Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (2) (Payback 2009).

    Συνέχεια από: Παρασκευή 8 Μαίου 2026

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!

Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.(συνέχεια)        

          Προσφάτως ο φιλόσοφος Daniel Dennet, σε ένα άρθρο γραμμένο για το “New York Times”, εξήγγειλε θαυμαστά το είδος τής διανοητικής αυτοκατηγορίας. Και από αυτόν μπορούμε να μάθουμε: “Δεν είμαστε μία μειονότης, πολύ πιθανώς είμαστε η πάσχουσα πλειοψηφία”. Είμαστε παντού. Θα μπορούσαμε να είμαστε οι αδελφοί σας και οι αδελφές σας, οι γιοί και οι θυγατέρες. Είμαστε νοσοκόμες και γιατροί, αστυνομικοί και δάσκαλοι, δημοσιογράφοι και επιστήμονες. Είμαστε ήδη στα άσυλα και στα σχολεία. Και κάθε μέρα γινόμαστε περισσότεροι.

          Είναι μία πρόοδος που δεν έχει το ίσο της. Είναι μία πρόοδος όπου ανταγωνίζονται μεταξύ τους όχι μόνον η βλακεία αλλά και οι έξυπνοι. Εάν επρόκειτο για βλακεία και χάσιμο χρόνου, για τον εξευτελισμό τού ανθρώπινου όντος και της εξυπνάδας του, για το άδειασμα των καλύτερων ιδιοτήτων αυτού που κοιτάζει, τότε θα έφτανε μία ματιά στα σκουπίδια τών προγραμμάτων τής ιδιωτικής τηλεόρασης. Μαζί με την IBM, ο Clay Shirky, επιστήμων τής επικοινωνίας, Αμερικάνος, αξιολόγησε τήν διανοητική προσπάθεια με κάποια ακρίβεια : ολόκληρο το σχέδιο τής Wikipedia μετρώντας κάθε γραμμή σε όλες τις γλώσσες, φτάνει τίς 98 εκατομμύρια ώρες ανθρώπινης σκέψης. Πρόκειται για έναν γιγάντειο αριθμό, ο οποίος όμως μειώνεται κατά πολύ εάν υπολογίσουμε ότι εξισούται με το σύνολο τής διαφημίσεως που βλέπεται στην τηλεόραση μόνον σε ένα week end από όλους τους Αμερικάνους τηλεθεατές. Εκείνα τα 98 εκατομμύρια ώρες τής Wikipedia είναι αυτό που ο Shirky ονομάζει surplus cognitivo (υπερβάλλουσα γνώση). Όποιος κάνει λόγο για την ψηφιακή εποχή δεν μιλά μόνον για ένα μέσο. Μιλά για μία βιομηχανία σκέψεων. Στο Internet θα υπάρχει επίσης πολύ βλακεία, αλλά υπάρχουν και καταπληκτικές διάνοιες, όχι μόνον στα κείμενα αλλά επίσης και ιδιαιτέρως στους αόρατους κωδικούς τού κομπιούτερ που μας οδηγούν. Πίσω από εκείνες τις σκοτεινές συντομεύσεις τού κειμένου κρύβονται οι αληθινοί “διευθυντές δικτύου” τής ζωής μας. Ανάμεσα τους υπάρχουν μερικά από τα πιο έξυπνα άτομα τού κόσμου.

          Κανένας δεν αμφιβάλλει πλέον ότι εισήλθαμε σε μία νέα εποχή, αλλά οι αμφιβολίες γύρω από πού μας οδηγεί αυξάνουν καθημερινώς.  

Η αίσθηση τής αμνησίας και αχρηστίας δεν συγκρούεται με τις γιγαντιαίες ποσότητες δεδομένων τα οποία απομνημονεύουμε ημερησίως: αντιθέτως είναι η συνέπεια. Δεν χάνεται τίποτε και καμία ερώτηση δεν μένει χωρίς απάντηση. Σύμφωνα με έναν υπολογισμό του πανεπιστημίου τής Καλιφόρνια τού Μπέρκλεϋ, το 2003 αρχειοθετήθηκαν, σε όλους τους ενισχυτές μνήμης πού είναι γνωστοί από την εφημερίδα, μέχρι το Internet, πέντε exabyte νέες πληροφορίες. Αυτός ο τερατώδης αριθμός αντιστοιχεί σε όλες τις λέξεις οι οποίες εκφράστηκαν από την ανθρωπότητα στην ιστορία! Μία πιο πρόσφατη μελέτη, η οποία δημοσιεύεται το 2010, θα δείξει μία μεγαλύτερη έκρηξη πληροφοριών. Κάθε μία από αυτές τις πληροφορίες πρέπει να έχει παραχθεί και αποσταλεί από κάποιον και να έχει διαβαστεί και απομνημονευθεί από κάποιον άλλον. Στο μέσον πρέπει να υπάρχει στα σίγουρα πολύ σκουπίδι, αλλά επειδή καθένας συμμετέχει στην γραφή τού μεγάλου κειμένου τού κόσμου, υπάρχουν και αμέτρητες σκέψεις και γνώσεις οι οποίες σύμφωνα με την σημερινή αντίληψη τής εξυπνάδας, θα έπρεπε να αφορούν και να ενδιαφέρουν όλους. Δεν υπάρχουν πλέον μυαλά αρκετά για να μπορέσουν να χωρέσουν την δημογραφική έκρηξη τών ιδεών, γράφει ο Dennet!

          Οι πληροφορίες κατασπαράσσουν την προσοχή: είναι η τροφή τους. Αλλά δεν υπάρχει αρκετή προσοχή για όλες τις πληροφορίες, ούτε καν στην προσωπική μας ζωή. Εάν η δημογραφική έκρηξη συγκρούεται με την έλλειψη τροφής, εξαπολύοντας σκληρές μάχες για την απόκτησή της,  μερικά είδη εξαφανίζονται και άλλα επιβιώνουν. Το γνωρίζουμε διότι ο Δαρβίνος είχε διαβάσει τις δημογραφικές θεωρίες τού Thomas Malthus, οι οποίες τον βοήθησαν να αναπτύξει την δική του θεωρία τής εξελίξεως. Τα κεφάλια μας έγιναν οι πλατφόρμες μιάς μάχης για την επιβίωση τών πληροφοριών, ιδεών και σκέψεων και όσο περισσότερο τρέφουμε τις σκέψεις μας, τόσο μπλεκόμαστε και εμείς οι ίδιοι στην μάχη!

          Μέχρι τώρα αφορούσε μόνον εκδοτικούς οίκους και εφημερίδες, τηλεόραση και βιομηχανία της μουσικής. Αλλά ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Η δαρβινική μάχη για την επιβίωση αρχίζει να εμπλέκει και το άτομο, την επικοινωνία του με τους άλλους, την ικανότητα μνήμης (τον μεγαλύτερο εχθρό των νέων πληροφοριών), την κοινωνική ζωή, την επαγγελματική καριέρα όπως και την προσωπική οι οποίες από καιρό αποτελούν μέρος του ψηφιακού σύμπαντος.

          Οι τρείς ιδεολογίες οι οποίες τούς τελευταίους δύο αιώνες άλλαξαν την ζωή τού πλήθους με μαζικό και διαρκή τρόπο, υπήρξαν ο Taylorismo (δηλαδή η τελειοποίηση τής εργασίας η οποία διοικείται με το χρονόμετρο και την ώθηση στην μέγιστη επάρκεια), ο μαρξισμός και ο δαρβινισμός. Και τα τρία αυτά οράματα τού κόσμου ξαναβρίσκονται στην ψηφιακή εποχή σε μία “προσωποποιημένη” εκδοχή, όχι σαν ιδεολογίες αλλά σαν πράξεις ζωής: ο taylorismo κάτω από την φόρμα multitasking, ο μαρξισμός κάτω από την φόρμα δωρεάν πληροφοριών (αλλά επίσης και με ένα είδος “αυτοεκμετάλλευσης” στο Internet, κάτι που ευνοεί πάνω απ’όλα το Google) και ο δαρβινισμός με την φόρμα του πλεονεκτήματος για όποιον έχει πρόσβαση πρώτος σε μία οποιαδήποτε αποφασιστική πληροφορία.

          Αυτό το βιβλίο θέλει να αποδείξει πώς η έκρηξη τών πληροφοριών τροποποιεί την μνήμη μας, την προσοχή και την διανοητική ικανότητα, πώς το μυαλό μας αλλάζει φυσικά, μ’έναν τρόπο ο οποίος μπορεί να παρομοιαστεί μόνον με τις αλλαγές των μυών και του σώματος που συνέβησαν κατά την διάρκεια της Βιομηχανικής επανάστασης! Κανένας δεν μπορεί να γλιτώσει από αυτή την μεταμόρφωση. Αλλά αυτές είναι μόνον οι προετοιμασίες για μία μεταμόρφωση απείρως μεγαλύτερη, η οποία πάει πέρα από την επικοινωνία με κινητά και κομπιούτερ, το Multitasking και την ομαδική νοημοσύνη. Θα γίνουμε μάρτυρες μιας στροφής εποχής η οποία σύμφωνα με τον ιστορικό της επιστήμης George Dyson θα χαρακτηρίζεται από την γένεση ενός νέου είδους νοημοσύνης. Εκείνο που αντιλαμβανόμαστε σήμερα σαν μία υπερφόρτωση διανοητική η οποία οφείλεται στις νέες τεχνολογίες, η οποία συμβαδίζει με την φυσική επιθυμία να τις χρησιμοποιήσουμε, είναι ο πόνος που προκαλείται από την προσπάθεια προσαρμογής σ’αυτή την νέα νοημοσύνη.

          Η ψηφιακή κοινωνία είναι πάνω στο σημείο να επαναπρογραμματίσει την εσωτερική μας ζωή. Σε όλον τον κόσμο τα κομπιούτερ άρχισαν να συγκεντρώνουν μαζί την νοημοσύνη τους και να ανταλλάσσουν τις αντίστοιχες εσωτερικές καταστάσεις. Και εδώ και δύο χρόνια οι άνθρωποι τα ακολούθησαν σ’αυτόν τον δρόμο. Μέχρις ότου υποταχθούμε στην καθοδήγηση τών μηχανών, θα είμαστε καταδικασμένοι στην κατωτερότητα, κατασπαραγμένοι από τον φόβο να χάσουμε κάτι από το ένστικτο να καταναλώσουμε κάθε πληροφορία. Θα ξεμάθουμε να σκεφτόμαστε σε αυτόνομο τρόπο διότι δεν θα γνωρίζουμε πλέον τί είναι σημαντικό και τί δεν είναι. Και θα υποταχθούμε σε όλα τα πεδία στην κυριαρχία των μηχανών. Η σκέψη μεταναστεύει προς το εξωτερικό, εγκαταλείπει το πιο βαθύ μας είναι και αναπτύσσεται σε ψηφιακές πλατφόρμες: Ανάμεσα στα αποτελέσματα της γνωσιακής υπερφόρτωσης υπάρχει η αίσθηση ότι η ζωή είναι προκαθορισμένη με μαθηματικό τρόπο και δεν αλλάζει πλέον η μοίρα μας!

          Αλλά στο Internet και στις αναδιπλώσεις των ψηφιακών τεχνολογιών  κρύβεται και μία εκπληκτική δυνατότης. Υπάρχει μία έξοδος η οποία μοιάζει σήμερα πιο προσβάσιμη από ποτέ. Η τελειότης τών ερχόμενων συστημάτων μας βοηθά μόνον εάν επιτρέψουμε την πολυτέλεια να είμαστε λιγότερο τέλειοι! Μάλιστα να δυναμώσουμε με τις ελλείψεις μας και τις ατέλειές μας κάτι που οι υπολογιστές δεν έχουν και θα έπρεπε να μας ζηλεύουν: δημιουργικότητα, ανοχή και πνευματική παρουσία!

Συνεχίζεται με το 2^ο κεφάλαιο.

Αμέθυστος.

Ανώνυμος είπε...

Αυτό το κείμενο είναι από έναν άνθρωπο που πράγματι ανησυχεί, και δεν παραιτείται... Ας το συγκρίνουμε (αν και είναι ασύγκριτο) με την αφόρητη λογοδιάρροια του Χαρράρι... Τέλος πάντων, η ανθρωπότητα είναι μπροστά στην κρίση, κι αυτό φαίνεται στο "πρακτικό" πεδίο απ' τον μεγάλο πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, τον πόλεμο ανάμεσα σ' αυτό που έχει ακόμα ένα περιεχόμενο και σε κείνο που δεν είναι πια παρά αέρας κοπανιστός

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (1)

 Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!

Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.        

Όσον αφορά εμένα, οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν είμαι πλέον στο ύψος τών διανοητικών απαιτήσεων τής εποχής μας. Διαχειρίζομαι την κίνηση τών δεδομένων, τα SMS τα e-mail, τα tweet, τους ιστοχώρους τών πληροφοριών, τις κλήσεις του κινητού και τους συνδέσμους των νέων όπως κάνει ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας. Προσπαθώ πάντοτε να αποφύγω μία σύγκρουση και έχω πάντοτε την ανησυχία ότι έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό. Χωρίς την Google θα ήμουν χαμένος: δεν θα μπορούσα πλέον να βρώ έναν τεχνίτη ή να κάνω οποιαδήποτε έρευνα.

          Εάν αύριο έχανα την πρόσβαση στο Internet ή σε έναν υπολογιστή, δεν θα αισθανόμουν μόνον ασύνδετος με έναν μεταδότη, αλλά θα αντιλαμβανόμουν το τραγικό τέλος μιας κοινωνικής σχέσης.

          Την ημέρα τού χρίσματος, όταν δέχθηκα σαν δώρο τον υπολογιστή παιχνίδι Logicus τής Kosmos, εισήλθα με χαρά στο κυνήγι τών εξοπλισμών με εκείνη που ήταν τότε η πιο προχωρημένη τεχνολογία. Όταν αγόρασα τον πρώτο μου υπολογιστή Amstrad γνώριζα ήδη τον νόμο τού Moore σύμφωνα με τον οποίο η ταχύτης τού επεξεργαστή διπλασιάζει κάθε δύο χρόνια.

          Όπως και οι άλλοι καταλαβαίνω πολύ λίγο τις οδηγίες χρήσεως, αλλά στο τέλος κατόρθωνα πάντοτε να χρησιμοποιώ τα μηχανήματα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμογής. Δεν καταπιέστηκα ποτέ από τα κομπιούτερ. Στέλνω sms σε μεγάλες ποσότητες, έχω λογαριασμό twitter αχρησιμοποίητο και ακολουθούμενο από λίγα πρόσωπα (τα οποία εξάλλου δεν γνωρίζω), και γνωρίζω που να βρώ στο διαδίκτυο τις απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

          Θέλω να πώ δεν είμαι ο “amish” τής εποχής τού διαδικτύου, ούτε ένας ερημίτης τής τεχνολογίας. Λέω όλα αυτά μόνον για να εισάγω, ήδη από την επόμενη παράγραφο στην υποψία ότι έχασα απλώς την ικανότητα μου στην μάθηση!

          Και όμως υπάρχει κάτι που δεν λειτουργεί πλέον. Το κεφάλι μου δεν ακολουθεί πλέον τήν πορεία μου. Δεν έχω ακριβώς την εντύπωση ότι δεν καταλαβαίνω πλέον τον κόσμο όπως χθές. Το πρόβλημα είναι η διεπαφή μου άνθρωπος-μηχανή. “Ο εγκέφαλος δεν είναι παρά μία μηχανή κρέατος” είπε ήδη δεκαετίες πριν με έναν ελαφρώς υποτιμητικό τόνο ο Marvin Minsky, ένας από τούς Πατέρες τής πληροφορικής. Μάλλον λοιπόν η δική μου μηχανή κρέατος δεν λειτουργεί πολύ καλά.

          Τώρα πιά είναι σαν το δικό μου Web browser να λειτουργεί σε δύο   διαφορετικές πλατφόρμες : μία έκδοση στον υπολογιστή μου και μία πολύ πιο αργή, στο κεφάλι μου. Για να βοηθήσουν ένα κινητό χαμηλής δέσμης να μπορεί να εικονίζει έναν ιστοχώρο γεμάτον στολίδια, οι προγραμματιστές επινόησαν μία μέθοδο που ονόμασαν graceful degradation, που θα πει “μερική παρακμή”. Ο ιστοχώρος ας πούμε παρουσιάζεται με κάποια απλότητα, για να μην πληγώσει την υπερηφάνεια τού κινητού, το οποίο σ’αυτή την περίπτωση παίζει τον ρόλο τού φτωχού συγγενούς!

          Να λοιπόν που, με την ροή τών πληροφοριών από τις οποίες βομβαρδιζόμαστε σήμερα το μυαλό μου έχει μία συνεχή αναφορά μερικής παρακμής. Αισθάνομαι ότι η βιολογική απόληξη στο κεφάλι μου διαθέτει πλέον μόνον περιορισμένες λειτουργίες και στο μπέρδεμά του αρχίζει να μαθαίνει πάρα πολλά λανθασμένα πράγματα!

          Αλλά έχω και εγώ την υπερηφάνεια μου και είμαι πεπεισμένος ότι αυτό που συμβαίνει σε μένα συμβαίνει οπωσδήποτε και στους άλλους: πιστεύω ότι συνέβη, για να χρησιμοποιήσω έναν όρο ο οποίος αρέσει στους πληροφοριστές, μία αναδρομικότητα η οποία απορροφά, κατασπαράσσει και εγκαταλείπει σαν ένα άδειο κέλυφος, εκείνο το μέρος της προσοχής το οποίο πριν αφιερώναμε στους εαυτούς μας. Γίνεται λόγος για Feed back, κατά γράμμα μία διατροφική οπισθοδρόμηση. Αλλά ποιος τρέφεται με την προσοχή μας;

          Κανένα sms κανένα blog, κανένα μαιλ, δεν πετιέται στο κενό. Καμία έρευνα, κανένα tweet, κανένα κλίκ δεν χάνεται, τίποτε δεν εξαφανίζεται και όλα τροφοδοτούν τράπεζες δεδομένων. Με τις σκέψεις, τις λέξεις και τα email τροφοδοτούμε την ανάπτυξη ενός τεράστιου συνθετικού εγκεφάλου. Δεν είναι ο εξανθρωπισμός μίας τεχνικής προόδου. Είναι ακριβώς αυτό που συμβαίνει, όπως θα δούμε σ’αυτό το βιβλίο.

          Νομίζω πώς πολλοί αντιλαμβάνονται ήδη την τιμή που πληρώνουμε. Κυριολεκτικά. Μερικές φορές καταστρεφόμαστε! Συνέβη για παράδειγμα στον καθηγητή του Stanford Lawrence Lessig, ο οποίος πριν δύο χρόνια δήλωσε την δική του χρεοκοπία emai, αφού στο γραμματοκιβώτιο του είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες αδιάβαστα μαιλ, τα οποία δεν κατόρθωσε να διαβάσει ούτε μετά από ογδόντα ώρες!

          Εγώ δεν είμαι ακόμη έτοιμος να παραιτηθώ, αλλά είμαι αφηρημένος, χωρίς μνήμη και το μυαλό μου συνεχίζει να αφαιρείται. Ζώ συνεχώς με την αίσθηση ότι θα χάσω ή θα ξεχάσω μία πληροφορία, και δεν υπάρχει καμία ρύθμιση τού κινδύνου ικανή να με βοηθήσει. Το χειρότερο είναι ότι δεν ξέρω ούτε καν αν αυτό που γνωρίζω είναι σημαντικό ή εάν αυτό που ξέχασα δεν είναι!

          Κάθε μέρα τελειώνω τις περισσότερες φορές σε μία κατάσταση ψεύτικου συναγερμού με όλα όσα συνεπάγεται. Σε λίγο θα μπορούσα να γίνω μέλος τιμητικό εκείνης της αυξανόμενης ομάδος Ιαπωνέζων οι οποίοι όχι μόνον χάνουν συστηματικά τον σταθμό τού μετρό που πρέπει να κατέβουν, αλλά τώρα πλέον δεν θυμούνται ούτε πώς ονομάζεται.

          Συμπερασματικώς: αισθάνομαι κατασπαραγμένος. Είναι μία πικρή και δύσκολη παραδοχή. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε ούτε και αν σβύσουμε την οθόνη. Συναντούμε συνεχώς πρόσωπα που γράφουν SMS με το κινητό ή ελέγχουν τα μαιλ σε κάθε κατάσταση. Είναι πάντοτε προσκολλημένοι στον φορητό υπολογιστή και όλο και πιο συχνά κατά την διάρκεια των τηλεφωνημάτων ακούω αυτούς τούς θορύβους παρόμοιους με έντομα που περπατούν, πράγμα που σημαίνει ότι ο συνομιλητής μου στην άλλη άκρη της γραμμής γράφει ενώ μου μιλά. Σε κάθε στιγμή κυκλοφορούν στον κόσμο χιλιάδες πληροφορίες οι οποίες δεν ανακοινώνουν πλέον αποτελέσματα αλλά κάτι ταυτόχρονο και σύγχρονο. Τα αποτελέσματα των εκλογών μεταδίδονται διά του twitter. Στην Νέα Υόρκη ένας δικαστής ήθελε να αποκλείσει έναν ένορκο διότι είχαν ανακαλύψει ότι, αντίθετα από τις επεξηγήσεις είχε κάνει έρευνα στην Google για τα παρασκήνια τής υποθέσεως. Και στην συνέχεια ανεκαλύφθη ότι το ίδιο πράγμα είχαν κάνει άλλοι οχτώ ένορκοι. Η δίκη ματαιώθη.

          Στο Αρκάνσας ένας ένορκος μετέδιδε στο Twitter τις εξελίξεις της δίκης που συμμετείχε.

          Το νέο ταυτόσημο και σύγχρονο των πληροφοριών έχει έναν δίδυμο αδελφό τον οποίο βαπτίσαμε multitas king. Όλοι εμείς που παρατηρούμε τις οθόνες τού κομπιούτερ επιδιδόμαστε σ’αυτό τον συνεχή εφοδιασμό, όπως ρίχνουμε τροφή στα κλουβιά ζώων που ούτε βλέπουμε. Σ’αυτό υπάρχει μία βιασύνη σαν κάτι να κινδυνεύει να πεθάνει από πείνα. Έχω την εντύπωση ότι οι γνωστοί μου μιλούν όλο και πιο γρήγορα, σαν να προβλέπουν ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να τους ακούσουμε, δεδομένου τού δυνατού συναγωνισμού των πληροφοριών.

          Το γεγονός ότι και άλλοι βρίσκονται στην δική μου κατάσταση με ησυχάζει. Και ταυτοχρόνως δεν με ησυχάζει. Στο γραμματοκιβώτιο μου υπάρχει εδώ και μέρες το μήνυμα ενός διευθυντού λογοτεχνικού περιοδικού τής Αμερικής. Παραπονείται ότι μάλλον οι ειδικοί του σύμβουλοι δεν είναι πλέον εις θέσιν να διαβάσουν τα διηγήματα τού William Faulkner. Στην συνέχεια προσθέτει με ένα ίχνος πικρίας ότι ούτε αυτός διαβάζει πλέον την λογοτεχνία τού 1800, διότι συνήθισε στην ταχύτητα και στην διαθεσιμότητα πηγών πληροφορίας πολύ πιο διαφορετικών.

          Εμείς, παραφορτωμένοι πληροφορίες πρέπει να εξομολογηθούμε.

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (2) (Payback 2009).

   Συνέχεια από: Σάββατο 2 Αυγούστου 2025

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!

Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.(συνέχεια)        

          Προσφάτως ο φιλόσοφος Daniel Dennet, σε ένα άρθρο γραμμένο για το “New York Times”, εξήγγειλε θαυμαστά το είδος τής διανοητικής αυτοκατηγορίας. Και από αυτόν μπορούμε να μάθουμε: “Δεν είμαστε μία μειονότης, πολύ πιθανώς είμαστε η πάσχουσα πλειοψηφία”. Είμαστε παντού. Θα μπορούσαμε να είμαστε οι αδελφοί σας και οι αδελφές σας, οι γιοί και οι θυγατέρες. Είμαστε νοσοκόμες και γιατροί, αστυνομικοί και δάσκαλοι, δημοσιογράφοι και επιστήμονες. Είμαστε ήδη στα άσυλα και στα σχολεία. Και κάθε μέρα γινόμαστε περισσότεροι.

          Είναι μία πρόοδος που δεν έχει το ίσο της. Είναι μία πρόοδος όπου ανταγωνίζονται μεταξύ τους όχι μόνον η βλακεία αλλά και οι έξυπνοι. Εάν επρόκειτο για βλακεία και χάσιμο χρόνου, για τον εξευτελισμό τού ανθρώπινου όντος και της εξυπνάδας του, για το άδειασμα των καλύτερων ιδιοτήτων αυτού που κοιτάζει, τότε θα έφτανε μία ματιά στα σκουπίδια τών προγραμμάτων τής ιδιωτικής τηλεόρασης. Μαζί με την IBM, ο Clay Shirky, επιστήμων τής επικοινωνίας, Αμερικάνος, αξιολόγησε τήν διανοητική προσπάθεια με κάποια ακρίβεια : ολόκληρο το σχέδιο τής Wikipedia μετρώντας κάθε γραμμή σε όλες τις γλώσσες, φτάνει τίς 98 εκατομμύρια ώρες ανθρώπινης σκέψης. Πρόκειται για έναν γιγάντειο αριθμό, ο οποίος όμως μειώνεται κατά πολύ εάν υπολογίσουμε ότι εξισούται με το σύνολο τής διαφημίσεως που βλέπεται στην τηλεόραση μόνον σε ένα week end από όλους τους Αμερικάνους τηλεθεατές. Εκείνα τα 98 εκατομμύρια ώρες τής Wikipedia είναι αυτό που ο Shirky ονομάζει surplus cognitivo (υπερβάλλουσα γνώση). Όποιος κάνει λόγο για την ψηφιακή εποχή δεν μιλά μόνον για ένα μέσο. Μιλά για μία βιομηχανία σκέψεων. Στο Internet θα υπάρχει επίσης πολύ βλακεία, αλλά υπάρχουν και καταπληκτικές διάνοιες, όχι μόνον στα κείμενα αλλά επίσης και ιδιαιτέρως στους αόρατους κωδικούς τού κομπιούτερ που μας οδηγούν. Πίσω από εκείνες τις σκοτεινές συντομεύσεις τού κειμένου κρύβονται οι αληθινοί “διευθυντές δικτύου” τής ζωής μας. Ανάμεσα τους υπάρχουν μερικά από τα πιο έξυπνα άτομα τού κόσμου.

          Κανένας δεν αμφιβάλλει πλέον ότι εισήλθαμε σε μία νέα εποχή, αλλά οι αμφιβολίες γύρω από πού μας οδηγεί αυξάνουν καθημερινώς.  

Η αίσθηση τής αμνησίας και αχρηστίας δεν συγκρούεται με τις γιγαντιαίες ποσότητες δεδομένων τα οποία απομνημονεύουμε ημερησίως: αντιθέτως είναι η συνέπεια. Δεν χάνεται τίποτε και καμία ερώτηση δεν μένει χωρίς απάντηση. Σύμφωνα με έναν υπολογισμό του πανεπιστημίου τής Καλιφόρνια τού Μπέρκλεϋ, το 2003 αρχειοθετήθηκαν, σε όλους τους ενισχυτές μνήμης πού είναι γνωστοί από την εφημερίδα, μέχρι το Internet, πέντε exabyte νέες πληροφορίες. Αυτός ο τερατώδης αριθμός αντιστοιχεί σε όλες τις λέξεις οι οποίες εκφράστηκαν από την ανθρωπότητα στην ιστορία! Μία πιο πρόσφατη μελέτη, η οποία δημοσιεύεται το 2010, θα δείξει μία μεγαλύτερη έκρηξη πληροφοριών. Κάθε μία από αυτές τις πληροφορίες πρέπει να έχει παραχθεί και αποσταλεί από κάποιον και να έχει διαβαστεί και απομνημονευθεί από κάποιον άλλον. Στο μέσον πρέπει να υπάρχει στα σίγουρα πολύ σκουπίδι, αλλά επειδή καθένας συμμετέχει στην γραφή τού μεγάλου κειμένου τού κόσμου, υπάρχουν και αμέτρητες σκέψεις και γνώσεις οι οποίες σύμφωνα με την σημερινή αντίληψη τής εξυπνάδας, θα έπρεπε να αφορούν και να ενδιαφέρουν όλους. Δεν υπάρχουν πλέον μυαλά αρκετά για να μπορέσουν να χωρέσουν την δημογραφική έκρηξη τών ιδεών, γράφει ο Dennet!

          Οι πληροφορίες κατασπαράσσουν την προσοχή: είναι η τροφή τους. Αλλά δεν υπάρχει αρκετή προσοχή για όλες τις πληροφορίες, ούτε καν στην προσωπική μας ζωή. Εάν η δημογραφική έκρηξη συγκρούεται με την έλλειψη τροφής, εξαπολύοντας σκληρές μάχες για την απόκτησή της,  μερικά είδη εξαφανίζονται και άλλα επιβιώνουν. Το γνωρίζουμε διότι ο Δαρβίνος είχε διαβάσει τις δημογραφικές θεωρίες τού Thomas Malthus, οι οποίες τον βοήθησαν να αναπτύξει την δική του θεωρία τής εξελίξεως. Τα κεφάλια μας έγιναν οι πλατφόρμες μιάς μάχης για την επιβίωση τών πληροφοριών, ιδεών και σκέψεων και όσο περισσότερο τρέφουμε τις σκέψεις μας, τόσο μπλεκόμαστε και εμείς οι ίδιοι στην μάχη!

          Μέχρι τώρα αφορούσε μόνον εκδοτικούς οίκους και εφημερίδες, τηλεόραση και βιομηχανία της μουσικής. Αλλά ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Η δαρβινική μάχη για την επιβίωση αρχίζει να εμπλέκει και το άτομο, την επικοινωνία του με τους άλλους, την ικανότητα μνήμης (τον μεγαλύτερο εχθρό των νέων πληροφοριών), την κοινωνική ζωή, την επαγγελματική καριέρα όπως και την προσωπική οι οποίες από καιρό αποτελούν μέρος του ψηφιακού σύμπαντος.

          Οι τρείς ιδεολογίες οι οποίες τούς τελευταίους δύο αιώνες άλλαξαν την ζωή τού πλήθους με μαζικό και διαρκή τρόπο, υπήρξαν ο Taylorismo (δηλαδή η τελειοποίηση τής εργασίας η οποία διοικείται με το χρονόμετρο και την ώθηση στην μέγιστη επάρκεια), ο μαρξισμός και ο δαρβινισμός. Και τα τρία αυτά οράματα τού κόσμου ξαναβρίσκονται στην ψηφιακή εποχή σε μία “προσωποποιημένη” εκδοχή, όχι σαν ιδεολογίες αλλά σαν πράξεις ζωής: ο taylorismo κάτω από την φόρμα multitasking, ο μαρξισμός κάτω από την φόρμα δωρεάν πληροφοριών (αλλά επίσης και με ένα είδος “αυτοεκμετάλλευσης” στο Internet, κάτι που ευνοεί πάνω απ’όλα το Google) και ο δαρβινισμός με την φόρμα του πλεονεκτήματος για όποιον έχει πρόσβαση πρώτος σε μία οποιαδήποτε αποφασιστική πληροφορία.

          Αυτό το βιβλίο θέλει να αποδείξει πώς η έκρηξη τών πληροφοριών τροποποιεί την μνήμη μας, την προσοχή και την διανοητική ικανότητα, πώς το μυαλό μας αλλάζει φυσικά, μ’έναν τρόπο ο οποίος μπορεί να παρομοιαστεί μόνον με τις αλλαγές των μυών και του σώματος που συνέβησαν κατά την διάρκεια της Βιομηχανικής επανάστασης! Κανένας δεν μπορεί να γλιτώσει από αυτή την μεταμόρφωση. Αλλά αυτές είναι μόνον οι προετοιμασίες για μία μεταμόρφωση απείρως μεγαλύτερη, η οποία πάει πέρα από την επικοινωνία με κινητά και κομπιούτερ, το Multitasking και την ομαδική νοημοσύνη. Θα γίνουμε μάρτυρες μιας στροφής εποχής η οποία σύμφωνα με τον ιστορικό της επιστήμης George Dyson θα χαρακτηρίζεται από την γένεση ενός νέου είδους νοημοσύνης. Εκείνο που αντιλαμβανόμαστε σήμερα σαν μία υπερφόρτωση διανοητική η οποία οφείλεται στις νέες τεχνολογίες, η οποία συμβαδίζει με την φυσική επιθυμία να τις χρησιμοποιήσουμε, είναι ο πόνος που προκαλείται από την προσπάθεια προσαρμογής σ’αυτή την νέα νοημοσύνη.

          Η ψηφιακή κοινωνία είναι πάνω στο σημείο να επαναπρογραμματίσει την εσωτερική μας ζωή. Σε όλον τον κόσμο τα κομπιούτερ άρχισαν να συγκεντρώνουν μαζί την νοημοσύνη τους και να ανταλλάσσουν τις αντίστοιχες εσωτερικές καταστάσεις. Και εδώ και δύο χρόνια οι άνθρωποι τα ακολούθησαν σ’αυτόν τον δρόμο. Μέχρις ότου υποταχθούμε στην καθοδήγηση τών μηχανών, θα είμαστε καταδικασμένοι στην κατωτερότητα, κατασπαραγμένοι από τον φόβο να χάσουμε κάτι από το ένστικτο να καταναλώσουμε κάθε πληροφορία. Θα ξεμάθουμε να σκεφτόμαστε σε αυτόνομο τρόπο διότι δεν θα γνωρίζουμε πλέον τί είναι σημαντικό και τί δεν είναι. Και θα υποταχθούμε σε όλα τα πεδία στην κυριαρχία των μηχανών. Η σκέψη μεταναστεύει προς το εξωτερικό, εγκαταλείπει το πιο βαθύ μας είναι και αναπτύσσεται σε ψηφιακές πλατφόρμες: Ανάμεσα στα αποτελέσματα της γνωσιακής υπερφόρτωσης υπάρχει η αίσθηση ότι η ζωή είναι προκαθορισμένη με μαθηματικό τρόπο και δεν αλλάζει πλέον η μοίρα μας!

          Αλλά στο Internet και στις αναδιπλώσεις των ψηφιακών τεχνολογιών  κρύβεται και μία εκπληκτική δυνατότης. Υπάρχει μία έξοδος η οποία μοιάζει σήμερα πιο προσβάσιμη από ποτέ. Η τελειότης τών ερχόμενων συστημάτων μας βοηθά μόνον εάν επιτρέψουμε την πολυτέλεια να είμαστε λιγότερο τέλειοι! Μάλιστα να δυναμώσουμε με τις ελλείψεις μας και τις ατέλειές μας κάτι που οι υπολογιστές δεν έχουν και θα έπρεπε να μας ζηλεύουν: δημιουργικότητα, ανοχή και πνευματική παρουσία!

Συνεχίζεται με το 2^ο κεφάλαιο.

Αμέθυστος.

Ανώνυμος είπε...

Αυτό το κείμενο είναι από έναν άνθρωπο που πράγματι ανησυχεί, και δεν παραιτείται... Ας το συγκρίνουμε (αν και είναι ασύγκριτο) με την αφόρητη λογοδιάρροια του Χαρράρι... Τέλος πάντων, η ανθρωπότητα είναι μπροστά στην κρίση, κι αυτό φαίνεται στο "πρακτικό" πεδίο απ' τον μεγάλο πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, τον πόλεμο ανάμεσα σ' αυτό που έχει ακόμα ένα περιεχόμενο και σε κείνο που δεν είναι πια παρά αέρας κοπανιστός

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (1)

  Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!
Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.

Όσον αφορά εμένα, οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν είμαι πλέον στο ύψος τών διανοητικών απαιτήσεων τής εποχής μας. Διαχειρίζομαι την κίνηση τών δεδομένων, τα SMS τα e-mail, τα tweet, τους ιστοχώρους τών πληροφοριών, τις κλήσεις του κινητού και τους συνδέσμους των νέων όπως κάνει ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας.
Προσπαθώ πάντοτε να αποφύγω μία σύγκρουση και έχω πάντοτε την ανησυχία ότι έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό. Χωρίς την Google θα ήμουν χαμένος: δεν θα μπορούσα πλέον να βρώ έναν τεχνίτη ή να κάνω οποιαδήποτε έρευνα.

Εάν αύριο έχανα την πρόσβαση στο Internet ή σε έναν υπολογιστή, δεν θα αισθανόμουν μόνον ασύνδετος με έναν μεταδότη, αλλά θα αντιλαμβανόμουν το τραγικό τέλος μιας κοινωνικής σχέσης.

Την ημέρα τού χρίσματος, όταν δέχθηκα σαν δώρο τον υπολογιστή παιχνίδι Logicus τής Kosmos, εισήλθα με χαρά στο κυνήγι τών εξοπλισμών με εκείνη που ήταν τότε η πιο προχωρημένη τεχνολογία. Όταν αγόρασα τον πρώτο μου υπολογιστή Amstrad γνώριζα ήδη τον νόμο τού Moore σύμφωνα με τον οποίο η ταχύτης τού επεξεργαστή διπλασιάζει κάθε δύο χρόνια.

Όπως και οι άλλοι καταλαβαίνω πολύ λίγο τις οδηγίες χρήσεως, αλλά στο τέλος κατόρθωνα πάντοτε να χρησιμοποιώ τα μηχανήματα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμογής. Δεν καταπιέστηκα ποτέ από τα κομπιούτερ. Στέλνω sms σε μεγάλες ποσότητες, έχω λογαριασμό twitter αχρησιμοποίητο και ακολουθούμενο από λίγα πρόσωπα (τα οποία εξάλλου δεν γνωρίζω), και γνωρίζω που να βρώ στο διαδίκτυο τις απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

Θέλω να πώ δεν είμαι ο “amish” τής εποχής τού διαδικτύου, ούτε ένας ερημίτης τής τεχνολογίας. Λέω όλα αυτά μόνον για να εισάγω, ήδη από την επόμενη παράγραφο στην υποψία ότι έχασα απλώς την ικανότητα μου στην μάθηση!

Και όμως υπάρχει κάτι που δεν λειτουργεί πλέον. Το κεφάλι μου δεν ακολουθεί πλέον τήν πορεία μου. Δεν έχω ακριβώς την εντύπωση ότι δεν καταλαβαίνω πλέον τον κόσμο όπως χθές. Το πρόβλημα είναι η διεπαφή μου άνθρωπος-μηχανή. “Ο εγκέφαλος δεν είναι παρά μία μηχανή κρέατος” είπε ήδη δεκαετίες πριν με έναν ελαφρώς υποτιμητικό τόνο ο Marvin Minsky, ένας από τούς Πατέρες τής πληροφορικής. Μάλλον λοιπόν η δική μου μηχανή κρέατος δεν λειτουργεί πολύ καλά.

Τώρα πιά είναι σαν το δικό μου Web browser να λειτουργεί σε δύο διαφορετικές πλατφόρμες : μία έκδοση στον υπολογιστή μου και μία πολύ πιο αργή, στο κεφάλι μου. Για να βοηθήσουν ένα κινητό χαμηλής δέσμης να μπορεί να εικονίζει έναν ιστοχώρο γεμάτον στολίδια, οι προγραμματιστές επινόησαν μία μέθοδο που ονόμασαν graceful degradation, που θα πει “μερική παρακμή”. Ο ιστοχώρος ας πούμε παρουσιάζεται με κάποια απλότητα, για να μην πληγώσει την υπερηφάνεια τού κινητού, το οποίο σ’αυτή την περίπτωση παίζει τον ρόλο τού φτωχού συγγενούς!

Να λοιπόν που, με την ροή τών πληροφοριών από τις οποίες βομβαρδιζόμαστε σήμερα το μυαλό μου έχει μία συνεχή αναφορά μερικής παρακμής. Αισθάνομαι ότι η βιολογική απόληξη στο κεφάλι μου διαθέτει πλέον μόνον περιορισμένες λειτουργίες και στο μπέρδεμά του αρχίζει να μαθαίνει πάρα πολλά λανθασμένα πράγματα!

Αλλά έχω και εγώ την υπερηφάνεια μου και είμαι πεπεισμένος ότι αυτό που συμβαίνει σε μένα συμβαίνει οπωσδήποτε και στους άλλους: πιστεύω ότι συνέβη, για να χρησιμοποιήσω έναν όρο ο οποίος αρέσει στους πληροφοριστές, μία αναδρομικότητα η οποία απορροφά, κατασπαράσσει και εγκαταλείπει σαν ένα άδειο κέλυφος, εκείνο το μέρος της προσοχής το οποίο πριν αφιερώναμε στους εαυτούς μας. Γίνεται λόγος για Feed back, κατά γράμμα μία διατροφική οπισθοδρόμηση. Αλλά ποιος τρέφεται με την προσοχή μας;

Κανένα sms κανένα blog, κανένα μαιλ, δεν πετιέται στο κενό. Καμία έρευνα, κανένα tweet, κανένα κλίκ δεν χάνεται, τίποτε δεν εξαφανίζεται και όλα τροφοδοτούν τράπεζες δεδομένων. Με τις σκέψεις, τις λέξεις και τα email τροφοδοτούμε την ανάπτυξη ενός τεράστιου συνθετικού εγκεφάλου. Δεν είναι ο εξανθρωπισμός μίας τεχνικής προόδου. Είναι ακριβώς αυτό που συμβαίνει, όπως θα δούμε σ’αυτό το βιβλίο.

Νομίζω πώς πολλοί αντιλαμβάνονται ήδη την τιμή που πληρώνουμε. Κυριολεκτικά. Μερικές φορές καταστρεφόμαστε! Συνέβη για παράδειγμα στον καθηγητή του Stanford Lawrence Lessig, ο οποίος πριν δύο χρόνια δήλωσε την δική του χρεοκοπία email, αφού στο γραμματοκιβώτιο του είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες αδιάβαστα μαιλ, τα οποία δεν κατόρθωσε να διαβάσει ούτε μετά από ογδόντα ώρες!

Εγώ δεν είμαι ακόμη έτοιμος να παραιτηθώ, αλλά είμαι αφηρημένος, χωρίς μνήμη και το μυαλό μου συνεχίζει να αφαιρείται. Ζώ συνεχώς με την αίσθηση ότι θα χάσω ή θα ξεχάσω μία πληροφορία, και δεν υπάρχει καμία ρύθμιση τού κινδύνου ικανή να με βοηθήσει. Το χειρότερο είναι ότι δεν ξέρω ούτε καν αν αυτό που γνωρίζω είναι σημαντικό ή εάν αυτό που ξέχασα δεν είναι!

Κάθε μέρα τελειώνω τις περισσότερες φορές σε μία κατάσταση ψεύτικου συναγερμού με όλα όσα συνεπάγεται. Σε λίγο θα μπορούσα να γίνω μέλος τιμητικό εκείνης της αυξανόμενης ομάδος Ιαπωνέζων οι οποίοι όχι μόνον χάνουν συστηματικά τον σταθμό τού μετρό που πρέπει να κατέβουν, αλλά τώρα πλέον δεν θυμούνται ούτε πώς ονομάζεται.

Συμπερασματικώς: αισθάνομαι κατασπαραγμένος. Είναι μία πικρή και δύσκολη παραδοχή. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε ούτε και αν σβύσουμε την οθόνη. Συναντούμε συνεχώς πρόσωπα που γράφουν SMS με το κινητό ή ελέγχουν τα μαιλ σε κάθε κατάσταση. Είναι πάντοτε προσκολλημένοι στον φορητό υπολογιστή και όλο και πιο συχνά κατά την διάρκεια των τηλεφωνημάτων ακούω αυτούς τούς θορύβους παρόμοιους με έντομα που περπατούν, πράγμα που σημαίνει ότι ο συνομιλητής μου στην άλλη άκρη της γραμμής γράφει ενώ μου μιλά. Σε κάθε στιγμή κυκλοφορούν στον κόσμο χιλιάδες πληροφορίες οι οποίες δεν ανακοινώνουν πλέον αποτελέσματα αλλά κάτι ταυτόχρονο και σύγχρονο. Τα αποτελέσματα των εκλογών μεταδίδονται διά του twitter. Στην Νέα Υόρκη ένας δικαστής ήθελε να αποκλείσει έναν ένορκο διότι είχαν ανακαλύψει ότι, αντίθετα από τις επεξηγήσεις είχε κάνει έρευνα στην Google για τα παρασκήνια τής υποθέσεως. Και στην συνέχεια ανεκαλύφθη ότι το ίδιο πράγμα είχαν κάνει άλλοι οχτώ ένορκοι. Η δίκη ματαιώθη.

Στο Αρκάνσας ένας ένορκος μετέδιδε στο Twitter τις εξελίξεις της δίκης που συμμετείχε.

Το νέο, ταυτόσημο και σύγχρονο των πληροφοριών, έχει έναν δίδυμο αδελφό τον οποίο βαπτίσαμε multitas king. Όλοι εμείς που παρατηρούμε τις οθόνες τού κομπιούτερ επιδιδόμαστε σ’αυτό τον συνεχή εφοδιασμό, όπως ρίχνουμε τροφή στα κλουβιά ζώων που ούτε βλέπουμε. Σ’αυτό υπάρχει μία βιασύνη σαν κάτι να κινδυνεύει να πεθάνει από πείνα. Έχω την εντύπωση ότι οι γνωστοί μου μιλούν όλο και πιο γρήγορα, σαν να προβλέπουν ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να τους ακούσουμε, δεδομένου τού δυνατού συναγωνισμού των πληροφοριών.

Το γεγονός ότι και άλλοι βρίσκονται στην δική μου κατάσταση με ησυχάζει. Και ταυτοχρόνως δεν με ησυχάζει. Στο γραμματοκιβώτιο μου υπάρχει εδώ και μέρες το μήνυμα ενός διευθυντού λογοτεχνικού περιοδικού τής Αμερικής. Παραπονείται ότι μάλλον οι ειδικοί του σύμβουλοι δεν είναι πλέον εις θέσιν να διαβάσουν τα διηγήματα τού William Faulkner. Στην συνέχεια προσθέτει με ένα ίχνος πικρίας ότι ούτε αυτός διαβάζει πλέον την λογοτεχνία τού 1800, διότι συνήθισε στην ταχύτητα και στην διαθεσιμότητα πηγών πληροφορίας πολύ πιο διαφορετικών.

Εμείς, παραφορτωμένοι πληροφορίες πρέπει να εξομολογηθούμε.

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΨΥΧΗΣ, Η ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ ΜΑΘΗΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ, ΤΑΥΤΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΟΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ, Η ΟΠΟΙΑ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ, ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΣ ΑΝΤΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ, ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

ΕΘΙΖΟΜΑΙ, ΕΞΑΡΤΩΜΑΙ, ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ!!!! 

ΚΡΙΜΑ, ΜΟΛΙΣ ΕΙΧΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ!!!! ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ. ΔΕΝ ΗΜΟΥΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ;

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (1)

 Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!
Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.

Όσον αφορά εμένα, οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν είμαι πλέον στο ύψος τών διανοητικών απαιτήσεων τής εποχής μας. Διαχειρίζομαι την κίνηση τών δεδομένων, τα SMS τα e-mail, τα tweet, τους ιστοχώρους τών πληροφοριών, τις κλήσεις του κινητού και τους συνδέσμους των νέων όπως κάνει ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας.
Προσπαθώ πάντοτε να αποφύγω μία σύγκρουση και έχω πάντοτε την ανησυχία ότι έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό. Χωρίς την Google θα ήμουν χαμένος: δεν θα μπορούσα πλέον να βρώ έναν τεχνίτη ή να κάνω οποιαδήποτε έρευνα.

Εάν αύριο έχανα την πρόσβαση στο Internet ή σε έναν υπολογιστή, δεν θα αισθανόμουν μόνον ασύνδετος με έναν μεταδότη, αλλά θα αντιλαμβανόμουν το τραγικό τέλος μιας κοινωνικής σχέσης.

Την ημέρα τού χρίσματος, όταν δέχθηκα σαν δώρο τον υπολογιστή παιχνίδι Logicus τής Kosmos, εισήλθα με χαρά στο κυνήγι τών εξοπλισμών με εκείνη που ήταν τότε η πιο προχωρημένη τεχνολογία. Όταν αγόρασα τον πρώτο μου υπολογιστή Amstrad γνώριζα ήδη τον νόμο τού Moore σύμφωνα με τον οποίο η ταχύτης τού επεξεργαστή διπλασιάζει κάθε δύο χρόνια.

Όπως και οι άλλοι καταλαβαίνω πολύ λίγο τις οδηγίες χρήσεως, αλλά στο τέλος κατόρθωνα πάντοτε να χρησιμοποιώ τα μηχανήματα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμογής. Δεν καταπιέστηκα ποτέ από τα κομπιούτερ. Στέλνω sms σε μεγάλες ποσότητες, έχω λογαριασμό twitter αχρησιμοποίητο και ακολουθούμενο από λίγα πρόσωπα (τα οποία εξάλλου δεν γνωρίζω), και γνωρίζω που να βρώ στο διαδίκτυο τις απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

Θέλω να πώ δεν είμαι ο “amish” τής εποχής τού διαδικτύου, ούτε ένας ερημίτης τής τεχνολογίας. Λέω όλα αυτά μόνον για να εισάγω, ήδη από την επόμενη παράγραφο στην υποψία ότι έχασα απλώς την ικανότητα μου στην μάθηση!

Και όμως υπάρχει κάτι που δεν λειτουργεί πλέον. Το κεφάλι μου δεν ακολουθεί πλέον τήν πορεία μου. Δεν έχω ακριβώς την εντύπωση ότι δεν καταλαβαίνω πλέον τον κόσμο όπως χθές. Το πρόβλημα είναι η διεπαφή μου άνθρωπος-μηχανή. “Ο εγκέφαλος δεν είναι παρά μία μηχανή κρέατος” είπε ήδη δεκαετίες πριν με έναν ελαφρώς υποτιμητικό τόνο ο Marvin Minsky, ένας από τούς Πατέρες τής πληροφορικής. Μάλλον λοιπόν η δική μου μηχανή κρέατος δεν λειτουργεί πολύ καλά.

Τώρα πιά είναι σαν το δικό μου Web browser να λειτουργεί σε δύο διαφορετικές πλατφόρμες : μία έκδοση στον υπολογιστή μου και μία πολύ πιο αργή, στο κεφάλι μου. Για να βοηθήσουν ένα κινητό χαμηλής δέσμης να μπορεί να εικονίζει έναν ιστοχώρο γεμάτον στολίδια, οι προγραμματιστές επινόησαν μία μέθοδο που ονόμασαν graceful degradation, που θα πει “μερική παρακμή”. Ο ιστοχώρος ας πούμε παρουσιάζεται με κάποια απλότητα, για να μην πληγώσει την υπερηφάνεια τού κινητού, το οποίο σ’αυτή την περίπτωση παίζει τον ρόλο τού φτωχού συγγενούς!

Να λοιπόν που, με την ροή τών πληροφοριών από τις οποίες βομβαρδιζόμαστε σήμερα το μυαλό μου έχει μία συνεχή αναφορά μερικής παρακμής. Αισθάνομαι ότι η βιολογική απόληξη στο κεφάλι μου διαθέτει πλέον μόνον περιορισμένες λειτουργίες και στο μπέρδεμά του αρχίζει να μαθαίνει πάρα πολλά λανθασμένα πράγματα!

Αλλά έχω και εγώ την υπερηφάνεια μου και είμαι πεπεισμένος ότι αυτό που συμβαίνει σε μένα συμβαίνει οπωσδήποτε και στους άλλους: πιστεύω ότι συνέβη, για να χρησιμοποιήσω έναν όρο ο οποίος αρέσει στους πληροφοριστές, μία αναδρομικότητα η οποία απορροφά, κατασπαράσσει και εγκαταλείπει σαν ένα άδειο κέλυφος, εκείνο το μέρος της προσοχής το οποίο πριν αφιερώναμε στους εαυτούς μας. Γίνεται λόγος για Feed back, κατά γράμμα μία διατροφική οπισθοδρόμηση. Αλλά ποιος τρέφεται με την προσοχή μας;

Κανένα sms κανένα blog, κανένα μαιλ, δεν πετιέται στο κενό. Καμία έρευνα, κανένα tweet, κανένα κλίκ δεν χάνεται, τίποτε δεν εξαφανίζεται και όλα τροφοδοτούν τράπεζες δεδομένων. Με τις σκέψεις, τις λέξεις και τα email τροφοδοτούμε την ανάπτυξη ενός τεράστιου συνθετικού εγκεφάλου. Δεν είναι ο εξανθρωπισμός μίας τεχνικής προόδου. Είναι ακριβώς αυτό που συμβαίνει, όπως θα δούμε σ’αυτό το βιβλίο.

Νομίζω πώς πολλοί αντιλαμβάνονται ήδη την τιμή που πληρώνουμε. Κυριολεκτικά. Μερικές φορές καταστρεφόμαστε! Συνέβη για παράδειγμα στον καθηγητή του Stanford Lawrence Lessig, ο οποίος πριν δύο χρόνια δήλωσε την δική του χρεοκοπία email, αφού στο γραμματοκιβώτιο του είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες αδιάβαστα μαιλ, τα οποία δεν κατόρθωσε να διαβάσει ούτε μετά από ογδόντα ώρες!

Εγώ δεν είμαι ακόμη έτοιμος να παραιτηθώ, αλλά είμαι αφηρημένος, χωρίς μνήμη και το μυαλό μου συνεχίζει να αφαιρείται. Ζώ συνεχώς με την αίσθηση ότι θα χάσω ή θα ξεχάσω μία πληροφορία, και δεν υπάρχει καμία ρύθμιση τού κινδύνου ικανή να με βοηθήσει. Το χειρότερο είναι ότι δεν ξέρω ούτε καν αν αυτό που γνωρίζω είναι σημαντικό ή εάν αυτό που ξέχασα δεν είναι!

Κάθε μέρα τελειώνω τις περισσότερες φορές σε μία κατάσταση ψεύτικου συναγερμού με όλα όσα συνεπάγεται. Σε λίγο θα μπορούσα να γίνω μέλος τιμητικό εκείνης της αυξανόμενης ομάδος Ιαπωνέζων οι οποίοι όχι μόνον χάνουν συστηματικά τον σταθμό τού μετρό που πρέπει να κατέβουν, αλλά τώρα πλέον δεν θυμούνται ούτε πώς ονομάζεται.

Συμπερασματικώς: αισθάνομαι κατασπαραγμένος. Είναι μία πικρή και δύσκολη παραδοχή. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε ούτε και αν σβύσουμε την οθόνη. Συναντούμε συνεχώς πρόσωπα που γράφουν SMS με το κινητό ή ελέγχουν τα μαιλ σε κάθε κατάσταση. Είναι πάντοτε προσκολλημένοι στον φορητό υπολογιστή και όλο και πιο συχνά κατά την διάρκεια των τηλεφωνημάτων ακούω αυτούς τούς θορύβους παρόμοιους με έντομα που περπατούν, πράγμα που σημαίνει ότι ο συνομιλητής μου στην άλλη άκρη της γραμμής γράφει ενώ μου μιλά. Σε κάθε στιγμή κυκλοφορούν στον κόσμο χιλιάδες πληροφορίες οι οποίες δεν ανακοινώνουν πλέον αποτελέσματα αλλά κάτι ταυτόχρονο και σύγχρονο. Τα αποτελέσματα των εκλογών μεταδίδονται διά του twitter. Στην Νέα Υόρκη ένας δικαστής ήθελε να αποκλείσει έναν ένορκο διότι είχαν ανακαλύψει ότι, αντίθετα από τις επεξηγήσεις είχε κάνει έρευνα στην Google για τα παρασκήνια τής υποθέσεως. Και στην συνέχεια ανεκαλύφθη ότι το ίδιο πράγμα είχαν κάνει άλλοι οχτώ ένορκοι. Η δίκη ματαιώθη.

Στο Αρκάνσας ένας ένορκος μετέδιδε στο Twitter τις εξελίξεις της δίκης που συμμετείχε.

Το νέο, ταυτόσημο και σύγχρονο των πληροφοριών, έχει έναν δίδυμο αδελφό τον οποίο βαπτίσαμε multitas king. Όλοι εμείς που παρατηρούμε τις οθόνες τού κομπιούτερ επιδιδόμαστε σ’αυτό τον συνεχή εφοδιασμό, όπως ρίχνουμε τροφή στα κλουβιά ζώων που ούτε βλέπουμε. Σ’αυτό υπάρχει μία βιασύνη σαν κάτι να κινδυνεύει να πεθάνει από πείνα. Έχω την εντύπωση ότι οι γνωστοί μου μιλούν όλο και πιο γρήγορα, σαν να προβλέπουν ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να τους ακούσουμε, δεδομένου τού δυνατού συναγωνισμού των πληροφοριών.

Το γεγονός ότι και άλλοι βρίσκονται στην δική μου κατάσταση με ησυχάζει. Και ταυτοχρόνως δεν με ησυχάζει. Στο γραμματοκιβώτιο μου υπάρχει εδώ και μέρες το μήνυμα ενός διευθυντού λογοτεχνικού περιοδικού τής Αμερικής. Παραπονείται ότι μάλλον οι ειδικοί του σύμβουλοι δεν είναι πλέον εις θέσιν να διαβάσουν τα διηγήματα τού William Faulkner. Στην συνέχεια προσθέτει με ένα ίχνος πικρίας ότι ούτε αυτός διαβάζει πλέον την λογοτεχνία τού 1800, διότι συνήθισε στην ταχύτητα και στην διαθεσιμότητα πηγών πληροφορίας πολύ πιο διαφορετικών.

Εμείς, παραφορτωμένοι πληροφορίες πρέπει να εξομολογηθούμε.

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΨΥΧΗΣ, Η ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ ΜΑΘΗΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ, ΤΑΥΤΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΟΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ, Η ΟΠΟΙΑ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ, ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΣ ΑΝΤΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ, ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

ΕΘΙΖΟΜΑΙ, ΕΞΑΡΤΩΜΑΙ, ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ!!!! 

ΚΡΙΜΑ, ΜΟΛΙΣ ΕΙΧΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ!!!!

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (1)

 Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!
Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.

Όσον αφορά εμένα, οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν είμαι πλέον στο ύψος τών διανοητικών απαιτήσεων τής εποχής μας. Διαχειρίζομαι την κίνηση τών δεδομένων, τα SMS τα e-mail, τα tweet, τους ιστοχώρους τών πληροφοριών, τις κλήσεις του κινητού και τους συνδέσμους των νέων όπως κάνει ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας.
Προσπαθώ πάντοτε να αποφύγω μία σύγκρουση και έχω πάντοτε την ανησυχία ότι έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό. Χωρίς την Google θα ήμουν χαμένος: δεν θα μπορούσα πλέον να βρώ έναν τεχνίτη ή να κάνω οποιαδήποτε έρευνα.

Εάν αύριο έχανα την πρόσβαση στο Internet ή σε έναν υπολογιστή, δεν θα αισθανόμουν μόνον ασύνδετος με έναν μεταδότη, αλλά θα αντιλαμβανόμουν το τραγικό τέλος μιας κοινωνικής σχέσης.

Την ημέρα τού χρίσματος, όταν δέχθηκα σαν δώρο τον υπολογιστή παιχνίδι Logicus τής Kosmos, εισήλθα με χαρά στο κυνήγι τών εξοπλισμών με εκείνη που ήταν τότε η πιο προχωρημένη τεχνολογία. Όταν αγόρασα τον πρώτο μου υπολογιστή Amstrad γνώριζα ήδη τον νόμο τού Moore σύμφωνα με τον οποίο η ταχύτης τού επεξεργαστή διπλασιάζει κάθε δύο χρόνια.

Όπως και οι άλλοι καταλαβαίνω πολύ λίγο τις οδηγίες χρήσεως, αλλά στο τέλος κατόρθωνα πάντοτε να χρησιμοποιώ τα μηχανήματα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμογής. Δεν καταπιέστηκα ποτέ από τα κομπιούτερ. Στέλνω sms σε μεγάλες ποσότητες, έχω λογαριασμό twitter αχρησιμοποίητο και ακολουθούμενο από λίγα πρόσωπα (τα οποία εξάλλου δεν γνωρίζω), και γνωρίζω που να βρώ στο διαδίκτυο τις απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

Θέλω να πώ δεν είμαι ο “amish” τής εποχής τού διαδικτύου, ούτε ένας ερημίτης τής τεχνολογίας. Λέω όλα αυτά μόνον για να εισάγω, ήδη από την επόμενη παράγραφο στην υποψία ότι έχασα απλώς την ικανότητα μου στην μάθηση!

Και όμως υπάρχει κάτι που δεν λειτουργεί πλέον. Το κεφάλι μου δεν ακολουθεί πλέον τήν πορεία μου. Δεν έχω ακριβώς την εντύπωση ότι δεν καταλαβαίνω πλέον τον κόσμο όπως χθές. Το πρόβλημα είναι η διεπαφή μου άνθρωπος-μηχανή. “Ο εγκέφαλος δεν είναι παρά μία μηχανή κρέατος” είπε ήδη δεκαετίες πριν με έναν ελαφρώς υποτιμητικό τόνο ο Marvin Minsky, ένας από τούς Πατέρες τής πληροφορικής. Μάλλον λοιπόν η δική μου μηχανή κρέατος δεν λειτουργεί πολύ καλά.

Τώρα πιά είναι σαν το δικό μου Web browser να λειτουργεί σε δύο διαφορετικές πλατφόρμες : μία έκδοση στον υπολογιστή μου και μία πολύ πιο αργή, στο κεφάλι μου. Για να βοηθήσουν ένα κινητό χαμηλής δέσμης να μπορεί να εικονίζει έναν ιστοχώρο γεμάτον στολίδια, οι προγραμματιστές επινόησαν μία μέθοδο που ονόμασαν graceful degradation, που θα πει “μερική παρακμή”. Ο ιστοχώρος ας πούμε παρουσιάζεται με κάποια απλότητα, για να μην πληγώσει την υπερηφάνεια τού κινητού, το οποίο σ’αυτή την περίπτωση παίζει τον ρόλο τού φτωχού συγγενούς!

Να λοιπόν που, με την ροή τών πληροφοριών από τις οποίες βομβαρδιζόμαστε σήμερα το μυαλό μου έχει μία συνεχή αναφορά μερικής παρακμής. Αισθάνομαι ότι η βιολογική απόληξη στο κεφάλι μου διαθέτει πλέον μόνον περιορισμένες λειτουργίες και στο μπέρδεμά του αρχίζει να μαθαίνει πάρα πολλά λανθασμένα πράγματα!

Αλλά έχω και εγώ την υπερηφάνεια μου και είμαι πεπεισμένος ότι αυτό που συμβαίνει σε μένα συμβαίνει οπωσδήποτε και στους άλλους: πιστεύω ότι συνέβη, για να χρησιμοποιήσω έναν όρο ο οποίος αρέσει στους πληροφοριστές, μία αναδρομικότητα η οποία απορροφά, κατασπαράσσει και εγκαταλείπει σαν ένα άδειο κέλυφος, εκείνο το μέρος της προσοχής το οποίο πριν αφιερώναμε στους εαυτούς μας. Γίνεται λόγος για Feed back, κατά γράμμα μία διατροφική οπισθοδρόμηση. Αλλά ποιος τρέφεται με την προσοχή μας;

Κανένα sms κανένα blog, κανένα μαιλ, δεν πετιέται στο κενό. Καμία έρευνα, κανένα tweet, κανένα κλίκ δεν χάνεται, τίποτε δεν εξαφανίζεται και όλα τροφοδοτούν τράπεζες δεδομένων. Με τις σκέψεις, τις λέξεις και τα email τροφοδοτούμε την ανάπτυξη ενός τεράστιου συνθετικού εγκεφάλου. Δεν είναι ο εξανθρωπισμός μίας τεχνικής προόδου. Είναι ακριβώς αυτό που συμβαίνει, όπως θα δούμε σ’αυτό το βιβλίο.

Νομίζω πώς πολλοί αντιλαμβάνονται ήδη την τιμή που πληρώνουμε. Κυριολεκτικά. Μερικές φορές καταστρεφόμαστε! Συνέβη για παράδειγμα στον καθηγητή του Stanford Lawrence Lessig, ο οποίος πριν δύο χρόνια δήλωσε την δική του χρεοκοπία email, αφού στο γραμματοκιβώτιο του είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες αδιάβαστα μαιλ, τα οποία δεν κατόρθωσε να διαβάσει ούτε μετά από ογδόντα ώρες!

Εγώ δεν είμαι ακόμη έτοιμος να παραιτηθώ, αλλά είμαι αφηρημένος, χωρίς μνήμη και το μυαλό μου συνεχίζει να αφαιρείται. Ζώ συνεχώς με την αίσθηση ότι θα χάσω ή θα ξεχάσω μία πληροφορία, και δεν υπάρχει καμία ρύθμιση τού κινδύνου ικανή να με βοηθήσει. Το χειρότερο είναι ότι δεν ξέρω ούτε καν αν αυτό που γνωρίζω είναι σημαντικό ή εάν αυτό που ξέχασα δεν είναι!

Κάθε μέρα τελειώνω τις περισσότερες φορές σε μία κατάσταση ψεύτικου συναγερμού με όλα όσα συνεπάγεται. Σε λίγο θα μπορούσα να γίνω μέλος τιμητικό εκείνης της αυξανόμενης ομάδος Ιαπωνέζων οι οποίοι όχι μόνον χάνουν συστηματικά τον σταθμό τού μετρό που πρέπει να κατέβουν, αλλά τώρα πλέον δεν θυμούνται ούτε πώς ονομάζεται.

Συμπερασματικώς: αισθάνομαι κατασπαραγμένος. Είναι μία πικρή και δύσκολη παραδοχή. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε ούτε και αν σβύσουμε την οθόνη. Συναντούμε συνεχώς πρόσωπα που γράφουν SMS με το κινητό ή ελέγχουν τα μαιλ σε κάθε κατάσταση. Είναι πάντοτε προσκολλημένοι στον φορητό υπολογιστή και όλο και πιο συχνά κατά την διάρκεια των τηλεφωνημάτων ακούω αυτούς τούς θορύβους παρόμοιους με έντομα που περπατούν, πράγμα που σημαίνει ότι ο συνομιλητής μου στην άλλη άκρη της γραμμής γράφει ενώ μου μιλά. Σε κάθε στιγμή κυκλοφορούν στον κόσμο χιλιάδες πληροφορίες οι οποίες δεν ανακοινώνουν πλέον αποτελέσματα αλλά κάτι ταυτόχρονο και σύγχρονο. Τα αποτελέσματα των εκλογών μεταδίδονται διά του twitter. Στην Νέα Υόρκη ένας δικαστής ήθελε να αποκλείσει έναν ένορκο διότι είχαν ανακαλύψει ότι, αντίθετα από τις επεξηγήσεις είχε κάνει έρευνα στην Google για τα παρασκήνια τής υποθέσεως. Και στην συνέχεια ανεκαλύφθη ότι το ίδιο πράγμα είχαν κάνει άλλοι οχτώ ένορκοι. Η δίκη ματαιώθη.

Στο Αρκάνσας ένας ένορκος μετέδιδε στο Twitter τις εξελίξεις της δίκης που συμμετείχε.

Το νέο, ταυτόσημο και σύγχρονο των πληροφοριών, έχει έναν δίδυμο αδελφό τον οποίο βαπτίσαμε multitas king. Όλοι εμείς που παρατηρούμε τις οθόνες τού κομπιούτερ επιδιδόμαστε σ’αυτό τον συνεχή εφοδιασμό, όπως ρίχνουμε τροφή στα κλουβιά ζώων που ούτε βλέπουμε. Σ’αυτό υπάρχει μία βιασύνη σαν κάτι να κινδυνεύει να πεθάνει από πείνα. Έχω την εντύπωση ότι οι γνωστοί μου μιλούν όλο και πιο γρήγορα, σαν να προβλέπουν ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να τους ακούσουμε, δεδομένου τού δυνατού συναγωνισμού των πληροφοριών.

Το γεγονός ότι και άλλοι βρίσκονται στην δική μου κατάσταση με ησυχάζει. Και ταυτοχρόνως δεν με ησυχάζει. Στο γραμματοκιβώτιο μου υπάρχει εδώ και μέρες το μήνυμα ενός διευθυντού λογοτεχνικού περιοδικού τής Αμερικής. Παραπονείται ότι μάλλον οι ειδικοί του σύμβουλοι δεν είναι πλέον εις θέσιν να διαβάσουν τα διηγήματα τού William Faulkner. Στην συνέχεια προσθέτει με ένα ίχνος πικρίας ότι ούτε αυτός διαβάζει πλέον την λογοτεχνία τού 1800, διότι συνήθισε στην ταχύτητα και στην διαθεσιμότητα πηγών πληροφορίας πολύ πιο διαφορετικών.

Εμείς, παραφορτωμένοι πληροφορίες πρέπει να εξομολογηθούμε.

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΨΥΧΗΣ, Η ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ ΜΑΘΗΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ, ΤΑΥΤΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΟΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ, Η ΟΠΟΙΑ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ, ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΣ ΑΝΤΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ, ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

ΕΘΙΖΟΜΑΙ, ΕΞΑΡΤΩΜΑΙ, ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ!!!! 

ΚΡΙΜΑ, ΜΟΛΙΣ ΕΙΧΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΘΕΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ!!!!

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (1)

Η ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Πώς (να συνεχίσουμε να) σκεφτόμαστε στην ψηφιακή εποχή!

Του Frank Schirrmacher. (Payback, 2009).

Κεφάλαιο 1.

Όσον αφορά εμένα, οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν είμαι πλέον στο ύψος τών διανοητικών απαιτήσεων τής εποχής μας. Διαχειρίζομαι την κίνηση τών δεδομένων, τα SMS τα e-mail, τα tweet, τους ιστοχώρους τών πληροφοριών, τις κλήσεις του κινητού και τους συνδέσμους των νέων όπως κάνει ένας ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας.
Προσπαθώ πάντοτε να αποφύγω μία σύγκρουση και έχω πάντοτε την ανησυχία ότι έχω ξεχάσει κάτι σημαντικό. Χωρίς την Google θα ήμουν χαμένος: δεν θα μπορούσα πλέον να βρώ έναν τεχνίτη ή να κάνω οποιαδήποτε έρευνα.

Εάν αύριο έχανα την πρόσβαση στο Internet ή σε έναν υπολογιστή, δεν θα αισθανόμουν μόνον ασύνδετος με έναν μεταδότη, αλλά θα αντιλαμβανόμουν το τραγικό τέλος μιας κοινωνικής σχέσης.

Την ημέρα τού χρίσματος, όταν δέχθηκα σαν δώρο τον υπολογιστή παιχνίδι Logicus τής Kosmos, εισήλθα με χαρά στο κυνήγι τών εξοπλισμών με εκείνη που ήταν τότε η πιο προχωρημένη τεχνολογία. Όταν αγόρασα τον πρώτο μου υπολογιστή Amstrad γνώριζα ήδη τον νόμο τού Moore σύμφωνα με τον οποίο η ταχύτης τού επεξεργαστή διπλασιάζει κάθε δύο χρόνια.

Όπως και οι άλλοι καταλαβαίνω πολύ λίγο τις οδηγίες χρήσεως, αλλά στο τέλος κατόρθωνα πάντοτε να χρησιμοποιώ τα μηχανήματα μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμογής. Δεν καταπιέστηκα ποτέ από τα κομπιούτερ. Στέλνω sms σε μεγάλες ποσότητες, έχω λογαριασμό twitter αχρησιμοποίητο και ακολουθούμενο από λίγα πρόσωπα (τα οποία εξάλλου δεν γνωρίζω), και γνωρίζω που να βρώ στο διαδίκτυο τις απαντήσεις στις ερωτήσεις μου.

Θέλω να πώ δεν είμαι ο “amish” τής εποχής τού διαδικτύου, ούτε ένας ερημίτης τής τεχνολογίας. Λέω όλα αυτά μόνον για να εισάγω, ήδη από την επόμενη παράγραφο στην υποψία ότι έχασα απλώς την ικανότητα μου στην μάθηση!

Και όμως υπάρχει κάτι που δεν λειτουργεί πλέον. Το κεφάλι μου δεν ακολουθεί πλέον τήν πορεία μου. Δεν έχω ακριβώς την εντύπωση ότι δεν καταλαβαίνω πλέον τον κόσμο όπως χθές. Το πρόβλημα είναι η διεπαφή μου άνθρωπος-μηχανή. “Ο εγκέφαλος δεν είναι παρά μία μηχανή κρέατος” είπε ήδη δεκαετίες πριν με έναν ελαφρώς υποτιμητικό τόνο ο Marvin Minsky, ένας από τούς Πατέρες τής πληροφορικής. Μάλλον λοιπόν η δική μου μηχανή κρέατος δεν λειτουργεί πολύ καλά.

Τώρα πιά είναι σαν το δικό μου Web browser να λειτουργεί σε δύο διαφορετικές πλατφόρμες : μία έκδοση στον υπολογιστή μου και μία πολύ πιο αργή, στο κεφάλι μου. Για να βοηθήσουν ένα κινητό χαμηλής δέσμης να μπορεί να εικονίζει έναν ιστοχώρο γεμάτον στολίδια, οι προγραμματιστές επινόησαν μία μέθοδο που ονόμασαν graceful degradation, που θα πει “μερική παρακμή”. Ο ιστοχώρος ας πούμε παρουσιάζεται με κάποια απλότητα, για να μην πληγώσει την υπερηφάνεια τού κινητού, το οποίο σ’αυτή την περίπτωση παίζει τον ρόλο τού φτωχού συγγενούς!

Να λοιπόν που, με την ροή τών πληροφοριών από τις οποίες βομβαρδιζόμαστε σήμερα το μυαλό μου έχει μία συνεχή αναφορά μερικής παρακμής. Αισθάνομαι ότι η βιολογική απόληξη στο κεφάλι μου διαθέτει πλέον μόνον περιορισμένες λειτουργίες και στο μπέρδεμά του αρχίζει να μαθαίνει πάρα πολλά λανθασμένα πράγματα!

Αλλά έχω και εγώ την υπερηφάνεια μου και είμαι πεπεισμένος ότι αυτό που συμβαίνει σε μένα συμβαίνει οπωσδήποτε και στους άλλους: πιστεύω ότι συνέβη, για να χρησιμοποιήσω έναν όρο ο οποίος αρέσει στους πληροφοριστές, μία αναδρομικότητα η οποία απορροφά, κατασπαράσσει και εγκαταλείπει σαν ένα άδειο κέλυφος, εκείνο το μέρος της προσοχής το οποίο πριν αφιερώναμε στους εαυτούς μας. Γίνεται λόγος για Feed back, κατά γράμμα μία διατροφική οπισθοδρόμηση. Αλλά ποιος τρέφεται με την προσοχή μας;

Κανένα sms κανένα blog, κανένα μαιλ, δεν πετιέται στο κενό. Καμία έρευνα, κανένα tweet, κανένα κλίκ δεν χάνεται, τίποτε δεν εξαφανίζεται και όλα τροφοδοτούν τράπεζες δεδομένων. Με τις σκέψεις, τις λέξεις και τα email τροφοδοτούμε την ανάπτυξη ενός τεράστιου συνθετικού εγκεφάλου. Δεν είναι ο εξανθρωπισμός μίας τεχνικής προόδου. Είναι ακριβώς αυτό που συμβαίνει, όπως θα δούμε σ’αυτό το βιβλίο.

Νομίζω πώς πολλοί αντιλαμβάνονται ήδη την τιμή που πληρώνουμε. Κυριολεκτικά. Μερικές φορές καταστρεφόμαστε! Συνέβη για παράδειγμα στον καθηγητή του Stanford Lawrence Lessig, ο οποίος πριν δύο χρόνια δήλωσε την δική του χρεοκοπία email, αφού στο γραμματοκιβώτιο του είχαν συγκεντρωθεί χιλιάδες αδιάβαστα μαιλ, τα οποία δεν κατόρθωσε να διαβάσει ούτε μετά από ογδόντα ώρες!

Εγώ δεν είμαι ακόμη έτοιμος να παραιτηθώ, αλλά είμαι αφηρημένος, χωρίς μνήμη και το μυαλό μου συνεχίζει να αφαιρείται. Ζώ συνεχώς με την αίσθηση ότι θα χάσω ή θα ξεχάσω μία πληροφορία, και δεν υπάρχει καμία ρύθμιση τού κινδύνου ικανή να με βοηθήσει. Το χειρότερο είναι ότι δεν ξέρω ούτε καν αν αυτό που γνωρίζω είναι σημαντικό ή εάν αυτό που ξέχασα δεν είναι!

Κάθε μέρα τελειώνω τις περισσότερες φορές σε μία κατάσταση ψεύτικου συναγερμού με όλα όσα συνεπάγεται. Σε λίγο θα μπορούσα να γίνω μέλος τιμητικό εκείνης της αυξανόμενης ομάδος Ιαπωνέζων οι οποίοι όχι μόνον χάνουν συστηματικά τον σταθμό τού μετρό που πρέπει να κατέβουν, αλλά τώρα πλέον δεν θυμούνται ούτε πώς ονομάζεται.

Συμπερασματικώς: αισθάνομαι κατασπαραγμένος. Είναι μία πικρή και δύσκολη παραδοχή. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε ούτε και αν σβύσουμε την οθόνη. Συναντούμε συνεχώς πρόσωπα που γράφουν SMS με το κινητό ή ελέγχουν τα μαιλ σε κάθε κατάσταση. Είναι πάντοτε προσκολλημένοι στον φορητό υπολογιστή και όλο και πιο συχνά κατά την διάρκεια των τηλεφωνημάτων ακούω αυτούς τούς θορύβους παρόμοιους με έντομα που περπατούν, πράγμα που σημαίνει ότι ο συνομιλητής μου στην άλλη άκρη της γραμμής γράφει ενώ μου μιλά. Σε κάθε στιγμή κυκλοφορούν στον κόσμο χιλιάδες πληροφορίες οι οποίες δεν ανακοινώνουν πλέον αποτελέσματα αλλά κάτι ταυτόχρονο και σύγχρονο. Τα αποτελέσματα των εκλογών μεταδίδονται διά του twitter. Στην Νέα Υόρκη ένας δικαστής ήθελε να αποκλείσει έναν ένορκο διότι είχαν ανακαλύψει ότι, αντίθετα από τις επεξηγήσεις είχε κάνει έρευνα στην Google για τα παρασκήνια τής υποθέσεως. Και στην συνέχεια ανεκαλύφθη ότι το ίδιο πράγμα είχαν κάνει άλλοι οχτώ ένορκοι. Η δίκη ματαιώθη.

Στο Αρκάνσας ένας ένορκος μετέδιδε στο Twitter τις εξελίξεις της δίκης που συμμετείχε.

Το νέο, ταυτόσημο και σύγχρονο των πληροφοριών, έχει έναν δίδυμο αδελφό τον οποίο βαπτίσαμε multitas king. Όλοι εμείς που παρατηρούμε τις οθόνες τού κομπιούτερ επιδιδόμαστε σ’αυτό τον συνεχή εφοδιασμό, όπως ρίχνουμε τροφή στα κλουβιά ζώων που ούτε βλέπουμε. Σ’αυτό υπάρχει μία βιασύνη σαν κάτι να κινδυνεύει να πεθάνει από πείνα. Έχω την εντύπωση ότι οι γνωστοί μου μιλούν όλο και πιο γρήγορα, σαν να προβλέπουν ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να τους ακούσουμε, δεδομένου τού δυνατού συναγωνισμού των πληροφοριών.

Το γεγονός ότι και άλλοι βρίσκονται στην δική μου κατάσταση με ησυχάζει. Και ταυτοχρόνως δεν με ησυχάζει. Στο γραμματοκιβώτιο μου υπάρχει εδώ και μέρες το μήνυμα ενός διευθυντού λογοτεχνικού περιοδικού τής Αμερικής. Παραπονείται ότι μάλλον οι ειδικοί του σύμβουλοι δεν είναι πλέον εις θέσιν να διαβάσουν τα διηγήματα τού William Faulkner. Στην συνέχεια προσθέτει με ένα ίχνος πικρίας ότι ούτε αυτός διαβάζει πλέον την λογοτεχνία τού 1800, διότι συνήθισε στην ταχύτητα και στην διαθεσιμότητα πηγών πληροφορίας πολύ πιο διαφορετικών.

Εμείς, παραφορτωμένοι πληροφορίες πρέπει να εξομολογηθούμε.

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΨΥΧΗΣ, Η ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ ΜΑΘΗΣΕΩΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΝΗΜΗΣ, ΤΑΥΤΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΟΙΑΣ, ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ  ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ, Η ΟΠΟΙΑ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ, ΤΟΥ ΘΕΜΕΛΙΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ.