Η ανάγνωση των ρεπορτάζ για τα νέα κύματα διαδηλώσεων στη Γαλλία είναι σπαρακτική, τόσο κοινότοπες και πνευματικά ασήμαντες είναι, πενιχρές αναφορές για ένα πενιχρό κοινό που τρέφεται από το συσσίτιο του νεοφιλελευθερισμού και μπορεί να δει μόνο μερικά σπασμένα παράθυρα ή, στη χειρότερη περίπτωση, κάποιο είδος μουσουλμανικής απειλής. Άλλωστε, είτε φάτε αυτή τη σούπα είτε πηδήξτε από το παράθυρο, όπως έλεγε ο δάσκαλος του δημοτικού σχολείου όταν υπήρχε μια έκθεση στην τάξη, και αναμφίβολα το στιφάδο πατάτας που παρέχεται από τις κουζίνες του δημόσιου λόγου έχει αρκετά αποκρουστική γεύση, χωρίς βιταμίνες και μέταλλα, εν ολίγοις, ένα χάος που γεμίζει αλλά δεν θρέφει. Επειδή αυτό που συμβαίνει στη Γαλλία είναι μια μαζική εξέγερση ενάντια στον Μακρονισμό, ο οποίος, με τη σειρά του, είναι ένας από τους κλάδους της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης, ενώ η βία -συχνά έργο επαγγελματιών προβοκάτορων που μεταφορικά πηγαίνουν να εισπράξουν την αμοιβή τους στο υπόγειο του Μεγάρου των Ηλυσίων Πεδίων- είναι εντελώς περιθωριακή σε σχέση με τη σημασία των διαμαρτυριών.
Όλα ξεκίνησαν σε σχολεία στις φτωχές γειτονιές των μεγάλων πόλεων, αλλά η σπίθα που πυροδότησε την απογοήτευση και την οργή σε μεγάλα στρώματα νέων στα προάστια εξαπλώθηκε σαν πυρκαγιά στους μαθητές των λυκείων της μεσαίας τάξης και στη συνέχεια στις μεσαίες και εργατικές τάξεις. Η κρατική βία, που συνήθως στρέφεται ακριβώς εναντίον των φτωχότερων τάξεων, έπληξε τους πάντες. Ακολούθησαν μαζικά κλεισίματα σχολείων και lockdown. Αλλά η ασυμβίβαστη και σκληρή προσέγγιση της άρχουσας τάξης δημιούργησε αλληλεγγύη μεταξύ ευρέων τμημάτων του πληθυσμού και τροφοδότησε περαιτέρω το κίνημα. Σε αντίθεση με το παρελθόν, η εξέγερση των προαστίων δεν παρέμεινε απομονωμένη, αλλά ήταν βαθιά ριζωμένη σε ένα λαϊκό κίνημα που υποστηρίχθηκε από τη συντριπτική πλειοψηφία των νέων και μεγάλα τμήματα της εργατικής τάξης. Και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί: ενώ οι ελίτ γίνονται πλουσιότερες, το βιοτικό επίπεδο των απλών ανθρώπων μειώνεται σταθερά. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στα ερειπωμένα σχολεία και στην έλλειψη προοπτικών για το μέλλον. Και, σαν να μην έφταναν αυτά, η ελίτ του Μακρονισμού επιδεικνύει αλαζονικά τον πλούτο της. Μέσα στην αλαζονεία της, φαίνεται να ανησυχεί ελάχιστα για την τεράστια απώλεια νομιμότητας. Ως καπιταλιστική τάξη, διεκδικεί ανοιχτά αποκλειστικά δικαιώματα επί του κράτους, διαμετρικά αντίθετα με τη γαλλική ιστορία. Διότι η λαϊκή επανάσταση ήταν αυτή που δημιούργησε το έθνος και, τελικά, νομιμοποίησε το κράτος. Όχι μόνο οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Μακρόν αντιπροσωπεύει πλέον μόνο μια μικρή μειοψηφία των πλούσιων τάξεων, αλλά επίσης εδώ και καιρό δεν διαθέτει σταθερή πλειοψηφία στο κοινοβούλιο και, ως εκ τούτου, κυβερνά κυρίως με διατάγματα και μέσω της βίας στους δρόμους ενάντια στην κοινωνική και πολιτική αντιπολίτευση του λαού.
Οι νέοι έχουν χάσει κάθε ελπίδα στο σύστημα, τόσο αυτοί από πλούσιες οικογένειες όσο και αυτοί από τα προάστια, αποδεικνύοντας ότι το σύστημα χάνει την ηγεμονία του ακόμη και έναντι των ανώτερων μεσαίων τάξεων, όπως ποτέ άλλοτε. Ξαφνικά, δεν είναι πλέον οι νέοι μετανάστες από τα προάστια της εργατικής τάξης που αποτελούν την αποκλεισμένη παράλληλη κοινωνία, αλλά μάλλον η ανώτερη μεσαία τάξη που αισθάνεται περιθωριοποιημένη από τις επιλογές της. Και ούτε καν το δεξιό κίνημα της Λεπέν μπορεί να τους βοηθήσει σε αυτό το κίνημα, επειδή τάσσεται ανοιχτά με τις ελίτ. Με άλλα λόγια: η παραίτηση έχει μετατραπεί σε μια μεγάλης κλίμακας, μαζική εξέγερση των νέων. Αυτό δεν είναι όμως ένα ξαφνικό φαινόμενο, αλλά μάλλον η κορύφωση μιας μακράς ιστορίας μαζικών κινημάτων από διάφορους τομείς που επαναλαμβάνονται κάθε λίγα χρόνια. Το 1995, έλαβε χώρα μια ιστορική απεργία ενάντια σε μια μετωπική επίθεση στο κράτος πρόνοιας, ιδίως στις συντάξεις, η οποία αποκρούστηκε με επιτυχία. Στη συνέχεια, το 2016, ακόμη και πριν από τον Μακρόν, πραγματοποιήθηκαν μαζικές διαμαρτυρίες της κοινωνίας των πολιτών, με την ονομασία Nuit Debout (Νυχτερινή στάση), ενάντια στη νεοφιλελεύθερη επιδείνωση της εργατικής νομοθεσίας. Γεννημένο κοινωνικοπολιτισμικά μέσα στο αστικό αριστερό-φιλελεύθερο περιβάλλον, αντιπροσώπευε επίσης μια εξέγερση ενάντια στην πολιτική του ενσωμάτωση στο καθεστώς. Η περίοδος 2018-19 είδε τις διαμαρτυρίες των «κίτρινων γιλέκων», που συχνά ξεκινούσαν από ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων που διαμαρτύρονταν για την εξαθλίωση μπλοκάροντας δρόμους, προσπαθώντας να συνδεθούν με ορισμένα περιθώρια του εργατικού κινήματος. Το 2023, υπήρξε μια εξέγερση κατά της νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, συνοδευόμενη από μαζικές απεργίες. Τάραξε το καθεστώς, αλλά τελικά, απέτυχε να θέσει τέλος στις περικοπές των συντάξεων μέσω πολιτικά υποκινούμενων γενικών απεργιών.
Αλλά οι ρίζες όλων αυτών θα μπορούσαν να εντοπιστούν στο 1983, μετά την κατάρρευση της αριστερής κεϋνσιανής κυβέρνησης, όταν -παράδοξα, μπορεί να φαίνεται- πρόεδρος ήταν ο σοσιαλιστής Μιτεράν. Επιπλέον, και στη χώρα μας, το διαζύγιο μεταξύ της Τράπεζας της Ιταλίας και του Υπουργείου Οικονομικών, το οποίο αντιπροσώπευε ένα αποφασιστικό πλήγμα στις κοινωνικές πολιτικές καθώς και την έλευση του νεοφιλελευθερισμού, συνέβη υπό κεντροαριστερές κυβερνήσεις, αν και ενορχηστρωμένο από δύο «Αμερικανούς», τον Μπενιαμίνο Αντρεάτα (μέντορα του Πρόντι) και τον Κάρλο Αζέλιο Τσιάμπι. Το αποτέλεσμα ήταν η εξαφάνιση της εργατικής τάξης από την πολιτική σκηνή, τόσο στη Γαλλία και την Ιταλία, όσο και σε όλη την Ευρώπη. Και υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να ερμηνευτεί αυτό που συμβαίνει σήμερα. Διότι, βλέπετε, ο δεξιός λαϊκισμός, υπό την ηγεσία τής Λεπέν, έχει καθιερωθεί ως μια ψευδής αντιπολίτευση στο νεοφιλελεύθερο καθεστώς, λειτουργώντας ως εφεδρεία για την ελίτ που αγωνίζεται για συναίνεση, όπως είναι εμφανές και εδώ με τήν Μελόνι. Μέχρι στιγμής, όμως, η πιθανότητα μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης έχει αναγκάσει την πρώην, πολύ πρώην, αριστερά να ψηφίζει σταθερά το νεοφιλελεύθερο κέντρο, εμποδίζοντας έτσι την άνοδο της Λεπέν (πατέρας και κόρη). Δεδομένου ότι το πολιτικό σύστημα είναι ουσιαστικά αποκλεισμένο, οι δρόμοι παίρνουν τον λόγο. Με μια νέα εξέλιξη: η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν, ή αλλιώς ανυπότακτη, καθιερώνεται ως μια νέα πολιτική εκπροσώπηση των κατώτερων τάξεων, ένα φαινόμενο που δεν έχει παρατηρηθεί στην Ευρώπη εδώ και μισό αιώνα. Με την προεδρία του Μακρόν να πλησιάζει στο τέλος της, ο αυταρχικός νεοφιλελευθερισμός θα μπορούσε επίσης να καταρρεύσει, και τώρα δεν έχει άλλη επιλογή από το να βασιστεί στη δεξιά πτέρυγα της Λεπέν. Ο Μελανσόν προτείνει να σπάσει το παιχνίδι - την Πέμπτη Δημοκρατία - και να ξεκινήσει μια συντακτική συνέλευση για μια δημοκρατική, κοινωνική και κυρίαρχη Έκτη Δημοκρατία. Και είναι σαφές πώς αυτό συγκρούεται με την ολιγαρχική κυβέρνηση της ΕΕ. Ωστόσο, αυτός ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω εκλογών, αλλά μέσω της ευρείας οργάνωσης ενός μαζικού κινήματος, δηλαδή μέσω της οικοδόμησης μιας πραγματικής αντίπαλης δύναμης που εμποδίζει τη Γαλλία να ακολουθήσει μια πορεία παρόμοια με αυτήν της Ελλάδας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου