Πηγή: Πιερλουίτζι Φάγκαν
Σύντομες σημειώσεις για την τρέχουσα φάση της Δυτικής ιστορίας, όπως αποτυπώνεται σε δύο χρόνια από τώρα.
Α. Ο Τραμπ έχασε καταστροφικά τις εκλογές, γεγονός που εξαλείφει κάθε πιθανότητα πιθανής επανεκλογής του το 2028. Έτσι ξεκινά η εσωτερική διαμάχη εντός των Ρεπουμπλικανών για τη διαδοχή και η εξωτερική διαμάχη για την αντικατάστασή του.
Β. Οι Ρεπουμπλικάνοι βρίσκονται σε πολύ άσχημη κατάσταση: 1) Ο Τραμπ είναι η σύνθεση πολλαπλών συμφερόντων (εξοπλισμοί, Τεχνητή Νοημοσύνη, πετρέλαιο και άνθρακας, τραπεζικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, χρηματοοικονομικά, φαρμακευτικά προϊόντα κ.λπ.) και αποτελεί μια ευρεία οθόνη για την προβολή των αξιών και των προσδοκιών του Ρεπουμπλικανικού λαού, ο οποίος, ωστόσο, μεταξύ του ποικιλόμορφου στρατοπέδου MAGA και του παραδοσιακού στρατοπέδου, παρουσιάζει μια έντονη ποικιλομορφία. Είναι πρακτικά αδύνατο να τον αντικαταστήσουμε· 2) το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, ως πολιτική τάξη, βιώνει μια καταστροφική απώλεια θέσεων εξουσίας, δημιουργώντας πανικό στην τάξη που φιλοδοξεί να μοιραστεί τα οφέλη της διοίκησής του, κάτι που θα επιδεινώσει την εσωτερική διαμάχη, η οποία θα εκληφθεί εξωτερικά ως σύγχυση και ανασφάλεια· 3) Μένει να δούμε πώς θα αντιδράσει το διαβόητα απρόβλεπτο άτομο και ο αστερισμός των ενδιαφερόμενων μερών που τον έχουν υποστηρίξει μέχρι στιγμής. Σχεδόν σίγουρα θα ξεκινήσουν μια διαδικασία επανεξισορρόπησης προς τους Δημοκρατικούς.
Γ. Οι Δημοκρατικοί αναμφίβολα τα πάνε καλύτερα και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κερδίσουν το 2028, αλλά με ποιον και για τι; Η εκλογική βάση καθενός από τα δύο κόμματα ανέρχεται σε περίπου 75 εκατομμύρια ψηφοφόρους. Συγκρίνετε αυτούς τους αριθμούς με ένα μαζικό ιταλικό (ή βρετανικό, γερμανικό ή γαλλικό) κόμμα, ακόμη και πέντε τάξεις μεγέθους μικρότερο, με τις μερικές φορές εξαιρετικά ετερογενείς εσωτερικές του παρατάξεις, και γίνεται σαφές πόσο δύσκολο είναι να βρεθεί μια σύνθεση σε καθένα από αυτά τα δύο μεγάλα κόμματα που διαχειρίζονται όχι μόνο μια μεγάλη χώρα, αλλά και μια αυτοκρατορική δύναμη, όσο άτυπη κι αν είναι. Επί του παρόντος, οι Δημοκρατικοί αναδύονται από την καταστροφική διαχείριση της εταιρικής γενιάς (μετά τον Ομπάμα και τον Μπάιντεν), η οποία είναι επίσης χρονολογικά υπολειμματική (αν και όσο μεγαλύτερος είναι ο πολιτικός, τόσο περισσότερο προσκολλάται με όλη του τη δύναμη στον κύκλο εξουσίας που γνωρίζει καλά). Φαίνεται ότι έχουν επωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από την ψήφο των νέων στις πρόσφατες εκλογές. Οι νέοι απαιτούν ελπίδα και μέλλον, αλλά τι είδους μέλλον; Υπάρχει επίσης μια νέα γενιά κυβερνητών στα σαράντα τους που φιλοδοξούν να διαδεχθούν τη γενιά, εκτοπίζοντας τους πρεσβύτερούς τους. Αλλά παρά την πίεση της ηλικίας τους, ποιες κοινές πολιτικές ιδέες μοιράζονται; Επιπλέον, υπάρχει η άνευ προηγουμένου αναβίωση των λεγόμενων σοσιαλδημοκρατών, που προσελκύονται από την καταστροφή δεκαετιών δικομματικού φιλελεύθερου-νεοφιλελευθερισμού. Τέλος, οι μετεκλογικές δημοσκοπήσεις αποκαλύπτουν ότι πολλές ψήφοι των Δημοκρατικών πήγαν κατά του Τραμπ και όχι υπέρ αυτού ή εκείνου του ατόμου και των αντίστοιχων προγραμμάτων του.
Δ. Έτσι, αν οι Ρεπουμπλικάνοι βρίσκονται σε μια ταραγμένη εσωτερική διαμάχη, οι Δημοκρατικοί δεν θα είναι λιγότερο, οι πρώτοι με την (αμυδρή) ελπίδα να μπορέσουν να ανακάμψουν, οι δεύτεροι με τη σχεδόν βεβαιότητα ότι θα πρέπει να μοιράσουν θέσεις εξουσίας. Επιπλέον, πέρα από τα δύο κόμματα, προφανώς θα υπάρξει μια διαμάχη μεταξύ των δύο κομμάτων.
Ε. Αυτό θα αντικατοπτρίζει επίσης ακραία αταξία σε γεωπολιτικό επίπεδο. Η εμπιστοσύνη στον Τραμπ ήταν ήδη πρόβλημα (βλ. τον αραβικό κόσμο), τώρα θα είναι αδύνατη, παρόλο που η εξωτερική πολιτική είναι προνόμιο του Προέδρου τους. Όλοι θα ενεργούν γνωρίζοντας ότι σε δύο χρόνια, ο συνομιλητής τους θα αλλάξει και θα έχει ένα πολύ διαφορετικό όραμα.
ΣΤ. Οι ΗΠΑ προέρχονται από μια σχεδόν αδιαμφισβήτητη δύναμη στον κόσμο που κληρονόμησαν από την ευρωπαϊκή αυτοκτονία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και κινούνται προς ένα μέλλον στο οποίο η παγκόσμια δύναμη θα χωρίζεται σε περιοχές και σύνθετα δίκτυα γεωπολιτικής και γεωοικονομικής ισχύος. Αν σήμερα εξακολουθούν να παράγουν ένα καλό 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ με μόνο λιγότερο από 5% του πληθυσμού, το μέλλον θα δει μια λίγο πολύ γρήγορη και λίγο πολύ δραστική μείωση. Συνεπώς, όποιος ασκεί την εξουσία στις ΗΠΑ θα πρέπει να διαχειριστεί μια αναπόφευκτη συρρίκνωση, όχι μια επέκταση. Οι ΗΠΑ, πολιτισμικά, ακόμη περισσότερο παρά πολιτικά, δεν φαίνεται να έχουν τις ικανότητες να διαχειριστούν ένα τόσο προβληματικό και περίπλοκο κουβάρι.
Ζ. Η αναζωπύρωση συγκεκριμένων κοινωνικών ζητημάτων από τη μία πλευρά, η συνεχής επιδείνωση των ανισοτήτων, η μισαλλοδοξία για ξένες στρατιωτικές επιχειρήσεις (οι οποίες, ωστόσο, είναι «αναγκαίες» για το αμερικανικό σύστημα στο σύνολό του), η έλλειψη συμπάθειας, αν όχι ο άμεσος φόβος, για τις αυταπάτες του νεόπλουτου της ψηφιακής πληροφορίας, η συνεχιζόμενη παρακμή του αμερικανικού καπιταλισμού, η ακραία πολιτισμική ποικιλομορφία μεταξύ του καθυστερημένου πληθυσμού της ενδοχώρας και των προοδευτικών των ακτών, τα δύσκολα εθνοτικά ζητήματα, τα ακόμη πιο δύσκολα ζητήματα μετανάστευσης, τα ποσοστά εγκληματικότητας άγνωστα σε εμάς και δύσκολο να κατανοήσουμε, η καταστροφή των πολιτισμικών πολέμων, τόσο παράλογων όσο και ψυχικά αιματηρών, από την άλλη, σκιαγραφούν μια πολύ περίπλοκη εικόνα για όποιον επιθυμεί να αναλάβει το βάρος της διαχείρισης του μέλλοντος του έθνους. Με λίγα λόγια, ένα μέλλον εξαιρετικά εσωτερικά αντιφατικό και συνολικά δυσοίωνο είναι μια άνευ προηγουμένου διαμόρφωση για μια χώρα που έχει απολαύσει δεκαετίες αδρανειακής επέκτασης. Η «μεγάλη ποικιλία» είναι ένα δυνατό σημείο στις φάσεις επέκτασης, αλλά μετατρέπεται σε ένα ασταθές και εριστικό συνονθύλευμα στις φάσεις συστολής.
Η. Το πολιτικο-συνταγματικό σύστημα των ΗΠΑ, αν και με την ομοσπονδιακή του παραλλαγή, κληρονομείται από το Ηνωμένο Βασίλειο και συνήθως έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίζει την κεντρική θέση της εξουσίας, δεδομένου ότι πρέπει να διαχειρίζεται μια αυτοκρατορία (ή ισοδύναμη μορφή). Αυτός ο τύπος αρχιτεκτονικής είναι ακατάλληλος για μεταβάσεις, επειδή οι μεταβάσεις απαιτούν άρθρωση. Η εκπροσώπηση 150 εκατομμυρίων ψηφοφόρων με μόνο δύο κόμματα είναι παράλογη. Τα «κόμματα», λοιπόν, είναι ένας τρόπος να το πούμε. Και τα δύο μοιάζουν περισσότερο με εκλογικά καρτέλ. Η ύπαρξή τους κατά τις μεγάλες περιόδους που δεν υπάρχουν εκλογές είναι πρακτικά ανύπαρκτη. Επιπλέον, η εμπειρία του Τραμπ έχει αποκαλύψει τα μεγάλα ελαττώματα ενός συνταγματικού συστήματος που ίσχυε ίσως τον 19ο αιώνα, αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό ακατάλληλο σήμερα.
Ι. Η ιστορική μετάβαση (από τη σύγχρονη εποχή στην περίπλοκη εποχή) καταγράφει μια εκτεταμένη αποτυχία των δυτικών ελίτ. Οι Αμερικανοί Δημοκρατικοί απέτυχαν να διαχειριστούν την εποχή μετά τον Ομπάμα (αφού σαμποτάρουν τον ίδιο τον Ομπάμα) και ο Τραμπ αναδύθηκε. Ο Τραμπ απέτυχε να διαχειριστεί την πρώτη του θητεία και ο παλιός Μπάιντεν επανεμφανίστηκε. Ο Μπάιντεν αυτοδιαλύθηκε λόγω ασυνέπειας και ο Τραμπ επανεμφανίστηκε με ένα μάλλον παράλογο σχέδιο. Το σχέδιο ήταν ελαττωματικό, η άρχουσα τάξη και οι ικανότητες του Τραμπ αναδύθηκαν ως ένα σύνολο παθολογιών. Αυτός και ο ανώτερος στενός κύκλος του ήταν πραγματικά ανίκανοι, όπως και ολόκληρη η τάξη των ενδιαφερόμενων μερών που τον ενθάρρυναν. Τα πράγματα δεν είναι καλύτερα στην Ευρώπη: από το τέλος της εποχής Μακρόν, μέχρι τη γερμανική κρίση που καθοδηγήθηκε από έναν εντελώς ανεπαρκή Μερτς, μέχρι τους Βρετανούς, τους Ισπανούς και τέλος ακόμη και τους Ιταλούς, μέχρι τις βαθιές αντιφάσεις μεταξύ των παλαιών Δυτικοευρωπαίων και των νέων Ανατολικοευρωπαίων, φαίνεται ότι κανείς δεν έχει ένα σοβαρό σχέδιο εκτός από την εξουσία για χάρη της εξουσίας, όχι τη δύναμη να κάνει κάτι λογικό. Δεν την έχουν, δεν την έχουμε, γιατί αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα αυτής της δυτικής ιστορικής στιγμής. Για να γίνω σαφής, χρησιμοποίησα το άλμπουμ με τα αυτοκόλλητα διάσημων ανθρώπων, όπως υπαγορεύει η αγγλοσαξονική κουλτούρα, αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι ο καθένας από αυτούς είναι μια σύνθεση ομάδων και στη συνέχεια ομάδων ομάδων, μέχρι τη μέση έκφραση ολόκληρου του πληθυσμού. Στην πράξη, το πρόβλημα δεν είναι η Μελόνι ή ο Σλάιν (ο Σαλβίνι ή ο Ταγιάνι), το πρόβλημα είναι πολιτικής κοινωνιολογίας, είναι τα εκατομμύρια και εκατομμύρια πολιτών που τους ψήφισαν. Είναι κατανοητό, ακόμη και σε κριτικούς κύκλους, να κατηγορούμε τις ελίτ, αλλά κάθε λαός -στους μεγάλους αριθμούς του- έχει τις ελίτ που του αξίζει.
Ι. Για πολλαπλούς λόγους, το πρόβλημα της Δύσης είναι το εξής: ένα προβληματικό μέλλον, έλλειψη βαθιάς και κοινής γνώσης αυτού του προβλήματος, επομένως κανένα λογικό σχέδιο, επομένως καμία ελίτ ικανή να το προχωρήσει, επομένως κανένας λαός ικανός να το εκφράσει.
Κ. Στο τέλος, είτε μας αρέσει είτε όχι, η πραγματικότητα συμβαίνει ούτως ή άλλως. Αλλά αν δεν ασχοληθούμε με σοβαρό προβληματισμό σχετικά με την ιστορική στιγμή, το μέλλον θα γραφτεί μόνο του, και φοβάμαι, με περισσότερες από μία «παραισθήσεις».
Η αντιμετώπιση του μέλλοντός μας θα απαιτήσει πολλή νοημοσύνη, ελπίζω όχι μόνο της Alexa.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου