Συνέχεια από Δευτέρα 26. Οκτωβρίου 2026
Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ (1866-1938) 16
ΑΓΙΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ
Μετάφρασις ἐκ τοῦ ρωσικοῦ ὑπὸ τοῦ ἰδίου τοῦ συγγραφέως καὶ τοῦ Ἱερομ. Ζαχαρίου
Δ.
Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ
Πολλά έλεγε και έγραφε ο Γέροντας για το ότι όσοι τηρούν τις εντολές του Κυρίου γίνονται όμοιοι με τον Χριστό. Η εξομοίωση προς τον Χριστό μπορεί να είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη, αλλά δεν έχουν τεθεί όρια σε αυτήν. Τόσο ασύλληπτα μεγάλη είναι η κλήση του ανθρώπου. Αληθινά γίνεται όμοιος με τον Θεό.
Έλεγε ο Γέροντας:
«Τόσο αγάπησε ο Κύριος το δημιούργημά Του, ώστε ο άνθρωπος έγινε όμοιος με τον Θεό».
Θυμόταν τότε και τα λόγια του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου:
«Ὅμοιοι Αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα Αὐτὸν καθώς ἐστι» (Α΄ Ἰωάν. γ΄ 2).
Ο Γέροντας αγαπούσε απέραντα τα λόγια του Χριστού:
«Πάτερ, οὓς δέδωκάς Μοι, θέλω ἵνα ὅπου εἰμὶ Ἐγώ κἀκεῖνοι ὦσι μετ᾽ Ἐμοῦ, ἵνα θεωρῶσι τὴν δόξαν τὴν Ἐμήν» (Ἰωάν. ιζ΄ 24).
Το να θεωρεί κανείς αυτή τη δόξα χωρίς να μετέχει σε αυτήν είναι αδύνατο. Γι’ αυτό οι λόγοι «ἵνα θεωρῶσι τὴν δόξαν τὴν Ἐμήν» σημαίνουν: να δοθεί και σε αυτούς αυτή η δόξα.
«Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί», και ως ατελεύτητη Αγάπη θέλει να δώσει ολόκληρο τον Εαυτό Του στον άνθρωπο.
«Καὶ Ἐγώ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς Μοι δέδωκα αὐτοῖς» (Ἰωάν. ιζ΄ 22).
Και αν αυτή η δόξα δοθεί στους ανθρώπους, τότε, μολονότι κατά την ουσία του ο άνθρωπος παραμένει κτίσμα, γίνεται θεός κατά χάριν, δηλαδή προσλαμβάνει τη μορφή της θείας υπάρξεως. Όπως ο Χριστός, «ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων», κατά τη σάρκωσή Του προσέλαβε τη μορφή της ανθρώπινης υπάρξεως, έτσι και ο άνθρωπος, έχοντας μορφή δούλου, προσλαμβάνει εν Χριστώ τη μορφή της Θείας υπάρξεως (πρβλ. Φιλ. β΄ 6-7).
Γι’ αυτό το θέμα ούτε η Αγία Γραφή αγαπά να μιλά παρά μόνο με σώφρονα εγκράτεια.
Γιατί; Ίσως επειδή διεγείρεται η φαντασία εκείνων που ακούν και υψώνονται ονειροπόλα σε νεφελώδη ύψη, λησμονώντας ή αγνοώντας ότι ο Θεός είναι Ταπείνωση.
Γνωρίζοντας τον Κύριο ως τον πλησιέστερο και πιο οικείο Πατέρα, έλεγε ο Γέροντας ότι «το Άγιο Πνεύμα μάς έκανε οικείους Του».
Το Άγιο Πνεύμα, με την έλευσή Του μέσα στην ψυχή, καθιστά τον άνθρωπο κατά τρόπο φυσικό τόσο συγγενή με τον Θεό, ώστε η ψυχή, με μεγάλη και αναμφίβολη αίσθηση, κράζει προς τον Κύριο:
– Πάτερ!
Η ψυχή του Γέροντα αιχμαλωτιζόταν από τη θέα του μεγαλείου του Κυρίου, ο Οποίος πάσχει για τις αμαρτίες των ανθρώπων όλου του κόσμου. Έμενε κατάπληκτος μπροστά στο άμετρο της θείας αγάπης και της ταπείνωσης του Θεού.
Έψαλλε μέσα στην ψυχή του αίνους προς τον Κύριο για τα κοσμοσωτήρια πάθη Του και γνώριζε ότι αυτούς τους αίνους τούς δίδασκε η χάρη του Αγίου Πνεύματος· και ήταν γι’ αυτόν γλυκύτεροι από οτιδήποτε άλλο.
Τη δοξολογία των επουρανίων δυνάμεων την αντιλαμβανόταν ως ακατάπαυστο ύμνο προς τον Κύριο για την ταπείνωση και τα πάθη Του, με τα οποία λύτρωσε τον άνθρωπο από τον αιώνιο θάνατο.
Ο Γέροντας άκουγε μυστικά, εν Πνεύματι, εκείνους τους χερουβικούς ύμνους, τους οποίους, όπως έλεγε, «ακούν όλοι οι ουρανοί» και «είναι γλυκείς, γιατί ψάλλονται εν Αγίω Πνεύματι».
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ
Ο Γέροντας είχε μια ιδιότυπη αντίληψη: ότι τον Θεό μπορεί να Τον αναζητεί μόνο εκείνος που Τον γνώρισε και ύστερα Τον έχασε. Θεωρούσε ότι κάθε αναζήτηση του Θεού προϋποθέτει κάποια γεύση του Θεού.
Ο Θεός δεν ασκεί καμία βία πάνω στον άνθρωπο, αλλά στέκεται με μακροθυμία κοντά στην καρδιά και περιμένει ταπεινά πότε αυτή θα ανοιχθεί σε Αυτόν. Ο Ίδιος ο Θεός αναζητεί τον άνθρωπο πριν ακόμη ο άνθρωπος αναζητήσει Αυτόν. Και όταν, στην κατάλληλη στιγμή, εμφανίζεται ο Κύριος στον άνθρωπο, τότε μόνο εκείνος γνωρίζει τον Θεό κατά το μέτρο που του δόθηκε και τότε μόνο αρχίζει να αναζητεί τον Θεό, ο Οποίος κρύβεται από την καρδιά.
Έλεγε ο Γέροντας:
«Πώς θα ζητάς εκείνο που δεν έχασες; Πώς θα ζητάς εκείνο που καθόλου δεν γνωρίζεις; Αλλά η ψυχή γνωρίζει τον Κύριο και γι’ αυτό Τον αναζητεί».
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ
Κάθε άνθρωπος βλέπει στους άλλους μόνο εκείνο που, μέσω της πνευματικής του πείρας, γνώρισε για τον ίδιο του τον εαυτό. Γι’ αυτό η στάση του ανθρώπου απέναντι στον πλησίον αποτελεί ασφαλές σημείο του βαθμού αυτογνωσίας στον οποίο έχει φτάσει.
Εκείνος που έμαθε από τον ίδιο του τον εαυτό, από τη μία, σε ποιο βάθος και σε ποια ένταση μπορούν να φτάσουν οι οδύνες του ανθρώπινου πνεύματος όταν χωριστεί από το φως της αληθινής υπάρξεως και, από την άλλη, το μεγαλείο του ανθρώπου όταν βρίσκεται μέσα στον Θεό, αυτός γνωρίζει ότι κάθε ανθρώπινη ύπαρξη έχει αιώνια αξία, μεγαλύτερη από ολόκληρο τον υπόλοιπο κόσμο. Γνωρίζει την αξία του ανθρώπου, γνωρίζει ότι καθένας από τους «ἐλαχίστους τούτους» (Ματθ. κε΄ 40) είναι αγαπητός ενώπιον του Θεού. Και γι’ αυτό ποτέ, ούτε ακόμη και εσωτερικά, δεν διανοείται φόνο, δεν επιτρέπει στον εαυτό του να προξενήσει βλάβη στον πλησίον ή έστω να τον θλίψει.
Εκείνος που «απλώς πιστεύει» ή αισθάνθηκε μέσα του μόνο κάποια μέτρια χάρη και ακόμη ασαφώς «προσδοκά» την αιώνια ζωή, αυτός, κατά το μέτρο της αγάπης του προς τον Θεό, προφυλάσσει τον εαυτό του από την αμαρτία· η αγάπη του όμως είναι ατελής και μπορεί να προσβάλει τον αδελφό.
Και εκείνος που άσπλαχνα, «για χάρη του δικού του συμφέροντος», ζημιώνει τους άλλους ή ακόμη και διαπράττει φόνο, αυτός είτε εξομοιώθηκε με τα κτήνη και, στα βάθη της αυτογνωσίας του, γνωρίζει τον εαυτό του ως θηριόμορφο, δηλαδή δεν πιστεύει στην αιώνια ζωή, είτε βρίσκεται στην οδό μιας δαιμονικής πνευματικότητας.
Ο ίδιος ο Γέροντας, με την εμφάνιση του Χριστού σε αυτόν, έμαθε να διακρίνει σε κάθε άνθρωπο την εικόνα του Θεού. Τους ανθρώπους γενικά τους δεχόταν ως τέκνα του Θεού, ως φορείς του Αγίου Πνεύματος. Το Άγιο Πνεύμα, ως Πνεύμα και Φως της Αληθείας, ζει σε κάποιο μέτρο μέσα σε κάθε άνθρωπο και «φωτίζει πάντα ἄνθρωπον». Και εκείνος που παραμένει στη χάρη βλέπει αυτή τη χάρη και στους άλλους. Εκείνος όμως που δεν αισθάνεται μέσα του τη χάρη, δεν τη βλέπει ούτε στους άλλους.
Έλεγε ότι από τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος δέχεται τον πλησίον του μπορεί κανείς να κρίνει για τον βαθμό της χάρης που φέρει μέσα του:
«Αν ο άνθρωπος βλέπει στον αδελφό του την παρουσία του Αγίου Πνεύματος, σημαίνει ότι και ο ίδιος έχει μεγάλη χάρη. Αν όμως κάποιος μισεί τον αδελφό του, σημαίνει ότι ο ίδιος κατέχεται από πονηρό πνεύμα».
Αυτό το τελευταίο ήταν για τον Γέροντα εντελώς αναμφίβολο. Είχε βαθιά συνείδηση ότι κάθε άνθρωπος που μίσησε τον αδελφό του, όποιος κι αν είναι αυτός, έκανε την καρδιά του κατοικία πονηρού πνεύματος και έτσι χωρίστηκε από τον Χριστό.
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΙΟΥ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ
Τη ζωή του πνευματικού κόσμου ο Γέροντας τη γνώριζε ως ενιαία. Και λόγω αυτής της ενότητας, κάθε πνευματικό φαινόμενο αναπόφευκτα αντανακλά στην κατάσταση ολόκληρου του κόσμου· έτσι, αν το φαινόμενο είναι αγαθό, τότε ολόκληρος ο κόσμος των αγίων πνευμάτων, «όλοι οι ουρανοί», χαίρονται· και αντίθετα, αν είναι κακό, θλίβονται.
Αν και κάθε πνευματικό φαινόμενο αναπόφευκτα αφήνει το αποτύπωμά του στην ύπαρξη ολόκληρου του πνευματικού κόσμου, εντούτοις εκείνη η λεπτή αίσθηση για την οποία μιλούσε ο Γέροντας χαρακτηρίζει κυρίως τους Αγίους. Αυτή τη γνώση, η οποία υπερβαίνει τα όρια της ανθρώπινης στενότητας, την απέδιδε στην ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Η ψυχή εν Αγίω Πνεύματι «βλέπει» ολόκληρο τον κόσμο και τον περιβάλλει με αγάπη.
Ο Γέροντας ήταν βέβαιος ότι οι Άγιοι ακούν τις προσευχές μας. Έλεγε ότι αυτό γίνεται φανερό από τη διαρκή πείρα της κοινωνίας με τους Αγίους μέσα στην προσευχή. Εν Αγίω Πνεύματι, ήδη από αυτή τη ζωή, οι Άγιοι λαμβάνουν «ἐκ μέρους» αυτό το χάρισμα, το οποίο μετά την έξοδό τους προσλαμβάνει ασυγκρίτως ευρύτερες διαστάσεις.
Μιλώντας για αυτή την αληθινά θεοειδή ιδιότητα των Αγίων, ο Γέροντας θαύμαζε το άμετρο της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο:
«Τόσο αγάπησε ο Κύριος τον άνθρωπο, ώστε του έδωσε το Άγιο Πνεύμα και εν Αγίω Πνεύματι ο άνθρωπος έγινε όμοιος με τον Θεό. Εκείνοι που δεν πιστεύουν αυτό και δεν προσεύχονται στους Αγίους δεν γνώρισαν πόσο αγαπά ο Κύριος τον άνθρωπο και πόσο τον μεγάλυνε».
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Πολλές φορές έλεγε ο Γέροντας ότι «όταν όλος ο νους είναι στον Θεό, τότε ο κόσμος λησμονείται», και ταυτόχρονα γράφει:
«Ο πνευματικός άνθρωπος πετά σαν αετός στα ύψη και με την ψυχή του αισθάνεται τον Θεό και βλέπει ολόκληρο τον κόσμο, παρόλο που προσεύχεται μέσα στο σκοτάδι της νύχτας».
Γεννιέται όμως το ερώτημα: Δεν υπάρχει εδώ αντίφαση; Και ακόμη: αυτή η θεωρία του κόσμου δεν είναι φαντασία;
Αλλά πάλι ο ίδιος γράφει:
«Σπάνιες είναι οι ψυχές που Σε γνωρίζουν, και λίγοι εκείνοι με τους οποίους μπορεί κανείς να μιλήσει για Σένα».
Όντας και εμείς ανάμεσα σε εκείνους που δεν γνωρίζουν τον Θεό και δεν μπορούν να μιλήσουν γι’ Αυτόν, παρακαλούμε όλους εκείνους που γνώρισαν τον Θεό να συγχωρήσουν με επιείκεια την τολμηρή μας απόπειρα να διεισδύσουμε, έστω και λίγο, στο νόημα των λόγων του μακαρίου Γέροντα.
Η καθαρή προσευχή έλκει τον νου μέσα στην καρδιά και συγκεντρώνει σε ένα ολόκληρο τον άνθρωπο, ακόμη και το σώμα του. Ο νους, βυθιζόμενος στην καρδιά, εξέρχεται από τις μορφές του κόσμου και η ψυχή, στρεφόμενη με όλες της τις δυνάμεις προς τον Θεό μέσω της εσωτερικής προσευχής, βλέπει τον εαυτό της μέσα στο Φως που εκπορεύεται από Αυτόν, κατά έναν εντελώς ιδιαίτερο τρόπο.
Δεν βλέπει τότε τα εξωτερικά φαινόμενα ούτε τις συνθήκες της επίγειας υπάρξεως, αλλά τον ίδιο τον εαυτό της, γυμνωμένο μέσα στη φύση του και αποκαλυμμένο στα βάθη του.
Παρά το αόρατο, το απλό και «συνεσταλμένο» αυτής της θεωρίας, η οποία κατευθύνεται προς την πηγή της υπάρξεως, δηλαδή προς τον Θεό, μέσα σε αυτήν αποκαλύπτονται τα όρια ανάμεσα στα οποία κινείται το είναι ολόκληρου του κτιστού πνευματικού κόσμου· και η ψυχή, χωρισμένη από καθετί ορατό και χωρίς να βλέπει τίποτε, βλέπει μέσα στον Θεό ολόκληρο τον κόσμο και αισθάνεται την ενότητά της μαζί του, προσευχόμενη γι’ αυτόν.
«Αλλά εγώ ένα μόνο πράγμα επιθυμώ: να προσεύχομαι για όλους όπως και για τον ίδιο μου τον εαυτό», γράφει ο Γέροντας.
Όλοι εμείς πολλές φορές έχουμε ενθουσιαστεί θεωρώντας το μεγαλείο και την ομορφιά της φύσης. Αλλά να, μπροστά μας βρίσκεται, για παράδειγμα, μια μικρή άχρωμη φωτογραφία, όπου αντί για τις απέραντες και απρόσιτες στο μάτι εκτάσεις βλέπουμε ένα κομμάτι χαρτί· αντί για τον απερίγραπτο πλούτο του φωτός, των κινήσεων, των χρωμάτων και των μορφών, βλέπουμε μια φτωχή σειρά από μαύρες και γκρίζες κηλίδες.
Όσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα στη μικρή, νεκρή φωτογραφία και σε εκείνο που απεικονίζεται σε αυτήν, τόσο μεγάλη και ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά ανάμεσα σε όσα ειπώθηκαν παραπάνω και σε εκείνη τη ζωή που κρύβεται πέρα από αυτά.
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΡΟΠΩΝ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Κάθε άνθρωπος βλέπει στους άλλους μόνο εκείνο που, μέσω της πνευματικής του πείρας, γνώρισε για τον ίδιο του τον εαυτό. Γι’ αυτό η στάση του ανθρώπου απέναντι στον πλησίον αποτελεί ασφαλές σημείο του βαθμού αυτογνωσίας στον οποίο έχει φτάσει.
Εκείνος που έμαθε από τον ίδιο του τον εαυτό, από τη μία, σε ποιο βάθος και σε ποια ένταση μπορούν να φτάσουν οι οδύνες του ανθρώπινου πνεύματος όταν χωριστεί από το φως της αληθινής υπάρξεως και, από την άλλη, το μεγαλείο του ανθρώπου όταν βρίσκεται μέσα στον Θεό, αυτός γνωρίζει ότι κάθε ανθρώπινη ύπαρξη έχει αιώνια αξία, μεγαλύτερη από ολόκληρο τον υπόλοιπο κόσμο. Γνωρίζει την αξία του ανθρώπου, γνωρίζει ότι καθένας από τους «ἐλαχίστους τούτους» (Ματθ. κε΄ 40) είναι αγαπητός ενώπιον του Θεού. Και γι’ αυτό ποτέ, ούτε ακόμη και εσωτερικά, δεν διανοείται φόνο, δεν επιτρέπει στον εαυτό του να προξενήσει βλάβη στον πλησίον ή έστω να τον θλίψει.
Εκείνος που «απλώς πιστεύει» ή αισθάνθηκε μέσα του μόνο κάποια μέτρια χάρη και ακόμη ασαφώς «προσδοκά» την αιώνια ζωή, αυτός, κατά το μέτρο της αγάπης του προς τον Θεό, προφυλάσσει τον εαυτό του από την αμαρτία· η αγάπη του όμως είναι ατελής και μπορεί να προσβάλει τον αδελφό.
Και εκείνος που άσπλαχνα, «για χάρη του δικού του συμφέροντος», ζημιώνει τους άλλους ή ακόμη και διαπράττει φόνο, αυτός είτε εξομοιώθηκε με τα κτήνη και, στα βάθη της αυτογνωσίας του, γνωρίζει τον εαυτό του ως θηριόμορφο, δηλαδή δεν πιστεύει στην αιώνια ζωή, είτε βρίσκεται στην οδό μιας δαιμονικής πνευματικότητας.
Ο ίδιος ο Γέροντας, με την εμφάνιση του Χριστού σε αυτόν, έμαθε να διακρίνει σε κάθε άνθρωπο την εικόνα του Θεού. Τους ανθρώπους γενικά τους δεχόταν ως τέκνα του Θεού, ως φορείς του Αγίου Πνεύματος. Το Άγιο Πνεύμα, ως Πνεύμα και Φως της Αληθείας, ζει σε κάποιο μέτρο μέσα σε κάθε άνθρωπο και «φωτίζει πάντα ἄνθρωπον». Και εκείνος που παραμένει στη χάρη βλέπει αυτή τη χάρη και στους άλλους. Εκείνος όμως που δεν αισθάνεται μέσα του τη χάρη, δεν τη βλέπει ούτε στους άλλους.
Έλεγε ότι από τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος δέχεται τον πλησίον του μπορεί κανείς να κρίνει για τον βαθμό της χάρης που φέρει μέσα του:
«Αν ο άνθρωπος βλέπει στον αδελφό του την παρουσία του Αγίου Πνεύματος, σημαίνει ότι και ο ίδιος έχει μεγάλη χάρη. Αν όμως κάποιος μισεί τον αδελφό του, σημαίνει ότι ο ίδιος κατέχεται από πονηρό πνεύμα».
Αυτό το τελευταίο ήταν για τον Γέροντα εντελώς αναμφίβολο. Είχε βαθιά συνείδηση ότι κάθε άνθρωπος που μίσησε τον αδελφό του, όποιος κι αν είναι αυτός, έκανε την καρδιά του κατοικία πονηρού πνεύματος και έτσι χωρίστηκε από τον Χριστό.
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΙΟΥ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ
Τη ζωή του πνευματικού κόσμου ο Γέροντας τη γνώριζε ως ενιαία. Και λόγω αυτής της ενότητας, κάθε πνευματικό φαινόμενο αναπόφευκτα αντανακλά στην κατάσταση ολόκληρου του κόσμου· έτσι, αν το φαινόμενο είναι αγαθό, τότε ολόκληρος ο κόσμος των αγίων πνευμάτων, «όλοι οι ουρανοί», χαίρονται· και αντίθετα, αν είναι κακό, θλίβονται.
Αν και κάθε πνευματικό φαινόμενο αναπόφευκτα αφήνει το αποτύπωμά του στην ύπαρξη ολόκληρου του πνευματικού κόσμου, εντούτοις εκείνη η λεπτή αίσθηση για την οποία μιλούσε ο Γέροντας χαρακτηρίζει κυρίως τους Αγίους. Αυτή τη γνώση, η οποία υπερβαίνει τα όρια της ανθρώπινης στενότητας, την απέδιδε στην ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Η ψυχή εν Αγίω Πνεύματι «βλέπει» ολόκληρο τον κόσμο και τον περιβάλλει με αγάπη.
Ο Γέροντας ήταν βέβαιος ότι οι Άγιοι ακούν τις προσευχές μας. Έλεγε ότι αυτό γίνεται φανερό από τη διαρκή πείρα της κοινωνίας με τους Αγίους μέσα στην προσευχή. Εν Αγίω Πνεύματι, ήδη από αυτή τη ζωή, οι Άγιοι λαμβάνουν «ἐκ μέρους» αυτό το χάρισμα, το οποίο μετά την έξοδό τους προσλαμβάνει ασυγκρίτως ευρύτερες διαστάσεις.
Μιλώντας για αυτή την αληθινά θεοειδή ιδιότητα των Αγίων, ο Γέροντας θαύμαζε το άμετρο της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο:
«Τόσο αγάπησε ο Κύριος τον άνθρωπο, ώστε του έδωσε το Άγιο Πνεύμα και εν Αγίω Πνεύματι ο άνθρωπος έγινε όμοιος με τον Θεό. Εκείνοι που δεν πιστεύουν αυτό και δεν προσεύχονται στους Αγίους δεν γνώρισαν πόσο αγαπά ο Κύριος τον άνθρωπο και πόσο τον μεγάλυνε».
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ
Πολλές φορές έλεγε ο Γέροντας ότι «όταν όλος ο νους είναι στον Θεό, τότε ο κόσμος λησμονείται», και ταυτόχρονα γράφει:
«Ο πνευματικός άνθρωπος πετά σαν αετός στα ύψη και με την ψυχή του αισθάνεται τον Θεό και βλέπει ολόκληρο τον κόσμο, παρόλο που προσεύχεται μέσα στο σκοτάδι της νύχτας».
Γεννιέται όμως το ερώτημα: Δεν υπάρχει εδώ αντίφαση; Και ακόμη: αυτή η θεωρία του κόσμου δεν είναι φαντασία;
Αλλά πάλι ο ίδιος γράφει:
«Σπάνιες είναι οι ψυχές που Σε γνωρίζουν, και λίγοι εκείνοι με τους οποίους μπορεί κανείς να μιλήσει για Σένα».
Όντας και εμείς ανάμεσα σε εκείνους που δεν γνωρίζουν τον Θεό και δεν μπορούν να μιλήσουν γι’ Αυτόν, παρακαλούμε όλους εκείνους που γνώρισαν τον Θεό να συγχωρήσουν με επιείκεια την τολμηρή μας απόπειρα να διεισδύσουμε, έστω και λίγο, στο νόημα των λόγων του μακαρίου Γέροντα.
Η καθαρή προσευχή έλκει τον νου μέσα στην καρδιά και συγκεντρώνει σε ένα ολόκληρο τον άνθρωπο, ακόμη και το σώμα του. Ο νους, βυθιζόμενος στην καρδιά, εξέρχεται από τις μορφές του κόσμου και η ψυχή, στρεφόμενη με όλες της τις δυνάμεις προς τον Θεό μέσω της εσωτερικής προσευχής, βλέπει τον εαυτό της μέσα στο Φως που εκπορεύεται από Αυτόν, κατά έναν εντελώς ιδιαίτερο τρόπο.
Δεν βλέπει τότε τα εξωτερικά φαινόμενα ούτε τις συνθήκες της επίγειας υπάρξεως, αλλά τον ίδιο τον εαυτό της, γυμνωμένο μέσα στη φύση του και αποκαλυμμένο στα βάθη του.
Παρά το αόρατο, το απλό και «συνεσταλμένο» αυτής της θεωρίας, η οποία κατευθύνεται προς την πηγή της υπάρξεως, δηλαδή προς τον Θεό, μέσα σε αυτήν αποκαλύπτονται τα όρια ανάμεσα στα οποία κινείται το είναι ολόκληρου του κτιστού πνευματικού κόσμου· και η ψυχή, χωρισμένη από καθετί ορατό και χωρίς να βλέπει τίποτε, βλέπει μέσα στον Θεό ολόκληρο τον κόσμο και αισθάνεται την ενότητά της μαζί του, προσευχόμενη γι’ αυτόν.
«Αλλά εγώ ένα μόνο πράγμα επιθυμώ: να προσεύχομαι για όλους όπως και για τον ίδιο μου τον εαυτό», γράφει ο Γέροντας.
Όλοι εμείς πολλές φορές έχουμε ενθουσιαστεί θεωρώντας το μεγαλείο και την ομορφιά της φύσης. Αλλά να, μπροστά μας βρίσκεται, για παράδειγμα, μια μικρή άχρωμη φωτογραφία, όπου αντί για τις απέραντες και απρόσιτες στο μάτι εκτάσεις βλέπουμε ένα κομμάτι χαρτί· αντί για τον απερίγραπτο πλούτο του φωτός, των κινήσεων, των χρωμάτων και των μορφών, βλέπουμε μια φτωχή σειρά από μαύρες και γκρίζες κηλίδες.
Όσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα στη μικρή, νεκρή φωτογραφία και σε εκείνο που απεικονίζεται σε αυτήν, τόσο μεγάλη και ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά ανάμεσα σε όσα ειπώθηκαν παραπάνω και σε εκείνη τη ζωή που κρύβεται πέρα από αυτά.
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΡΟΠΩΝ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου