν ὁ μὴ παραμένει· μὴ παροίδης ὃ μένει μηδὲ περισφίγξῃς μηδέν, ὃ διαρρέει κρατούμενον»· καὶ εἰς ὅλον τὸ ὕστερον παρακάλεσε τὸν Κύριον, κοντὰ εἰς τὸ ἀσύγκριτον χάρισμα τῆς πίστεως ὅπου σοῦ ἔδωκε, νὰ σοῦ προσθέσῃ καὶ ἐκεῖνο τῆς θεωρίας καὶ γνώσεως, διὰ νὰ ἀνασηκωθοῦν τὰ ἐμπόδια τῆς ἀγνωσίας σου καὶ νὰ γνωρίζης καθὼς πρέπει καὶ νὰ ἐργάζεσαι τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ ὡς ἀληθῆς χριστιανός καὶ οὕτω νὰ ἐπιτύχης εἰς γέρας τὴν αἰώνιον ζωήν, κατὰ τὸν Δαβὶδ ὅπου λέγει : «Συνέτισόν με καὶ ζήσομαι». (ψαλμ. οιη'. 144).

β΄

Συλλογίσου τὴν ἰδέαν τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου ἑνὸς δικαίου, ἐπάνω εἰς ἐκεῖνον τὸν ταλαίπωρον μέν, ἀλλὰ καλότυχον Λάζαρον 33 ὁ ὁποῖος ἐπέρασεν ὅλην του τὴν ζωὴν μὲ πτωχείαν, μὲ καταφρόνεσες καὶ μὲ πόνους· καὶ ποῖος ἄλλος ἐβασανίσθη περισσότερον ἀπὸ αὐτὸν ὅπου τὸ σῶμα του ὅλον ἦτο μία πληγή; «Ἡλκωμένος»· ποῖος ήτο πλέον καταφρονεμένος ἀπὸ αὐτὸν ὅπου δὲν εὕρισκεν εὐσπλαγχνίαν ἀπὸ κανέναν πάρεξ ἀπὸ τοὺς σκύλους; «Καὶ οἱ κύνες ἐρχόμενοι ἀπέλειχον τὰ ἕλκη αὐτοῦ»· ποῖος ἦτο πλέον ὑστερημένος ἀπὸ κάθε πρόσκαιρον καλόν, περισσότερον ἀπὸ αὐτόν, ὅπου ἐπιθυμοῦσε νὰ διώξῃ τὴν πεῖναν του μὲ τὰ ψίχαλα, ὅπου ἔπιπταν ἀπὸ τὴν τράπεζαν τοῦ πλουσίου; «Ἐπεθύμει ἐμπλησθῆναι ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου, καὶ οὐδεὶς ἐδίδου αὐτῷ». Καὶ τοιουτοτρόπως λοιπὸν, μεταχειρίζεται ὁ Θεὸς τοὺς φίλους Του; Ναὶ τοιουτοτρόπως· διότι θέλει μὲ τὴν ἔλλειψιν τούτων τῶν αἰσθητῶν καὶ προσωρινῶν πραγμάτων, νὰ ἀγοράζουν ἕνα πέλαγος ἀνεκλάλητων καὶ αἰώνιων ἀγαθῶν. Τώρα τί λέγεις ἐσὺ ἀγαπητέ; Ἕνα τόσον δυστυχὲς θέαμα τοῦ πτωχοῦ Λαζάρου σὲ κάνει νὰ φοβῆσαι; Ἐὰν σὲ κάνῃ νὰ φοβῆσαι, εἶναι σημεῖον ὅτι ζυγιάζεις τὰ πράγματα μὲ τὰς αἰσθήσεις καὶ ὄχι μὲ τὴν πίστιν. Ἀλλ᾿ ἰδοὺ ὅπου ἔρχεται ὀγρήγορα ὁ θάνατος διὰ νὰ δώσῃ τέλος εἰς ὅλας τὰς ταλαιπωρίας καὶ νὰ φέρῃ αὐτὸν τὸν πτωχὸν Λάζαρον εἰς τὴν ἀπόλαυσιν ὅλων τῶν εὐτυχιῶν· «ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν πτωχόν καὶ ἀπενεχθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον Ἀβραάμ». (Λουκ. ις'. 22.) Ὅπερ ἑρμηνεύων ὁ μέγας τῆς Θεσσαλονίκης Γρηγόριος λέγει «Μετὰ τιμῆς ὑπερκοσμίου, ὡς ἀθλητὴς ὁ πτωχὸς πρὸς τοὺς στεφάνους ἀπάγεται»· καὶ εἰς αὐτὴν τὴν στάσιν τῆς μακαριότητος ἀποσφογγίζει τὰ δάκρυα τῶν ὀφθαλμῶν του, αὐτὸ τὸ ἴδιον χέρι τοῦ Κυρίου καὶ τὸν κάνει ἄξιον νὰ κάθηται εἰς θρόνον ὑψηλὸν καὶ νὰ μετέχῃ ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ἀπέραντον ἀγαθὸν διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι μακάριος ὁ ἴδιος Θεὸς· «ἀφεῖλε Κύριος ὁ Θεὸς πᾶν δάκρυον ἀπὸ παντὸς προσώπου». (Ησαΐου κε'. 8).

Ὦ μακαρία πτωχεία! Ὦ πόνοι τίμιοι! Ὦ ἔνδειαι εὐτυχισμέναι! Τώρα σὲ βαστᾷ ἡ καρδία σου ἀδελφέ, νὰ ὁμολογήσῃς τὸ ἐναντίον; Ἤγουν πῶς δὲν εἶναι μακαριστὴ ἡ πτωχεία καὶ κάθε ἄλλη κακοπάθεια; Χωρὶς πρῶτον νὰ ἀρνηθῇς τὸ Εὐαγγέλιον καὶ τὸ ἐπάγγελμα ὅπου ἔχεις, πῶς εἶσαι χριστιανός; Εἰ δὲ καὶ δὲν βαστᾷ ἡ καρδία σου νὰ τὸ ἀρνηθῇς, διὰ τί λοιπὸν τρέχεις ὀπίσω ἀπὸ τὰ ἀγαθὰ τῆς ζωῆς ταύτης μὲ τόσην ἐπιθυμίαν; Διὰ τί ἀποφεύγεις τὰ βάσανα, τὰς θλίψεις, τὴν μετάνοιαν, τὸν σταυρόν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ σηκώνῃς, διὰ νὰ φυλάττης τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ; Ὦ σταυρὸς εὐτυχής, ὅπου μεταβάλλεται γρήγορα εἰς τόσην δόξαν! Διὰ τοῦτο μετάβαλε καὶ σὺ ἀγαπητέ ὅλας σου τὰς περασμένας γνώμας ὅπου εἶναι τόσον μακρὰν ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν. Καταράσου χιλιάδας φορὰς τοὺς νόμους τοῦ ἀμαθοῦς καὶ ψευδοῦς κόσμου. Ἀποφάσισε νὰ κυβερνᾷς μὲ τὰς αἰωνίους βουλὰς τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν θείων Γραφῶν τὴν ζωὴν ὅπου σοῦ ἀπομένει καὶ παρακάλεσε ταπεινὰ τὸν Λυτρωτήν σου Ἰησοῦν ἐπειδὴ καὶ ἦλθε διὰ νὰ φωτίσῃ τὸν κόσμον νὰ μὴν ἀφίσῃ καὶ ἐσένα νὰ περιπατῆς πλέον εἰς τὸ σκότος ἀλλὰ νὰ σὲ κάμῃ υἱὸν φωτὸς διὰ νὰ περιπατῆς ὡς υἱὸς φωτὸς καθὼς παραγγέλλει ὁ θεῖος Παῦλος· «ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε». (Έφεσ ς. 28).

γ.

Συλλογίσου μὲ τίνος ζωὴν ἀπὸ τῶν δύο ὁμοιάζει περισσότερον ἡ ἰδική σου ζωὴ καὶ μὲ τίνος θάνατόν ἔχεις νὰ προσμένης παρόμοιον τὸν θάνατόν σου, μὲ τὴν ζωὴν καὶ τὸν θάνατον τοῦ πλουσίου ἢ μὲ τὴν ζωὴν καὶ τὸν θάνατον τοῦ Λαζάρου; Ἐὰν εἶσαι πλούσιος, πρόσεχε καλὰ ὅτι εἶσαι εἰς μίαν στάσιν πολὺ ἐνάντιαν τῆς σωτηρίας σου καὶ φυλάττου νὰ μὴ προσκολλήσῃς τὴν καρδίαν σου εἰς τὰ πλούτη, ὡς λέγει ὁ Δαβίδ «Πλούτος ἐὰν ρέη μὴ προστίθεσθε καρδίαν» (ψαλμ. ξα΄. 10). διότι ἀλλεοτρόπως κινδυνεύεις νὰ ἀκούσῃς ἐκείνην τὴν φοβερὰν βροντὴν τοῦ Κυρίου, τὴν προμηνύτριαν τῆς κολάσεως «οὐαὶ ὑμῖν τοῖς πλουσίοις». (Λουκ. ς. 24). Ἤγουν ἀλλοίμονον εἰς ἐσᾶς ὅπου εἶσθε πλούσιοι εἰς τοῦτον τὸν κόσμον· ἐὰν ἔχῃς φαγητά, πιοτὰ πολλὰ καὶ τρυφάς, πρόσεχε καλὰ νὰ μὴ χορταίνῃς ἀπὸ αὐτὰ ὥστε ὅπου διὰ μέσου αὐτῶν νὰ πληρώνεσαι δι' ἐκεῖνο τὸ καλὸν ὅπου κάμνεις καὶ νὰ μὴ σοῦ ἀπομένῃ μετὰ θάνατον ἄλλο καλὸν διὰ νὰ πληρωθῇς καθὼς τὸ ἔπαθεν ὁ πλούσιος «Τέκνον μνήσθητι, ὅτι ἀπέλαβες σὺ τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου». (Λουκ. ις'. 25). Ἐὰν εἶσαι εἰς δόξας καὶ τιμὰς στοχάσου καλά νὰ μὴν ἀλλάξουν αἱ τιμαί αὐταί καὶ οἱ παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἔπαινοι εἰς παντοτινὰς κατάρας «Οὐαὶ ὑμῖν ὅταν καλῶς ὑμᾶς εἶπωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι». (Λουκ. ς'. 26).

Καὶ ἐξ ἐνάντιας, ἐὰν ἡ Θεία Πρόνοια σὲ ἔβαλεν εἰς μίαν στάσιν πτωχείας, ταπεινώσεως καὶ δυστυχίας, πρόσεχε καλὰ νὰ μὴν ἐναντιωθῇς εἰς αὐτὸ τὸ πρόσταγμα τοῦ οὐρανίου σου Πατρός, μηδὲ νὰ γογγύσῃς, μηδὲ νὰ ἀποστραφής ἐκεῖνο τὸ ποτήριον ὅπου Αὐτὸς σου δίδει μὲ τὸ ἴδιόν Του χέρι· ἀλλέως θέλεις κάμει ἀνωφελεῖς ὅλας ἐκείνας τὰς στράτας καὶ οἰκονομίας ὅπου μεταχειρίζεται διὰ νὰ σὲ φέρῃ εἰς τὸν Παράδεισον, αἱ ὁποῖαι εἶναι αἱ θλίψεις καὶ τὰ βάσανα· «διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Πράξ. ιδ'. 22). Καὶ, τί ἤθελες ἀδελφέ; Ἤθελες νὰ ὑπάγῃς εἰς τὸν οὐρανόν, διὰ μέσου τῆς πλατείας στράτας, Ἀλλ᾿ αὐτὴ εἶναι ἡ στράτα τῆς ἀπωλείας καὶ ὄχι τῆς σωτηρίας· «εἰσέλθετε διὰ τῆς στενῆς πύλης... ὅτι στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν· καὶ πλατεία ἡ πύλη καὶ εὐρύχωρος ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν». (Ματθ. ζ'. 13), ἤθελες νὰ καταμολύνῃς ὅλην σου τὴν ζωὴν μὲ κάθε λογῆς κακίαν καὶ ἔπειτα νὰ νομίζης πῶς εἶναι ἀρκετὸν μόνον τὸ νὰ ἀφιερώσῃς εἰς τὸν Θεὸν ἐκείνας τὰς ὀλίγας στιγμὰς τὰς πρὸ τοῦ θανάτου σου; Ἤθελες νὰ μὴ σπείρῃς ἄλλο παρὰ ἁμαρτίας καὶ ἔτσι νὰ ἐλπίζῃς ὅτι θέλεις θερίσει τὸν πολυτίμητον καρπὸν παντὸς ἀγαθοῦ; Οὕτως ὀρέγεσαι νὰ πλανάσαι γνωρίζοντας τὴν πλάνην σου, ἡ ὁποία φέρει μαζί της μίαν αἰώνιον ταλαιπωρίαν; «Τὸ ἅπαξ ἀπωλεσθῆναι αἰώνιόν ἐστι», λέγει ἕνας πατήρ. Αὐτὰ ὅλα εἶναι πεπλανημένοι καὶ μωροὶ διαλογισμοί.

Ἀποφάσισε λοιπὸν ἀδελφέ νὰ καταφρονήσῃς ὅλα τὰ φαινόμενα καλά τῆς προσκαίρου ζωῆς· δέξαι μετὰ χαρᾶς ὅλα ἐκεῖνα ὅπου πρέπει νὰ ὑπομείνῃς διὰ νὰ ζῆς ὡσὰν χριστιανὸς μὴ γογγύζῃς ἀλλὰ εὐχαρίστα πάντοτε τὸν Κύριον διὰ τὴν πτωχείαν καὶ τὴν θλίψιν ὅπου σοῦ δίδει διὰ νὰ γίνῃς μιμητὴς τοῦ πτωχοῦ Λαζάρου καὶ κληρονόμος τῆς ἀναπαύσεώς του. Καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ μὴν ἐξοδεύσῃς καὶ σὺ τίποτε διὰ νὰ ἀποκτήσῃς ἐκείνην τὴν βασιλείαν τὴν ὁποίαν διὰ νὰ σοῦ προξενήσῃ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐξώδευσεν ὅλον Του τὸ αἷμα, ἀφιέρωσε κἄν τουλάχιστον τὸν ἑαυτόν σου εἰς τὸν Κύριον διὰ νὰ σὲ μεταχειρισθῇ Ἐκεῖνος καθὼς θέλει εἰς ὅλα Του τὰ προστάγματα. Ταλαιπωρήσου ἐδῶ διὰ νὰ ἐλεηθῆς ἐκεῖ αἰωνίως. Εἰς ὅλον τὸ ὕστερον ὁμολόγησε ὅτι, μολονότι καὶ μὲ δίκαιον τρόπον εἶσαι καταδικασμένος ἐπειδὴ καὶ ἀπέλαβες ἐδῶ τὰ ἀγαθά σου, ὡς ὁ πλούσιος ἐκεῖνος, μὲ ὅλον τοῦτο παρακάλει τὸν λυτρωτήν σου νὰ σὲ σώσῃ καὶ νὰ σὲ ἀξίωση της βασιλείας Του διὰ μόνην καὶ μόνην τὴν θείαν Του χάριν· «χάριτὶ ἐστε σεσωσμένοι διὰ τῆς πίστεως... οὐκ ἐξ ἔργων ἵνα μὴ τὶς καυχήσηται». (Εφεσ. β'. 8).

Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 8β Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

Συνέχεια από Παρασκευή 11. Σεπτεμβρίου 2026


Πνευματικά Γυμνάσματα 8β

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ

Τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζεται κάθε Χριστιανὸς ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ σώσῃ τὴν ψυχήν του, διαμοιρασμένα εἰς Μελέτας, Ἐξετάσεις καὶ Ἀναγνώσεις.


ΜΕΛΕΤΗ Η΄.
Α΄. Ὅτι ὁ θάνατος εἶναι τέλος ὅλου τοῦ αἰσθητικοῦ.
Β΄. Ὅτι εἶναι τέλος ὅλης τῆς ἀπάτης.
Γ΄. Ὅτι εἶναι τέλος ὅλου τοῦ καιροῦ.

γ.

Συλλογίσου ὅτι ὁ θάνατος εἶναι τὸ τέλος τοῦ καιροῦ. Ὤ, καὶ τί μεγάλην εὐεργεσίαν ἔκαμνεν εἰς ἡμᾶς ὁ Θεὸς! διότι μᾶς ἔδωσεν ἕνα καιρὸν τόσων καὶ τόσων χρόνων διὰ νὰ γίνωμεν ἄξιοι τῆς βασιλείας του· ἀλλὰ τί τὸ ὄφελος; Ὅπου ἡμεῖς ἀντὶ νὰ μεταχειρισθῶμεν καλῶς τὸν τόσον πολύτιμον καιρόν, τὸν περνοῦμεν ματαίως ἢ τὸν μεταχειριζόμεθα διὰ ζημίαν τῆς ψυχῆς μας, αὐτὴ ὅμως ἡ ἐξαίρετος χάρις καὶ εὐεργεσία δὲν ἔχει νὰ διαμείνῃ εἰς πολύ, ἀλλ᾽ ἔχει νὰ τελειώσῃ πολὺ ὀγρήγορα· «χρόνος οὐκ ἔσται ἔτι» (Ἀποκ. α' 6), καθὼς τὸ βλέπομεν καθ' ἡμέραν ἐμπράκτως, διότι τώρα εἰς ταύτην τὴν στιγμὴν ὅπου ἐσὺ ἀναγινώσκεις ταῦτα ἀδελφέ, ἆραγε πόσων καὶ πόσων ἀνθρώπων τελειώνει ὁ καιρὸς τῆς ζωῆς των; Οἱ ὁποῖοι ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταγυρίσουν πάλιν εἰς ταύτην τὴν ζωὴν διὰ νὰ μετανοήσουν καὶ νὰ διορθώσουν μὲ καλλίτερον τρόπον τὴν ψυχὴν των, τί δὲν ἤθελαν κάμνει; ἢ τί δὲν ἤθελαν δώσει;

Συμπέρανε τοῦτο ὅπου λέγω καὶ ἀπὸ λόγου σου, διότι ἀνίσως εἰς ταύτην τὴν ὥραν εἶχες νὰ ἀποθάνῃς τί δὲν ἤθελες δώσει νὰ ζήσῃ ἀκόμη ὀλίγον καιρὸν διὰ νὰ κάμνῃς τὴν πρέπουσαν μετάνοιαν καὶ διὰ νὰ βάλῃς εἰς καλλιτέραν στάσιν τὴν σωτηρίαν σου; Τί λογῆς βάσανον ἤθελες δοκιμάσει ἐὰν εἶχες ταύτην τὴν ὥραν νὰ εὔγῃς ἀπὸ τοῦτον τὸν κόσμον εὔκαιρος ἀπὸ καλὰ ἔργα; Πόσον ἤθελες ἀναστενάξει νὰ βλέπῃς μὲ τὴν ἰδικήν σου συνείδησιν φορτωμένην ἀπὸ τόσας ἁμαρτίας, εἰς δὲ τὸν ἴδιον καιρὸν νὰ βλέπης τόσους ἄλλους καλοὺς χριστιανοὺς νὰ ἔρχωνται πλουτισμένοι μὲ τόσας ἀρετὰς καὶ μὲ τόσας νίκας ὅπου ἔκαμναν κατὰ τοῦ διαβόλου, τοῦ κόσμου, καὶ τῆς ἰδίας των σαρκός,

Πῶς λοιπὸν εὐχαριστεῖσαι ἔτσι νὰ χάνῃς, ἀδελφέ, τὸν καιρὸν ὅπου σοῦ ἐδόθη, διὰ νὰ κάμνῃς καλὰ ἔργα; Πῶς δὲν φοβεῖσαι νὰ βάζης πάντοτε τὴν ψυχήν σου εἰς μεγαλείτερον κίνδυνον μὲ καινουργίας ἁμαρτίας; Ἄρα γε, ἐὰν ἀποθάνῃς κακῶς, ἔχεις πλέον νὰ γυρίσῃς εἰς τὴν ζωήν, διὰ νὰ διορθώσῃς τὸ σφάλμα σου; Ἐσὺ πολὺ καλὰ τὸ ἠξεύρεις, ὅτι μίαν φορὰν ἔχεις νὰ ἀποθάνης, καὶ ὄχι δύο. «Ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν», (Ἐβο, θ'. 27) Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὁμοίως ἠξεύρεις· ὅτι ἡ ὥρα τοῦ θανάτου εἶναι ἄδηλος καὶ ἀβέβαιος, κατὰ τὸν ἱερὸν Αὐγουστῖνον «ἀγνοεῖ δὲ ὁ ἄνθρωπος πότε καὶ ποῦ καὶ ὅπως τεθνήξεται.» (εὐχῇ β'.) καὶ ἐνδέχεται νὰ ἀποθάνης τοῦτον τὸν χρόνον, τοῦτον τὸν μῆνα, ταύτην τὴν ἐβδομάδα, ταύτην τὴν ἡμέραν, ταύτην τὴν ὥραν 28 ἢ μὲ ἀσθένειαν ἢ χωρὶς ἀσθένειαν, ἢ προμελετημένα, ἢ αἰφνίδια, ἢ ἐξωμολογημένος καὶ διωρθωμένος, ἢ ἀνεξομολόγητος καὶ ἀδιόρθωτος· ὡς λέγει ὁ θεῖος Αὐγουστῖνος «ἀκολουθεῖ δὲ ὁ θάνατος δυστυχής, μυρίοις τρόποις τοὺς ἀνθρώπους ἁρπάζων» (ευχῇ β'.) ἀμὴ διατὶ λοιπὸν ἀναβάλλεις τὸν καιρὸν καὶ δίδεις διορίαν εἰς τὸ ἐρχόμενον διὰ νὰ ἑτοιμασθῇς; Διατὶ φαίνεσαι τόσον ὀκνηρὸς εἰς μίαν τοιαύτην μεγάλην ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἔχει νὰ σοῦ προξενήσῃ ἕνα κέρδος αἰώνιον, ἢ μίαν ζημίαν αἰώνιον, καὶ τῆς ὁποίας τὸ βάρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ φανερώσουν ἀρκετὰ μήτε αἱ γλῶσσαι ὅλων τῶν ἀγγέλων; Δὲν ἀκούεις τοῦ Κυρίου ὅπου μᾶς παραγγέλλει «Γίνεσθε ἕτοιμοι ὅτι ἡ ὥρα οὐ δοκεῖτε ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται;» (Ματθ. κδ'. 44).

Δὲν εἶσαι βέβαιος, ἀγαπητέ, πὼς εἰς μίαν ὥραν θέλει τελειώσει ἡ ζωή σου; Πὼς εἰς μίαν ὥραν θέλεις ὑστερηθῇ ὅλα ταῦτα τὰ πρόσκαιρα καλὰ τοῦ κόσμου; Πώς εἰς μίαν ὥραν θέλεις ὑπάγει, ἢ εἰς τὴν σκοτεινὴν φυλακὴν τοῦ ᾅδου, διὰ νὰ λάβης μερικὴν κόλασιν ὁμοῦ μὲ τοὺς ἄλλους ἁμαρτωλούς, ἢ εἰς μίαν μονὴν τοῦ οὐρανοῦ, διὰ νὰ λάβης μερικὴν ἀπόλαυσιν ὁμοῦ μὲ ὅλους τοὺς δικαίους; (ὦ ὥρα ὀλίγη εἰς τὸ διάστημα, ἀλλὰ μεγάλη εἰς τὸν φόβον!) Τώρα σὲ παρακαλῶ νὰ μοῦ εἰπῇς, εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἄλλη ὥρα πλέον βαρύτερη ἀπὸ αὐτήν εἰς ὅλον τὸν καιρὸν τῆς ζωῆς σου; Όχι βέβαια ἀμὴ διατὶ λοιπὸν ζῆς τόσον ἀμέριμνα, ὡσὰν νὰ μὴν εἶχες ἔλθει εἰς αὐτήν την ὥραν, ὕστερον ἀπὸ ὀλίγον διάστημα καιροῦ; Ἐσὺ ἐὰν ἤθελες νὰ ὑπάγῃς εἰς τὰς Ινδίας, ἔπρεπε νὰ προετοιμάσῃς μὲ μεγάλην φροντίδα ὅλα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τόσην μακρὰν ὁδοιπορίαν· καὶ τώρα ὅπου ἔχεις νὰ περάσῃς μὲ ἕνα πήδημα, ἐκεῖνο τὸ ἄπειρον διάστημα ὅπου εἶναι ἀνάμεσα εἰς τὴν παροῦσαν πρόσκαιρον ζωὴν καὶ εἰς τὴν μέλλουσαν, τὴν αἰώνιον, σὲ βαστᾷ ἡ καρδία σου νὰ κάμνῃς ἔξαφνα αὐτὸ τὸ μεγάλο πήδημα καὶ νὰ περάσης ἐκεῖνο τὸ ἄπειρον διάστημα ἀνέτοιμος; Σὲ βαστᾷ ἡ καρδία σου νὰ μὴ τραβηχθῇς τελείως ἀπὸ τὰς φροντίδας καὶ ζάλας τοῦ κόσμου καὶ νὰ ἡσυχάσῃς ὀλίγον καιρόν, διὰ νὰ ἑτοιμασθῇς εἰς αὐτὸ τὸ μεγάλον ταξείδι ὅπου ἔχεις νὰ κάμνῃς; Σὲ βαστᾷ ἡ καρδία σου νὰ ἀποθάνης ὡσὰν ἕνα ζῶον, ἔτσι ἀνέτοιμος καὶ ἀδιόρθωτος, ὡσὰν νὰ μὴ εἶχες νὰ χάσῃς τίποτε ἢ ὡσὰν νὰ ἠμποροῦσες να ξαναποκτήσῃς πάλιν, ἐκεῖνο ὅπου ἤθελες χάσει μίαν φοράν; Ἄχ, ἀδελφέ, δὲν σοῦ φαίνεται ὑπερβολικὴ καὶ φοβερὰ αὐτὴ ἡ ἀναισθησία ἡ ἰδική σου, ὅπου εἰς μίαν τόσην μεγάλην ὑπόθεσιν κοιμάσαι ἀφρόντιστος;

Ἔγειρε, ἀγαπητέ, ἔγειρε, καὶ ἐξύπνισε τοὺς λογισμούς σου, «έγειρε ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν», (Ἐφεσ. ε'. 14.) ἀποφάσισε νὰ ἔχῃς ὅλας μὲν τὰς ἄλλας σου υποθέσεις, ὡσὰν ἕνα ὄνειρον, αὐτήν δὲ μόνην νὰ ἔχης ἀναγκαιοτάτην ὑπόθεσιν, τὸ νὰ ἑτοιμασθῇς καθὼς πρέπει νὰ ἀποθάνῃς καλῶς· καὶ ἐπιμελήσου μὲ ὅλα σου τὰ δυνατά, διὰ νὰ βάλῃς εἰς καλλιτέραν στάσιν τὴν ἐλπίδα τῆς αἰωνίου εὐδαιμονίας σου, καθὼς παραγγέλλει καὶ ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, «σπουδάσατε βεβαίαν ὑμῶν τὴν κλῆσιν καὶ ἐκλογὴν ποιεῖσθαι» (Β'. Πέτρ. α΄. 10.). Πῶς; Καὶ μὲ τίνα τρόπον; Ἐὰν φοβάσαι τὴν ἁμαρτίαν περισσότερον ἀπὸ τὸν θάνατον· λέγει γὰρ ὁ θεῖος Χρυσόστομος· «Καὶ γὰρ παιδικὸν φοβούμεθα φόβον, θάνατον δεδοικότες, ἁμαρτίαν δὲ μὴ δεδοικότες» (Λόγ. ς' Αδριάντ.)· ἐὰν ἀνάψῃς εἰς τὴν καρδίαν σου τὸν ἔρωτα τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἐὰν φοβάσαι τὴν γέενναν τοῦ πυρός ἐὰν καθαρίσῃς τὸ συνειδός σου ἀπὸ ἁμαρτίας, ἐὰν ζῆς μὲ τὴν πρέπουσαν εἰς τοὺς Χριστιανοὺς ζωὴν καὶ σκληραγωγίαν καὶ ἀφήσῃς τὴν τρυφηλὴν ζωήν· ἐὰν ταῦτα πάντα φυλάξης, θέλεις δεχθῆ τὸν θάνατον μετὰ χαρᾶς καὶ χωρὶς φόβον καὶ θέλεις τὸν προσμένει ὡσὰν μίαν μετάβασιν ἐκ τῶν προσκαίρων εἰς τα αἰώνια, διότι φυσικῷ τῷ τρόπῳ, ὅποιος σκληραγωγεῖται καὶ παλεύει καὶ ζῇ μὲ τραχύτητα καὶ κόπους, ἐπιθυμεῖ τὸν θάνατον διὰ νὰ ἀναπαυθῇ κατὰ τὸν Χρυσόστομον λέγοντα «ὥσπερ γὰρ ὁ πυκτεύων ἐπείγεται τοῦ σταδίου ἐξελθεῖν, ἵνα ἀπαλλαγῇ τῶν τραυμάτων, οὕτω καὶ ὁ ἐν σκληρῷ καὶ τραχυτάτῳ βίῳ ζῶν μετὰ ἀρετῆς, ἐπιθυμεῖ τῆς τελευτῆς, ἵνα καὶ τῶν πόνων ἀπαλλαγῇ τῶν παρόντων καὶ ὑπὲρ τῶν ἀποκειμένων ἔχῃ στεφάνων θαρρεῖν» (Ἀνδρ. ς') ὅθεν καὶ ἡ αἰτία ὅπου φοβούμεθα τὸν θάνατον εἶναι διότι ὑστερούμεθα τὰ ἀνωτέρω ρηθέντα καλά, ὡς πάλιν ὁ αὐτὸς χρυσορρήμων λέγει· «τὸν θάνατον δεδοίκαμεν οὐκ ἐπειδὴ φοβερὸς ἐκεῖνος, ἀλλ' ἐπειδὴ οὔτε ὁ τῆς βασιλείας ἔρως ἀνῆψεν ἡμᾶς, οὔτε ὁ τῆς γεέννης φόβος κατέσχε, καὶ πρὸς τούτοις ὅτι τὸ συνειδὸς οὐκ ἔχομεν ἀγαθὸν καὶ ὅτι οὐ ζῶμεν μετὰ τῆς προσηκούσης χριστιανοῖς σκληραγωγίας» (αὐτόθι).

Ἐντράπου λοιπὸν διὰ τὴν περασμένην σου ἀμέλειαν καὶ μάλιστα διὰ τὴν αὐθάδειαν ὅπου ἔλαβες εἰς τὸ νὰ ἁμαρτήσῃς τόσον ἀναίσχυντα καὶ νὰ βλάψης τὸν Θεὸν εἰς ἐκεῖνον τὸν ἴδιον καιρὸν ὅποθ σοῦ ἐχάρισεν μόνον διὰ νὰ τὸν δουλεύῃς καὶ διὰ νὰ ἑτοιμασθῇς ἐδῶ νὰ τὸν ἀπολαύσῃς ἐκεῖ. Ἐπειδὴ ἤξευρε ἀδελφὲ, ὅτι ἡ μέλλουσα ζωὴ παρομοιάζεται μὲ τὸν γάμον «χαίρομεν καὶ ἀγαλλιώμεθα καὶ δῶμεν τὴν δόξαν αὐτῷ, ὅτι ἦλθεν ὁ γάμος τοῦ ἀρνίου» (Ἀποκάλ. ιθ' 7), ἡ δὲ παρούσα ζωή σου ἐδόθη διὰ νὰ πλύνῃς καὶ νὰ ἑτοιμάσῃς τὰ ροῦχα σου καὶ ὅλα τὰ ἐπιτήδεια διὰ τὸν γάμον ἐκεῖνον. Ὅθεν σὲ συμβουλεύει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τοῦ Σολομῶντος, νὰ ἔχῃς εἰς κάθε καιρὸν καθαρὰ καὶ λευκασμένα τὰ ἱμάτια τῆς ψυχῆς σου, καὶ τὸ λάδι τῆς ἐλεημοσύνης νὰ μὴ σοὺ λείπῃ «ἐν παντὶ καιρῷ ἔστωσαν ἱμάτιά σου λευκά, καὶ ἔλαιον ἐπὶ τῆς κεφαλῆς σου μὴ ὑστερησάτω» (Ἐκκλ. θ'. 8.) διὰ νὰ μὴν εὑρεθῆς εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ θανάτου σου μὲ λερωμένα ἐνδύματα, καὶ ἀκούσῃς «ἑταῖρε πῶς εἰσῆλθες ὧδε μὴ ἔχων ἔνδυμα γάμου;» (Ματθ. κβ'. 12).


Παρακάλεσε μὲ θερμὰ δάκρυα τὸν Βασιλέα τῶν αἰώνων νὰ σὲ ἐλευθερώσῃ ἀπὸ τοὺς φοβεροὺς δαίμονας, ὅπου συνηθίζουν νὰ ἔρχωνται πάντοτε εἰς τὴν ὥραν τοῦ θανάτου, διὰ νὰ στήσουν φοβερὸν καὶ ἀόρατον κριτήριον καὶ νὰ ἐρευνήσουν ὅσα ἔργα κακὰ ἔπραξες, ὅσα λόγια πονηρὰ ἐλάλησες καὶ ὅσους λογισμοὺς αἰσχροὺς ἐσυλλογίσθης καὶ νὰ σὲ κατηγορήσουν ὄχι μόνον εἰς τὰ κακὰ ὅπου ἔκαμνες, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκεῖνα ἀκόμη ὅπου δὲν ἔκαμνες, καθὼς τοῦτο δηλοῦται ἀπὸ τὸν ὅσιον ἐκεῖνον καὶ ἡσυχαστὴν Στέφανον, περὶ τοῦ ὁποίου γράφει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ τῆς Κλίμακος (Λόγ. ζ'.), καὶ ταῦτα θέλουν κάμει τότε οἱ δαίμονες, διὰ νὰ πάρουν τὴν ψυχὴν σου, ἐὰν δυνηθοῦν (καὶ μάλιστα ἂν εὔρουν ἁμαρτίας ἀνεξομολογήτους, καὶ νὰ τὴν καταδικάσουν εἰς τὸν ἅδην· διὰ τὸ ὁποίον, ὦ ! ποιὸν φόβον θέλει λάβει τότε ἡ ἀθλία ψυχὴ ὦ πόσην ἀγωνίαν! 31 ὦ πόσον ἱδρῶτα ψυχρὸν ἔχει νὰ χύσῃ, ἐὰν εὑρεθῇ ἀδιόρθωτος καὶ ἀνέτοιμος! διὰ τοῦτο ἂς ἦσαι πάντοτε ἕτοιμος, ἀδελφέ, ἐξομολογημένος καὶ διωρθωμένος καὶ παρακάλει τὸν Θεὸν διὰ νὰ μὴν ἰδῇ ἡ ψυχή σου εἰς τὴν ὥραν ἐκείνην τὴν φοβερὰν ὄψιν τῶν πονηρῶν δαιμόνων, ὅτι καὶ αὐτὴ μοναχὴ ἡ θεωρία των, εἶναι φοβερὰ καὶ τρομερά, καθὼς περὶ τούτου παρεκάλει τὸν Θεὸν καὶ ὁ σοφὸς Σειράχ λέγων «καὶ ὑπὲρ θανάτου ῥύσεως ἐδεήθην» (να', 9.) Καὶ ὁ ἅγιος μάρτυς Εὐστράτιος, ὡς ἐνδείκνυται ἐκ τῆς ἐν τῷ τέλει αὐτοῦ ἐκφωνηθείσης εὐχῆς". Τοῦτο δὲ θέλει γίνῃ εἰς ἐσέ, ἐὰν ἔχωντας πάντοτε πρὸ ὀφθαλμῶν σου τὸν θάνατον, ἀπέχεις ἀπὸ τὰ κακά, καὶ ἐργάζεσαι τὰ καλὰ· ἐάν, ὤντας ἀκόμη ζωντανός, νεκρωθῇς ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τοῦ κόσμου τὰς ἡδονάς· καὶ ἐὰν ἀπὸ τοῦτον τὸν κόσμον ἀκόμη ἀναστηθῇς κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ ἐλευθερωθῆς ἀπὸ τὸν δεύτερον θάνατον, ὅστις εἶναι ἡ αἰώνιος κόλασις. «Μακάριος καὶ ἅγιος ὁ ἔχων μέρος ἐν τῇ ἀναστάσει τῇ πρώτῃ· ἐπὶ τούτων ὁ θάνατος ὁ δεύτερος οὐκ ἔχει ἐξουσίαν». (Αποκ. κ'. 6). Καὶ τέλος πάντων παρακάλεσε τὸν Θεὸν νὰ σοῦ δώση βοήθειαν διὰ νὰ ἐργασθῇς καὶ νὰ μεταχειρισθῇς καλῶς τὸν καιρὸν ὅπου θέλει σοῦ δώσει διὰ τὴν σωτηρίαν σου· διότι ὅταν ἀρχίσῃ νὰ γίνεται νύκτα καὶ νὰ πλησιάζη ὁ θάνατος, τότε δὲν ἠμπορεῖ πλέον τινὰς νὰ ἐργάζεται, ἀλλὰ καθὼς ἔστρωσεν ὁ καθ' ἕνας, ἔτσι ἔχει νὰ κοιμηθῆ, κατὰ τὴν κοινὴν παροιμίαν, «ἔρχεται νύξ, ὅτε οὐδείς δύναται ἐργάζεσθαι». (Ιωάν. θ'. 4).

Σημειώσεις:

26 Τοῦτο τὸ ρητὸν τοῦ Δαβὶδ εἰποῦσα ἡ ἁγία Γοργονία, ἡ ἀδελφὴ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, εὐθὺς παρέδωκε τὸ πνεῦμα της εἰς χεῖρας Θεοῦ, ὡς τοῦτο γράφει ὁ ἀδελφὸς αὐτῆς ἄμα καὶ ἐγκωμιαστὴς θεῖος Γρηγόριος ἐν τῷ πρὸς αὐτὴν ἐπιταφίῳ, οὕτω πῶς λέγων «ἐν εἰρήνη ἐπὶ τὸ αὐτὸ κοιμηθήσομαι καὶ ὑπνώσω· ταῦτα καὶ ἐψάλλετό σοι καλλίστη γυναικῶν καὶ συνέβαινε· καὶ ἡ ψαλμῳδία τὸ γινόμενον ἦν, καὶ μετὰ τῆς ἐκδημίας ὁ ἐπιτάφιος.
27 Ὅθεν καὶ ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος λέγει, «ζήτε καλά, ἂν δὲν θέλετε νὰ ἀποθνήσκετε κακὰ καὶ μὴ φοβῆσθε ἕνα κακὸν θάνατον, ἂν ἔχητε καλὴν ζωήν». Ὁμοίως καὶ ὁ θεῖος Ἰερώνυμος, (καθὼς ἀναφέρει ὁ Εὐσέβιος) ὅταν ἔμελλε νὰ ἀποθάνῃ, εἶπε ταῦτα πρὸς τοὺς μαθητάς του «ὅτι ἀπὸ ἑκατὸν χιλιάδας ἀνθρώπους ὅπου ζοῦν κακῶς, μόλις ἕνας εὐρίσκεται νὰ ἀποθάνῃ καλῶς· καὶ ἐξ ἐναντίας, μία καλὴ ζωή, σχεδὸν πάντοτε γεννᾷ ἕνα καλὸν θάνατον». Δι' ὁ καὶ ὁ Σειράχ εἶπε «τῷ φοβουμένῳ τὸν Κύριον εὖ ἔσται, ἐπ' ἐσχάτων καὶ ἐν ἡμέρᾳ τελευτῆς αὐτοῦ εὐρήσῃ χάριν (α' 13) ὅρα καὶ εἰς τὴν ς'. Ἀνάγνωσιν ὅπου ὁ θεῖος Ἱερώνυμος οὕτω λέγει, ὅτι δὲν ἀνέγνωσε ποτὲ νὰ ἀπέθανε κανένας ἐλεήμων μὲ κακὸν θάνατον.
28 Ὅθεν καὶ ὁ στιχουργός Γεώργιος ὁ Πισίδης γράφει διὰ στίχων ἰάμβων ταῦτα. «Άλλ' εὐτρεπίζου πάντοτε πρὸς τὸν τάφον. Καὶ γὰρ προτείνων τὴν ἀναπνοὴν ἔτι, οὐκ οἶδας εἰ σπάσειας ἄλλην συρμάδα». Καὶ ὁ Θεολόγος δὲ Γρηγόριος οὕτως ἰαμβικῶς γράφει. «Ἀεὶ μὲν ἐργάζοιο τὴν σωτηρίαν καιρὸς δὲ μῇ μάλιστα ἡ βίου λύσις, τὸ γῆρας ἤλθεν· ἔξοδον κήρυξ βοᾷ· πᾶς εὐτρεπίζου πλησίον γὰρ ἡ κρίσις»· ἤξευρε γὰρ καλότατα, ὅτι, ἐν ὅσῳ μὲν ἐνθυμῆσαι τὸν θάνατον, νὰ ἁμαρτήσῃς δὲν δύνασαι· εὐθὺς δὲ ὅπου τὸν λησμονήσης, πίπτεις καὶ εἰς τὴν ἁμαρτίαν διότι καὶ οἱ προπάτορές μας ἐν ὅσῳ εἶχον τὴν μνήμην τοῦ θανάτου εἰς τὸν νοῦν τους, ἐφύλαττον τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ· ἀφ' οὗ δὲ ὁ διάβολος ἔβγαλεν ἀπὸ τὸν νοῦν τους τὴν ἐνθύμησιν τοῦ θανάτου, τότε τοὺς ἔκαμνε καὶ ἐπαρέβηκαν τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐξωρίσθησαν τῆς τρυφῆς τοῦ Παραδείσου. «Καί εἶπεν ἡ γυνὴ τῷ ὄφει... ἀπὸ δὲ τοῦ καρποῦ τοῦ ξύλου... εἶπεν ὁ Θεὸς οὐ φάγητε ἀπ' αὐτοῦ... ἵνα μὴ ἀποθάνητε»· ἰδοὺ πὼς εἶχον οἱ προπάτορες τὴν ἐνθύμησιν τοῦ θανάτου πρὸ ὀφθαλμῶν. «Καὶ εἶπεν ὁ ὄφις τῇ γυναικί· οὐ θανάτῳ ἀποθανεῖσθε» (Γέν. γ'. 2) ἰδοὺ πὼς ὁ διάβολος ἔβγαλεν ἀπὸ τὸν νοῦν τους τὴν ἐνθύμησιν τοῦ θανάτου· καὶ οὕτω τοὺς ἡπάτησεν.
29 Οὐ μόνον γὰρ εἰς τοὺς ἁμαρτωλούς, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἀγίους συνηθίζει νὰ πηγαίνῃ ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου ἐν τῷ τέλει τῆς ζωῆς των, ὡς λέγει δ μέγας Βασίλειος «οἶμαι δὲ ὅτι οἱ γενναῖοι τοῦ Θεοῦ ἀθληταί, ἱκανῶς παρὰ πάντα τὸν ἑαυτῶν βίον τοῖς ἀοράτοις ἐχθροῖς προσπαλαίσαντες, ἔπειδάν πάσας αὐτῶν ὑπεκφύγωσιν τὰς διώξεις, πρὸς τῷ τέλει τοῦ βίου γινόμενοι, ἐρευνῶνται ὑπὸ τοῦ ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος. Ἵνα ἂν μὲν εὑρεθῶσιν ἔχοντες τραύματα ἀπὸ τῶν παλαισμάτων, ἡ σπίλους τινάς καὶ τύπους τῆς ἁμαρτίας, κατασχεθῶσιν ἐὰν δὲ ἄτρωτοι εὑρεθῶσιν καὶ ἄσπιλοι, ὡς καθαροὶ ὄντες καὶ ἐλεύθεροι, ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ ἀναπαύσωνται». (Ερμην. εἰς τὸν ζ'. ψάλμ.) Τί λέγω; καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Κύριον ἀπετόλμησε νὰ ὑπάγη ὁ διάβολος, καθώς τὸ λέγει δ Κύριος μόνος· ἔρχεται ὁ τοῦ κόσμου τούτου ἄρχων, καὶ ἓν ἐμοί οὐκ ἔχει οὑδέν» (Ἴωαν. Ἰδ'. 30.)
30 Ὅθεν καὶ ὁ θεῖος Χρυσόστομος λέγει, ὅτι πολλοὶ ἀπὸ τὸν φόβον τῆς θεωρίας τῶν δαιμόνων, ζητοῦν νὰ ρίψουν τὴν κλίνην, καὶ ἄγρια βλέπουσιν, καὶ ἄλλα άτακτα ποιοῦσιν· οὕτω γὰρ φησίν «Οὐκ ἴστε πῶς ἐν τῇ τελευταίᾳ ἡμέρᾳ συστρέφει τὴν ψυχὴν ἡ ἁμαρτία, καὶ πῶς κάτωθεν αὐτήν ἀνακινεῖ; Ὅθεν καὶ πολλῶν τότε ἐστίν ἀκούειν διηγουμένων ὄψεις φοβεράς, ὧν οὐδὲ τὴν θεωρίαν φέρουσιν λοιπὸν οἱ ἀπιόντες καὶ τὴν κλίνην αὐτήν μετὰ πολλῆς τῆς ῥύμης τινάσσουσιν, ἐν ᾗ κεῖνται· καὶ φοβερὸν ἑνορῶσι τοῖς παροῦσι, τῆς ψυχῆς ἔνδον ὑποστρεφούσης, καὶ ὁκνούσης ἀποῤῥαγῆναι τοῦ σώματος καὶ τὴν ὄψιν τῶν ἐρχομένων ἀγγέλων οὐ φέρουσιν» (Ὁμιλ. εἰς τὸ κατὰ Ματθ.)


«χρόνος οὐκ ἔσται ἔτι» (Ἀποκ. α' 6), 

ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΤΟ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΓΙΑΤΙ Ο ΑΜΕΤΑΝΟΗΤΟΣ ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ ΙΣΧΥΡΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ ΠΟΤΕ Ο ΧΡΟΝΟΣ. Ο ΧΡΟΝΟΣ ΤΟΥ ΣΑΝ Ο ΜΕΓΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΓΕΡΩΝ.  ΤΕΛΕΙΩΣΕ ΗΔΗ. ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ. ΕΤΣΙ Ο ΜΑΛΑΧΙ ΣΥΝΑΝΤΑ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΦΡΕΣΚΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΕΞΟΡΚΙΣΜΟΥΣ ΠΟΥ ΛΕΝΕ ΕΓΩ ΕΙΜΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ ΣΤΗΝ ΤΑΔΕ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ.
ΠΗΡΑΜΕ ΛΑΘΟΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙ  ΑΓΑΠΗΤΟΙ ΜΟΥ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΨΟΥΜΕ ΔΡΟΜΟ ΑΛΛΑ ΣΥΝΤΟΜΕΥΕΙ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ.

Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 8 Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου

 Συνέχεια από Παρασκευή 21. Αυγούστου 2026

Πνευματικά Γυμνάσματα 8

Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου


ΓΥΜΝΑΣΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ
Τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταχειρίζεται κάθε Χριστιανὸς ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ σώσῃ τὴν ψυχήν του, διαμοιρασμένα εἰς Μελέτας, Ἐξετάσεις καὶ Ἀναγνώσεις.

ΜΕΛΕΤΗ Η΄.
Α΄. Ὅτι ὁ θάνατος εἶναι τέλος ὅλου τοῦ αἰσθητικοῦ.
Β΄. Ὅτι εἶναι τέλος ὅλης τῆς ἀπάτης.

Γ΄. Ὅτι εἶναι τέλος ὅλου τοῦ καιροῦ.

α΄.

Θέλοντας ὁ προφήτης Ἰεζεκιὴλ νὰ μᾶς περιγράψῃ τὸν θάνατον, τὸν ὀνομάζει τέλος τρεῖς φορὰς «Πέρας ἥκει, τὸ πέρας ἥκει, νῦν τὸ πέρας ἐπὶ σὲ» (ζ'. 2)· καὶ μὲ τοῦτο δὲν μᾶς φανερώνει ἄλλο, παρὰ πῶς ὁ θάνατος εἶναι τὸ τέλος τριῶν πραγμάτων, ἤγουν ὅλου τοῦ αἰσθητικοῦ, ὅλης τῆς ἀπάπης καὶ ὅλου του καιρού. Τώρα συλλογίσου ἀδελφέ, α΄) Πὼς ὁ θάνατος εἶναι τέλος ὅλου τοῦ αἰσθητικοῦ. Δὲν ἐγνώρισες ποτέ σου κανέναν σύντροφον ἢ κανέναν συγγενὴν ἢ φίλον σου ὅπου ἐζοῦσε καὶ τώρα εἶναι ἀποθαμένος; Λοιπὸν καθὼς ἐτελείωσαν δι' αὐτὸν ὅλαι αἱ ἀνάπαυσες, ὅλαι αἱ φιλίαι, ὅλαι αἱ συναναστροφαί, ὅλαι αἱ συγγένειαι· καθὼς ἐτελείωσεν ἡ ματαιότης καὶ φαντασία τῶν φορεμάτων του, ἡ ὑπόληψις τῆς εὐγλωττίας του, ἡ ὑπερηφάνεια τῆς πολιτείας του, ἡ ἀρέσκεια τῶν ἐπαίνων ποὺ τοῦ ἔκαναν οἱ ἄλλοι· καθὼς ἐτελείωσαν δι' αὐτὸν αἰ πραγματεῖαι, τὰ κέρδη, τὰ ξεφαντώματα, αἱ ἡδοναῖ, καὶ διὰ νὰ εἰπῶ μὲ ἕνα λόγον καθὼς ἐτελείωσαν δι' αὐτὸν ὅλα ἐκεῖνα, μὲ τὰ ὁποῖα ἠγωνίσθη εἰς τὴν ζωὴν του διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὰς αἰσθήσεις του τοιουτοτρόπως ἀγαπητὲ θέλουν τελειώσει εἰς ὀλίγον καιρὸν ὅλα αὐτὰ καὶ δι' ἐσένα καὶ τὸ σῶμά σου αὐτὸ ποὺ τώρα θεραπεύεις, γρήγορα θέλει γίνει μέσα εἰς τὸν τάφον τόσον βρωμερόν, ὅπου καλλίτερα νὰ ἠμπορῇ τινὰς νὰ ὑποφέρῃ ὅλας τὰς βρώμας τῆς κόπρου καὶ τῶν ἀναγκαίων, παρὰ νὰ ὑποφέρῃ τοῦ ἰδικού σου λειψάνου τὴν δυσωδίαν· «καὶ ἀναβήσεται ἡ σαπρία αὐτοῦ καὶ ἀναβήσεται ὁ βρώμος αὐτοῦ.» (Ἰωὴλ β'. 20). Καὶ λοιπὸν ἀδελφέ, διατί τόσον ἀγῶνα διὰ τὰ προσωρινά πράγματα; διατί τόσην φροντίδα δι' ἕνα σάκκον γεμάτον βρώμαν, καθὼς εἶναι τὸ σῶμα σου, τοῦ ὁποίου πατὴρ μὲν εἶναι ὁ θάνατος μήτηρ δὲ καὶ ἀδελφὴ ἡ σαπίλας ὡς λέγει ὁ Ἰὼβ «Θάνατον ἐπεκαλεσάμην πατέρα μου εἶναι, μητέρα μου δέ καὶ ἀδελφὴν σαπρίαν» (ιζ', 14)· διατὶ νὰ βάνῃ ἄνω κάτω τὸν κόσμον διὰ νὰ τὸν κολακεύῃς, ὄντας βέβαιος, ὅτι τέλος πάντων μὲ ὅλα αὐτὰ ποὺ ἀγωνίζεσαι διὰ νὰ θεραπεύης δὲν κάμνεις ἄλλο παρὰ ἑτοιμάζεις ἕνα μεγαλοπρεπές συμπόσιον διὰ νὰ φιλεύσῃς τοὺς σκώληκας μέσα εἰς τὸν τάφον «ὑποκάτω σου στρώσουσι σῆψιν καὶ τὸ κατακάλυμμά σου σκώληξ. (Ἡσ. ιδ'.11).

Εἰπέ μοι σὲ παρακαλῶ, ἀνίσως καὶ ὅλα τὰ καλά τοῦ κόσμου, ἦσουν βέβαιος ὅτι μετ' ὀλίγον καιρὸν ἔχουν νὰ χαθοῦν καὶ νὰ γίνουν κονιορτὸς καὶ οὐδὲν ἤθελες ἐσὺ πλέον νὰ φροντίσῃς δι' αὐτά; Ὄχι. Καὶ λοιπὸν ἰδοὺ τοῦτο ὅπου γίνεται μὲ τὸν ἰδικόν σου θάνατον διότι, ἐσὺ ὅταν ἀποθάνῃς, ὁ κόσμος ὅλος ἐχάθη ἔμπροσθεν ἀπὸ ὀμμάτιά σου καὶ ἔγινε διὰ σὲ κονιορτὸς καὶ οὐδέν. Ἐπειδὴ καὶ ἄλλην φορὰν δέν ἔχεις πλέον νὰ τὸν ἰδῇς εἰς τὸν αἰῶνα, καθὼς οὐδὲ οἱ Ἑβραῖοι εἶδον πλέον τοὺς Αἰγυπτίους ἀφοῦ ἐπέρασαν τὴν ἐρυθρὰν θάλασσαν, ὡς λέγει ἡ Γραφή, «Οὐ προσθήσεσθε ἔτι ἰδεῖν αὐτοὺς εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον». (Εξοδ. ιδ'. 13). Καὶ συλλογίσου τὰ ὑστερινὰ καὶ πικρὰ ἀποχαιρετίσματα ὅπου θέλεις κάμει τοῦ κόσμου τούτου ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ θανάτου σου· πὼς θέλεις ἀποχαιρετήσει τὰς δόξας, τὰ πλούτη, τὰ ὑπάρχοντα καὶ ὅλας τὰς μακαριότητας· πὼς θέλεις δώσει τὸν ἀποχαιρετισμὸν εἰς ὅλας τὰς ἡδονὰς ὅπου ἀπήλαυσες· πὼς θέλεις ἀποχαιρετήσει φίλους, συγγενεῖς, γείτονας, τὰ τέκνα, τὴν γυναῖκα σου καὶ ἁπλῶς ὅλα τὰ κτίσματα· καὶ τέλος πάντων πὼς θέλεις δώσει τὸν ὅλον ὕστερον ἀποχαιρετισμὸν εἰς τὸ ταλαίπωρον σῶμά σου καὶ παρευθὺς νὰ χωρισθῇ ἡ ψυχή σου ἀπὸ αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἀφίσῃ χλωμόν, κίτρινον, συγχαμερὸν καὶ βρωμισμένον. Συλλογίσου ἀκόμη πόσην βίαν θέλουν κάμει οἱ συγγενεῖς σου διὰ νὰ βγάλουν τὸ νεκρόν σου λείψανον ἀπὸ τὸ σπίτι καὶ νὰ τὸ θάψουν γρήγορα καὶ πὼς ὕστερα ὁ κόσμος ὅλος ἔχει νὰ σὲ λησμονήσει καὶ νὰ σὲ βγάλῃ τελείως ἀπὸ τὴν μνήμην του, ὡσὰν νὰ μὴ ἐστάθης ὁλότελα εἰς τὸν κόσμον· ἀφ᾽ οὗ δὲ ἡ ψυχή σου εὔγη ἀπὸ τὸ σῶμα, ἆρά γε εἰς ποίαν στράταν ἔχει νὰ περιπατήση; βέβαια εἰς ἐκείνην ὅπου καὶ τὸ σῶμα ἐπεριπάτησεν εἰς τὴν ζωήν του, καὶ ἢ εἰς τοὺς οὐρανοὺς θέλει ἀναβῆ μὲ τοὺς Ἀγγέλους, ἢ εἰς τὸν ἅδην θέλει καταβῆ μὲ τοὺς δαίμονας.

Τώρα ἐσὺ ἀδελφὲ ὅπου ἀναγινώσκεις ταῦτα, διατὶ νὰ εἶσαι τόσον προσηλωμένος εἰς τὴν ἀγάπην τούτων τῶν προσωρινῶν καί αἰσθητῶν πραγμάτων τοῦ κόσμου, τὰ ὁποία ἔχεις νὰ τὰ ἀφίσῃς μετὰ τὸν θάνατον; Δὲν ἀκούεις τὸν Παῦλον τί λέγει ὅτι «Τὰ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα αἰώνια». (Β΄. Κορ. δ΄. 18) Διατὶ νὰ δίδεσαι εἰς τὴν ἀγάπην τῶν αἰσθήσεών σου καὶ τούτων τῶν ματαίων καὶ φαινομένων ἀγαθῶν, ὡσὰν νὰ μὴν ἦσαν ὅλα ψεύτικα καὶ φθαρτά; Καὶ ἐματαιώθης καὶ σὺ ὡς λέγει ὁ προφήτης Ἱερεμίας «Ἐπορεύθησαν ὀπίσω τῶν ματαίων καὶ ἐματαιώθησαν (β'. 5.) καὶ καθὼς λέγει ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος «Μάταιος γέγονας, τὴν ματαιότητα ἀγαπήσας», (Εὐχὴ ἐρωτικ. α'.) διατὶ νὰ ἀγωνίζεσαι μὲ τόσους κόπους καὶ μὲ τόσους κινδύνους νὰ φορτώσης ἕνα καράβι, ὅπου ἄρχισε νὰ ἀνοίγῃ καὶ νὰ καταβυθίζεται; Διατὶ σπουδάζεις νὰ κτίσῃς ἐπάνω εἰς τὴν ἄμμον ἕνα σπίτι ὅπου σαλεύει καὶ εἶναι ἕτοιμον νὰ πέσῃ ἐπάνω σου καὶ νὰ σὲ διαφθείρῃ μὲ τὸ πέσιμόν του; Διατὶ κατασταίνεις κάθε ἡμέραν δυσκολώτερον τὸν χωρισμόν σου ἀπὸ τοῦτον τὸν κόσμον, μὲ τὸ νὰ προσκολλᾷς εἰς αὐτὸν πάντοτε περισσότερον τὴν καρδίαν σου; Ἕως πότε ἀδελφέ, ἕως πότε ἔχεις νὰ περιπατῆς ἔτσι χαμένος, ἀκολουθώντας ἕνα ἴσκιον ἀγαθοῦ ὅπου δὲν στέκεται ποτέ; «Υἰοὶ ἀνθρώπων ἕως πότε βαρυκάρδιοι; Ἵνα τί ἀγαπᾶτε ματαιότητα, καὶ ζητεῖτε ψεύδος; (ψαλμ. δ'. 2) Δὲν ἀκούεις τὸν ἱερὸν Αὐγουστῖνον τί σοῦ λέγει; «Εἰ ζητοῦμεν τὰ παρερχόμενα, τὰ αἰώνια ἀποβάλλομεν· εἰ θέλομεν τὰ αἰώνια, μὴ ἀγαπῶμεν τὰ παρερχόμενα». (Εὐχὴ ιζ'. ἢ τ'.)

Ἔλα λοιπὸν εἰς τὸν ἑαυτόν σου ἀγαπητέ, καὶ θαύμασε καὶ κατηγόρησε τὴν ἀστοχασίαν σου, μὲ τὴν ὁποίαν ἕως τώρα ἐγύρευες τὰ ρευστὰ καὶ προσωρινὰ πράγματα μὲ τόσην δίψαν καὶ πόθον, ὡσὰν νὰ ἤθελαν εἶναι αἰώνια, καθὼς σὲ κατηγορεῖ διὰ ταῦτα καὶ ὁ προφήτης Ἀμῶς λέγων «Ὡς ἑστῶτα ἐλογίσαντο καὶ οὐχ ὡς φεύγοντα». (5. 5) Δὲν ἐνθυμεῖσαι πῶς ἡ γυναίκα τοῦ Λώτ, διὰ νὰ ἔχῃ τόσην δίψαν καὶ πόθον εἰς τὰ γήϊνα πράγματα, ἐγύρισε νὰ ἰδῇ εἰς τὰ Σόδομα καὶ ἔγινε στήλη ἀπὸ ἁλάτι; Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος θέλοντας νὰ ἔχωμεν πάντοτε εἰς τὴν ἐνθύμησίν μας τὸ παράδειγμα τοῦτο, μᾶς λέγει «Μνημονεύετε τῆς γυναικὸς Λὼτ» (Λουκ. ιζ' 32). Ὅθεν ἐπειδὴ καὶ μέλλεις νὰ ἀφίσῃς εἰς ὀλίγας ἡμέρας καὶ στανικῶς σου καὶ χωρὶς μισθόν, ὅ,τι ἂν εὑρίσκεται εἰς τοῦτον τὸν κόσμον, ἀποφάσισε νὰ τὸ ἀφίσῃς τώρα θεληματικῶς μὲ πολὺν μισθόν, εὐγάνοντας τὴν ἀγάπην σου ἀπ' αὐτὸ καὶ βάνοντάς την εἰς τὰς ἀρετάς, τὰς ὁποίας ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ σοῦ τὰς ἁρπάσῃ ποτὲ τοῦτος ὁ μέγας κλέπτης, ὁ θάνατος, ἀλλὰ καὶ πρὸς τούτοις αὐταί ἔχουν νὰ σὲ συνοδεύσουν εἰς τὴν ἄλλην ζωὴν καὶ νὰ εἶναι πάντοτε μαζί σου ἀχώρισται. «Ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλάντια μὴ παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει» (Λουκ. ιβ'. 38). Εὐχαρίστησε τὸν Κύριον ποὺ σοῦ ἔδωκεν καιρὸν διὰ νὰ διορθώσῃς αὐτὰ τὰ σφάλματα καὶ παρακάλεσαί τον μὲ μεγάλην ταπείνωσιν νὰ σὲ δυναμώσῃ, ὅπου ἀνίσως καὶ ἔζησες ἕως τώρα, ὡσὰν νὰ μὴν εἶχες ποτὲ νὰ ἀποθάνῃς, ἀπὸ τώρα καὶ ὕστερα νὰ ζῇς τοιουτοτρόπως, ὡσὰν νὰ ἤσουν ἀποθαμένος «μακάριοι οἱ νεκροί, οἱ ἐν Κυρίῳ ἀποθνήσκοντες ἀπάρτι». (Άποκ. ιδ'. 13)

β΄.

Συλλογίσου, πῶς ὁ θάνατος εἶναι τέλος τῆς ἀπάτης. Ἡ πλέον δὲ κοινὴ ἀπάτη ὅπου μᾶς πλανᾷ εἰς ταύτην τὴν ἀθλίαν ζωὴν εἶναι ὅπου νομίζομεν, τὰ μὲν γήϊνα πράγματα τοῦ κόσμου πὼς εἶναι μεγάλα, ἐπειδὴ καὶ εἶναι πλησιέστερα καὶ πλέον κοντὰ εἰς τὰς αἰσθήσεις μας, τὰ δὲ οὐράνια τὰ νομίζομεν μικρά, διότι εἶναι μακρύτερα ἀπὸ τὰς αἰσθήσεις μας· ὁμοίως καὶ αἱ θλίψεις καὶ τὰ βάσανα μᾶς φαίνονται βαρεται καὶ αἱ ἁμαρτίαι μᾶς φαίνονται ἐλαφραί διὰ τοῦτο λέγομεν καλὸν τὸ κακὸν καὶ τὸ κακὸν καλόν, ὡσὰν νὰ εἴμεθα μέσα εἰς ἕνα σπῆτι γεμάτο ἀπὸ καπνόν, ὅπου δὲν μᾶς ἀφίνει να βλέπωμεν καθαρά, οὔτε τὰ μέσα τοῦ σπιτιοῦ, οὔτε τὰ ἔξω· ὅθεν καὶ τὰ παρόντα κακῶς γνωρίζομεν, καὶ τὰ μέλλοντα χειρότερα καὶ πληροῦται εἰς ἡμᾶς ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ Ἡσαΐας «οὐαὶ οἱ λέγοντες τὸ πονηρὸν καλόν, καὶ τὸ καλὸν πονηρόν· οἱ τιθέντες τὸ σκότος φῶς, καὶ τὸ φῶς σκότος· οἱ τιθέντες τὸ πικρὸν γλυκὺ καὶ τὸ γλυκὺ πικρόν». (5. 20) Ἀλλ' ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τοῦ θανάτου, ἀραιώνουν αὐταί ὅλαι αἱ σκοτεινάδες καὶ ἡ ψυχὴ ὅπου εἶχε πάντοτε τὰ μάτια τῆς κλεισμένα, ὡσάν ἕνας τυφλοπόντικας, ἀρχίζει νὰ τὰ ἀνοίγῃ καὶ τότε, ὅλα μὲν τὰ πρόσκαιρα θέλει τὰ ἰδῇ ὡς ἕνα οὐδέν, καθὼς εἶναι τῇ ἀληθείᾳ, μόνα δὲ τὰ αἰώνια θέλει τὰ βλέπει μεγάλα καὶ θαυμαστά. Τότε θέλει βλέπει καὶ τὰς ἁμαρτίας της πόσον εἶναι βαρύταται τὰς ὁποίας πρότερον ἐνόμιζε πολλὰ ἐλαφράς, καθὼς καὶ τὸ καράβι ὅταν συρθῇ ἔξω εἰς τὴν γῆν, γνωρίζετε πόσον εἶναι βαρύ, τὸ ὁποῖον εὑρισκόμενον πρότερον εἰς τὴν θάλασσαν ἐφαίνετο ἐλαφρόν· καὶ τὰ σφάλματα ὅπου πρότερον ἐλογίαζε πολὺ μικρά, τότε θέλει τὰ βλέπει μεγάλα ὡσὰν βουνά· καὶ τὰ καλὰ ἔργα καὶ αἱ ἀρεταὶ ποὺ δὲν ἤθελε προτήτερα, τότε θέλουν τῆς φανεῖ ποθητὰ καὶ γλυκύτατα καὶ θέλει λέγει μὲ τὸν ἑαυτόν της ἄχ! Καὶ διατὶ δὲν ἐπεριπάτησα καὶ ἐγὼ τὴν καλὴν καὶ χριστιανικὴν στράταν τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου διὰ νὰ λάβω τώρα μισθὸν αἰώνιον; Ὤ, πόσον ἐγελάσθηκα! Ὤ, πόσον μὲ ἐπλάνεσεν ὁ ψεύτικος κόσμος!

Τὸ λοιπὸν τί θέλει ἀκολουθήσει τότε εἰς ἐσένα ἀδελφέ, ὅπου καρτερεῖς τὴν ὥραν ἐκείνην νὰ γνωρίσῃς τὴν ἀπάτην τοῦ κόσμου; Ποῖον λογαριασμὸν θέλεις κάμει διὰ τὰς ἡδονάς σου καὶ διὰ τὰς σαρκικάς ἐπιθυμίας σου, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν ἠθέλησες ποτὲ νὰ παύσῃς ὅταν τὰς ἰδῇς ὅλας ἀφανισμένας; Ἢ τί λογῆς θέλεις μετανοήσει τότε διὰ τί ἀπεστράφης τόσας φοράς καλάς ἐμπνεύσεις, μὲ τὰς ὁποίας σὲ ἐφώτιζεν ὁ Θεὸς καὶ σὺ ἐναντιώθης εἰς τὸ θεῖον Του θέλημα μόνον διὰ τὰ λόγια καὶ διὰ τὴν ἀρέσκειαν τῶν ἀνθρώπων; πόσον βάρος θέκοσμον, ἀποφάσισε νὰ τὸ ἀφίσης τώρα θεληματικῶς μὲ πολὺν μισθόν, εὐγάνωντας τὴν ἀγάπην σου ἀπ' αὐτὸ καὶ βάνωντάς την εἰς τὰς ἀρετάς, τὰς ὁποίας ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ σοῦ τὰς ἁρπάσῃ ποτὲ τοῦτος ὁ μέγας κλέπτης ὁ θάνατος, ἀλλὰ καὶ πρὸς τούτοις αὐταί ἔχουν νὰ σὲ συνοδεύσουν εἰς τὴν ἄλλην ζωὴν καὶ νὰ εἶναι πάντοτε μαζί σου ἀχώρισται. «Ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλάντια μὴ παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει» (Λουκ. ιβ'. 38). Εὐχαρίστησε τὸν Κύριον ποὺ σοῦ ἔδωκεν καιρὸν διὰ νὰ διορθώσῃς αὐτὰ τὰ σφάλματα καὶ παρακάλεσέ Τον μὲ μεγάλην ταπείνωσιν νὰ σὲ δυναμώσῃ, ὅπου ἀνίσως ἔζησες ἕως τώρα, ὡσὰν νὰ μὴν εἶχες ποτὲ νὰ ἀποθάνῃς, ἀπὸ τώρα καὶ ὕστερα νὰ ζῇς τοιουτοτρόπως, ὡσὰν νὰ ἤσουν ἀποθαμένος «μακάριοι οἱ νεκροί, οἱ ἐν Κυρίῳ ἀποθνήσκοντες ἀπάρτι». (Άποκ. ιδ'. 13).

Ὅθεν κάθε πρωΐ ὅταν ἐξημερώσῃ νὰ ἀποφασίζῃς μὲ τὸν λογισμόν σου, ὅτι εἰς αὐτήν τὴν ἡμέραν ἔχεις βέβαια νὰ ἀποθάνης 25 καὶ νὰ σοῦ φαίνεται πῶς ἀκούεις νοερῶς τὸν προφήτην Ἠσαΐαν νὰ σοῦ φωνάξῃ «τάξαι περὶ τοῦ οἴκου σου, ἀποθνήσκεις γὰρ σὺ καὶ οὐ ζήσῃς» (λη' 1)· καὶ ἔτσι πλέον νὰ ἑτοιμάζῃς καὶ νὰ κάμνῃς ὅλα τὰ ἔργα καὶ τὰς πράξεις ἐκείνης τῆς ἡμέρας, ὡσὰν νὰ εἶσαι εἰς τὰ ἔσχατα τοῦ θανάτου, καθὼς σὲ ἑρμηνεύει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον «ἑτοίμαζε εἰς τὴν ἔξοδον τὰ ἔργα σου» (Παροιμ. κδ'. 27.) διότι ἂν δὲν κάμνῃς ἔτσι καὶ ἂν δὲν συλλογίζεσαι πὼς ἡ κάθε ἡμέρα εἶναι ἡ ὑστερινὴ ἡμέρα τῆς ζωῆς σου, δέν εἶναι τρόπος νὰ τὴν περάσης ἀναμάρτητα καὶ καθὼς πρέπει, ὡς λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος «οὐκ ἔστι, φησὶ τις, τὴν ἐνεστῶσαν ἡμέραν εὐσεβῶς διεξελθεῖν εἰ μὴ ἐσχάτην αὐτήν παντὸς βίου λογισόμεθα» (Λόγ. ς'). Καὶ ὅταν ἔλθῃ ἑσπέρα καὶ πηγαίνεις διὰ νὰ κοιμηθῇς, νὰ στοχάζεσαι ὅτι ἐνδέχεται νὰ μὴ ξυπνήσῃς πλέον, ἀλλὰ ἡ κλίνη σου νὰ γίνῃ καὶ τάφος σου, καθὼς ἔλεγεν ὁ ἅγιος Ἰσαάκ· «ὅταν προσεγγίσης τῇ στρωμνῇ σου, εἰπὲ αὐτῇ· ὦ στρωμνή, ἴσως ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ τάφος μοὶ γίνῃ καὶ οὐ γινώσκω μήπως ἀντὶ τοῦ προσκαίρου ὕπνου, ἐκεῖνος ὁ αἰώνιος μέλλων εἰσέλθῃ ἐν ἐμοί ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ» (Λόγ. λδ') Διότι ἂν δὲν συλλογίζεσαι ἔτσι δὲν ἠμπορεῖς νὰ ἀγρυπνῇς καὶ νὰ προσέχης πάντοτε ὡς ἐμπιστευμένος δοῦλος προτοῦ νὰ φθάσῃ ὁ Δεσπότης. «Μακάριοι οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ Κύριος εὑρήσει γρηγοροῦντας» (Λουκ. ιβ' 37). Αἰσχύνθητι λοιπὸν διὰ τὴν περασμένην σου ζωήν, ἥτις σοῦ ἐδόθη ἀπὸ τὸν Θεὸν διὰ τοῦτο μόνον, διὰ νὰ μάθης νὰ ἀποθάνης καλῶς καὶ νὰ δεχθῇς τὸν θάνατον μετὰ εἰρήνης, ὡσὰν εἰς ἕνα ὕπνον ἀναπαυτικόν, λέγοντας καὶ σὺ μὲ τὸν Δαβίδ· «ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κοιμηθήσομαι καὶ ὑπνώσω» (Ψαλμ. δ' 9)26 ἐπειδὴ ἡ καλὴ ζωὴ ταῖς περισσότεραις φοραῖς γεννᾷ καλὸν θάνατον, καθὼς καὶ ἡ κακὴ ζωὴ γεννᾷ κακὸν θάνατον” (β) καὶ παρακάλεσαι θερμῶς τὸν Κύριον νὰ ἐλεήσῃ δι' ἐκεῖνον τὸν σκληρὸν θάνατον, ὅπου ὑπέφερε δι' ἐσὲ καὶ νὰ σοῦ δώσῃ χάριν νὰ ἠμπορέσῃς νὰ ἑτοιμασθῇς καθὼς πρέπει, διὰ νὰ μὴ ταραχθῆς ὅταν ἔλθῃ ὁ θάνατος, ὡς λέγει ὁ ψαλμωδός, «ἡτοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην» (ψαλμ. ριη 60).

Σημειώσεις:


23 Τὰ λόγια τοῦ ἁγίου Ἐφραίμ εἰσὶ ταῦτα «Παρακαλῶ ὑμὰς ἀδελφοί, μή τις ὑμῶν δορυφορῶν μὲ εἰς ἐπίδειξιν περιενέγκας διαπομπεύσῃ· ἀλλ' ἐπ᾽ ὤμων ἄραντές με, καὶ δρόμῳ συνοδεύσαντές μοι, κηδεύσαντες θάψετέ με, ὥσπερ ὄνειδος ἐξουθενημένον μηδὲ τὶς μὲ ἐγκωμιάσῃ ἢ ἐπαινέσῃ· ὅς δὲ ἐπιθείη μοι κοσμικὸν στολισμὸν ἀποῤῥιφείη εἰς τὸ ἐξώτερον σκότος... οὐ γὰρ ἀρμόζει καλλωπισμὸς ἁμαρτωλῷ... κηρίον μηδεὶς μοὶ ἄψῃ ἐν τῇ ἐξόδῳ μου τί γὰρ ὠφελήσει δόξα φθαρτοῦ πυρὸς ἄνδρα, ὅς ἐκ τοῦ αὐτοῦ πυρὸς ἀναλωθήτεται; (ἐν τῇ τελευταία διαθήκη).

24 Ὅθεν ὁ αὐτὸς ἅγιος Ἐφραὶμ παραγγέλλει νὰ μὴ τὸν θάψουν εἰς ἐκκλησίαν «ὁρκῶ ὑμᾶς μὴ ἐάσητε με εἰς οἶκον Θεοῦ τεθῆναι, ἢ ὑπὸ θυσιαστήριον, ἢ εἰς ἕτερον τόπον τοῦ ναοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδὴ δὲν πρέπει εἰς τὸν σαπρὸν καὶ βρωμισμένον σκώληκα νὰ ἐνταφιάζεται εἰς ναὸν καὶ ἁγίασμα Κυρίου ὅποιος δὲ τολμήσῃ τοῦτο ποιῆσαι, μὴ ἴδῃ τὸ ἐπουράνιον θυσιαστήριον μηδὲ καταξιωθείη ναοῦ βασιλείας οὐρανῶν»· ἂς φρίξωμεν ἀδελφοὶ καὶ ὡς τρομάξωμεν· διότι ἀνίσως ἕνας θεοφόρος καὶ ἅγιος Ἐφραὶμ δὲν ἔκρινεν ἄξιον τὸν ἑαυτόν του νὰ ἐνταφιασθῇ μέσα εἰς ἐκκλησίαν, πόσῳ μᾶλλον δὲν εἶναι ἄξιοι νὰ ἐνταφιάζωνται εἰς αὐτὴν οἱ ἁμαρτωλοί; Καὶ ὁ Κίτρους δὲ Ἰωάννης, καὶ ὁ Βαλσαμὼν ἀποκρίσει λή, οητῶς λέγουσι, μέσα εἰς ἐγκαινιασμένην ἐκκλησίαν νεκροὶ νὰ μὴ θάπτωνται, ὁ δὲ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Διάλογος λέγει, ὅτι ἕνας Δεφένσωρ καὶ ἐξουσιαστής, Βαλεντίνος ὀνόματι, μὲ τὸ νὰ ἐτάφη μέσα εἰς ἐκκλησίαν, ἐσύρθη τὸ μεσονύκτιον ὑπὸ τῶν δαιμόνων ἀπὸ τοὺς πόδας, καὶ ἐρρίφθη ἔξω τῆς ἐκκλησίας ὁμοίως καὶ ἕνας βαφεύς,

25 Ὅθεν καὶ ὁ θεῖος Ιωάννης τῆς Κλίμακος, ὁρίζωντας τί εἶναι ἡ μνήμη τοῦ θανάτου, εἶπε· «μνήμη θανάτου ἐστὶ καθημερινὸς θάνατος μνήμη δὲ ἐξόδου, κάθωρος στεναγμός»· καὶ πάλιν «τοῦτο ἀληθὲς τεκμήριον τῶν ἐν αἰσθήσει καρδίας μνημονευόντων τοῦ θανάτου ἡ πρὸς πᾶσαν τὴν κτίσιν ἑκούσιος ἀπροσπάθεια καὶ ἡ τοῦ ἰδίου θελήματος ἐγκατάλειψις» (Λόγ. ς' περὶ μνήμης θανάτου). Ἀναγκαία δὲ μάλιστα εἶναι ἡ μνήμη τοῦ θανάτου, ὅταν ἐνοχλῇ τὸν ἄνθρωπον ἡ ἀμέλεια· διότι εἶπον οἱ Πατέρες, ὅτι ξίφος κατὰ τῆς ἀκηδίας εἶναι ἡ μνήμη τοῦ θανάτου καὶ τῆς κολάσεως. Ἀνάγνωθι καὶ τὴν περὶ τῆς μνήμης τοῦ θανάτου ὑπόθεσιν εἰς τὸν Εὐεργετινὸν καὶ εύρήσεις ἐκεῖ πολλὰς ἱστορίας καὶ παραδείγματα, μάλιστα ἐκείνου τοῦ Γέροντος τοῦ ἐν Ραϊθῷ, ὅστις ἐκάθητο πάντοτε συλλογισμένος εἰς τὸ κελλίον του, καὶ βλέποντας κάτω καὶ τὴν κεφαλὴν του σείωντας ἔλεγε μὲ στεναγμούς. Άρα τί γίνεται; καὶ ἐσιώπα ὀλίγον καὶ πάλιν ἔλεγε τὸν αὐτὸν λόγον δουλεύωντας ὁμοῦ καὶ τὴν σειράν καὶ οὕτως ἐπέρασε τὴν ζωὴν του ἐνθυμούμενος πάντοτε τὸν θάνατον.