Η πολύ μεγάλη ειρήνη-επανάληψη

Συνέχεια από: Σάββατο 12 Νοεμβρίου 2016

Der kleine, der große und der wölfische Frieden
Postmoderne Friedenspolitik zwischen Lokalität und Globalität
(1999)

Μέρος 4ο και Τελευταίο

Der ganz große Frieden 

«Η παγκοσμιοποίηση απαιτεί μια παγκόσμια ηθική». Αυτή η φράση του Hans Küng, αν την πάρει κανείς αυστηρά, είναι κλήση για επανάσταση στον τρόπο που κατανοούμε τον κόσμο. Μια τέτοια όμως αλλαγή παραδείγματος δεν έπεσε μέχρι τώρα από τα σύννεφα, παρόλο που θρησκευτικοί ηγέτες άλλα πιστεύουν. Κάθε ρήγμα στην σκέψη, ακόμα και η άνοδος του Χριστιανισμού, βασίστηκε στην επέκταση της γνώσης και στην αύξηση των ικανοτήτων του ανθρώπου, να αλλάζει τις συνθήκες ύπαρξης του. Με αυτή την έννοια, μια παγκόσμια ηθική θα ήταν κάτι περισσότερο από την απλή σύμπραξη των μεγάλων θρησκειών. Δε θα μπορούσε να επέλθει χωρίς ένα νέο επιστημονικό προσδιορισμό της θέσης του ανθρώπου στον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο που ξεκινά ένας νέος διάλογος μεταξύ θρησκείας και επιστήμης...

Η ταινία του Hollywood “Contact” (Επαφή) -με την Jodie Foster- έχει ως θέμα το πρόγραμμα SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence-αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης). Το περιεχόμενο: η κανονική επιστήμη, που σκέφτεται μόνο το πρακτικό και το αξιοποιήσιμο, έρχεται αντιμέτωπη με τήν φανταστική επιστήμη, η οποία ξεπερνά τα όρια και θέλει να ερευνήσει και το απίθανο, χωρίς κάποιο σκοπό. Με την βοήθεια ραδιοτηλεσκοπίου εγκαθίσταται επαφή με μια ανώτερη (από την ανθρώπινη) διάνοια από το διάστημα. Ένας μυστηριώδης δισεκατομμυριούχος χρηματοδοτεί την κατασκευή μιας “μηχανής επαφής”, τα σχέδια της οποίας έστειλαν οι εξωγήινοι με e-mail. Η σχέση θρησκείας και επιστήμης συζητείται έντονα. Οι Αμερικανοί αστροφυσικοί λένε πως η ταινία Contact, είναι μια ταινία στην οποία τίθενται κοσμολογικά ερωτήματα με μια ακρίβεια, που καμιά άλλη ταινία του Hollywood ή από οπουδήποτε αλλού δεν ξεπέρασε. Είναι μια δημιουργία του Carl Sagan… Το υπόλοιπο κείμενο που αφορά την ανάλυση της ταινίας είναι (σχεδόν) το ίδιο με το ήδη μεταφρασμένο...

Ακόμα και αν τα ιδιωτικά και τοπικά προβλήματα των υπερπλουσίων γίνονται παγκόσμια υπόθεση η συμφωνία δεν μπορεί να επιβληθεί κατευθείαν από “πάνω”. Τα πράγματα είναι πολύ πολύπλοκα. Η παγκόσμια συμφωνία μπορεί σήμερα να επιτευχθεί μόνο μέσω της μαζικής κουλτούρας. Και είναι μια διαδικασία με υψηλό βαθμό διαμεσολάβησης - γεμάτη αποξένωση και γεμάτη ελπίδα. Περικλείει πολιτισμική σύγχυση, αλλά αποκλείει πολιτισμική δικτατορία. 

Αυτός είναι ο χώρος για νέες μορφές πολιτικής. Απαιτούν από μας πρωτίστως την απόκτηση ικανοτήτων χρήσης της μαζικής κουλτούρας. Όπως μπορεί να παρατηρηθεί στον Joe Firmage, ο οποίος πρόσφατα ίδρυσε το “ISSO”. 

Το σημείο στο οποίο έφτασα, όσον αφορά την μικρή και την μεγάλη ειρήνη, είναι το εξής:Πίσω από όλες τις σημερινές προσπάθειες να απαντηθεί το ερώτημα “πως προχωράει ο κόσμος;” βρίσκεται ως εξώτερος ορίζοντας η δυνατότητα μιας ενότητας στην πολλαπλότητα, με την συμπερίληψη της κοσμολογικής διάστασης, όπως την διαδίδει σε παγκόσμιο επίπεδο η μαζική κουλτούρα. 

Όσον αφορά στη διαφώτιση των παγκόσμιων προβλημάτων σήμερα, η μαζική κουλτούρα βρίσκεται κατά κάποιο τρόπο μπροστά από την πολιτική. Και αυτό γιατί μπορεί νά ντύσει με αλληγορίες σκληρά οικονομικά δεδομένα, με τρόπο που δεν προκαλεί την λογοκρισία (και που μόνο στο πολιτικό ασυνείδητο είναι κατανοητός) - και είναι ταυτόχρονα η ίδια ένα σκληρό οικονομικό δεδομένο!
Και η μαζική κουλτούρα μπορεί να εκφράσει αμφισημίες. Από την μια είναι ένας τρόμος. Μας επιβάλλει, (πράγμα που πήρε πρωτόγνωρες διαστάσεις), μια τυποποίηση κάθε καλού και ωραίου, σύμφωνα με τα πρότυπα του αμερικάνικου καταναλωτισμού. Από την άλλη είναι μια ελπίδα. Ο Fredric Jameson τυποποιεί αυτή την ελπίδα ως εξής: μέσω της διαδικασίας προβολής της παγκοσμιοποίησης από τα μαζικά μέσα, η ανθρωπότητα θα ετοιμάσει για τον εαυτό της “μια τεράστια διαπολιτισμική γιορτή, χωρίς κέντρο και χωρίς την κυριαρχία συγκεκριμένης πολιτισμικής μορφής”. Ίσως και κάτι περισσότερο.

Σε κάθε περίπτωση θα χρειαστούμε περισσότερες ικανότητες στη μαζική κουλτούρα και στα μαζικά μέσα, ως ώθηση, γιά να αποκτήσουμε την ικανότητα να αντεπεξέλθουμε παραγωγικά στις απειλές και τις ελπίδες.

Η ειρηνευτική πολιτική θα πρέπει επίσης να τροφοδοτηθεί και από τις “τρέλες” του διαλόγου, που η μαζική κουλτούρα προβάλλει, μεταξύ επιστήμης και θρησκείας. Και αυτός ο διάλογος είναι έκφανση μιας ιστορικής εποχής, για την οποία υπάρχουν μέχρι τώρα τα ονόματα μεταμοντερνισμός και ύστερος καπιταλισμός. 

Η εφημερίδα Le Monde χαρακτηρίζει την από κοινού συμφωνημένη στρατηγική του Blair και του Schröder, ως “κοπερνίκεια στροφή”. Ίσως θα έπρεπε οι δυο τους, αφού σκοπεύουν σε μια αλλαγή παραδείγματος, να κοιτάξουν πιο πολλή ώρα και με μεγαλύτερη προσοχή μέσα από το τηλεσκόπιο Hubble. Και να ξαναδανειστούν την ταινία Air Force One.


Μετάφραση: Πέτρος

Αμέθυστος

Ποιος κυβερνά τον κόσμο;

του H. J. Krysmanski
Der kleine, der große und der wölfische Frieden 

Postmoderne Friedenspolitik zwischen Lokalität und Globalität 
(1999)

Μέρος 3ο

Who rules the world? 

Πριν από μερικά χρόνια, ο συμπρόεδρος του World Economic Forum το οποίο εδρεύει στο Davos, ο Maurice Strong, εμπιστεύτηκε σε έναν δημοσιογράφο, τα πλαίσια ενός μυθιστορήματος, “το οποίο μόνο αυτός θα μπορούσε να γράψει”, και το οποίο πολύ ευχαρίστως θα έγραφε. Κάθε Φεβρουάριο μαζεύονται στο Davos κάπου 1000 διευθυντές πολυεθνικών, αρχηγοί κρατών, υπουργοί οικονομικών και κορυφαίοι επιστήμονες, για να συζητήσουν περί του πως θα πορευθεί ο κόσμος στον χρόνο που έρχεται. «Τι θα συνέβαινε», λέει ο Strong, «αν μια μικρή ομάδα, που προέρχεται από τον μεγάλο αυτό κύκλο, έφτανε στο συμπέρασμα πως οι ισχυρές βιομηχανικές χώρες αποτελούν κίνδυνο για την καλή πορεία του κόσμου; ...και για να σώσει τον πλανήτη, η ομάδα αποφασίζει, πως είναι υποχρέωση της να οδηγήσει τον βιομηχανικό πολιτισμό σε καταστροφή»! Ο Maurice Strong ανάβει: «Η μικρή αυτή ομάδα λοιπόν από world leaders, σχεδιάζει μια συνωμοσία με σκοπό να ταρακουνήσει την παγκόσμια οικονομία. Είναι Φεβρουάριος. Όλοι οι αποφασιστικής σημασίας παράγοντες είναι στο Davos. Οι συνωμότες ανήκουν στην αφρόκρεμα των ηγετών του κόσμου. Έχουν αναλάβει τις θέσεις τους στις παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων και μετοχών. Προκαλούν πανικό χρησιμοποιώντας τις προσβάσεις που έχουν στις διεθνείς αγορές, στα δίκτυα υπολογιστών, και στα αποθέματα χρυσού. Μπλοκάρουν τα γρανάζια του συστήματος. Προσλαμβάνουν μισθοφόρους που συλλαμβάνουν τους υπόλοιπους συμμετέχοντες και τους κρατούν ομήρους. Οι αγορές περιμένουν...» Ο δημοσιογράφος δεν μπορεί να κρύψει την έκπληξή του. Ο Maurice Strong, ο συμπρόεδρος του συμβουλίου του World Economic Forum, γνωρίζει αυτή την παγκόσμια ελίτ. Κάθεται στο κέντρο της δύναμης. Θα μπορούσε πράγματι να τα προωθήσει όλα αυτά. Ο Strong συνέρχεται και καταλήγει: «Κανονικά δε θα έπρεπε να πω αυτά τα πράγματα». 

Τα νέα πολιτικά στρώματα της δύσεως, προ πάντων οι αριστεροί Baby boomers, προσαρμόστηκαν ενστικτωδώς στην νέα κατάσταση, όπου χάνεται η σημασία του τυπικού τρόπου διακυβέρνησης. Υποστηριζόμενοι από τα μέσα μαζικής προβολής, προσπαθούν να ενσαρκώσουν, ως άτομα, ως “stars”, “γενικές λύσεις” και στρατηγικές. 

Ο Tony Blair για παράδειγμα, είναι ο πρώτος Ευρωπαίος αρχηγός κράτους, που εντελώς συνειδητά και ηθελημένα, βελτιώνει τις περιορισμένες δυνατότητες δράσης σε εθνικό επίπεδο, με μια υπερδραστηριότητα στην παγκόσμια σκηνή. O Ralf Dahrendorf το ονόμασε “παγκοσμιοποίηση έξτρα”. Το New Labour παραμελεί συνειδητά τις παραδοσιακές υποχρεώσεις της διακυβέρνησης, και συγκεντρώνεται στην πολιτισμική και ηθική καλλιέργεια της ελεύθερης αγοράς. Ο Blair δοκίμασε τις δυνατότητες που παραμένουν ακόμα στα χέρια της κυβέρνησης ενός εθνικού κράτους, μεσαίου μεγέθους. Είναι ελάχιστες. Γι' αυτό ακριβώς υιοθέτησε την ηθική ηγεσία. Εν τω μεταξύ πιστεύει, γράφει η εφημερίδα “Zeit”, πως μια ηθικά διαποτισμένη “κοινωνική επέμβαση” οδηγεί πιο μακρυά από την “κοινωνική επέμβαση” της αριστεράς. Το νέο “κοινωνικό συμβόλαιο” του Blair στοχεύει στον “συντονισμό” και όχι στην “διακυβέρνηση”. Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσε ο Βρετανός να αντιτείνει, με μεγάλη επιτυχία, στην περιορισμένη στρατιωτική συμμετοχή στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, μια δυναμική “παγκόσμια ηγεσία” (global leadership). 

Έγινε όμως πολύ δύσκολο να αναγνωρισθούν αυτοί που σήμερα "καθορίζουν το πως λειτουργεί η πολιτική" προπάντων η "παγκόσμια" πολιτική. Κανένας δεν μπορεί να πιστέψει στα σοβαρά, πως αυτοί που σπρώχνονται στα έδρανα του ΝΑΤΟ, για να βγουν σε κάποια φωτογραφία, είναι σήμερα οι μόνοι ή ίσως οι σημαντικότεροι φορείς αποφάσεων. 

Η πείρα που προσφέρει η "παραδοσιακή διακυβέρνηση" παίζει δευτερεύοντα και τριτεύοντα ρόλο στον νέο προσδιορισμό του πλανήτη. Η ικανότητα όμως της σωστής παρατήρησης και εκτίμησης "της γεωπολιτικής δυναμικής", παρατηρώντας από κινητές οπτικές γωνίες, παίρνει όλο και μεγαλύτερη αξία. Οι υπερεθνικές ελίτ χρειάζονται γι' αυτό και ικανούς συνεχιστές (απογόνους). 

Για τον λόγο αυτό υποστηρίζεται έντονα και η ικανότητα στις νέες μεθόδους διανοητικής χαρτογράφησης, που θα χρησιμοποιηθεί για την δοκιμή νέων πολιτικών μορφών. Για τον σκοπό αυτό υπάρχει ένα τεράστιο δίχτυ ομάδων και οργανισμών. Οι αράχνες στο δίχτυ αυτό είναι οι πολυεθνικοί οργανισμοί. Είναι μια εντελώς πραγματική παγκόσμια δομή που χειρίζεται την δύναμη -και επιπρόσθετα, λένε μερικοί, μια συνωμοτική δομή. 

Στην δομή αυτή δρουν για παράδειγμα: 

Το World Economic Forum ή "η ομάδα του Davos": Δίνει την ευκαιρία κατά τις ετήσιες ημερίδες της στους εκπροσώπους των σπουδαιότερων επιχειρήσεων να συναντηθούν με κορυφαίους πολιτικούς, ανθρώπους των μαζικών μέσων πληροφόρησης, ηγέτες οργανισμών όπως το World Trade Organization και OECD. 

Το "Bilderberg Club": ιδρύθηκε το 1954, και θεωρείται από πολλούς ως μια από τις πιο ισχυρές άτυπες ομάδες στους χώρους της οικονομίας και της πολιτικής. 

Το "Trilateral Commission": προήλθε από το Bilderberg Club, για να συμπεριλάβει την Ασία, και κυρίως την Ιαπωνία. 

Χιλιάδες επιχειρήσεις από 130 χώρες ανήκουν στο International Chamber of Commerce (ICC). Άλλες οργανώσεις αυτού του τύπου είναι το Business Industry Advisory Committee του OECD, το World Business Council on Sustainable Development, το "Climate Coalition" που ανήκει στους παραγωγούς πετρελαίου και αυτοκινήτων, το International Federation of Employers, το US Council on International Business (M.A.I , Multilateral Agreement of Investments), το Business Roundtable των γενικών διευθυντών των μεγαλύτερων αμερικάνικων επιχειρήσεων, το European Roundtable of Industrialists, κτλ.

Τέλος, το Council Of Foreign Relations, ιδρύθηκε το 1921 ως ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εργοστάσιο παραγωγής ιδεών, με ειδίκευση στις παγκόσμιες πολιτικές στρατηγικές. Οι δραστηριότητες αυτών των οργανισμών αυξήθηκαν δραματικά τα τελευταία χρόνια. Η επιρροή τους μεγαλώνει. 

«Είναι βέβαια μια σπάνια και κατά κάποιο τρόπο ικανοποιητική διάκριση» γράφει ο Reginald Dale σε μια αναφορά για το Trilateral Commission, «το να κατηγορείσαι, τόσο από δεξιά όσο και από αριστερά, πως προσπαθείς να κυριαρχήσεις στον κόσμο».

(Συνεχίζεται)

Μετάφραση: Πέτρος

Αμέθυστος