Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ - VINCENZO CAPORALE. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ - VINCENZO CAPORALE. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 9 Μαΐου 2026

ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ (1)

 Για να κατανοήσουμε πληρέστερα την Δυτική Θεολογία του χρίσματος

VINCENZO CAPORALE. 

Μπορούμε να ορίσουμε την Χριστολογία ή με όρους πιο παραδοσιακούς σαν έναν στοχασμό πάνω στο πρόσωπο ή στην Φύση του Χριστού (με στατική-οντολογική έννοια) ή με όρους πιο μοντέρνους, σαν μία ερμηνεία του προσώπου ή του σωτηριώδους έργου του Ιησού της Ναζαρέτ (με δυναμική λειτουργική έννοια). 

Στην πραγματικότητα όμως δεν υπάρχει μόνο μία Χριστολογία αλλά διαφορετικές. Η ιστορία της Εκκλησίας και της Θεολογίας καταγράφει εξ’αρχής πολλές χριστολογίες. Ήδη στο εσωτερικό της Βίβλου υπάρχουν διάφορες: η Χριστολογία του Ματθαίου δεν είναι σαν του Ιωάννη. Μάλιστα ο ίδιος ο Παύλος ομιλεί διαφορετικά στις επιστολές προς τους Κορινθίους και στην επιστολή προς τους Κολοσσαείς. Οι εξηγητές όμως μιλούν επίσης και για ενότητα της ποικιλίας. Διότι τους έγινε κατανοητό πώς ναι μεν στην Κ.Δ. υπάρχουν διαφορετικές χριστολογίες, αναλόγως των διαφόρων γραπτών, οι οποίες όμως δεν διαφοροποιούνται απολύτως μεταξύ τους, συνιστώντας μάλιστα την ανάπτυξη του μοναδικού μυστηρίου τού Χριστού και μάλιστα σ’αυτή την ανάπτυξη, σχηματίζουν μία ενότητα. 

Τα προβλήματα όμως στην συνέχεια αυξάνουν όταν ο λόγος επεκτείνεται στην συνέχεια ανάμεσα στις βιβλικές χριστολογίες και τις χριστολογίες των Συνόδων. Έχει συγκεντρωθεί πλέον μία τόσο μεγάλη ποσότητα υλικού που χάνεται σιγά-σιγά η βεβαιότης στην δυνατότητα μίας συνθέσεως και συστηματοποιήσεως των βιβλικών δεδομένων για τον Ιησού, τα διδάγματα των Συνόδων και τις θεωρίες των σχολαστικών δασκάλων. Σήμερα άμεση σύνθεση αυτών των χριστολογιών φαίνεται αδύνατη. 

Έτσι μία θεωρία της Χριστολογικής παραδόσεως δεν είναι ακόμη δυνατή, διότι εκτός των άλλων η μελέτη της ιστορίας αυτής της παραδόσεως μόλις άρχισε.
Τι να πούμε όμως για την μοντέρνα Χριστολογία; Το κάδρο χρωματίζεται με ανταύγειες ακόμη πιο διαφορετικές και πολύ συχνά μάλιστα και αντιφατικές μεταξύ τους. Ιδιαιτέρως δε αν θέλουμε να αγκαλιάσουμε ταυτόχρονα και την καθολική Θεολογία και την Προτεσταντική. Μιλώντας για Θεολογία ή χριστολογία μοντέρνα, θέλουμε να αναφερθούμε στην περίοδο που ξεκινά μετά το τέλος του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, δηλαδή γύρω στο 1920. Θα μπορούσαμε να πούμε με συντομία: «Στις καθολικές διατριβές των πρώτων δεκαετιών αυτού του αιώνος, η Χριστολογία δεν υπέστη αλλαγές πολύ βασικές. Προσφάτως όμως σημειώθηκε μία πρόοδος στην έρευνα. Οι έρευνες των προτεσταντών όμως, ακόμη από το 1920 είχαν ανοίξει στις πιο αντιθετικές και αντιρρητικές δηλώσεις». 

ΠΟΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗ; 

Τι σημαίνει η συνθετική μας πρόθεση τής μοντέρνας Χριστολογίας; Σημαίνει πώς δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε την ιδιαίτερη λειτουργία του Θεολόγου, ο οποίος χωρίς να προδώσει την εξηγητική και την ιστορία, πρέπει να προσπαθεί σταθερά να επαναφέρει την κίνησή του Θεολογικού στοχασμού στην ενότητα! Να συνεισφέρει άμεσα στον σχηματισμό ενός συστηματικού κριτηρίου. 

Αυτή η σύνθεση μπορεί να εννοηθεί με διάφορους τρόπους: ή να εξετάσουμε όλους όσους ασχολήθηκαν με την Χριστολογία ή να φτιάξουμε έναν κατάλογο με τα χριστολογικά θέματα ή ερωτήματα και των απαντήσεων που δόθηκαν ή να ενοποιήσουμε τον λόγο μας, επαναφέροντας στην ρίζα τους τα συγκεκριμένα προβλήματα. Επιλέγουμε τον τρίτο τύπο συνθέσεως. Και αναρωτιόμαστε: υπάρχει και εάν υπάρχει ποιος είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται όλη η μοντέρνα Χριστολογική προοπτική; Με άλλα λόγια: υπάρχει και εάν υπάρχει ποιο είναι το αντικείμενο και η ιδιαίτερη μέθοδος της έρευνας της Χριστολογίας, τις τελευταίες δεκαετίες; 

Μπορούμε να πούμε αμέσως πώς ξεχωρίσαμε το σημείο κλειδί για να εισέλθουμε με σιγουριά στο σύνθετο οικοδόμημα της Χριστολογίας των χρόνων μας, το οποίο είναι η εκπληκτική προσοχή με την οποία οι σύγχρονοι Θεολόγοι στράφηκαν προς τον άνθρωπο και στα προβλήματά του, σ’ ένα ιστορικό-υπαρξιακό πλαίσιο. 

Αισθάνθηκαν έντονα το κάλεσμα της συγχρόνου κουλτούρας. Η οποία όμως από τον Καρτέσιο μέχρι τον Χάιντεγκερ και τον μαρξισμό, είναι επικεντρωμένη στον άνθρωπο. Είναι αλήθεια πώς η ανάγκη μίας ανθρωπολογικής έρευνας εμφανίζεται ήδη στους Πατέρες, στους πνευματικούς συγγραφείς, όπως και στους σχολαστικούς. Όμως ο μαρξισμός, έβγαλε τα συμπεράσματά τού μηδενισμού που σχεδιάστηκε από τον Χέγκελ και τον Νίτσε και μεταμόρφωσε την Θεολογία σε ανθρωπολογία. Απαιτώντας δικαιοσύνη για τον άνθρωπο ενάντια στον Θεό, ο οποίος τον αποξένωνε και επέτρεπε την εκμετάλλευση του.

Χριστολογία και ανθρωπολογία. 

Δεν πρόκειται για μία εξωτερική σχέση, ίσως δευτερεύουσα, σαν να επρόκειτο για μία γειτνίαση ανάμεσα στην Χριστολογία και την ανθρωπολογία, θεωρημένες σαν δύο αυτόνομους λόγους και μάλιστα τέλειους κάθεαυτούς. Αλλά για μία εσωτερική και ουσιαστική εμπλοκή, τέτοια που μπορούμε να πούμε πώς η ομιλία για το ένα μέρος δεν γίνεται χωρίς να εμπλακεί αναγκαίως και το άλλο μέρος. Θέλουμε να πούμε πώς ο ένας όρος εισέρχεται εκ της φύσεως του και αμοιβαίως μάλιστα στον ορισμό του άλλου όρου, καθότι η ανθρωπολογία και η χριστολογία εξαρτώνται και φωτίζονται η μία από την άλλη. 

Η Χριστολογία δεν προστίθεται απ' έξω στην μεταβλητή ανθρωπολογία σαν μία δυνατή και πιο λεπτομερής διευκρίνηση της. Αλλά τα δύο πεδία επηρεάζονται και αλληλεπιδρούν: ότι υπάρχει ο άνθρωπος και ότι υπάρχει έτσι, αυτό είναι ήδη μία διάσταση της Χριστολογίας, καθότι η ύπαρξη και η ιστορία του ανθρώπου στο γεγονός-Χριστός αποκτούν εκείνη την πραγματοποίηση για την οποία υπάρχουν εν δυνάμει γενικώς. Η Χριστολογική ανθρωπολογία μπορεί και να μην εκληφθεί σαν ταυτολογία, σ’αυτή την περίπτωση όμως, αυτά τα δύο εννοιολογικά περιεχόμενα δεν πρέπει να θεωρηθούν σαν προσθετικά, το ένα δίπλα στο άλλο. Διότι αυτό το εννοιολογικό σύνολο μας δείχνει πώς η κοσμική αυτοαποκάλυψη τού Θεού στον Ιησού Χριστό και η εκφραστική ικανότης της ανθρώπινης υπάρξεως είναι εσωτερικώς υποταγμένες σ’αυτή την αυτοαποκάλυψη. 

Δηλώνοντας πώς συναντούμε στο ενδιαφέρον για τον συγκεκριμένο άνθρωπο, τον ιστορικά υπαρκτό, το αντικείμενο και την ιδιαίτερη μέθοδο της συγχρόνου Χριστολογικής έρευνας, βεβαιώνουμε την ταυτότητα ανάμεσα στην αντικειμενική αρχή (περιεχόμενο) και την τυπική αρχή, φορμάλε (μέθοδος) της νέας Χριστολογίας. Η μεθοδολογική αυτή αρχή, σε ένα Χριστοκεντρικό όραμα, βρίσκεται πλέον σε χρήση σε όλη την Θεολογία. Έτσι θα μιλήσουμε περισσότερο για θέματα μεθόδου. 

Η ιδέα πώς ο στοχασμός σχετικά με τον Ιησού Χριστό είναι το κέντρο κάθε Χριστιανικής Θεολογίας κατακτά όλο και περισσότερο τις συνειδήσεις. Ταυτόχρονα όμως πρέπει να ανοίξει ο δρόμος και στήν μεθοδολογική συνέπεια αυτής τής τόσο γόνιμης εμπνεύσεως, που μπορούμε να την εκφράσουμε μ’αυτόν τον τρόπο: η Χριστολογία υποβάλλει την μέθοδο αυτής της Θεολογίας. Δεν θέλουμε να πούμε πώς η πίστη στον Θεό, δεν μπορεί ή δεν πρέπει να προηγείται της πίστεως στον Ιησού Χριστό: λέμε μόνον πώς σαν Χριστιανοί, γνωρίζουμε τον Θεό στο μέτρο και με τον τρόπο με τον οποίο απεκαλύφθη στον Ιησού Χριστό! «Και είναι φανερό επίσης πώς εάν ο Χριστός είναι το κέντρο, το τέλος δεν είναι άλλο από τον ίδιο τον Θεό (1 Κορ 15, 28). [Ανύπαρκτος λόγος στην Κ.Δ. ο Παύλος λέει: Διότι επειδή διά μέσου ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, διά μέσου ανθρώπου ήλθε καί η ανάστασις των νεκρών… Εν τω Χριστώ όλα θα ζωοποιηθούν. Έκαστος δε εν τω ιδίω τάγματι. Απαρχή Χριστός, έπειτα οι Χριστού εν τη παρουσία αυτού. Έπειτα το τέλος, όταν παραδώση την βασιλείαν εις τον Θεόν και Πατέρα, όταν θα καταργήση κάθε αρχήν και κάθε εξουσίαν και δύναμιν… αλλοιώς τι θα κάνουν οι βαπτιζόμενοι υπέρ των νεκρών; Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνωνται καθόλου, τι και βαπτίζονται υπέρ των νεκρών: …ει νεκροί ούκ εγείρονται, φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γάρ αποθνήσκομεν…(Αυτή είναι η ουσία του καπιταλισμού. Την οποία εξέφρασε τέλεια ο Χάιντεγκερ, γεννώντας τον υπαρξισμό. Ο άνθρωπος είναι προς τον θάνατον).] [Η ανθρωπότης έμαθε το μάθημά της από τον άφρονα πλούσιο, ο οποίος γεμάτος υλικά αγαθά είπε στην ψυχή του: Φάε, πίε, ευφραίνου. Και πέθανε. Χωρίς ίχνος μετανοίας η Δυτική ανθρωπότης λέει στην ψυχή της: Φάε, πίε, ευφραίνου γιατί αύριο πεθαίνουμε. Η Ανατολή δεν πεθαίνει, είναι αφασία].

Θα αρχίσουμε λοιπόν μέσω του Χριστού, με τον ίδιο τρόπο που μπορούμε να γνωρίσουμε μέσω Αυτού: το τέλος είναι ο Θεός και η θέωσή μας (Y.  CONGAR). Ο Ιησούς Χριστός δεν μπορεί να γίνει κατανοητός παρά μόνον από την άποψη τής σχέσεως του με τον Θεό. Η ιδιαιτερότης της Χριστολογικής γλώσσας, γίνεται, εκ φύσεως, Θεολογία. «Σήμερα δεν μπορούμε να μιλήσουμε αληθινά πλέον για τον ίδιο τον Θεό, χωρίς να μιλήσουμε ταυτόχρονα, για τον Ιησού. Γι’αυτόν τον λόγο η Θεολογία, και η Χριστολογία, η Επιστήμη του Θεού και η επιστήμη του Ιησού λαμβανομένου σαν τον Χριστό, είναι στενά ενωμένες (W PANNENBERG). 

Συνεχίζεται 

Δεν μπορούμε να μιλήσουμε πλέον για κενοδοξία, αλλά για αεροδοξία. Νέος στίβος, στον οποίο αγωνιζόμενοι οι άνθρωποι γίνονται σκίτσα, σαν τον Μάικλ Τζάκσον. Σήμερα οι άνθρωποι,  γεννιούνται άνθρωποι καί εκούσια πεθαίνουν σκίτσα. 

Πέμπτη 17 Φεβρουαρίου 2022

Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ (4)

 Συνέχεια απο Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου 2022

Για να κατανοήσουμε πληρέστερα την Δυτική Θεολογία του χρίσματος

VINCENZO CAPORALE.
 

 Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΙΗΣΟΥΣ

Η ανθρώπινη ψυχολογία του Χριστού. 

Το πεδίο έρευνας της πρόσφατης Χριστολογίας, που δεσμεύει περισσότερο όλων των άλλων τους καθολικούς Θεολόγους, προσφέρεται από την ψυχολογία του Χριστού και χωρίζεται σε τρία βασικά προβλήματα: το πρόβλημα του ΕΓΩ του Χριστού, το πρόβλημα της συνειδήσεως του Χριστού, το πρόβλημα της επιστήμης του Χριστού. Οι Θεολόγοι αναρωτιούνται εάν υπάρχει ένας ορίζοντας αυθεντικά ανθρώπινος σ’αυτές τις πλευρές της σύνθετης πραγματικότητος του Χριστού και πολλοί απ’αυτούς δίνουν θετική απάντηση στα τρία ερωτήματα. Αναδύεται μ’αυτόν τον τρόπο η αληθινή και πλήρης ανθρωπότης του Ιησού. 

Deodat de Basly. Αυτή η νέα ψυχο-Θεολογική έρευνα ξεκινά από τον de Basly την οποία εκθέτει στο βιβλίο του La Christiade de Francaise, στα 1929, καί είναι ένα περίεργο μυθιστόρημα, στην πραγματικότητα! Ασκεί κριτική στην Θωμιστική έννοια της ενότητος στον Χριστό, διότι το συμπτωματικό και το Απόλυτο δεν μπορούν να γίνουν ένα ενυπάρχον πράγμα. Και αντιπαραθέτει την δική του Θεωρία της «θεϊκής πρόσθεσης». Σύμφωνα μ’αυτή την θεωρία η ενότης ανάμεσα στον προσληφθέντα άνθρωπο και τον Λόγο παραμένει εξωτερική και μ’αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται τέλεια υπερβατικότης του Θεού και η πλήρης αυτονομία του προσληφθέντος ανθρώπου. Όμως ο Λόγος και ο προσληφθείς άνθρωπος σχηματίζουν ένα φυσικό και υπερβατικό όλον, μία σύνθετη και ετερογενή πραγματικότητα.

Ο de Basly περιγράφει το μυστήριο της ενσαρκώσεως και της λυτρώσεως με δραματικούς όρους, σαν ένα πρωτάθλημα αγάπης ανάμεσα σε δύο πρωταγωνιστές, που πρέπει να είναι αυτόνομα άτομα, προικισμένα με νοημοσύνη και δική τους θέληση. Ο πρώτος πρωταγωνιστής είναι ο Τριαδικός Θεός και όχι ο Πατήρ  ή ο Λόγος, καθότι στον Θεό υπάρχει μόνον μία ατομικότης, εκείνη της μοναδικής φύσεως. Ο άλλος πρωταγωνιστής είναι ο προσληφθείς άνθρωπος, σαν ένα άτομο που διαθέτει μία νοημοσύνη και μία ανθρώπινη θέληση. 

Ο άνθρωπος Ιησούς είναι τελείως αυτόνομος σαν ενεργών και ο Λόγος δεν ασκεί καμία επιρροή στην γνώση του και στην θέλησή του. Μάλιστα δε ο Λόγος δεν βρίσκεται μέσα στον Χριστό σαν ένα αυτόνομο Εγώ, διότι στις έκτακτες ενέργειες, ο Τριαδικός Θεός είναι μία και μοναδική αυτόνομη ατομικότης. Το ΕΓΩ του Χριστού γεννιέται στην αυτονομία τού προσληφθέντος ανθρώπου. 

Το υποκείμενο που δρα στις ευαγγελικές διηγήσεις είναι πάντοτε το ανθρώπινο ΕΓΩ του Ιησού. Η ψυχολογία του Χριστού είναι λοιπόν εκείνη ενός ανθρώπινου ΕΓΩ, όπως και τα άλλα, που έχει τοποθετηθεί απέναντι από τον Τριαδικό Θεό. Συνεπώς και το αντικείμενο των διαβεβαιώσεων μας για τον Χριστό είναι πάνω απ’όλα ο προσληφθείς άνθρωπος. Όταν λέω λοιπόν, «ο Χριστός» θέλω να πω κατευθείαν απλά, αυτός ο προσληφθείς, εξατομικευμένος, αυτόνομος άνθρωπος. 

Η Χριστολογία του de Basly, όπως είναι γνωστό, δημιούργησε ζωηρές αντιπαραθέσεις και πολλά δύσκολα προβλήματα. Μέχρι ποιού σημείου είναι στην τροχιά του Σκώτου, μέχρι πού είναι Νεστοριανός; Ενα πράγμα πάντως είναι σίγουρο. Πώς συνεχίζει να επηρεάζει, ιδιαιτέρως λόγω της μεγάλης σημασίας που αποδίδει στην ανθρωπότητα του Ιησού. Σ’αυτόν ανήκει εξάλλου η αξία ότι πρότεινε στον στοχασμό των Θεολόγων το πρόβλημα του ανθρώπινου ΕΓΩ του Χριστού.

Paul Galtier, η ενότης του Χριστού (1939). Αντιμετώπισε με αποφασιστικότητα και συστηματικά το θέμα της αυτονομίας της ανθρώπινης συνειδήσεως του Χριστού και την σχέση του με το Θείο πρόσωπο του Λόγου. Όμως κινείται πιστά ριζωμένος στο δόγμα της υφισταμένης υπάρξεως και της ουσιώδους ενότητος της ανθρωπότητος με τον Λόγο. Και έτσι το πρόβλημα της συνειδήσεως του Ιησού μεταφέρεται στο κέντρο των Χριστολογικών συζητήσεων. 

Ο Galtier ξεκινά από την αρχή πώς δεν είναι δυνατόν να ταυτιστούν συνείδηση του εαυτού και πρόσωπο. Η συνείδηση είναι λειτουργία μίας πνευματικής φύσεως και όχι ενός προσώπου. Η συνείδηση προέρχεται, γεννιέται, από την Φύση και την δραστηριότητα της και επομένως το αντικείμενό της δίνεται από τις πράξεις και από την Φύση που είναι παρούσα στις πράξεις. Καθ’εαυτό το «πρόσωπο» δεν αποτελεί μέρος του περιεχομένου της συνειδήσεως, διότι αναγκαίως μία Φύση υφίσταται καθεαυτή, όπως επαληθεύεται σε μας τους ανθρώπους. 

Έτσι λοιπόν, ο Χριστός είναι Θεός και άνθρωπος, και σ’αυτόν οι δύο φύσεις είναι ενωμένες και διακριτές. Πέραν λοιπόν της Θείας συνειδήσεως, που είναι η κοινή συνείδηση στα τρία πρόσωπα, πρέπει να τοποθετήσουμε στην ανθρώπινη Φύση του Χριστού, μία συνείδηση του εαυτού μου, καθαρά ανθρώπινη, η οποία δεν είναι άμεσα μορφοποιημένη από την Θεία συνείδηση. Πρόκειται για ένα ανθρώπινο Εγώ, εμπειρικό, ψυχολογικό, φαινομενικό, το οποίο αναφέρεται στην ανθρώπινη Φύση και στην ενέργειά της και στην ψυχική της κατάσταση. Ο Χριστός δεν θα μπορούσε να είναι ένας αληθινός άνθρωπος εάν δεν διέθετε συνειδητές ανθρώπινες καταστάσεις οι οποίες ενωμένες δίνουν ένα φαινομενικό ανθρώπινο «ΕΓΩ». 

Στα λόγια του Ευαγγελίου εκφράζεται αυτό, το ανθρώπινο ΕΓΩ. Το ΕΓΩ όλων των λόγων του Χριστού είναι το ανθρώπινο ΕΓΩ, οι ομιλίες του Ιησού, οι διαβεβαιώσεις του γύρω από τον εαυτό του όπως επίσης και εκείνες που αποκαλύπτουν την θεότητά του είναι λόγος ανθρώπου, απορρέουν από ένα ανθρώπινο ΕΓΩ. Αναγνωρίζοντας λοιπόν ένα ΕΓΩ ανθρώπινο στον Χριστό, δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το να διατυπώνουμε με ψυχολογικούς όρους εκείνο για το οποίο μας βεβαιώνει η πίστη πώς είναι παρόν στον Χριστό: μία ανθρώπινη Φύση η οποία ενεργεί και φανερώνεται όπως η δική μας, αντικατοπτριζόμενη επομένως μέσα στην συνείδησή του και εκφραζόμενη στο ΕΓΩ που εξέρχεται από τα χείλη του! 

Αυτό το ανθρώπινο ΕΓΩ του Χριστού, όμοιο με των άλλων ανθρώπων, δεν είναι ένα ΠΡΟΣΩΠΟ, διότι η ανθρώπινη Φύση του Χριστού δεν υφίσταται στον εαυτό της αλλά στον Λόγο. Η ψυχολογική αυτονομία δεν είναι οντολογική αυτονομία, καθότι στο οντολογικό επίπεδο πρέπει να δεχόμαστε πάντοτε μία πλήρη εξάρτηση της ανθρώπινης ψυχολογίας του Χριστού από το πρόσωπο του Λόγου. Διότι όλη η ανθρώπινη Φύση του Χριστού είναι ιδιοκτησία του Λόγου. Πώς γνωρίζει ο Χριστός αυτή την υποστατική ενότητα; Βασιζόμενος μόνον στην υφή της συνειδήσεως του, ο Χριστός δεν γνωρίζει τίποτε για το μεταφυσικό και θείο ΕΓΩ από το οποίο εξαρτάται το δικό του ΕΓΩ, το εμπειρικό και ανθρώπινο. Το άνοιγμα αυτού προς εκείνο γίνεται μόνον μέσω της αμέσου οράσεως του Θεού. Σ’ αυτή η ανθρωπότης του Χριστού θεωρείται σαν ενωμένη στον Λόγο, και το εμπειρικό της ΕΓΩ ενωμένο στο πρόσωπο του Λόγου. Επομένως η γνώση της υποστατικής ενώσεως στην ανθρώπινη συνείδηση του Χριστού δηλαδή η ανθρώπινη συνείδηση του εαυτού του σαν Υιού δεν μπορεί να προέλθει από την θεωρία του Θεού. Μόνον μέσα στο Φώς της Θείας αντικειμενικής θεωρίας το ΕΓΩ υψώνεται σε έκφραση όλου του Χριστού. 

Αυτή η οντολογική εξάρτηση και αυτό το ψυχολογικό άνοιγμα δεν σημαίνουν πώς ο Λόγος προσδιορίζει την πράξη και την ανθρώπινη συνείδηση του Χριστού και δεν αλλοιώνουν την δομή τους, διότι ταιριάζουν με μία αυτονομία της δραστηριότητος και της συνειδήσεως στην ανθρωπότητα του Ιησού. Η εσωτερική του ζωή αυτοβεβαιώνεται ελεύθερα και αυτόνομα. Ο Λόγος δεν κάνει τίποτε άλλο από το να οικειοποιείται μία δραστηριότητα της οποίας η ανθρώπινη φύση παραμένει η μοναδική τυπική και κατηγορηματική αρχή και δεν αλλοιώνεται επομένως από την υποστατική ένωση. Το πρόσωπο του Λόγου δεν είναι σε σχέση με την ανθρώπινη Φύση, ενεργούσα αρχή, αλλά αρχή ενότητος. 

Ο Galtier προκάλεσε μία πολύ έντονη αντίδραση από τον χώρο του θωμισμού (Ακινάτη), όπως από τους H.Dieren, B.M.Xiberta κ.α. όμως για το έργο του, για την πρωτοτυπία της μεθόδου του και του περιεχομένου του, αντιπροσωπεύει έναν σταθμό μεγάλης σημασίας για την μοντέρνα Χριστολογία. Η προσπάθειά του ξεκινά από μία Χριστολογία «από κάτω». Δεν σκεπτόταν πώς είναι σωστό να θέλουμε να ξεκινήσουμε από τα σχολαστικά αξιώματα και να αναλύσουμε επομένως, μέσω ενός συστήματος συμπερασμάτων, τις δομές της ανθρώπινης συνειδήσεως του Ιησού. Θέλησε να κατανοήσει την ψυχή του Χριστού ξεκινώντας από την συνηθισμένη εμπειρία της ανθρώπινης συνειδήσεως. 

Ήταν ένας τρόπος προόδου που απέδιδε δίκαια την δογματική αρχή σύμφωνα με την οποία ο Χριστός είναι αληθινός άνθρωπος και επιπλέον πήρε στα σοβαρά την ανθρώπινη αυθορμητικότητα που μας φανερώνει το Βιβλικό πλαίσιο για τον Ιησού. Μ’αυτή την βασική στάση τού Galtier εφανερώθη μία υποχρέωση με την οποία πρέπει να λογαριαστεί κάθε μοντέρνα Χριστολογία. 

Υπήρχε όμως ένα κενό στην θέση του Galtier, το οποίο παρατηρήθηκε από όλους τους αντιπάλους. Έχασε από μπρός του το γεγονός που λειτουργεί σαν αρχή στην Θεολογία, πώς οι οντολογικές διατυπώσεις και οι ψυχολογικές πρέπει να αντιστοιχούν και έτσι δεν δέχθηκε την απλή αλήθεια πώς το μεταφυσικό πρόσωπο γίνεται κατανοητό κατευθείαν μέσα στην συνείδηση του ανθρώπου. Η ιδιοφυής παρεμβολή του Rahner θέλησε να ξεπεράσει αυτό το κριτικό σημείο και να οδηγήσει το πρόβλημα με μία οριστική λύση. Μόνο που αυτός υπογραμμίζει δυνατά την αυθεντική ανθρωπότητα του Ιησού. 

Συνεχίζεται 

ΕΝΑ ΑΛΗΘΙΝΟ ΘΡΙΛΕΡ. ΘΑ ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΟΥΝ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΝΑ ΜΕΙΩΣΟΥΝ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΣΕ ΕΝΑΝ ΑΓΙΟ;
Αμέθυστος.

Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου 2022

Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ (3)

 Συνέχεια απο Τρίτη 15 Φεβρουαρίου 2022

Για να κατανοήσουμε πληρέστερα την Δυτική Θεολογία του χρίσματος

VINCENZO CAPORALE. 


Η Στροφή της Καθολικής Χριστολογίας. 

Η ιστορία της Χριστολογίας εξ’αρχής παρουσιάζει δύο μεγάλα ρεύματα: το ένα ενδιαφέρεται να σώσει την αληθινή ανθρωπότητα του Χριστού (σχολή της Αντιοχείας), το άλλο ενδιαφέρεται να βεβαιώσει την ηγεμονία του Λόγου (σχολή της Αλεξάνδρειας). Μπορούμε να πούμε μάλιστα πώς αυτός ο δυαλισμός, κάτω από διάφορες μορφές και μεγέθη, συντρόφεψε πάντοτε και χαρακτήρισε την ζωή της Θεολογίας όπως επίσης και της Εκκλησίας. Δικαίως ο A. Grillmeier λέει ότι: "υπάρχει μία Χριστολογία  άνωθεν", και μία χριστολογία "από τα κάτω". Οι μέν βλέπουν πρώτα απ’όλα τα δικαιώματα της Θεότητος μέσα στον Χριστό, οι άλλοι ενδιαφέρονται για τις απαιτήσεις της ανθρωπότητος του. Μερικοί ρίχνουν το βάρος στην ενότητα, άλλοι στην διάκριση. Έτσι για παράδειγμα, πρέπει να αναγνωρίσουμε πώς η γραμμή τής Χριστολογίας τού Σκώτους, αφιερώθηκε στην φροντίδα της υπεράσπισης της ανθρωπότητος του Χριστού, ενώ η σχολή των θωμιστών (Ακινάτη) –με την βασική τους θέση του unum esse (υπέρτατο Είναι, όπως το εφαρμόζει ο Ζηζιούλας) τόνισε την υπεροχή του Λόγου.

Τέλος πάντων είναι ένα πιστοποιημένο πλέον γεγονός πώς η παραδοσιακή χριστολογία δηλαδή η σχολαστική Χριστολογία η οποία διδάχθηκε τους τελευταίους αιώνες, παρουσιάζεται σαν μία χριστολογία "από ψηλά". Πρόκειται για μία χριστολογία δομημένη στην απαγωγική μέθοδο: διότι παίρνει το σημείο εκκινήσεως της από τον Θεό δηλαδή από την Θεοδικία, προϋποθέτει την θεότητα του Χριστού και εναρμονίζει τα πάντα με την υπερβατικότητα του Λόγου. Όποιος ρίξει μία ματιά στις παραδοσιακές πραγματείες της Χριστολογίας παίρνει την εντύπωση πώς η εικόνα του γήϊνου Ιησού προέρχεται αποκλειστικά από αξιωματικές αρχές και δεν στηρίζεται σχεδόν καθόλου στα δεδομένα του Ευαγγελίου. 

Αυτή η κατάσταση των πραγμάτων όμως, τις τελευταίες δεκαετίες γινόταν όλο και πιο ανυπόφορη. Κάτω από την πίεση της κριτικής φιλοσοφίας, της ιστορικο-κριτικής μεθόδου, της βιβλικής Θεολογίας, μερικοί καθολικοί θεολόγοι υιοθετούσαν με θάρρος την μέθοδο μίας χριστολογίας από "κάτω προς τα πάνω". Η οποία ξεκινά από την ιστορία που παρουσιάζεται στα βιβλικά δεδομένα για να χαράξει μία καινούργια εικόνα του Χριστού και να φθάσει στην θεότητα. Διότι πείσθηκαν πώς η γνώση της προϋπάρξεως του Λόγου δεν μπορεί να προηγηθεί της θρησκευτικής γνώσεως του ανθρώπου Ιησού αλλά στηρίζεται σ’αυτή. 

Το θεμέλιο και το νόημα της Χριστολογίας πρέπει να αναζητηθούν στην ιστορία του Ιησού. Αυτή η μέθοδος της Χριστολογίας «από τα κάτω», η οποία αναγνωρίζει την αποφασιστική σημασία του Ιησού της Ναζαρέτ σύμφωνα με την συγκεκριμένη του ιστορία είναι ταυτόχρονα και ερμηνευτική, καθώς δένει την ιστορική επιστήμη με την Χριστολογική ερμηνεία. [Σε τούτη την σκοτεινή εποχή αναφερόμενος ο Κύριος επέμενε να πραγματοποιήσει τα πάντα σύμφωνα με όσα είχαν γραφτεί. Διότι έφτανε η εποχή της αυτονομίας. Του διαχωρισμού της Π.Δ. από την Κ.Δ., του Χριστού από τον Ιησού, του Πέτρου από τον Ιωάννη, της Εκκλησίας από το Βατικανό. Γι’αυτό και δεν υπάρχει η Θεοτόκος. Διότι η Κ.Δ δεν πραγματοποιεί τους προφήτες και τις προφητείες, αλλά γράφει μία ενδιαφέρουσα ιστορία από τις πράξεις του Ιησού στην επί γής πορεία του]. 

Το καθήκον πλέον της μοντέρνας Χριστολογίας θα είναι να θεμελιώσει, ξεκινώντας από την ιστορία του Ιησού, την γνώση της σημασίας του για μας, που μπορεί να εκφραστεί ως εξής: Σ’ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΙΗΣΟΥ, Ο ΘΕΟΣ ΦΑΝΕΡΩΘΗΚΕ ΣΕ ΜΑΣ. [Πολύ σημαντικός ο άνθρωπος. Τον προσκύνησε και ο Θεός ακόμη]. Η νέα Χριστολογία υπογραμμίζει τις διαφορές του Θείου και του ανθρωπίνου στον Χριστό, δηλαδή απαιτεί να δοθεί στην διάκρισή τους η ίδια σπουδαιότης που δίνεται στην ένωσή τους. Ο υποστατικός δεσμός της ανθρωπότητος του Χριστού με τον Λόγο δεν μπορεί να είναι η αιτία της μειώσεως της αυθεντικότητός του (του Ιησού), η ανθρωπότης του Χριστού δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν ένα όργανο της Θεότητος χωρίς να δηλωθεί αμέσως η ηγεμονία του Λόγου και η ολοκληρωτική ή μερική παράλυση της ίδιας της ανθρωπότητος [Βλέπουμε καθαρά πόσο μοιραία απουσιάζει η συνέργεια, η εμπειρία της αγιότητος. Γι’αυτό και αυτονομούν και την ελευθερία και στήνουν τον χορό των απελευθερωτικών κινημάτων]. Σύν τω Χρόνω γίνεται όλο και πιο φανερό πώς η πηγή όλων των υπερβολών της Χριστολογίας από ψηλά, από πάνω, είναι μία ψεύτικη ερμηνεία του μυστηρίου της ενσαρκώσεως, διότι αυτό που ενδιαφέρει τον Θεό στον Χριστό δεν είναι να δράσει σύμφωνα με την θεότητά του και να επέμβει θεϊκώς μέσα στην ανθρώπινη ιστορία. Δεν θα είχε την ανάγκη της ενσαρκώσεως για να το πετύχει. Η πρώτη του πρόθεση είναι να υπάρξει και να πράξει σαν άνθρωπος μέσα σ’αυτόν τον κόσμο!

Δογματική και Βιβλική Χριστολογία. 

Όπως είπαμε, μία δυνατή ώθηση προς την νέα μέθοδο ερεύνης ήλθε από το αυξημένο ενδιαφέρον για την Αγία Γραφή και από την ανάπτυξη της Βιβλικής χριστολογίας. Μ’αυτόν τον τρόπο οι Θεολόγοι συνειδητοποιούσαν ότι:
1) Δεν αρκούσε πλέον να αποδειχθούν με κάποιο χωρίο της Γραφής οι θέσεις της συστηματικής Χριστολογίας, αλλά ήταν αρκετό και αναγκαίο να αναπτυχθούν ξεκινώντας από το σύνολό της Αγίας Γραφής. 

2) Η παραδοσιακή Χριστολογία, παρότι αντιπροσωπεύει την ακριβή έκφραση των βασικών βιβλικών μαρτυριών για τον Χριστό, δεν είναι  η συμπύκνωση και η πλήρης σύνθεση όλου αυτού που η Γραφή μας δίνει να ακούσουμε ή αντίστοιχα θα μπορούσε να μας δώσει να ακούσουμε πάνω στον Ιησού, τον Μεσσία και Υιό του Θεού (K.RAHNER). 

3) Επί πλέον η σχολαστική δογματική μάς δίνει μερικές χριστολογικές αναπαραστάσεις που δύσκολα γίνονται κατανοητές. Και είναι επομένως αναγκαίο να ανακρίνουμε την Γραφή για να αφήσουμε να μιλήσει η εικόνα τού Χριστού της Βίβλου και να την χρησιμοποιήσουμε [την εικόνα] σαν κανόνα της δογματικής Χριστολογίας, εάν είναι αλήθεια πώς η Γραφή πρέπει να είναι η πηγή της δογματικής. 

Φυσικά σ’αυτό το σημείο συναντούμε ένα μεγάλο πρόβλημα μεθόδου. Ποια σχέση υπάρχει ανάμεσα στην βιβλική χριστολογία και την δογματική; Εάν απαντήσουμε βιαστικά πώς οι δύο μορφές Χριστολογίας είναι ανόμοιες, το πρόβλημα παραμερίζεται, δεν λύνεται. Εάν όμως πιστεύουμε, όπως είναι σωστό σε μία δική τους συνέχεια, τότε πρέπει να κατανοήσουμε πώς αυτή η συνέχεια πρέπει να εννοηθεί και να πραγματοποιηθεί. Αλλά πρέπει να προσθέσουμε επίσης πώς μία κατάλληλη κατανόηση αυτής της ενότητος δεν υπάρχει ακόμη. Ακόμη και σχετικώς με τα περιεχόμενά τους αναδύονται δύσκολα προβλήματα: Να μερικά παραδείγματα που επισήμανε ο Κ.Ράνερ. 

1) Κεντρική βεβαίωση για τον Χριστό: Είναι βέβαιο πώς η διαβεβαίωση, τόσο κεντρική στην Γραφή, σύμφωνα με την οποία ο Ιησούς είναι ο Μεσσίας, και σαν τέτοιος έγινε ο Κύριος της ιστορίας του, έχει ξεπεραστεί από την μεταφυσική έννοια της Θείας Υιότητος, όπως την αναγνωρίζουμε και την εκφράζουμε εμείς, στην διατύπωση της Χαλκηδόνος;

2) Χριστολογία από χαμηλά, από κάτω: Η Χριστολογία των πράξεων των Αποστόλων, η οποία ξεκινά από κάτω, με την εμπειρία γύρω από τον Ιησού, είναι μόνον πρωτόγονη; [Ο Ιησούς όπως λένε οι άθεοι, ρωτούσε τους μαθητές του : Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είμαι;]. Ή μήπως αντιθέτως, στην χαρακτηριστική της ιδιαιτερότητα, μπορεί να μας πεί ακόμη κάτι που δεν έχει ειπωθεί με την ίδια διαύγεια από την κλασσική Χριστολογία; 

3) Αυθεντική ανθρωπότης του Χριστού: Η συνήθης μείωση της διατυπώσεως της Χαλκηδόνος, σύμφωνα με μία ισοπεδωτική σχολαστική ερμηνεία (και όχι σύμφωνα με την διδασκαλία της Συνόδου) δεν θα έπρεπε να επαληθευτεί από το Βιβλικό δόγμα της ενσαρκώσεως του Λόγου του Θεού στον κόλπο της Μαρίας; Αυτό το δόγμα απαιτεί να κατανοήσουμε με αυθεντικό τρόπο, ενάντια στον μονοθελητισμό, την αληθινή πρωτοτυπία του ανθρώπου Ιησού απέναντι στον Θεό, χωρίς να μειώσουμε τον Χριστό, μόνον σε μία μορφή που φανέρωσε τον ίδιο τον Θεό και μόνον αυτόν. Αντιθέτως είναι πολύ κοινή, παρότι δεν λαμβάνει καθαρά την έκφραση ενός λάθους, η αντίληψη τής ενσαρκώσεως του Θεού, που αντιλαμβάνεται το ανθρώπινο στοιχείο μόνον σαν το ένδυμα το οποίο χρησιμοποιεί για να σημειώσει την παρουσία του ανάμεσα μας χωρίς να καλύπτει την πρωτοτυπία του και την αυτονομία του, λόγω του γεγονότος ότι προσελήφθη από τον Θεό [Σε κατάσταση εσχάτου ανοησίας, αποδίδουν στον Κύριο αυτό που ισχύει στους πιστούς Του, διότι έχουν καταργήσει το Βάπτισμα. Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε Χριστόν ενεδύσασθε. Όπως εμείς ντυνόμαστε τον Κύριο λοιπόν. Κυρίως όμως όπως οι Ινδουϊστές ντύνονται το σώμα και μετά τό ξεντύνονται για το Νιρβάνα, έτσι, αναλόγως, ο Χριστός ντύθηκε τον άνθρωπο. Ούτε Άγιος υφίσταται, ούτε προφήτης, ούτε η Θεοτόκος].

Πρέπει να αναγνωρίσουμε την σταθερή απειλή της μυθολογίας και τού μονοφυσιτισμού και επομένως να προσφύγουμε στην αντιπαράθεση με τον πραγματισμό της Αγίας Γραφής, που εξασφαλίζει την πρωτοτυπία τής ανθρώπινης Ιστορίας του Ιησού μπρός στον Θεό και είναι προς αυτόν προσανατολισμένη. 

Σχόλιο: Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε πώς έχουμε διαφορετική Εκκλησία. Τώρα φανερώνεται ξεκάθαρα πώς πίσω από την ετερότητα της Εκκλησίας κρυβόταν άλλος Θεός. Δεν πρόκειται για τον κίνδυνο της Σωτηρίας μας, αλλά για άλλον Θεό, εκτός του Κυρίου. Γιά μιά νέα ειδωλολατρία, τήν ανθρωπολογία.

Βοήθειά μας. 

Αμέθυστος

Τρίτη 15 Φεβρουαρίου 2022

Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ (2)

 Συνέχεια απο : Παρασκευή 11 Φεβρουαρίου 2022

Για να κατανοήσουμε πληρέστερα την Δυτική Θεολογία του χρίσματος

VINCENZO CAPORALE. 
 
ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ. 

Για να τοποθετήσουμε και να κατανοήσουμε καλύτερα τις τάσεις της συγχρόνου Χριστολογίας θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε δύο ρεύματα σκέψης, ένα που ανεπτύχθη στους κόλπους της καθολικής Θεολογίας και ένα άλλο στο εσωτερικό της προτεσταντικής Θεολογίας.

Μπορούμε να πούμε πώς η γέννηση της νέας Χριστολογίας φέρει το σημείο μίας διπλής αντίδρασης: από το ένα μέρος αντίδραση εναντίον της μεθόδου της φιλελεύθερης προτεσταντικής κριτικής και από το άλλο αντίδραση ενάντια στην απαγωγική μέθοδο της καθολικής Θεολογίας. 

Η ΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ. 

Η φιλελεύθερη σχολή είχε την απαίτηση να οικοδομήσει την Χριστολογία με ιστορικο-θετικιστική μέθοδο, αφήνοντας κατά μέρος την υπερβατικότητα της πίστεως. Η εικόνα του Χριστού που προέκυψε από τον φιλελευθερισμό ήταν μία επιστημονική αφαίρεση, αντικειμενική και ουδέτερη, πάνω στην οποία -γινόταν η σκέψη- μπορούσε με σιγουριά να ακουμπήσει η πίστη. Στην πραγματικότητα ήταν ανίκανη να προτείνει τον αυθεντικό Χριστό της σωτηρίας. 

Στις αρχές όμως του αιώνος μας μία μεταστροφή των ερευνών ρίχνει νέο φώς στην Χριστολογική προβληματική. Ο Martin Kahler, ο Julius Wellhausen, o Albert Schweitzer φτάνουν στο συμπέρασμα πώς δεν υπάρχει η παραμικρή ελπίδα να επανασυσταθεί η Χριστολογία στην βάση της ιστορικής μεθόδου, διότι τα Ευαγγέλια δεν είναι ιστορικές μαρτυρίες για τον Ιησού, αλλά μόνον μαρτυρίες της πρώτης Εκκλησίας. Ενώ ο αυθεντικός Χριστός είναι εκείνος του κηρύγματος, τον οποίο μπορούμε να συναντήσουμε και εμείς σήμερα στο κήρυγμα. Η φιλελεύθερη θεολογία παίρνει την χαριστική βολή από τον Karl Barth ο οποίος στα 1919 δημοσιεύει το κείμενό του «Επιστολή προς Ρωμαίους». Σε κάθε ιστορική έρευνα πάνω στον Ιησού, παρουσιαζόμενο σαν ένα ηθικό και θρησκευτικό ιδεώδες στην ανθρωπότητα, αντιθέτει την απόλυτη υπερβατικότητα του λόγου τού Θεού και της πίστεως. Μόνον ο ίδιος ο Λόγος του Θεού, μέσω της Γραφής και το κήρυγμα της Εκκλησίας, συμβουλεύει τον άνθρωπο. Η πίστη δεν μπορεί να θεμελιωθεί στην ανθρώπινη ιστορική έρευνα. 

Ο R. Bultmann μεταλλάσσει από τον Μπάρτ την διαλεκτική τού λόγου και της απαντήσεως και προσπαθεί να την εκφράσει μέσα στις υπαρξιακές κατηγορίες της φιλοσοφίας του Χάϊντεγκερ, απομακρυνόμενος από τόν Μπάρτ. Ο Χάιντεγκερ στην υπαρξιακή του φιλοσοφία αναλύει την ίδια την δομή του ανθρώπινου Είναι: Ο άνθρωπος είναι το όν που έχει την δύναμη να αυτοκαθορισθεί «αποφασίζοντας» ελεύθερα να συλλάβει την ύπαρξή του, μ’έναν τρόπο ή με κάποιον άλλο, απέναντι στον θάνατο. 

Η ουσία του ανθρώπου λοιπόν συνίσταται στην απόφαση : «η αξία του ανθρώπου για τον Ιησού δεν καθορίζεται από οποιαδήποτε ανθρώπινη ποιότητα ή από την ικανότητα της ψυχικής του ζωής, αλλά αποκλειστικά από τον τρόπο της αποφάσεως του, δηλαδή πώς αποφασίζει να είναι η ύπαρξή του, εδώ και τώρα. Ο Ιησούς βλέπει λοιπόν τον άνθρωπο σαν κάποιον που βρίσκεται εδώ και τώρα στην απόφασί του, με την δυνατότητα να καθοριστεί μέσω της ελεύθερης πράξης του. Μόνον αυτό που πραγματοποιεί ο άνθρωπος τώρα τού δίνει την αξία του. Και αυτή η κατάσταση της αποφάσεως προκύπτει για τον άνθρωπο από το γεγονός πώς το μελλοντικό βασίλειο του Θεού πέφτει πάνω του και τον σφραγίζει» (Μπούλτμαν, ο Ιησούς). 

Το κήρυγμα λοιπόν διαπερνά τον άνθρωπο προτείνοντας του μία καινούργια δυνατότητα να συλλάβει την ύπαρξί του μπρός στον Θεό, να αποφασίσει με την πίστη γι’αυτή την νέα ύπαρξη εν Κυρίω, δηλαδή να αναγνωρίσει πώς η σωτηρία μας προσφέρεται από τον Θεό στον Ιησού Χριστό, και πιο συγκεκριμένα στον θάνατό του, και στην ανάστασή του, σαν το νόημα του θανάτου! 

Τοιουτοτρόπως ο άνθρωπος εισέρχεται στην αυθεντική ύπαρξη. Επομένως όλα όσα μπορούμε να γνωρίσουμε από την άποψη της ιστορίας και της βιογραφίας σχετικά με τον Ιησού, έχει πολύ μικρή ή καμμία σπουδαιότητα για την πίστη μας, μπορούν να είναι μόνον μία χρήσιμη ευκαιρία να κατανοήσουμε την νέα ύπαρξη που είναι η πίστη. Δηλαδή η Χριστολογία λύνεται και χάνεται σ’αυτή την νέα «κατανόηση της υπάρξεως».

Με τον Μπούλτμαν καταρρέει το ιδεώδες της δυνατότητος μίας καθαρά αντικειμενικής ανάγνωσης της Γραφής και παίρνει την θέση του η ανθρώπινη υποκειμενικότης. Η προσοχή μετατίθεται πλέον στην αποκάλυψη, στην ενέργεια του Θεού στον Χριστό, και στην σφραγίδα που εντυπώνει πάνω στην ύπαρξη του ανθρώπου [ας προσέξουμε ότι το σφράγισμα του Αντιχρίστου που έρχεται, ριζώνει στο χρίσμα που υποτίθεται δέχθηκε ο Χριστός στην Βάπτιση του. Στο γεγονός δηλαδή ότι δεν αποκάλυψε η Αγία Τριάδα πώς ο Ιησούς Χριστός είναι ο αναμενόμενος από τον Εβραϊκό λαό Μεσσίας, αλλά του έδωσε το Άγιο Πνεύμα ίσως ολόκληρο εκείνη την στιγμή το οποίο τον ανέστησε στην συνέχεια. Με τον υπαρξισμό του Χάϊντεγκερ, του Ζηζιούλα και του Γιανναρά και την μεταφορά τών πάντων στο ΕΔΩ και ΤΩΡΑ, το σφράγισμα του Αντιχρίστου που θα βοηθήσει την επιβίωση μας ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ, είναι η πρόοδος του χρίσματος. Το Dasein ολοκληρώνει την ταυτότητα του με το σφράγισμα].

Δεν πρόκειται για μία μετάδοση μίας διδασκαλίας, για την αναμετάδοση γεγονότων, αλλά για την εννοιολόγηση της ανθρώπινης καταστάσεως, της δυνατότητος και της πραγματικότητος τής βιωμένης του υπάρξεως….Όταν Εγώ ανακρίνω ένα κείμενο, είμαι εγώ ο ίδιος που ανακρίνομαι. Όλα μειώνονται σ’αυτό που σημαίνει ο Χριστός για τον άνθρωπο, στην συνείδησή που αποκτά ο άνθρωπος του εαυτού του, μπροστά στον Θεό εν Κυρίω, στην αυτογνωσία τού ανθρώπου σαν υπάρξεως της πίστεως, στον Χριστό. 

Αυτή όμως είναι μία συζήτηση μεθόδου, η οποία δεν αφορά μόνον την Χριστολογία αλλά καλύπτει ολόκληρη την Θεολογία (και την Καθολική επίσης), καθότι αναδεικνύει το ξεπέρασμα της φιλελεύθερης μεθόδου ερμηνείας. Επιθυμούμε να πάμε πέραν της απλής φιλολογίας, του άγονου επιστημονισμού του ακαδημαϊκού Θετικισμού. Εκείνο που θέλουμε είναι μία δογματική εξήγηση, θεολογική, σοβαρή και εν τέλει Χριστοκεντρική.

Ανεξαρτήτως της σφοδρής κριτικής που δέχθηκαν οι θέσεις του Μπούλτμαν, η ουσία της έρευνας του σημαδεύει ένα σημείο της Χριστολογίας από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή. 

Συνεχίζεται 

Αμέθυστος.

Παρασκευή 11 Φεβρουαρίου 2022

ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ (1)

 Για να κατανοήσουμε πληρέστερα την Δυτική Θεολογία του χρίσματος

 
VINCENZO CAPORALE. 

Μπορούμε να ορίσουμε την Χριστολογία ή με όρους πιο παραδοσιακούς σαν έναν στοχασμό πάνω στο πρόσωπο ή στην Φύση του Χριστού (με στατική-οντολογική έννοια) ή με όρους πιο μοντέρνους, σαν μία ερμηνεία του προσώπου ή του σωτηριώδους έργου του Ιησού της Ναζαρέτ (με δυναμική λειτουργική έννοια). 

Στην πραγματικότητα όμως δεν υπάρχει μόνο μία Χριστολογία αλλά διαφορετικές. Η ιστορία της Εκκλησίας και της Θεολογίας καταγράφει εξ’αρχής πολλές χριστολογίες. Ήδη στο εσωτερικό της Βίβλου υπάρχουν διάφορες: η Χριστολογία του Ματθαίου δεν είναι σαν του Ιωάννη. Μάλιστα ο ίδιος ο Παύλος ομιλεί διαφορετικά στις επιστολές προς τους Κορινθίους και στην επιστολή προς τους Κολοσσαείς. Οι εξηγητές όμως μιλούν επίσης και για ενότητα της ποικιλίας. Διότι τους έγινε κατανοητό πώς ναι μεν στην Κ.Δ. υπάρχουν διαφορετικές χριστολογίες, αναλόγως των διαφόρων γραπτών, οι οποίες όμως δεν διαφοροποιούνται απολύτως μεταξύ τους, συνιστώντας μάλιστα την ανάπτυξη του μοναδικού μυστηρίου τού Χριστού και μάλιστα σ’αυτή την ανάπτυξη, σχηματίζουν μία ενότητα. 

Τα προβλήματα όμως στην συνέχεια αυξάνουν όταν ο λόγος επεκτείνεται στην συνέχεια ανάμεσα στις βιβλικές χριστολογίες και τις χριστολογίες των Συνόδων. Έχει συγκεντρωθεί πλέον μία τόσο μεγάλη ποσότητα υλικού που χάνεται σιγά-σιγά η βεβαιότης στην δυνατότητα μίας συνθέσεως και συστηματοποιήσεως των βιβλικών δεδομένων για τον Ιησού, τα διδάγματα των Συνόδων και τις θεωρίες των σχολαστικών δασκάλων. Σήμερα άμεση σύνθεση αυτών των χριστολογιών φαίνεται αδύνατη. 

Έτσι μία θεωρία της Χριστολογικής παραδόσεως δεν είναι ακόμη δυνατή, διότι εκτός των άλλων η μελέτη της ιστορίας αυτής της παραδόσεως μόλις άρχισε.
Τι να πούμε όμως για την μοντέρνα Χριστολογία; Το κάδρο χρωματίζεται με ανταύγειες ακόμη πιο διαφορετικές και πολύ συχνά μάλιστα και αντιφατικές μεταξύ τους. Ιδιαιτέρως δε αν θέλουμε να αγκαλιάσουμε ταυτόχρονα και την καθολική Θεολογία και την Προτεσταντική. Μιλώντας για Θεολογία ή χριστολογία μοντέρνα, θέλουμε να αναφερθούμε στην περίοδο που ξεκινά μετά το τέλος του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, δηλαδή γύρω στο 1920. Θα μπορούσαμε να πούμε με συντομία: «Στις καθολικές διατριβές των πρώτων δεκαετιών αυτού του αιώνος, η Χριστολογία δεν υπέστη αλλαγές πολύ βασικές. Προσφάτως όμως σημειώθηκε μία πρόοδος στην έρευνα. Οι έρευνες των προτεσταντών όμως, ακόμη από το 1920 είχαν ανοίξει στις πιο αντιθετικές και αντιρρητικές δηλώσεις». 

ΠΟΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗ; 

Τι σημαίνει η συνθετική μας πρόθεση τής μοντέρνας Χριστολογίας; Σημαίνει πώς δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε την ιδιαίτερη λειτουργία του Θεολόγου, ο οποίος χωρίς να προδώσει την εξηγητική και την ιστορία, πρέπει να προσπαθεί σταθερά να επαναφέρει την κίνησή του Θεολογικού στοχασμού στην ενότητα! Να συνεισφέρει άμεσα στον σχηματισμό ενός συστηματικού κριτηρίου. 

Αυτή η σύνθεση μπορεί να εννοηθεί με διάφορους τρόπους: ή να εξετάσουμε όλους όσους ασχολήθηκαν με την Χριστολογία ή να φτιάξουμε έναν κατάλογο με τα χριστολογικά θέματα ή ερωτήματα και των απαντήσεων που δόθηκαν ή να ενοποιήσουμε τον λόγο μας, επαναφέροντας στην ρίζα τους τα συγκεκριμένα προβλήματα. Επιλέγουμε τον τρίτο τύπο συνθέσεως. Και αναρωτιόμαστε: υπάρχει και εάν υπάρχει ποιος είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται όλη η μοντέρνα Χριστολογική προοπτική; Με άλλα λόγια: υπάρχει και εάν υπάρχει ποιο είναι το αντικείμενο και η ιδιαίτερη μέθοδος της έρευνας της Χριστολογίας, τις τελευταίες δεκαετίες; 

Μπορούμε να πούμε αμέσως πώς ξεχωρίσαμε το σημείο κλειδί για να εισέλθουμε με σιγουριά στο σύνθετο οικοδόμημα της Χριστολογίας των χρόνων μας, το οποίο είναι η εκπληκτική προσοχή με την οποία οι σύγχρονοι Θεολόγοι στράφηκαν προς τον άνθρωπο και στα προβλήματά του, σ’ ένα ιστορικό-υπαρξιακό πλαίσιο. 

Αισθάνθηκαν έντονα το κάλεσμα της συγχρόνου κουλτούρας. Η οποία όμως από τον Καρτέσιο μέχρι τον Χάιντεγκερ και τον μαρξισμό, είναι επικεντρωμένη στον άνθρωπο. Είναι αλήθεια πώς η ανάγκη μίας ανθρωπολογικής έρευνας εμφανίζεται ήδη στους Πατέρες, στους πνευματικούς συγγραφείς, όπως και στους σχολαστικούς. Όμως ο μαρξισμός, έβγαλε τα συμπεράσματά τού μηδενισμού που σχεδιάστηκε από τον Χέγκελ και τον Νίτσε και μεταμόρφωσε την Θεολογία σε ανθρωπολογία. Απαιτώντας δικαιοσύνη για τον άνθρωπο ενάντια στον Θεό, ο οποίος τον αποξένωνε και επέτρεπε την εκμετάλλευση του.

Χριστολογία και ανθρωπολογία. 

Δεν πρόκειται για μία εξωτερική σχέση, ίσως δευτερεύουσα, σαν να επρόκειτο για μία γειτνίαση ανάμεσα στην Χριστολογία και την ανθρωπολογία, θεωρημένες σαν δύο αυτόνομους λόγους και μάλιστα τέλειους κάθεαυτούς. Αλλά για μία εσωτερική και ουσιαστική εμπλοκή, τέτοια που μπορούμε να πούμε πώς η ομιλία για το ένα μέρος δεν γίνεται χωρίς να εμπλακεί αναγκαίως και το άλλο μέρος. Θέλουμε να πούμε πώς ο ένας όρος εισέρχεται εκ της φύσεως του και αμοιβαίως μάλιστα στον ορισμό τού άλλου όρου, καθότι η ανθρωπολογία και η χριστολογία εξαρτώνται και φωτίζονται η μία από την άλλη. 

Η Χριστολογία δεν προστίθεται απ' έξω στην μεταβλητή ανθρωπολογία σαν μία δυνατή και πιο λεπτομερής διευκρίνηση της. Αλλά τα δύο πεδία επηρεάζονται και αλληλεπιδρούν: ότι υπάρχει ο άνθρωπος και ότι υπάρχει έτσι, αυτό είναι ήδη μία διάσταση της Χριστολογίας, καθότι η ύπαρξη και η ιστορία του ανθρώπου στο γεγονός-Χριστός αποκτούν εκείνη την πραγματοποίηση για την οποία υπάρχουν εν δυνάμει γενικώς. Η Χριστολογική ανθρωπολογία μπορεί και να μην εκληφθεί σαν ταυτολογία, σ’αυτή την περίπτωση όμως, αυτά τα δύο εννοιολογικά περιεχόμενα δεν πρέπει να θεωρηθούν σαν προσθετικά, το ένα δίπλα στο άλλο. Διότι αυτό το εννοιολογικό σύνολο μας δείχνει πώς η κοσμική αυτοαποκάλυψη τού Θεού στον Ιησού Χριστό και η εκφραστική ικανότης της ανθρώπινης υπάρξεως είναι εσωτερικώς υποταγμένες σ’αυτή την αυτοαποκάλυψη. 

Δηλώνοντας πώς συναντούμε στο ενδιαφέρον για τον συγκεκριμένο άνθρωπο, τον ιστορικά υπαρκτό, το αντικείμενο και την ιδιαίτερη μέθοδο της συγχρόνου Χριστολογικής έρευνας, βεβαιώνουμε την ταυτότητα ανάμεσα στην αντικειμενική αρχή (περιεχόμενο) και την τυπική αρχή, φορμάλε (μέθοδος) της νέας Χριστολογίας. Η μεθοδολογική αυτή αρχή, σε ένα Χριστοκεντρικό όραμα, βρίσκεται πλέον σε χρήση σε όλη την Θεολογία. Έτσι θα μιλήσουμε περισσότερο για θέματα μεθόδου. 

Η ιδέα πώς ο στοχασμός σχετικά με τον Ιησού Χριστό είναι το κέντρο κάθε Χριστιανικής Θεολογίας κατακτά όλο και περισσότερο τις συνειδήσεις. Ταυτόχρονα όμως πρέπει να ανοίξει ο δρόμος και στήν μεθοδολογική συνέπεια αυτής τής τόσο γόνιμης εμπνεύσεως, που μπορούμε να την εκφράσουμε μ’αυτόν τον τρόπο: η Χριστολογία υποβάλλει την μέθοδο αυτής της Θεολογίας. Δεν θέλουμε να πούμε πώς η πίστη στον Θεό, δεν μπορεί ή δεν πρέπει να προηγείται της πίστεως στον Ιησού Χριστό: λέμε μόνον πώς σαν Χριστιανοί, γνωρίζουμε τον Θεό στο μέτρο και με τον τρόπο με τον οποίο απεκαλύφθη στον Ιησού Χριστό! «Και είναι φανερό επίσης πώς εάν ο Χριστός είναι το κέντρο, το τέλος δεν είναι άλλο από τον ίδιο τον Θεό (1 Κορ 15, 28). [Ανύπαρκτος λόγος στην Κ.Δ. ο Παύλος λέει: Διότι επειδή διά μέσου ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, διά μέσου ανθρώπου ήλθε καί η ανάστασις των νεκρών… Εν τω Χριστώ όλα θα ζωοποιηθούν. Έκαστος δε εν τω ιδίω τάγματι. Απαρχή Χριστός, έπειτα οι Χριστού εν τη παρουσία αυτού. Έπειτα το τέλος, όταν παραδώση την βασιλείαν εις τον Θεόν και Πατέρα, όταν θα καταργήση κάθε αρχήν και κάθε εξουσίαν και δύναμιν… αλλοιώς τι θα κάνουν οι βαπτιζόμενοι υπέρ των νεκρών; Εάν οι νεκροί δεν ανασταίνωνται καθόλου, τι και βαπτίζονται υπέρ των νεκρών: …ει νεκροί ούκ εγείρονται, φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γάρ αποθνήσκομεν…(Αυτή είναι η ουσία του καπιταλισμού. Την οποία εξέφρασε τέλεια ο Χάιντεγκερ, γεννώντας τον υπαρξισμό. Ο άνθρωπος είναι προς τον θάνατον).] [Η ανθρωπότης έμαθε το μάθημά της από τον άφρονα πλούσιο, ο οποίος γεμάτος υλικά αγαθά είπε στην ψυχή του: Φάε, πίε, ευφραίνου. Και πέθανε. Χωρίς ίχνος μετανοίας η Δυτική ανθρωπότης λέει στην ψυχή της: Φάε, πίε, ευφραίνου γιατί αύριο πεθαίνουμε. Η Ανατολή δεν πεθαίνει, είναι αφασία].

Θα αρχίσουμε λοιπόν μέσω του Χριστού, με τον ίδιο τρόπο που μπορούμε να γνωρίσουμε μέσω Αυτού: το τέλος είναι ο Θεός και η θέωσή μας (Y.  CONGAR). Ο Ιησούς Χριστός δεν μπορεί να γίνει κατανοητός παρά μόνον από την άποψη τής σχέσεως του με τον Θεό. Η ιδιαιτερότης της Χριστολογικής γλώσσας, γίνεται, εκ φύσεως, Θεολογία. «Σήμερα δεν μπορούμε να μιλήσουμε αληθινά πλέον για τον ίδιο τον Θεό, χωρίς να μιλήσουμε ταυτόχρονα, για τον Ιησού. Γι’αυτόν τον λόγο η Θεολογία, και η Χριστολογία, η Επιστήμη του Θεού και η επιστήμη του Ιησού λαμβανομένου σαν τον Χριστό, είναι στενά ενωμένες (W PANNENBERG). 

Συνεχίζεται 

Δεν μπορούμε να μιλήσουμε πλέον για κενοδοξία, αλλά για αεροδοξία. Νέος στίβος, στον οποίο αγωνιζόμενοι οι άνθρωποι γίνονται σκίτσα, σαν τον Μάικλ Τζάκσον. Σήμερα οι άνθρωποι,  γεννιούνται άνθρωποι καί εκούσια πεθαίνουν σκίτσα. 

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΥ ΤΟΥ

Η ορθόδοξη απάντηση στήν βιβλική επιστήμη πού θεμελίωσε στήν θεολογία ο Αγουρίδης

 Άγιος Συμεών Λόγος όγδοος 




Αμέθυστος