Ο Jürgen Moltmann (1926 – 2024) συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες μορφές της προτεσταντικής θεολογίας του εικοστού αιώνα, ασκώντας καθοριστική επίδραση στη θεολογική σκέψη τόσο εντός όσο και εκτός του γερμανικού προτεσταντισμού. Με το πρωτοποριακό του έργο, και ιδιαίτερα με τη διαμόρφωση της «Θεολογίας της Ελπίδας», ανέδειξε νέους τρόπους κατανόησης της χριστιανικής πίστης σε διάλογο με τα ιστορικά, κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα της σύγχρονης εποχής.
Η θεολογία του χαρακτηρίζεται από τη δημιουργική σύνθεση βιβλικής ερμηνείας, εσχατολογικού οράματος και κοινωνικής ευθύνης, στοιχεία που του προσέδωσαν διεθνές κύρος και ευρεία αναγνώριση. Για τον λόγο αυτό, ο Moltmann θεωρείται μία από τις πλέον εμβληματικές και επιδραστικές θεολογικές προσωπικότητες του σύγχρονου προτεσταντικού κόσμου.[H. Zahrnt,Die Sache mit Gott: Die protestantische Theologie im 20. Jahrhundert,(9η.εκδ), 1990.J.Rohls, Protestantische Theologie der Neuzeit. Band II: Das 20. Jahrhundert, 1997] .
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο κορυφαίος αυτός εκπρόσωπος της προτεσταντικής θεολογίας εκφράζεται με εξαιρετικά θετικό τρόπο για μία από τις σημαντικότερες μορφές της ορθόδοξης θεολογίας του εικοστού αιώνα, τον άγιο Δημήτριο Στανιλοάε (1903- 1993). Οι απόψεις του Moltmann καταγράφονται με σαφήνεια στον πρόλογο που συνέγραψε για τη γερμανική μετάφραση της Ορθόδοξης Δογματικής του μεγάλου Ρουμάνου θεολόγου και σύγχρονου εκκλησιαστικού πατέρα. [DumitruStaniloae, OrthodoxeDogmatik, 1985, σσ. 9- 13].
Στον εν λόγω πρόλογο, η εξόχως θετική αποτίμηση του αγίου Δημητρίου Στανιλοάε από τον JürgenMoltmann αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα γόνιμης συνάντησης μεταξύ της ορθόδοξης και της δυτικής θεολογικής παράδοσης. Ο Moltmann δεν περιορίζεται σε μια τυπική εισαγωγή, αλλά διατυπώνει μια βαθιά και πολυεπίπεδη εκτίμηση για τον άγιο Δημήτριο Στανιλοάε, αναδεικνύοντας τόσο το προσωπικό όσο και το θεολογικό του κύρος.
Από την αρχή του προλόγου, ο Moltmann παρουσιάζει τον π. Στανιλοάε ως εξέχουσα μορφή της ορθόδοξης θεολογίας, τονίζοντας ότι η συγγραφή του αποτελεί για τον ίδιο ευκαιρία να εκφράσει τον σεβασμό και τη φιλία του προς έναν θεολόγο που θεωρεί σημαντικό όχι μόνο για την Ορθόδοξη Εκκλησία, αλλά και για ολόκληρη τη χριστιανική Οικουμένη. Η προσωπική αυτή διάσταση δεν λειτουργεί απλώς ως συναισθηματικό πλαίσιο, αλλά ως μαρτυρία της αυθεντικότητας της θεολογικής του κρίσης.
Στο επίκεντρο της αξιολόγησης του Moltmann βρίσκεται η πεποίθηση ότι ο Στανιλοάε συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον δημιουργικών και επιδραστικών ορθόδοξων θεολόγων της εποχής του. Η συμβολή του δεν περιορίζεται στη Ρουμανία, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο, καθώς και στον ευρύτερο οικουμενικό διάλογο. Ο Moltmann τον χαρακτηρίζει ως «παν-ορθόδοξο» θεολόγο και, ταυτόχρονα, ως «οικουμενικό» θεολόγο, ικανό να συνομιλεί δημιουργικά με τη δυτική θεολογία χωρίς να απωλέσει την ορθόδοξη ταυτότητά του.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει ο Moltmann στην ενότητα θεολογίας και πνευματικότητας που διακρίνει το πρόσωπο του Στανιλοάε. Τον περιγράφει ως σοφό άνθρωπο, πνευματικό πατέρα και θεολόγο που βιώνει όσα διδάσκει. Η ενότητα αυτή του θυμίζει μεγάλες μορφές της δυτικής θεολογίας, όπως τον KarlBarth και τον KarlRahner, γεγονός που καταδεικνύει τη θέση υψηλής εκτίμησης που επιφυλάσσει στον ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, π. Στανιλοάε.
Στο επίπεδο της θεολογικής σκέψης, ο Moltmann αναδεικνύει δύο θεμελιώδη χαρακτηριστικά του έργου του π.Στανιλοάε: τη θεολογία της αγάπης και την ελπίδα του κόσμου. Η θεολογία του π. Στανιλοάε χαρακτηρίζεται από μια δυναμική ελπίδα για την τελική μεταμόρφωση του κόσμου, ελπίδα που θεμελιώνεται στην ενανθρώπηση του Θεού Λόγου και συνδέεται άμεσα με τη θεολογική παράδοση του αγίου Μαξίμου του Ομολογητή. Ο Moltmann θεωρεί ότι η προοπτική αυτή εδράζεται στη Χριστολογία και, ως εκ τούτου, αποτελεί μια θεμιτή και δημιουργική θεολογική πρόταση.
Εξίσου σημαντική θεωρεί την τριαδολογική σκέψη του Στανιλοάε, την οποία χαρακτηρίζει εξαιρετικά επίκαιρη και γόνιμη για τον σύγχρονο θεολογικό διάλογο. Η δυναμική και βιωματική παρουσίαση του μυστηρίου του Τριαδικού Θεού από τον Στανιλοάε προσφέρει νέα θεολογικά ερεθίσματα και ανοίγει νέους δρόμους για περαιτέρω θεολογική διερεύνηση σε διαχριστιανικό επίπεδο.
Τέλος, ο Moltmann αναγνωρίζει τον Στανιλοάε ως πνευματικό αναμορφωτή της ορθόδοξης ζωής στη Ρουμανία, ιδίως μέσω της αναγέννησης του μοναχισμού και της έκδοσης της Φιλοκαλίας. Η συμβολή αυτή καταδεικνύει ότι ο Στανιλοάε δεν υπήρξε μόνο ένας διακεκριμένος ακαδημαϊκός θεολόγος, αλλά και ένας πνευματικός ηγέτης με βαθιά επίδραση στην εκκλησιαστική ζωή.
Συνολικά, η εικόνα του αγίου Δημητρίου Στανιλοάε, όπως αναδεικνύεται μέσα από το βλέμμα του JürgenMoltmann, είναι εξαιρετικά θετική και πολυδιάστατη. Ο Moltmann τον παρουσιάζει ως κορυφαίο θεολόγο, δημιουργικό στοχαστή, γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης, πνευματικό άνθρωπο, θεολόγο της αγάπης και της ελπίδας, καθώς και ως προσωπικότητα ικανή να εμπλουτίσει ουσιαστικά τον σύγχρονο οικουμενικό διάλογο.
Η αποτίμηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική εκτίμηση, αλλά συνιστά θεολογική μαρτυρία ενός από τους σημαντικότερους προτεστάντες θεολόγους του εικοστού αιώνα για το μέγεθος και τη διαχρονική σημασία του αγίου Δημητρίου Στανιλοάε στη σύγχρονη χριστιανική θεολογία.
TA ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΛΟΥΘΗΡΟΥ. Ο ΚΥΡΙΩΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΥΠΟΠΤΕΥΟΜΑΣΤΕ ΤΟΝ "ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ" ΛΟΓΟ ΤΟΥ ΣΤΑΝΙΛΟΑΕ. ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ, ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΗ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΞΙΜΟ, ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ. ΑΓΑΠΑ ΚΑΙ ΓΡΑΦΕ Ο,ΤΙ ΘΕΣ, ΤΟΥΤΕΣΤΙΝ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ, ΔΗΛ. ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΝΣΑΡΚΩΝΟΥΝ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΤΡΟΠΟ ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΣΟΥ. ΟΣΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΚΑΛΙΑΣ ΜΑΣ ΦΤΑΝΟΥΝ Ο ΦΙΛΙΠ ΣΕΡΑΡΝΤ ΚΑΙ Ο ΚΑΛΛΙΣΤΟΣ ΓΟΥΕΑΡ. ΠΕΡΕΝΝΙΑΛΙΣΤΕΣ ΚΑΡΡΙΕΡΑΣ. Ο ΜΟΛΤΜΑΝΝ, Η ΧΑΡΑ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΒΟΛΟΥ. ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ Η ΦΩΛΙΑ ΤΗΣ ΠΟΤΑΠΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ.
Η πλουτοκρατική εξουσία υποστηρίζεται από ένα δίκτυο τεχνοκρατικών δομών και από συμμαχίες μεταξύ μεγάλων ιδιωτικών ομάδων που συναντώνται σε μυστικούς κύκλους για να αποφασίσουν την κοινή μοίρα πίσω από τις πλάτες του λαού. Ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός δημιουργεί ένα παγκόσμιο σύστημα ιδιωτικού ελέγχου ικανό να κυριαρχήσει στην πολιτική και την οικονομία. Το κύριο όργανό του είναι το κεντρικό τραπεζικό σύστημα, που βασίζεται σε μυστικές συμφωνίες. Η πλουτοκρατία λειτουργεί μέσω ελίτ οργανισμών όπως η Ομάδα Μπίλντερμπεργκ, το Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, η Τριμερής Επιτροπή και το Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων. Ένα άλλο στοιχείο της ιδιωτικοποιημένης εξουσίας είναι τα ιδρύματα δισεκατομμυριούχων «φιλανθρώπων», δηλαδή φίλων της ανθρωπότητας - οι λέξεις προς τα πίσω. Τα πιο σημαντικά είναι τα Ιδρύματα Ροκφέλερ, Φορντ και Κάρνεγκι, η Ανοιχτή Κοινωνία του Τζορτζ Σόρος και του Μπιλ Γκέιτς. Κάθε ένα από αυτά χρηματοδοτεί ένα εκτεταμένο δίκτυο άλλων ενώσεων, ΜΚΟ και μη κυβερνητικών οργανώσεων, τη ραχοκοκαλιά της ιδιωτικής εξουσίας.Οι Ροκφέλερ ήταν οι κύριοι χρηματοδότες των αμβλώσεων και των μαλθουσιανών πολιτικών που στόχευαν στη μείωση του πληθυσμού. Ο Μπιλ Γκέιτς είναι ένας από τους κυρίαρχους του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και ένας μεγάλος υποστηρικτής των τεχνητών τροφίμων, της επανάστασης των τροφίμων.
Η πλουτοκρατία βρίσκεται στη ρίζα των γιγαντιαίων ψεμάτων που διαδίδονται για να διαμορφώσουν την κοινή γνώμη. Ο επιστημονισμός και η δύναμη των λεγόμενων ειδικών χτίστηκαν μέσω του ελέγχου της εκπαίδευσης και της γνώσης της λειτουργίας του νου.Αυτή η δύναμη πολλαπλασιάζεται τώρα από συστήματα που καθοδηγούνται από τεχνητή νοημοσύνη. Οι πολιτικές για τον πληθυσμό δεν είναι άτρωτες στον έλεγχο. Η έκθεση της Λέσχης της Ρώμης του 1972 - που χρηματοδοτήθηκε από τους Ροκφέλερ - σχεδίασε το πλαίσιο για τον κοινωνικό έλεγχο. Σε μια δημοσίευση, αναφέρει ότι «αναζητώντας έναν νέο εχθρό που θα μας ενώσει, καταλήξαμε στην ιδέα ότι η ρύπανση, η απειλή της υπερθέρμανσης του πλανήτη, η λειψυδρία, η πείνα και τα παρόμοια θα ήταν κατάλληλα. Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι προκαλούνται από την ανθρώπινη παρέμβαση και μπορούν να ξεπεραστούν μόνο με την αλλαγή στάσεων και συμπεριφοράς. Ο πραγματικός εχθρός, επομένως, είναι η ίδια η ανθρωπότητα».
Ανατριχιαστικό.
Ένας από τους βασικούς στοχαστές της πλουτοκρατίας, ο Γάλλος Ζακ Αταλί, έγραψε ότι ο άνθρωπος υπηρετεί όσο διατηρεί την αποτελεσματικότητα, την ικανότητα για εργασία και την επιθυμία για κατανάλωση. «Μόλις περάσεις τα εξήντα πέντε, ζεις περισσότερο από όσο παράγεις, και αυτό κοστίζει ακριβά στην κοινωνία. Από την άποψη της κοινωνίας (δηλαδή, της πλουτοκρατίας, σημείωση του συντάκτη), είναι καλύτερο για την ανθρώπινη μηχανή να σταματήσει ξαφνικά παρά να επιδεινωθεί προοδευτικά. Τα δύο τρίτα των δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη συγκεντρώνονται στους τελευταίους μήνες της ζωής». Ποιος ξέρει τι σκέφτεται τώρα που είναι πάνω από ογδόντα; Ακόμα και οι τρέλες των φύλων έχουν την προέλευσή τους στο τεχνο-πλουτοκρατικό σχέδιο: «Όλοι θα μπορούν να συνέλθουν αντιγράφοντας τη δική τους συνείδηση, ενώ δύο γονείς θα μπορούν να δημιουργήσουν έναν κλώνο ενός ατόμου της επιλογής τους. Οι άνθρωποι θα μπορούν να γίνουν διαφορετικοί από αυτό που είναι, και για να βιώσουν κάθε μορφή σεξουαλικότητας, οι άνθρωποι θα φιλοδοξούν να περάσουν από το ένα φύλο στο άλλο».
Η πορεία της πλουτοκρατίας είναι αιώνια. Αρκετά γεγονότα του 20ού αιώνα άνοιξαν το δρόμο για την κυριαρχία της:το 1971, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Νίξον κήρυξε το τέλος της μετατρεψιμότητας του δολαρίου σε χρυσό, ενός από τους πυλώνες της χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής που σχεδιάστηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (η Συμφωνία του Μπρέτον Γουντς). Εκείνη η ημέρα σηματοδότησε τη γέννηση της πρωτοκαθεδρίας του απείρως εκτυπώσιμου χρήματος, σε αντίθεση με τον πραγματικό κόσμο της παραγωγικής οικονομίας και της εργασίας.Το 1989, η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης αφαίρεσε το κομμουνιστικό εμπόδιο, οδηγώντας στην επακόλουθη επίθεση στην κυριαρχία, τα νομίσματα και τις οικονομίες των κρατών. Το 1999, οι ΗΠΑ κατάργησαν τον νόμο Glass-Steagall, που θεσπίστηκε τη δεκαετία του 1930 για να αντιμετωπίσει την κερδοσκοπία που είχε πυροδοτήσει τη Μεγάλη Ύφεση. Όλα τα είδη χρηματοοικονομικού τζόγου είχαν πλήρη ελευθερία κινήσεων, ενώ η Ομοσπονδιακή Τράπεζα - η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ - απελευθέρωσε τα παράγωγα, συμβόλαια που «προέρχονται» από ένα άλλο περιουσιακό στοιχείο, το υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. Δεν αγοράζετε ένα πραγματικό προϊόν. συνάπτετε μια συμφωνία που συνδέεται με τη μελλοντική του τιμή. Η συνέπεια ήταν η κρίση του 2008, στην οποία οι μεγάλες τράπεζες που εμπλέκονταν διασώθηκαν από το κράτος - δηλαδή, από τους Αμερικανούς φορολογούμενους - καθώς ήταν «πολύ μεγάλες για να αποτύχουν».
Γεννήθηκαν τα όπλα της εξάπλωσης και των αξιολογήσεων. Το πρώτο είναι η κακόβουλη αύξηση των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων, στόχος της κερδοσκοπίας. Το δεύτερο είναι η «επιταγή» που απονέμεται σε οικονομικές και χρηματοπιστωτικές οντότητες και κράτη από ιδιωτικές εταιρείες. Τα άλλα όπλα είναι τα ολοένα και μεγαλύτερα ολιγοπώλια, ο αποδεκατισμός των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, η αυξανόμενη ανισορροπία μεταξύ πλουσίων και φτωχών και το τέλος του κράτους πρόνοιας. Έννοιες όπως η συνεργασία, ο αλτρουισμός, η αλληλεγγύη, η δικαιοσύνη, ο σεβασμός των ατόμων και το κοινό καλό εξαφανίζονται. Στον αρχαίο κόσμο, η τυραννία ήταν συχνά άγρια, αλλά φυσικά περιορισμένη επειδή τα κράτη ήταν μικρά και οι καθολικές σχέσεις αδύνατες. Σήμερα, ο δρόμος προς την καθολική τυραννία είναι ανοιχτός. Δεν υπάρχει πλέον καμία αντίσταση, ούτε φυσική ούτε ηθική: τα πνεύματα είναι διχασμένα και οι λαοί υποδουλώνονται. Η πλουτοκρατία αγοράζει τα αγαθά και τα περιουσιακά στοιχεία των ατόμων και των επιχειρήσεων σε εκβιαστικές τιμές. Στους ανέργους - τόσο τους μισθωτούς όσο και τους αυτοαπασχολούμενους - προσφέρει θέσεις εργασίας ως οδηγοί διανομέων, διανομείς πρόχειρου φαγητού, εργαζόμενοι σε αποθήκες και συσκευαστές προϊόντων που πωλούνται στο διαδίκτυο. Το σύστημα επιβάλλει υψηλό επίπεδο ανεργίας για να διατηρήσει την οικονομική «σταθερότητα». Ο επίσημος δείκτης ονομάζεται NAIRU (Μη Επιταχυνόμενος Πληθωριστικός Ρυθμός Ανεργίας).
Οι κυβερνήσεις διανέμουν ελεημοσύνες (βασικό εισόδημα, εφάπαξ πληρωμές σε κατεστραμμένες επιχειρήσεις) μαζί με νέα ενστικτώδη «δικαιώματα» στις μάζες που έχουν υποβιβαστεί σε ζόμπι. Η βουλιμική πλουτοκρατία δεν εγκαταλείπει τα συνθήματα τής οικονομικής της κατήχησης: άπειρη οικονομική ανάπτυξη σε έναν πεπερασμένο κόσμο, οικονομική ελεφαντίαση, παγκοσμιοποίηση και ανθρωπολογία, η εξάπλωση μιας ανεστραμμένης αντιθρησκείας που εξυμνεί τα ελαττώματα, τα βασικά ένστικτα και απαγορεύει τη γονιμότητα. Μερικές δυναστείες - Rothschild, Rockefeller, Morgan, Warburg, Goldman, Sachs - ελέγχουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές και την πραγματική οικονομία. Οι τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες (Bank of America, JP Morgan Chase, Citigroup και Wells Fargo) κατέχουν τους πετρελαϊκούς γίγαντες (Exxon Mobil, Royal Dutch/Shell, BP και Chevron Texaco) μαζί με την Deutsche Bank, την BNP και την Barclays. Θεματοφύλακας της ολιγαρχίας είναι η US Trust Corporation, που ανήκει στην Bank of America. Το διοικητικό συμβούλιο περιλαμβάνει εκπροσώπους των συνηθισμένων υπόπτων: Rothschild, JP Morgan Chase, Exxon Mobil, Citigroup, Morgan Stanley. Οι βασιλείς της πλουτοκρατίας.
Το ογδόντα τοις εκατό της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve) κατέχεται από οκτώ οικονομικές δυναστείες. Ένας από τους ιδρυτές των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Τόμας Τζέφερσον, έγραψε ότι «αν ο αμερικανικός λαός επιτρέψει στις ιδιωτικές τράπεζες να ελέγχουν την έκδοση χρήματος, πρώτα μέσω του πληθωρισμού και στη συνέχεια μέσω του αποπληθωρισμού, οι τράπεζες και οι εταιρείες που θα αναπτυχθούν γύρω τους θα στερήσουν από τον λαό κάθε περιουσία». Αυτό έχει γίνει φυσιολογικό σε μια κοινωνία που κυριαρχείται από την ιδεολογία της προόδου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την εμμονή με την ανάπτυξη, τις εμπορικές αξίες και την υποταγή στην αξιωματική αρχή του συμφέροντος. Ένας από τους πλουτοκρατικούς θησαυρούς είναι η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), η οποία κατέχει μέρος των αποθεματικών ογδόντα κεντρικών τραπεζών, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Ένα από τα κρίσιμα υπομόχλια της πλουτοκρατικής εξουσίας, που ενισχύεται από τη νευροεπιστήμη και την τεχνολογία, είναι η ικανότητα δημιουργίας νέων αναγκών που με την πάροδο του χρόνου γίνονται εξαρτήσεις. Ναρκωτικά, η ιατρικοποίηση της ζωής, το αλκοόλ, το σεξ, ο τζόγος, τα ψυχαναγκαστικά ψώνια, η πορνογραφία, η τεχνολογία και τώρα η Τεχνητή Νοημοσύνη. Κανένα από αυτά τα φαινόμενα δεν αναπτύχθηκε ανεξάρτητα: όλα δημιουργήθηκαν από πλουτοκράτες με σκοπό τον έλεγχο, την κυριαρχία και την υποβάθμιση της ανθρωπότητας στη δουλεία του ενστίκτου.
Η πλουτοκρατία έχει επιβάλει τον αμφιλεγόμενο νόμο του Say: δεν είναι η ζήτηση που καθορίζει την προσφορά, αλλά το αντίθετο. Η συνεχής προσφορά προϊόντων, υπηρεσιών, τρόπων ζωής και συνηθειών έχει οδηγήσει στην πρωτοκαθεδρία της κατανάλωσης, η οποία έχει γίνει εθιστική και αυτοκαταστροφική. Ωστόσο, η οικονομία ιστορικά ήταν ο αγώνας της ανθρωπότητας ενάντια στην έλλειψη πόρων. Ασχολείται με το κοινό καλό, μια έννοια που περιλαμβάνει την υλική ευημερία που επιτυγχάνεται μέσω της εργασίας και την ικανότητα παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών. Αυτός είναι ο «καλός» πλούτος, ενώ στο πλουτοκρατικό σύστημα επιβάλλονται η φτώχεια και η ανασφάλεια. Αυτό που είναι νέο είναι η κυριαρχία μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μια τεράστια δύναμη εργάζεται που επηρεάζει τα πάντα, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπινου προσώπου. Η ιδιωτική πλουτοκρατία κατέχει τις τεχνολογίες που ονομάζουμε Τεχνητή Νοημοσύνη. Διακυβεύονται η αξιοπρέπεια και η ελευθερία, ακόμη και η επιβίωση του είδους Homo sapiens.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα τον ελέγχει όταν εκατομμύρια, ακόμη και δισεκατομμύρια άνθρωποι θα γίνουν περιττοί. Αυτό δεν είναι φαντασία. Είναι μια πραγματικότητα για την οποία κάποιοι προτιμούν να μην μιλούν.Ο κόσμος του χθες δεν ήταν δίκαιος, αλλά είχε τη δική του λογική. Ακόμα και η εκμετάλλευση αναγνώριζε μια θεμελιώδη αλήθεια: οι άνθρωποι ήταν απαραίτητοι. Κακώς αμειβόμενοι, υποβλημένοι σε μια δύσκολη ζωή, παγιδευμένοι στη ρουτίνα, εξακολουθούσαν να καταλαμβάνουν μια θέση στο σύστημα. Η κοινωνία δεν μπορούσε να κηρύξει τους περισσότερους ανθρώπους περιττούς. Η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική τεχνολογία εγκαινιάζουν μια διαφορετική εποχή, έναν συνολικό μετασχηματισμό της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής τάξης, της οποίας η λογική είναι η ανθρώπινη υποκατάσταση. Η παλιά εξουσία κατείχε εργοστάσια, τράπεζες, γη, λιμάνια και πιστώσεις. Η νέα εξουσία κατέχει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, δεδομένα, τσιπ, ενέργεια, αποθήκες δεδομένων, ρομπότ, πλατφόρμες, συστήματα πληρωμών και ψηφιακή ταυτότητα. Η κυριαρχία της δεν θα προέλθει από τον πλούτο, αλλά από τις δομές που διέπουν την καθημερινή ζωή: θα αποφασίσει ποιος θα έχει πρόσβαση στην εργασία, την υγειονομική περίθαλψη, την πίστωση, την εκπαίδευση, τις μεταφορές και την πληροφόρηση. Στη ζωή, τελικά. Ο παλιός καπιταλισμός χρειαζόταν εργάτες. Ο νέος απαιτεί αυτοματοποιημένες υποδομές και έναν αραιό, τεχνολογικά διαχειριζόμενο πληθυσμό. Επί αιώνες, οι μάζες ήταν αντικείμενο εκμετάλλευσης επειδή ήταν απαραίτητες· σε μια αυτοματοποιημένη κοινωνία, μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας θα αποτελεί πλεόνασμα που θα απορριφθεί.
Η διαχείριση της υπερβολής περιλαμβάνει ελάχιστες επιδοτήσεις, ψηφιακό έλεγχο, διαρκές χρέος, αποξενωτική ψυχαγωγία, επισφαλή κατάσταση, κακή υγειονομική περίθαλψη, υποβαθμισμένες περιοχές, ναρκωτικά, χαοτική μετανάστευση, πολέμους, μείωση των ποσοστών γεννήσεων, ευθανασία, αμβλώσεις, προκλητή πείνα και επιλεκτική καταστολή. Η άμεση εξάλειψη δεν είναι ακόμη απαραίτητη: αρκεί η ζωή να γίνει αφόρητη. Τι συμβαίνει στη συνέχεια; Η πλουτοκρατία δεν ενδιαφέρεται για το κοινό καλό. Δεν έχει πατρίδα, οικογένεια, μνήμη, θρησκεία, συμπόνια, αίσθημα δικαιοσύνης. Το σενάριο είναι ανησυχητικό: τα κράτη δεν αντιδρούν, τα πολιτικά κόμματα επαναλαμβάνουν παλιά συνθήματα, τα μέσα ενημέρωσης αποσπούν την προσοχή, ο πολιτισμός παραμένει σιωπηλός. Οι περισσότεροι άνθρωποι παραμένουν κολλημένοι στις οθόνες των κινητών τους τηλεφώνων. Ένας παράφρων πολιτισμός καθιστά τους ανθρώπους απαρχαιωμένους. Δεν είναι πλέον μέλη μιας οικογένειας, μιας κοινότητας, ενός έθνους, μιας ιστορίας, μιας πνευματικής παράδοσης, αλλά μάλλον δεδομένα, κόστη και απόβλητα που πρέπει να απορριφθούν. Όσοι βρίσκονται στην εξουσία αρχίζουν να αναρωτιούνται πόσους ανθρώπους πρέπει να εξαλείψουν. Οι ολιγαρχίες δεν αισθάνονται ηθικούς, πνευματικούς ή κοινοτικούς δεσμούς. Χωρίς ηθική και πνευματική απάντηση, το μέλλον θα είναι ένα μέλλον υποτέλειας βασισμένης στην επιτήρηση, ενός ελάχιστου εισοδήματος και μιας πλήρους συγκέντρωσης πλούτου. Μιας θριαμβευτικής πλουτοκρατίας.
ΟΣΟΙ ΕΙΝΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΒΛΕΠΟΥΝ ΚΑΘΑΡΑ ΣΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΟΣ ΤΟΝ ΠΛΟΥΣΙΟ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ.
Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΗ ΣΕ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΕΝ ΥΦΙΣΤΑΤΑΙ ΠΛΕΟΝ. ΕΙΝΑΙ ΘΕΡΑΠΑΙΝΙΔΑ ΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ.
ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΓΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΠΛΕΟΝ.
ΤΟ ΝΕΟ ΑΝΤΙΚΑΤΕΣΤΗΣΕ ΠΛΗΡΩΣ ΤΟΝ ΠΑΛΑΙΟ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑ ΥΠΟΚΑΤΕΣΤΗΣΕ ΤΟΝ ΚΑΙΝΟ ΑΝΘΡΩΠΟ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ.
Η ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΕΡΓΑΖΕΤΑΙ ΑΝΕΜΠΟΔΙΣΤΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ. ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΤΗΣ Β' ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΙΕΡΑΤΕΙΟΥ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΚΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ SOBORNOST ΕΠΙΝΟΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΦΙΟΛΟΓΙΑΣ Η ΟΠΟΙΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΟΡΟΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ ΓΟΥΕΑΡ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΥΝ ΜΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΝΘΡΗΣΚΕΙΑΣ ΤΟΝ ΠΕΡΕΝΝΙΑΛΙΣΜΟ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ.
ΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΑΠΟΔΟΤΙΚΑ ΓΙΑ ΠΟΛΛΑ ΧΡΟΝΙΑ Η ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΥΝΑΞΗ.
ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΔΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΤΕΛΕΙ ΥΠΟ ΜΕΡΙΚΗ ΔΑΙΜΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑΛΗΨΗ.
Επτά χρόνια πέρασαν από τότε που η Ελλάδα «βγήκε από τα Μνημόνια». Η 20ή Αυγούστου 2018 ήταν ημερομηνία-ορόσημο στα κυβερνητικά non papers της εποχής, βαφτίστηκε «τέλος εποχής» και συνοδεύτηκε από το διαβόητο διάγγελμα από την Ιθάκη, με τον Αλέξη Τσίπρα να ανακοινώνει πως «η χώρα αφήνει πίσω της την “οδύσσεια” της επιτροπείας».
Κι όμως, χθες, 20 Αυγούστου 2025, κανείς δεν θυμήθηκε την επέτειο. Ούτε η κυβέρνηση ούτε η αντιπολίτευση ούτε τα περισσότερα media. Ούτε ένα ξερό «σαν σήμερα».
Και αυτό δεν έγινε από αμέλεια, αλλά επειδή «πονάει». Είναι μια επέτειος που δεν βολεύει κανέναν μέσα στο μνημονιακό τόξο…
Επτά χρόνια μετά, μπορεί να φύγαμε από τα «προγράμματα», αλλά τα Μνημόνια είναι ακόμα εδώ. Όχι με την ταμπέλα της τρόικας, αλλά με το καθημερινό τους αποτύπωμα, που έχει ενσωματωθεί ως «κανονικότητα» στην κοινωνία.
Το δημόσιο χρέος, που θα αποπληρώνεται σχεδόν μέχρι τα τέλη του αιώνα, παραμένει το υψηλότερο στην ευρωζώνη. Οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται, η φτωχοποίηση βαθαίνει και τα νοικοκυριά δεν ξέρουν πώς θα βγάλουν τον μήνα.
Οι μισθοί σέρνονται, η νέα γενιά παλεύει να επιβιώσει και το brain drain συνεχίζεται χωρίς σταματημό. Και το ΕΣΥ παραπαίει, όπως επιβεβαιώνει η χθεσινή έκθεση-κόλαφος της Eurostat…
Η σιωπή της πολιτικής τάξης είναι εύγλωττη. Ο ΣΥΡΙΖΑ (που για την τιμή των όπλων έβγαλε αργά χθες μια βιαστική ανακοίνωση) τι να θυμηθεί; Μια «αποδέσμευση» που δεν άλλαξε τη ζωή των πολιτών, αφού οι ρίζες των προβλημάτων έμειναν ανέγγιχτες, αν δεν βάθυναν κιόλας;
Και η Ν.Δ., ως «μεταμνημονιακός» διάδοχος, χρεώνεται την ολισθηρότητα της τελευταίας εξαετίας. Για τους απολογητές της κανονικότητας, αυτή η επέτειος ξύνει πληγές που τους βολεύει να μένουν θαμμένες…
Η «έξοδος από τα Μνημόνια» είναι πλέον μια άβολη ανάμνηση, σαν εκείνες τις ημερομηνίες που κανείς δεν θέλει να γράψει στο ημερολόγιο, γιατί φέρνουν ερωτήματα αντί για απαντήσεις. Και το χειρότερο: είναι υπενθύμιση του πόσο μακριά βρίσκεται η πραγματική ανάκαμψη, όχι το success story-βιτρίνα του κ. Μητσοτάκη…
Η Ιθάκη δεν ήρθε ποτέ – ή, αν ήρθε, ήταν άδεια. Και το ταξίδι, που τόσο πανηγυρικά αναγγέλθηκε ότι τελείωσε, τελικά ήταν μόνο το πρώτο μισό.
Οι πολίτες δεν περιμένουν πια διαγγέλματα ή μεγαλόστομες εξαγγελίες, αλλά να μειωθεί το ρεύμα, να βρουν ραντεβού με γιατρό, να πληρώσουν το ενοίκιο χωρίς να τους κόψει τα φτερά.
Γι’ αυτό και κανείς δεν βγήκε στους δρόμους να πανηγυρίσει για την επέτειο. Ούτε το 2018 ούτε καμιά χρονιά από τότε. Η επέτειος θάφτηκε σιωπηλά, γιατί δεν υπάρχει πολιτικό κεφάλαιο να κερδηθεί από μια «έξοδο» που δεν οδήγησε πουθενά.
Και, κάπως έτσι, το «τέλος» της «οδύσσειας» αποδείχτηκε απλώς μια στάση σε ένα εφιαλτικό και επώδυνο ταξίδι που συνεχίζεται. Χωρίς Ιθάκη. Χωρίς Πηνελόπη. Και χωρίς κανέναν να θέλει να θυμηθεί πού και πότε ξεκίνησε το μπάρκο…
ΕΦΟΣΟΝ ΕΧΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΡΚΕΛ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΧΕΖΟΥΜΕ;
Η ΝΕΑ ΕΞΟΔΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ, ΤΣΙΠΡΑΣ ΟΙ ΝΕΟΙ ΕΦΙΑΛΤΕΣ. Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΕΡΑΣΕ ΣΤΑ ΒΡΩΜΙΚΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΣΟΡΟΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ ΓΟΥΕΑΡ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ.
Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΗΤΑΝ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΩΝ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΩΝ. ΣΤΗΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΟΙ ΒΑ(Ρ)ΥΑΡΟΙ ΕΚΛΕΙΣΑΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΒΑΛΑΝ ΣΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ, ΤΟΝ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΑΡΑ, ΤΟΝ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟ, ΤΟΝ ΣΤΑΜΟΥΛΗ... ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΙΣΤΟΡΗΤΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΟΞΑΖΟΥΝ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΡΚΟ ΤΟΝ ΕΥΓΕΝΙΚΟ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ ΤΟΥ ΑΙΤΩΛΟΥ. O ΟΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ ΞΕΚΑΘΑΡΟΣ. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ. ΟΧΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ.
Η πλατωνική ερμηνεία του Gadamer αντιτιθέμενη σ'εκείνη του Χάϊντεγκερ και του Popper. του Giuseppe Girgenti.
Ο Πλάτων, ο Gadamer και η Ευρώπη (συνέχεια)
Πέραν των αστείων είναι σίγουρο ότι ο σχηματισμός τών κριτηρίων και τών κανόνων της Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας οφείλεται κυρίως στις πλατωνικές ουτοπίες τής πολιτείας. Ας σκεφθούμε για παράδειγμα, την αγαμία των Επισκόπων (όχι των ιερέων), η οποία ιδρύθηκε, θεσμοποιήθηκε στην Σύνοδο της Νίκαιας (325 μ.Χ), με την συμβουλή δύο νεοπλατωνικών επισκόπων όπως ήταν ο Ευσέβιος Καισαρείας και ο Αθανάσιος τής Αλεξάνδρειας. Κάτι που θυμίζει πολύ έντονα τους φιλοσόφους-φύλακες τού Κράτους!Ή εκείνες τις οποίες η καθολική κατήχηση ονομάζει οι τέσσερις βασικές αρετές, οι οποίες έχουν κωδικοποιηθεί από τον Πλάτωνα και έχουν προσληφθεί από πάντα στην Χριστιανική συνείδηση σαν μία πλατωνική προετοιμασία στον Χριστιανισμό. O Γιαίγκερ (Jaeger) και ο Γκάνταμερ μας θυμίζουν ότι ο Βιλαμόβιτς ήταν ακόμη τόσο χαρακτηρισμένος από αυτή την συλλογική πλατωνικό-χριστιανική συνείδηση ώστε διέκρινε έναν στίχο των Επτά Επί Θήβαις τού Αισχύλου όπου φαινόταν ότι ήδη ο μεγάλος Τραγικός είχε μιλήσει πολύ πρίν τον Πλάτωνα γι'αυτές τις τέσσερις αρετές. Ο Patočka επιπλέον υπογραμμίζει ότι τα δύο μοντέλα των αντιθετικών ανθρώπων, οι οποίοι ενσαρκώνουν αντιστοίχως την δικαιοσύνη και την αδικία με τέλειο τρόπο, τους οποίους φαντάστηκε ο Σωκράτης στον διάλογό του με τον Γλαύκωνα, έγιναν, στους Πατέρες τής Εκκλησίας, δύο φιγούρες (ή καλύτερα δύο προσχέδια) του Χριστού και του Αντιχρίστου. Ο Χριστός είναι ο άνθρωπος ο τελείως δίκαιος ο οποίος όμως φαίνεται άδικος στους συμπολίτες του, οι οποίοι τον καταδικάζουν σέ θάνατο (Ο Πλάτων για να αποφύγει ίσως μία προφητεία εκ των υστέρων για τον Σωκράτη δέν λέει θα τον δηλητηριάσουν αλλά ότι θα τον μαστιγώσουν και θα τον καρφώσουν σ'έναν δοκό), ενώ ο Αντίχριστος είναι ο τελείως άδικος άνθρωπος, ο οποίος όμως φαίνεται σωστός στους συμπολίτες του, οι οποίοι του αποδίδουν πολλές τιμές.Ας σκεφθούμε τέλος τον μύθο του σπηλαίου. Ένας φιλόσοφος ελευθερώνεται από τα δεσμά, ανεβαίνει στο φώς της ημέρας και επιστρέφει στο ημίφως τού σπηλαίου για να προσπαθήσει να στρέψει πρός το φώς και τους άλλους φυλακισμένους, λαμβάνοντας όμως από αυτούς σαν αντάλλαγμα τον θάνατο. Η Πλατωνική μεταμόρφωση του θανάτου τού Σωκράτη εφαρμόζεται εύκολα στον Χριστό, με μία απλή μεταστροφή στην διαδρομή η οποία οδηγεί πρώτα από τα σκότη στο φώς και στην συνέχεια, στην επιστροφή στην σπηλιά, στο αληθινό έργο τού φιλοσόφου. Στην Χριστιανική εκδοχή, πράγματι, πρώτα συμβαίνει η κάθοδος στο σπήλαιο (Ο Ιησούς γεννιέται στην Φάτνη) και στην συνέχεια, μετά τον θάνατο και την ανάσταση, η ανάληψη στον ουρανό, δηλαδή η επιστροφή στο φώς. Τελευταίως κυκλοφόρησε ένα βιβλίο του J.N. Findlay, "Ο μύθος του σπηλαίου", όπου βλέπουμε αναδρομικά την μακρά ιστορία των παραλλαγών της πλατωνικής αλληγορίας. Ανάμεσα στα άλλα υπάρχει και ένας αναγεννησιακός πίνακας (τού 1598 του Van Haarlem) ο οποίος αναπαριστά το σπήλαιο του Πλάτωνος σύμφωνα με την ακριβή περιγραφή της πολιτείας η οποία έχει στα λατινικά την επιγραφή: Ότι το φώς ελήλυθεν εις τον κόσμον, και ηγάπησαν οι άνθρωποι μάλλον το σκότος ή το φώς (Ιωάν. 3,19).
Ας σημειώσουμε επίσης και τις ιστορικές συνέπειες του Πλατωνικού διώνυμου Συρακούσες-Αθήνα, την οριζόντια πολικότητα της πλατωνικής Ελληνικότητος, η οποία μεταμορφώνεται και προβάλλεται στο ιστορικό διώνυμο Ρώμη-Κωνσταντινούπολις, πάνω απ'όλα στην τήξη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, με την Εκκλησία, στον διαχωρισμό της ανάμεσα στην Ελληνική Ανατολή και την λατινική Δύση! Και αυτή η πολικότης στην διάρκεια των αιώνων τής Ευρώπης συνεχίζει ασταμάτητα, μέχρι τις αυτοκρατορίες του '800 και τους ολοκληρωτισμούς τού Βερολίνου και της Μόσχας.
Ο Γκάνταμερ αναγνωρίζει αυτή την Πλατωνικο-Χριστιανική ιδέα τής Ευρώπης, όταν γράφει: "απο το ένα μέρος έχουμε μία μάζα πολιτικών ιδεών, προωθημένων στο έπακρο, η οποία μας είναι ξένη και στέκεται προκλητικά απέναντί μας, και από την άλλη ο Πλάτων μάς ακουμπά σαν μία φυσική Χριστιανική ψυχή. Αυτή είναι η ένταση, ενδογενής και αναπόφευκτη, τής δικής μας προκατανοήσεως απέναντι στο πρόβλημα ! Η Docta Ignorantia του Σωκράτη, η πλατωνικο-σωκρατική απαίτηση ενός ριζικού λογαριασμού που συντελείται στον διάλογο και στην διαλεκτική, είναι συστατικά στοιχεία τής αυτογνωσίας του δυτικού ανθρώπου και έχουν διοχετευθεί στον Χριστιανικό πλατωνισμό σαν ενότης ιστορικής εμβέλειας! [Η ψυχή στο όριο τής σκέψης στην Ελληνική φιλοσοφία].
Όμως, για να κρίνει την θέση του Πόππερ η οποία οδηγεί αυτή στην ιστορική εμβέλεια του Πλατωνισμού μέχρι τούς ολοκληρωτισμούς συμπληρώνει: "Αυτή η ενωμένη ιστορική επάρκεια του Πλατωνισμού, η οποία προσλαμβάνεται σαν αυτονόητη, τον 19ο αιώνα αποδομήθηκε ιστορικά και οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε ότι μ'αυτόν τον τρόπο οι προϋποθέσεις τής φιλοσοφικής ερμηνείας του Πλάτωνος μετάλλαξαν την ικανότητα ανάγνωσής της"!
Επομένως το πρόβλημα το οποίο θα ήθελα να αναλύσω είναι η θέση σύμφωνα με την οποία η Πολιτεία του Πλάτωνος δέν υπήρξε μόνον η κύρια πηγή τής φιλοσοφικής έμπνευσης του Χριστιανισμού, αλλά στα '800, η πρώτη διατύπωση τού Κομμουνισμού και στα '900 η θεωρητική βάση του Ναζισμού, στην ερμηνεία τού Πόππερ, ο οποίος συγγενεύει σ'αυτό, τον Πλάτωνα στον Χέγκελ και στον Μάρξ. Ο Πλάτων Χριστιανός, ο Πλάτων Κομμουνιστής, ο Πλάτων ναζιστής... έχει για όλους!
Είναι αλήθεια ότι στην Πολιτεία, το βιβλίο το οποίο οι αξιωματικοί των SS μετέφεραν πάντοτε μαζί τους, βρίσκουμε τον διαχωρισμό σε κάστες, τους μύθους τού αίματος και της γής, την θεωρία της τέλειας ράτσας, δηλαδή την ευγονική την οποία έχουν αναλάβει οι φύλακες, οι οποίοι πρέπει να διαλέξουν τα άτομα που θα ζευγαρώσουν, μ'έναν τέτοιο τρόπο ώστε να έχουν τέλειους απογόνους, κ.τ.λ. Αυτός είναι ο Πλάτων που είχε στόν νού του ο Popper όταν, στην μακρυνή Αυστραλία, όπου είχε διαφύγει απο την Βιέννη λόγω των ρατσιστικών διωγμών, έγραφε τον πρώτο τόμο της Ανοιχτής κοινωνίας και των εχθρών της, ανάμεσα στο 1938 και το 1943. Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ν.Ζηλανδία το 1944. Εδώ ο Πλάτων κατανοείται σαν υποστηρικτής, μαζί με τον Χέγκελ και τον Μάρξ, μίας κλειστής κοινωνίας!Οι λόγοι που ανάγκασαν τον Popper να διατυπώσει αυτή την κατηγορία εναντίον τού Πλάτωνος είναι οι εξής :α) Ο επιστημονικός ουσιανισμός, η πεποίθηση δηλαδή ότι η Επιστήμη είναι εις θέσιν να ανακαλύψει την αληθινή φύση των πραγμάτων, την ουσία τους, την ιδέα, β) η συλλογικότης, η πεποίθηση δηλαδή ότι τα άτομα έχουν αξία μόνον σαν μέρη μίας πλατύτερης ολότητος, όπου το Κράτος κατανοείται σαν ολότης. Γι'αυτό μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν πιόνια στην υπηρεσία του ενδιαφέροντος του Κράτους στην διατήρησή τους! γ) Η οργανική ή βιολογική θεωρία του Κράτους. Λόγω της αυτάρκειας το Κράτος είναι το τέλειο άτομο και ο ξεχωριστός πολίτης είναι ένα ατελές αντίγραφο. Γι'αυτόν τον λόγο, ο Πλάτων έψαχνε πρώτα την δικαιοσύνη στην πόλη και έπειτα του ατόμου. Όλο αυτό προερχόταν από την Ενολογική μεταφυσική του Πλάτωνος η οποία ξεχωρίζει το Ένα απέναντι στα πολλά. Οι άνθρωποι είναι πολλοί, ενώ η πόλις είναι μία, μάλιστα είναι η κατεξοχήν ενότης. δ) Η τεχνοκρατία, δηλαδή το γεγονός ότι η κυβέρνηση εναποτίθεται στα χέρια των ειδικών, σ'εκείνους δηλαδή που είναι εις θέσιν να συλλάβουν την αληθινή ουσία του Κράτους, επομένως οι φιλόσοφοι. ε) Ο ιστορικισμός: Οι πρωταγωνιστές τής ιστορίας, προβλέψιμη στις γενικές της γραμμές, είναι οι μεγάλες ιδέες. Όλο αυτό για τον Popper είναι η αντίθεση της δημοκρατίας και του μοντέρνου λιμπεραλισμού.
Αλλά ποιός είναι ο Πλάτων που έχει στον νού του ο Γκάνταμερ;
Συνεχίζεται
ΑΥΤΟΣ Ο ΠΟΠΠΕΡ ΜΑΓΝΗΤΙΣΕ ΤΗΝ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΨΥΧΗ ΤΟΥ ΣΟΡΟΣ ΚΑΙ ΕΓΙΝΕ ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΥ ΤΟΥ ΜΕΣΣΙΑΝΙΣΜΟΥ, ΦΑΝΑΤΙΣΕ ΤΟ ΛΙΓΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥ ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟΝ ΚΑΛΛΙΣΤΟ ΓΟΥΕΑΡ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙΜΠΡΙΤΖ, ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΙΔΡΥΣΕ Ο ΣΟΡΟΣ ΚΑΙ ΑΠΕΣΠΑΣΕ ΤΟΝ ΘΑΥΜΑΣΜΟ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΣΕ Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΜΗ-ΑΝΤΙΦΑΣΕΩΣ ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΠΟΠΠΕΡ.
ΣΧΟΛΙΟ : Πρέπει νά τού αναγνωρίσουμε πώς ξέφυγε από τήν προσοχή τών ορθοδόξων καί πουλάει πίστη. Συμμετέχει στούς διαλόγους, αλλά τόσα χρόνια τώρα δέν μάς έχει ενημερώσει γιά τά σκοτεινά παρασκήνια καί τή δικτατορία τού Ζηζιούλα, στά οποία συμμετέχει. Εκμεταλλέυτηκε τό όνομα Καίμπριτζ, όπως ο Παπανδρέου τό όνομά του. Εργάζεται σέ μιά εκκλησιαστική σχολή πού διευθύνεται από τόν Κάλλιστο Γουέαρ καί χρηματοδοτήθηκε από τόν Σόρος, η οποία βρίσκεται στήν πόλη τού Καίμπριτζ.
Άς δούμε όμως τί σόϊ θεολόγος είναι μέ τά δεδομένα πού μάς έδωσε : «Ὁ Χριστὸς σταυρώνεται γιατί μόνον ἔτσι ἀγαπᾶς πραγματικὰ τὸν πραγματικό, θρυμματισμένο ἄνθρωπο. Τὸ καθετὶ πάνω στὸ σῶμα μας καὶ τὴν ψυχὴ μας εἶναι θεόπλαστο καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπολύτως ἱερό. Ἀπομένει στὴν ἐλευθερία μου νὰ θυμώνω, νὰ ἐρωτεύομαι, νὰ παίζω, νὰ δημιουργῶ, νὰ τρώγω, νὰ χαίρομαι καὶ νὰ λυπᾶμαι μ' ἕναν τρόπο ποὺ μὲ φέρνει ὅλο καὶ πιὸ κοντὰ στὴ θεία πηγὴ τοῦ εἶναι μου: αὐτὸ σημαίνει ἡ Ἐνσάρκωση. Ὁ Θεὸς κατέρχεται στὴ συνθήκη τοῦ χάους καὶ τοῦ παραλογισμοῦ μου, ἀγαπώντας με, μὲ τίμημα τὴ σταύρωσή του ἀπὸ μένα. Ὁ Θεὸς δὲν μὲ καλεῖ νὰ δραπετεύσω ἀπὸ τὸν κόσμο του ἀλλὰ νὰ τὸν μεταβάλλω σὲ τόπο φανέρωσής του. Ὁ χριστιανισμὸς εἶναι βαθὺς ἐχθρὸς κάθε εἴδους ἰδεαλισμοῦ, ἐπειδὴ ὁ ἴδιος δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἱερὸς ὑλισμός.»
Πώς αρμόζουν όλα αυτά μαζί καί οι χριστιανοί συμπεραίνουν ότι ο άνθρωπος αυτός είναι ορθόδοξος; Πώς φαίνεται ότι είναι ιερεύς; ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ; Χωρίς τήν οποία δέν υφίσταται ενσάρκωση; Δέν προηγείται η πίστη τής αγάπης; ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ; Δέν υποτίθεται ότι είναι ιερεύς; Είμαστε θρυμματισμένοι ή ελεύθεροι; Η ιστορία καί ο κόσμος τών ανθρώπων είναι ιερά ή προϊόντα τής υπερηφανείας μας; Εάν είναι ιερά, καί τά πάθη ανήκουν στήν ελευθερία, τότε ποιός είναι ο σταυρός; Τά πάθη τής ψυχής στήν αρχαία φιλοσοφία μεταμορφώνονται μέ τήν γνώση σέ αρετές καί αποκτούν τό μέτρο τού αρχαίου εαυτού. Τί σχέση έχουν τά πάθη καί οι αρετές μέ τίς εντολές τού Κυρίου; Τό είναι μας, η ουσία μας, είναι ο τόπος Θεού; Αυτή δέν είναι η διδασκαλία τού Ακινάτη; ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΠΤΩΣΗ; Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ; Νά προσφέρω τόν κόσμο στόν Θεό, είναι τό νόημα τής εκκλησιαστικής ζωής; Αυτό δέν έκανε ο Φαρισαίος; Πώς είναι υλισμός η χριστιανική ζωή; Ο ιδεαλισμός καί ο υλισμός δέν ταυτίζονται στήν φιλοσοφία; Τί σχέση έχει ο γερμανικός ιδεαλισμός μέ τόν Νού; Ο εαυτός καί ο άλλος δέν είναι απόηχος τής διδασκαλίας τού Αυγουστίνου; Δέν πήρε τή θέση τού όλου η σχέση τού Αυγουστίνου; Υλιστής είναι ο Χάϊντεγκερ καί ο Φρόϋντ. Πώς σέ βοήθησαν οι γέροντες νά γίνεις χριστιανός αφού συνεχίζεις νά είσαι υλιστής; Ο Πορφύριος φεύγοντας μάς προειδοποίησε : κανένας δέν μέ ρώτησε γιά τόν Χριστό. Δεν σέ εξαίρεσε Λουδοβίκο. Παραμένουμε στήν απορία μας : Γιατί αυτός ο άνθρωπος θεωρείται ορθόδοξος; ΠΡΟΟΔΕΥΣΕ ΟΜΩΣ ΤΟ ΠΑΛΛΗΚΑΡΙ. ΤΑΥΤΙΖΕΙ ΤΟ ΕΞΙΛΑΣΤΗΡΙΟ ΘΥΜΑ ΜΕ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΑΡΝΕΙΤΑΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΣΕΛΜΟΥ. ΠΩΣ ΤΑ ΒΟΛΕΥΕΙ Ο ΜΑΓΚΑΣ. ΜΠΡΑΒΟ ΤΟΥ.
Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΝΕΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟΣΥΝΕΙΔΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΥΣ ΠΑΠΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΟΥ ΣΤΟΥΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥΣ. ΤΟ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΟΠΛΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ ΠΟΥ ΚΗΡΥΞΕ Ο ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΛΛΙΣΤΟΣ ΓΟΥΕΑΡ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ Ο ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ. Ο ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΤΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩΝ.
ΤΙ ΑΓΩΝΑ ΚΑΝΕΙ ΣΗΜΕΡΑ Ο ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ; ΑΓΩΝΙΖΕΤΑΙ ΝΑ ΣΩΣΕΙ ΤΟ ΕΓΩ ΜΕ ΤΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΕΣΥ, ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ. ΧΤΥΠΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΔΥΝΑΜΗ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΕΝΥΠΟΣΤΑΤΟΥ ΟΠΩΣ ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΕ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΞΙΜΟ. ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΔΟΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΗΣΥΧΑΣΜΟΥ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΣΥΜΒΟΛΙΚΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΔΙΔΑΞΕ Ο ΓΙΟΥΝΓΚ. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ:
"Εγώ επιμένω και ό,τι μπόρεσα να κάνω από διάβασμα στα θέματα αυτά, στα συνοδικά κείμενα και στα πατερικά κείμενα. Νομίζω είναι ομόφωνη η παράδοση των πατέρων στο ότι το φυσικό θέλημα δεν καταργείται. Δεν καταργείται. Δεν μπορούμε να πούμε σε έναν άνθρωπο μη θέλεις. Συγγνώμη, αλλά ο Άγιος Μάξιμος μαρτύρησε για το θέμα αυτό. Είναι πάρα πολύ σοβαρό. Ο άνθρωπος είναι θελητικός φύσει.
Εάν τυχόν του απαγορεύσεις να θέλει, ο άνθρωπος θα περάσει σε μια ψυχοπάθεια, θα περάσει σε κατάθλιψη, θα περάσει σε κατάρρευση, δεν ξέρω θα περάσει. Πάντως ο άνθρωπος λοιπόν είναι φτιαγμένος να θέλει. Το φυσικό θέλημα του ανθρώπου μάλιστα, λένε οι πατέρες, ότι δεν το επηρεάζουμε. Δεν μπορείς να πεις σε ένα παιδί, ξέρω εγώ, γίνε γιατρός. Παντρέψου την τάδε. Δεν μπορείς να πεις, παντρέψου. Γίνε μοναχός. Ακόμα κι αυτό. Πάρ' το. Γίνε. Θα γίνει για κάποιο λόγο. Κάνει υπακοή στο θέμα αυτό.
Η υπακοή δεν αναφέρεται στο φυσικό θέλημα, αναφέρεται στο γνωμικό θέλημα. Είναι ο τρόπος με τον οποίο παιδαγωγείται το γνωμικό θέλημα, ούτως ώστε από φίλαυτο να γίνει φιλάδελφο και φιλόθεο. Καταλάβατε. Μπαίνω μέσα σε μια διαδικασία όπου αγκαλιάζω το θέλημα του άλλου για να βγω από τον κύκλο της φιλαυτίας. Και μαθαίνοντας να θέλω για χάρη του άλλου, έτσι, αυτό ευλογείται από το Θεό. Γιατί ο Χριστός αυτό αναγνωρίζει, αυτό είναι ο ίδιος.
Ο Χριστός αυτό έκανε. Το μυστήριο του Σταυρού του Χριστού είναι ότι θέλει για χάρη μας. Αυτό είναι ο Σταυρός. Είναι ότι κάνει αυτό που θέλουμε εμείς. Εμείς τι θέλουμε. Ν βρούμε ένα θύμα. Θέλουμε κάποιον να σηκώσει την τρέλα που κουβαλάει όλη η ομήγυρη. Και όλη η ιστορία. Λοιπόν, αυτό μέχρι τότε, μέχρι το Χριστό γινόταν χωρίς να το θέλει το θύμα. Και ξαφνικά έρχεται, είναι η θυματοποίηση που έγραψε ο Ζυράρ, αυτός ο μεγάλος στοχαστής. Και ξαφνικά έρχεται κάποιος και λέει, κοιτάξτε, λοιπόν εγώ τα σηκώνω όλα, όλη την ευθύνη. θέλει αυτό που θέλουμε εμείς."
Σύντομη ερμηνεία στην προσευχή «Πάτερ ημών» σταλμένη προς κάποιον φιλόχριστο
«Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς· αγιασθήτω το όνομά σου· ελθέτω η βασιλεία σου». Πρεπόντως ο Κύριος διδάσκει αμέσως ν’ αρχίσουν οι [προσευχόμενοι] από τη θεολογία· επίσης εισάγει στο μυστήριο του τρόπου που υπάρχει η Αιτία που δημιούργησε τα όντα, Αυτός που είναι κατά την ουσία αίτιος των όντων. Γιατί τα λόγια της προσευχής περιέχουν φανέρωση του Πατέρα, και του ονόματος του Πατέρα, και της βασιλείας του Πατέρα, για να μάθομε ευθύς εξ αρχής να σεβόμαστε την εν Μονάδι Τριάδα και να την επικαλούμαστε και να την προσκυνούμε. Επειδή όνομα του Θεού και Πατέρα, με ουσιώδη υπόσταση, είναι ο Μονογενής Υιός. Και βασιλεία του Θεού και Πατέρα, με ουσιώδη υπόσταση, είναι το Άγιο Πνεύμα. Γιατί εκείνο που λέει εδώ ο Ματθαίος βασιλεία, αλλού άλλος Ευαγγελιστής το ονομάζει Πνεύμα Άγιο, λέγοντας: «Ας έρθει το Πνεύμα το Άγιο και ας μας καθαρίσει». Γιατί ο Πατέρας δεν απόκτησε εκ των υστέρων το όνομα, ούτε ως αξίωμα που έλαβε εκ των υστέρων νοούμε τη βασιλεία· δεν έχει αρχή στο είναι Του, για να αρχίσει να είναι και Πατέρας και Βασιλεύς, αλλά καθώς πάντοτε υπάρχει, είναι και πάντοτε Πατέρας και Βασιλεύς, χωρίς να λάβει ποτέ αρχή να είναι Πατέρας και Βασιλεύς. Αν τώρα, με το να υπάρχει πάντοτε, είναι πάντοτε και Πατέρας και Βασιλεύς, άρα πάντοτε και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα συνυπάρχουν κατά την ουσία ως υποστάσεις με τον Πατέρα. Από Αυτόν παίρνουν την ύπαρξη και είναι μέσα σ’ Αυτόν φυσικώς πάνω από αιτία και λόγο, όχι όμως ύστερα από Αυτόν, ούτε και έγιναν αργότερα από κάποια αιτία. Γιατί η σχέση μεταξύ των τριών Προσώπων υποδηλώνει τη συνύπαρξή Τους και δεν επιτρέπει αυτά, των οποίων είναι και λέγεται σχέση, να θεωρούνται μεταγενέστερα το ένα από το άλλο.
Αφού λοιπόν αρχίσαμε αυτή την προσευχή, βιαζόμαστε να τιμήσομε την ομοούσια και υπερούσια Τριάδα ως δημιουργική αιτία της υπάρξεώς μας. Επίσης διδασκόμαστε να ομολογούμε τη χάρη της υιοθεσίας, με το να αξιωνόμαστε να ονομάζομε Πατέρα κατά χάρη τον εκ φύσεως Δημιουργό. Έτσι, από σεβασμό προς την ονομασία Εκείνου που μας γέννησε κατά χάρη, θα φροντίζομε να αποτυπώνομε στη ζωή μας τα χαρακτηριστικά του Πατέρα μας αγιάζοντας το όνομά Του πάνω στη γη, μιμούμενοι Αυτόν, αποδεικνύοντας ότι είμαστε παιδιά Του με τα έργα μας, και δοξάζοντας τον αυτουργό αυτής της υιοθεσίας, τον φυσικό Υιό του Πατέρα, με τα νοήματα και τις πράξεις μας. Αγιάζομε το όνομα του κατά χάρη επουρανίου Πατέρα, όταν νεκρώνομε την επιθυμία προς την ύλη και καθαριζόμαστε από τα καταστρεπτικά πάθη, αν βέβαια αγιασμός είναι η τέλεια ακινησία και νέκρωση της επιθυμίας που ενεργεί με την αίσθηση. Όταν φτάσομε σ’ αυτή, καταπραΰνομε και τις άπρεπες κραυγές του θυμού, αφού δεν έχομε πλέον την επιθυμία να τον ερεθίζει και να τον πείθει να υπερασπίζεται τις ηδονές που αυτή θέλει, επειδή η επιθυμία νεκρώθηκε πια με την κατά λόγον αγιότητα. Γιατί ο θυμός είναι φυσικός συνήγορος της επιθυμίας, και τότε παύει να μανιάζει, όταν τη δει νεκρή.
Εύλογα λοιπόν, με την αποβολή του θυμού και της επιθυμίας, επακολουθεί κατά την προσευχή το κράτος της βασιλείας του Θεού σ’ εκείνους που, αφού αποβάλουν αυτά τα δύο πάθη, αξιώνονται να πουν: «Ελθέτω η βασιλεία σου», δηλαδή το Άγιο Πνεύμα, όταν πια με την πραότητα έγιναν ναοί του Θεού δια του Πνεύματος. Γιατί λέει: «σε ποιον θα αναπαυθώ, αν όχι σ’ εκείνον που είναι πράος και ταπεινός και τρέμει τα λόγια μου;»(Ησ. 66, 2) Από αυτό λοιπόν φαίνεται ότι στους ταπεινούς και πράους ανήκει η βασιλεία του Θεού και Πατέρα. Γιατί λέει: «Μακάριοι είναι οι πράοι, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη γή»(Ματθ. 5, 5). Ο Θεός δεν υποσχέθηκε να δώσει κληρονομία σ’ όσους τον αγαπούν, αυτή τη γη, η οποία κατέχει εκ φύσεως τη μέση θέση του σύμπαντος, αν βέβαια λέει αλήθεια εκείνος που είπε: «Στην ανάσταση ούτε οι άνδρες έρχονται σε γάμο, ούτε οι γυναίκες παντρεύονται, αλλά είναι όλοι σαν άγγελοι του Θεού στον ουρανό»(Ματθ. 22, 30), και: «Ελάτε σεις οι ευλογημένοι από τον Πατέρα μου να κληρονομήσετε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για σας αφότου θεμελιωνόταν ο κόσμος»(Ματθ. 25, 34), και σε άλλο σημείο είπε στον δούλο που εργάστηκε πιστά: «Έλα να συμμετάσχεις στη χαρά του Κυρίου σου»(Ματθ. 25, 21). Και ο θειος Απόστολος στη συνέχεια έλεγε: «Θ’ ακουστεί σάλπισμα και θ’ αναστηθούν πρώτα άφθαρτοι όσοι πέθαναν πιστοί στο Χριστό· έπειτα εμείς που θα έχουμε απομείνει ζωντανοί, θ’ αρπαγούμε μαζί μ’ αυτούς από σύννεφα για να προϋπαντήσομε τον Κύριο στον αέρα. Κι έτσι για πάντα θα είμαστε μαζί με τον Κύριο».(Α΄Θεσ. 4, 16-17)
Όταν λοιπόν όλα αυτά είναι έτσι υποσχεμένα σ’ όσους αγαπούν τον Κύριο, ποιος θα περιορίσει το νου του στο γράμμα μόνο της Γραφής και θα πει ότι ο ουρανός και η βασιλεία που έχει ετοιμαστεί από καταβολής κόσμου, και η χαρά του Κυρίου η κρυμμένη μυστικά, και η αιώνια και αχώριστη διαμονή και εγκατάσταση των αξίων κοντά στον Κύριο, πώς είναι ταυτόσημα με τη γη, και μάλιστα όταν κατευθύνεται από το λόγο και θέλει να είναι υπηρέτης του λόγου; Αλλά νομίζω ότι λέγοντας τώρα γη, εννοεί τη μόνιμη και εντελώς αμετακίνητη από το καλό έξη και δύναμη της ατρεψίας των πράων, η οποία βρίσκεται πάντοτε μαζί με τον Κύριο, έχει ανεξάντλητη χαρά, έχει οικειοποιηθεί την ανέκαθεν ετοιμασμένη βασιλεία και αξιώθηκε την επουράνια θέση και τιμή. Και σαν γη που έχει καταλάβει θέση στη μέση του παντός, εννοεί το λόγο της αρετής, κατά τον οποίο ο πράος ευρισκόμενος ανάμεσα σε επαίνους και κατηγορίες, μένει απαθής, και μήτε από τους επαίνους φουσκώνει, μήτε από τις ύβρεις γίνεται κατηφής. Γιατί απ’ όσα το λογικό είναι κατά φύση ελεύθερο, έχοντας απομακρύνει την επιθυμία του από αυτά, δεν αισθάνεται τις ενοχλήσεις και τις προσβολές τους, επειδή έχει απαλλάξει τον εαυτό του από την ταραχή γύρω απ’ αυτά και έχει μεταφέρει όλη τη δύναμη της ψυχής του στη θεία και αμέριμνη ελευθερία. Αυτήν ο Κύριος θέλοντας να δώσει στους μαθητές Του, είπε: «Σηκώστε πάνω σας τον ζυγό μου και μάθετε από μένα οτι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά· και θα βρουν ανάπαυση οι ψυχές σας»(Ματθ. 11, 29). Ανάπαυση εννοεί το κράτος της θείας βασιλείας, γιατί παρέχει στους αξίους εξουσία απαλλαγμένη από κάθε δουλεία.
Αν λοιπόν στους ταπεινούς και πράους δίνεται το ακατάλυτο κράτος της αθάνατης βασιλείας, ποιος δε θα ερωτευθεί και δε θα ποθήσει τα θεία αγαθά; Ποιος δε θα επιθυμήσει απόλυτα την ταπείνωση και την πραότητα, για να γίνει είκόνα της θείας βασιλείας, όσο είναι δυνατόν σε άνθρωπο, εμφανίζοντας κατά χάρη απαράλλακτη την πνευματική ομοίωση με τον κατά φύση και κατ’ ουσίαν αληθινά μεγάλο βασιλιά Χριστό;Στην κατάσταση αυτή, όπως λέει ο θείος Απόστολος, δεν υπάρχει άντρας και γυναίκα(Γαλ. 3, 28), δηλαδή θυμός και επιθυμία· ο πρώτος απομακρύνει βίαια το λογικό και βγάζει έξω από το νόμο της φύσεως τη διάνοια, ενώ η δεύτερη θεωρεί ως πιο αξιαγάπητα τα δημιουργήματα από τη μία και μοναδική επιθυμητή και απαθή Αιτία και φύση, και επομένως προτιμά τη σάρκα παρά το πνεύμα και βρίσκει την απόλαυση των ορατών πιο ευχάριστη από τη δόξα και λαμπρότητα των νοητών, εμποδίζοντας με την απαλότητα της ηδονής των αισθήσεων το νου να εννοεί τα συγγενή του και θεία νοητά. Υπάρχει όμως μονότατος ο λόγος, τελείως γυμνωμένος και από αυτή την απαθή, αλλά φυσική ωστόσο στοργή και διάθεση προς το σώμα, λόγω του πλούτου της αρετής,καθώς το πνεύμα νικά τελείως την φύση και την πείθει να αφήσει την ηθική φιλοσοφία, όταν πρέπει ο νους να ενωθεί με τον ύπερούσιο Λόγο με απλή και αδιαίρετη θεωρία, παρόλο που η ηθική φιλοσοφία εκ φύσεως βοηθεί το νου να [χωρίσει] και να προσπεράσει εύκολα όσα υπάγονται στη ροή του χρόνου. Γιατί όταν αυτά ξεπεραστούν, δεν είναι εύλογο να βαρύνεται από τους τρόπους της ηθικής, σαν να φορεί μηλωτή, εκείνος που αποδείχτηκε ακράτητος από τα αισθητά. Και αυτό το φανερώνει ο μέγας Ηλίας(Δ΄Βασ. 2, 11-14), υποδηλώνοντας μ’ εκείνα που έκανε συμβολικά αυτό το μυστήριο. Κατά την αρπαγή του δηλαδή στον ουρανό, έδωσε στον Ελισσαίο τη μηλωτή, που σημαίνει τη νέκρωση της σάρκας, όπου θεμελιώνεται η μεγαλοπρέπεια της ηθικής κοσμιότητας, για να έχει έτσι ο μαθητής σύμμαχο το Πνεύμα εναντίον κάθε εχθρικής δυνάμεως και να πλήξει την άστατη και ρευστή φύση, της οποίας τύπος ήταν ο Ιορδάνης, ώστε να μην εμποδιστεί, βυθιζόμενος στη θολερότητα και ολισθηρότητα της προσκολλήσεως στά υλικά, να περάσει στην αγία γη. Ο ίδιος δε ο Ηλίας προχώρησε προς το Θεό ελεύθερος, χωρίς να τον κρατά απολύτως κανένα από τα όντα, με αμέριστη την επιθυμία και καθαρή τη γνώμη του, φτάνοντας κοντά στον απλό κατά τη φύση Του Θεό με τη βοήθεια των γενικών αρετών, που είναι αλληλοεξαρτώμενες και ζευγμένες μαζί σαν πύρινα άλογα στο ζυγό της γνώσεως. Γιατί γνώριζε ότι ο μαθητής του Χριστού πρέπει να χωριστεί από τις διαθέσεις που δεν είναι όπως οι γενικές αρετές αλληλοεξαρτώμενες και δεν μπορούν να μπουν στον ίδιο ζυγό. Η ανομοιότητά τους μαρτυρεί την αλλοτρίωση, αφού το πάθος της επιθυμίας προκαλεί διάχυση του αίματος που είναι γύρω στην καρδιά, και το πάθος του θυμού προκαλεί βρασμό του αίματος. Όποιος έφτασε να ζει και να κινείται και να υπάρχει εν Χριστώ, απομάκρυνε από πάνω του όσα είναι ασυνταίριαστα και αλλόκοτα, μη φέροντας μέσα του, σαν να ήταν «άντρας και γυναίκα», όπως είπα, τις αντίθετες διαθέσεις των παθών αυτών, για να μην υποδουλωθεί σ’ αυτά το λογικό με το να αλλοιώνεται από τις άστατες μεταβολές τους.
Γιατί στο λογικό έχει κατά φύση ενωθεί η ιερότητα της θείας εικόνας που πείθει την ψυχή να μεταπλασθεί κατά την προαίρεση και να ομοιωθεί με το Θεό και να γίνει πάμφωτο κατοικητήριο της μεγάλης Βασιλείας που συνυπάρχει ουσιωδώς ως υπόσταση με το Θεό και Πατέρα των όλων, δηλαδή του Αγίου Πνεύματος και να δεχτεί —αν επιτρέπεται να πούμε— ολόκληρη κατά το δυνατόν την εξουσία της γνώσεως της θείας φύσεως. Στην κατάσταση αυτή, αφανίζονται φυσικώς όσα είναι χειρότερα και συγκροτούνται τα καλύτερα, καθώς η ψυχή, κατά τη χάρη της κλήσεώς της, φυλάγει όπως ο Θεός απαραβίαστη μέσα της την ύπαρξη των καλών που της έχουν δωρηθεί. Στην ψυχή αυτή πάντοτε γεννιέται με τη θέλησή Του ο Χριστός μυστικά, και σαρκώνεται διά μέσου των σωζόμενων, κάνοντας μητέρα παρθένο την ψυχή που τον γεννά· η οποία δεν έχει, για να πω με συντομία, τα γνωρίσματα της φύσεως που υπόκειται σε φθορά και γένεση, σαν «άνδρα και γυναίκα».
Ας μην παραξενεύεται κανείς άκούοντας να αναφέρω τη φθορά πριν από τη γένεση· γιατί αν παρατηρήσει απαθώς και με τον ορθό λόγο τη φύση όσων γίνονται και αφανίζονται, θα διαπιστώσει καθαρά ότι η γένεση αρχίζει από τη φθορά και καταλήγει στη φθορά. Τα πάθη που χαρακτηρίζουν αυτή τη φύση, όπως είπα, δεν τα έχει ο Χριστός, δηλαδή ο βίος και ο λόγος του Χριστού κι αυτού που ομοιώθηκε με το Χριστό, αν βέβαια αληθεύει εκείνος που λέει: «Στον Ιησού Χριστό δεν υπάρχει άντρας και γυναίκα», δηλαδή τα σημάδια και τα πάθη της φύσεως που υπόκειται σε γένεση και φθορά, παρά μονάχα θεοειδής λόγος διαποτισμένος από τη θεία γνώση, και μοναδική κίνηση της γνώμης που εκλέγει μόνο την αρετή.
Επίσης δεν υπάρχει ούτε «Έλληνας και Ιουδαίος»(Γαλ. 3, 28), με τους οποίους δηλώνονται οι διαφορετικοί, η πιο σωστά, οι αντίθετοι λόγοι περί Θεού. Γιατί ο πρώτος εισηγείται εκτεταμένη πολυαρχία και χωρίζει την μία αρχή σε αντιτιθέμενες ενέργειες και δυνάμεις, πλάθοντας μιά πολυθεϊκή λατρεία, αντιφατική λόγω του πλήθους των προσκυνουμένων θεών και γελοία λόγω των διαφόρων τρόπων προσκυνήσεως· ενώ ο δεύτερος εισάγει βέβαια μία αρχή, αλλά περιορισμένη και ατελή και σχεδόν ανυπόστατη, αφού δεν έχει λόγο και ζωή, και έτσι πέφτει κι αυτός στο ίδιο κακό με τον προηγούμενο, δηλαδή στην αθεΐα. Γιατί περιορίζει σε ένα πρόσωπο την μία Άρχή, που η ύπαρξή της στερείται λόγου και πνεύματος, ή τα έχει μόνο ως ιδιότητες. Και δεν αντιλαμβάνεται τούτο· ποιος Θεός είναι άμοιρος απ’ αυτά; Ή πώς είναι Θεός, όταν τα έχει κατά μέθεξη ως γνωρίσματα, όπως συμβαίνει και με τα λογικά δημιουργήματα; Από αυτούς τους δύο λόγους, όπως είπα, κανένας δεν υπάρχει στο Χριστό· υπάρχει μόνο ο λόγος της αληθινής θεοσέβειας και ο σταθερός θεσμός της μυστικής θεολογίας, ο οποίος και τη διαστολή της θεότητας που εισάγει ο πρώτος αποδιώχνει, και τη συστολή της θεότητας του δευτέρου δεν παραδέχεται. Έτσι το θείον δε θα θεωρείται αντιφατικό, λόγω του φυσικού πλήθους —που είναι δοξασία ελληνική—, ούτε παθητό λόγο της ενικής υποστάσεως —που είναι άποψη ιουδαϊκή—, καθώς θα νομίζεται στερημένο από λόγο και πνεύμα, ή ότι τα έχει αυτά μόνο ως ιδιότητες, χωρίς να είναι Νους και Λόγος και Πνεύμα. Και διδάσκει εμάς που με την κλήση της χάρης έχομε υιοθετηθεί λόγω της πίστεως για να λάβομε επίγνωση της αλήθειας, να γνωρίζομε μιά φύση και μία δύναμη της θεότητας. Δηλαδή ένα Θεό σε τρεις υποστάσεις, του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, ως Νου που είναι μόνος αναίτιος και υπάρχει ουσιωδώς, γεννήτορα του μόνου άναρχου Λόγου που υπάρχει ουσιωδώς και πηγή της μόνης αιώνιας ζωής που υπάρχει ουσιωδώς, δηλαδή του Αγίου Πνεύματος· Τριάδα σε Μονάδα και Μονάδα σε Τριάδα. Η θεότητα δεν είναι σαν κάτι μέσα σε άλλο· γιατί η Τριάδα δεν είναι για τη Μονάδα σαν γνώρισμα σε ουσία, ή αντίστροφα, η Μονάδα για την Τριάδα, επειδή η θεότητα είναι χωρίς ιδιότητες. Ούτε είναι κάτι και κάτι άλλο· γιατί η Μονάδα δε διαφέρει από την Τριάδα από ετερότητα φύσεως, αφού είναι μία και απλή φύση. Ούτε είναι κάτι και κάτι παραπλήσιο· γιατί η Τριάδα δε διακρίνεται από τη Μονάδα λόγω μειωμένης δυνάμεως, ή η Μονάδα από την Τριάδα, μήτε παραλλάζει η Μονάδα από την Τριάδα, ως κοινό και γενικό γνώρισμα που θεωρητικά μόνο διακρίνεται από τα επιμέρους, αφού είναι ουσία απολύτως αυθύπαρκτη και δύναμη όντως αυτοδύναμη. Ούτε πάλι η θεότητα είναι κάτι που προήλθε από κάτι άλλο· γιατί η Τριάδα δεν προήλθε από αύξηση της Μονάδας, αφού είναι αγέννητη και αυτοφανέρωτη. Αλλά είναι η ίδια αληθινά και Μονάδα και Τριάδα, και λεγόμενη και νοούμενη· Μονάδα κατά τον λόγο της ουσίας, Τριάδα κατά τον τρόπο της υπάρξεως. Η ίδια είναι όλη Μονάδα που δε μερίζεται από τις υποστάσεις, και η ίδια είναι όλη Τριάδα που δε συγχέεται στη Μονάδα, έτσι ώστε να μην εισάγε- ται ούτε η πολυθεΐα με το μερισμό, ούτε η αθεΐα με τη σύγχυση. Στην αποφυγή αυτών έγκειται το μεγαλείο του κατά Χριστόν λόγου.
Λόγο Χριστού εννοώ το καινούργιο κήρυγμα της αλήθειας, στο οποίο δεν υπάρχει «άντρας και γυναίκα», δηλαδή τα σημεία και τα πάθη της φύσεως που υπόκειται σε φθορά και γένεση· ούτε «Έλληνας και Ιουδαίος», δηλαδή οι αντίθετοι λόγοι σχετικά με τη θεότητα· ούτε «περιτομή και ακροβυστία»(Κολ. 3, 11), δηλαδή οι ανάλογες μ’ αυτούς λατρείες. Από αυτές η πρώτη, μένοντας στά σύμβολα του Νόμου, θεωρεί κακή την ορατή κτίση και διαβάλλει τον Κτίστη ως δημιουργό κακών ενώ η άλλη, μένοντας στά πάθη, θεοποιεί την κτίση και εξεγείρει το πλάσμα εναντίον του Δημιουργού. Έτσι και οι δύο καταλήγουν στο ίδιο κακό, στην ύβρη του θείου. Επίσης δεν υπάρχει ούτε «βάρβαρος και Σκύθης», δηλαδή η διάσταση κατά τη γνώμη της κοινής φύσεως των ανθρώπων που τους οδηγεί σε συγκρούσεις μεταξύ τους, από την οποία μπήκε παρά φύση στη ζωή των ανθρώπων ο φθοροποιός νόμος της αλληλοκτονίας. Ούτε υπάρχει «δούλος ή ελεύθερος», δηλαδή δεν υπάρχει διαίρεση της κοινής φύσεως αντίθετα με τη γνώμη της, η οποία είναι αιτία να ατιμάζει ο ένας τον άλλο, παρ’ όλο που είναι ομότιμοι κατά φύση, παίρνοντας ως επίκουρο νόμο τη διάθεση εκείνων που εξουσιάζουν τυραννικά και προσβάλλουν τη θεία είκόνα του ανθρώπου. Αλλά τα πάντα και στα πάντα είναι ο Χριστός(Κολ. 3, 11), ο οποίος μέσω του Πνεύματος, με τρόπο που υπερβαίνει τη φύση και το νόμο, μορφώνει μέσα στον άνθρωπο την άναρχη βασιλεία.
Τη βασιλεία αυτή εκ φύσεως χαρακτηρίζει, όπως αποδείχτηκε, η πραότητα και η ταπείνωση της καρδιάς. Αυτά τα δύο όταν συνυπάρχουν, φανερώνουν τέλειο τον άνθρωπο που κτίζεται κατά Χριστόν. Γιατί κάθε ταπεινός είναι οπωσδήποτε και πράος· και κάθε πράος είναι οπωσδήποτε και ταπεινός. Είναι ταπεινός γιατί γνωρίζει ότι έχει λάβει την ύπαρξή του δανεική, και πράος γιατί έχει αντιληφθεί την ορθή χρήση των φυσικών δυνάμεων που του δόθηκαν έτσι τις θέτει στην υπηρεσία του λόγου προς γένεση της αρετής, ενώ απομακρύνει τελείως την ενέργειά τους από την αίσθηση. Και γι’ αυτό είναι κατά το νου πάντοτε αεικίνητος προς το Θεό, ενώ κατά την αίσθηση δεν λαμβάνει καθόλου πείρα απ’ ο,τιδήποτε είναι λυπηρό για το σώμα, ούτε εντυπώνει στην ψυχή του ίχνος λύπης, ώστε ν’ αλλοιωθεί η χαροποιός διάθεσή της. Γιατί δε θεωρεί ότι το οδυνηρό στην αίσθηση είναι στέρηση της ηδονής, αφού μία μόνο ηδονή ξέρει, τη συμβίωση της ψυχής με το λόγο, η στέρηση της οποίας είναι κόλαση ατελείωτη και περιλαμβάνει φυσικώς όλους τους αιώνες. Και γι’ αυτό, αφήνοντας και το σώμα και όλα τα του σώματος, προχωρεί με δύναμη προς τη θεία συμβίωση, και μία θεωρεί ζημία, έστω κι αν κυριαρχεί σ’ όλη τη γη: την αποτυχία της κατά χάρη θεώσεως που ελπίζομε.
Τη βασιλεία αυτή εκ φύσεως χαρακτηρίζει, όπως αποδείχτηκε, η πραότητα και η ταπείνωση της καρδιάς. Αυτά τα δύο όταν συνυπάρχουν, φανερώνουν τέλειο τον άνθρωπο που κτίζεται κατά Χριστόν. Γιατί κάθε ταπεινός είναι οπωσδήποτε και πράος· και κάθε πράος είναι οπωσδήποτε και ταπεινός. Είναι ταπεινός γιατί γνωρίζει ότι έχει λάβει την ύπαρξή του δανεική, και πράος γιατί έχει αντιληφθεί την ορθή χρήση των φυσικών δυνάμεων που του δόθηκαν έτσι τις θέτει στην υπηρεσία του λόγου προς γένεση της αρετής, ενώ απομακρύνει τελείως την ενέργειά τους από την αίσθηση. Και γι’ αυτό είναι κατά το νου πάντοτε αεικίνητος προς το Θεό, ενώ κατά την αίσθηση δεν λαμβάνει καθόλου πείρα απ’ ο,τιδήποτε είναι λυπηρό για το σώμα, ούτε εντυπώνει στην ψυχή του ίχνος λύπης, ώστε ν’ αλλοιωθεί η χαροποιός διάθεσή της. Γιατί δε θεωρεί ότι το οδυνηρό στην αίσθηση είναι στέρηση της ηδονής, αφού μία μόνο ηδονή ξέρει, τη συμβίωση της ψυχής με το λόγο, η στέρηση της οποίας είναι κόλαση ατελείωτη και περιλαμβάνει φυσικώς όλους τους αιώνες. Και γι’ αυτό, αφήνοντας και το σώμα και όλα τα του σώματος, προχωρεί με δύναμη προς τη θεία συμβίωση, και μία θεωρεί ζημία, έστω κι αν κυριαρχεί σ’ όλη τη γη: την αποτυχία της κατά χάρη θεώσεως που ελπίζομε.
Ας αγνίσομε λοιπόν τον εαυτό μας από κάθε σαρκικό και πνευματικό μολυσμό(Β΄Κορ. 7, 1), για να αγιάσομε το θείο όνομα αφού σβήσομε τη φωτιά της επιθυμίας που διεγείρεται άπρεπα από τα πάθη, και με το λογικό ας [δέσομε γερά] το θυμό που μανιάζει άτακτα για χάρη των ηδονών. Έτσι θα υποδεχτούμε τη βασιλεία του Θεού και Πατέρα, η οποία έρχεται με την πραότητα, και θα συνδέσομε τον επόμενο λόγο της προσευχής στά προηγούμενα, λέγοντας:
«Γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ και επί της γης». Εκείνος που λατρεύει μυστικά το Θεό με μόνη τη λογική δύναμη, χωρισμένη από την επιθυμία και το θυμό, αυτός εκπλήρωσε στη γη —όπως οι άγγελοι στον ουρανό— το θείο θέλημα και έγινε σε όλα μέτοχος της λατρείας και του τρόπου ζωής των αγγέλων, όπως λέει κάπου ο μέγας Απόστολος: «Εμείς όμως είμαστε πολίτες του ουρανού»(Φιλιπ. 3, 20).Στον ουρανό δεν υπάρχει επιθυμία που να παραλύει με την ηδονή τις νοερές δυνάμεις, ούτε θυμός που να λυσσάει γαυγίζοντας μ’ ευχαρίστηση κατά του πλησίον αλλά υπάρχει τελείως μόνος ο λόγος, που κατευθύνει φυσικώς προς τον πρώτο Λόγο τους λογικούς, και στον οποίο μόνο χαίρεται ο Θεός, και τον οποίο μόνο ζητεί από εμάς τους δούλους Του. Αυτό φανερώνει ο Θεός, λέγοντας προς τον μέγα Δαβίδ: «Τι υπάρχει για μένα στον ουρανό, και από σένα τι θέλω άλλο πάνω στη γή;»(Ψαλμ. 72, 25) Τίποτε βέβαια δεν υπάρχει στον ουρανό που να προσφέρεται από τους αγίους αγγέλους στο Θεό, πλην της λογικής λατρείας· την οποία επιζητεί κι από μας ο Θεός και γι’ αυτό μας δίδαξε να λέμε όταν προσευχόμαστε: «Γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ και επί της γης».
Ας κινηθεί λοιπόν το λογικό μας προς αναζήτηση του Θεού, και η επιθυμητική μας δύναμη προς τον πόθο Του, κι ας αγωνίζεται το θυμικό μας για να τον κρατήσει. Ή καλύτερα, ο νους ας τεντώνεται όλος προς το Θεό, παίρνοντας κατά κάποιο τρόπο τον τόνο και το νεύρο του από το θυμικό και φλογιζόμενος με τον πόθο της ακρότατης επιθυμίας. Γιατί όταν μιμούμαστε έτσι τους επουράνιους αγγέλους, θα βρεθούμε να λατρεύομε παντοτινά το Θεό, παρουσιάζοντας πάνω στη γή την ίδια πολιτεία με τους αγγέλους, καθώς ο νους μας —όμοια με το δικό τους— δε θα κινείται καθόλου προς κανένα δημιούργημα.
Όταν πολιτευόμαστε έτσι σύμφωνα με την προσευχή, θα δεχτούμε σαν άρτο επιούσιο και ζωοποιό για διατροφή των ψυχών μας και διατήρηση της ευεξίας των αγαθών που μας δωρήθηκαν, τον Λόγο που είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο»(Ιω. 6, 33)ζ. Αυτός γίνεται τα πάντα για μας που τρεφόμαστε από Αυτόν μέσω της σοφίας και της αρετής, ανάλογα με τη δεκτικότητα καθενός, και σωματώνεται με ποικίλους τρόπους διά μέσου καθενός από τους σωζομένους, με τρόπο που ο ίδιος γνωρίζει.Αυτά όλα θα τα δεχτούμε, ενώ ακόμη είμαστε στον παρόντα κόσμο, σύμφωνα με την έννοια του ρητού της προσευχής που λέει: «τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον».
Με το «σήμερον» νομίζω ότι εννοεί την παρούσα ζωή, όπως θα μπορούσε κανείς να εννοήσει σαφέστερα το σημείο αυτό της προσευχής και να πει: «τον άρτο μας, που από την αρχή ετοίμασες για την αθανασία της φύσεως, δώσε μας σήμερα, που βρισκόμαστε στην παρούσα ζωή της θνητότητας, για να νικήσει τον θάνατο της αμαρτίας η τροφή του άρτου της ζωής και της επιγνώσεως», στην οποία δεν επέτρεψε στον άνθρωπο να συμμετάσχει η παράβαση της θεϊκής εντολής(Γεν. 3, 22-24). Γιατί αν είχε χορτάσει με αυτή τη θεϊκή τροφή, δεν θα κυριευόταν από το θάνατο της αμαρτίας. (Εκείνος όμως που παρακαλεί να λάβει αυτόν τον άρτο τον επιούσιο, δεν δέχεται οπωσδήποτε όλο τον άρτο όπως είναι, αλλά ανάλογα με τη δεκτικότητά του. Γιατί ο Άρτος της ζωής, ως φιλάνθρωπος, δίνει σ’ όλους όσους ζητούν, όχι όμως σ’ όλους το ίδιο, αλλά σ’ εκείνους που έχουν κάνει μεγάλα έργα, περισσότερο, ενώ στους κατώτερους απ’ αυτούς, λιγότερο. Στον καθένα λοιπόν όσο μπορεί να δεχτεί η κατάσταση του νου του.) Σ’ αυτή την ερμηνεία του χωρίου αυτού με οδήγησε ο ίδιος ο Σωτήρας, ο οποίος διατάζει ρητώς τους μαθητές Του να μη φροντίζουν διόλου για αισθητή τροφή, λέγοντας: «μη μεριμνάτε για τη ζωή σας, τι θα φάτε και τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας, τι θα ντυθείτε. Όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη του κόσμου. Να ζητάτε πρώτα απ’ όλα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, κι όλα αυτά θα ακολουθήσουν»(Ματθ. 6, 25. 31-32).
Πώς λοιπόν διδάσκει να προσευχόμαστε για όσα μας έδωσε πριν εντολή να μη ζητάμε; Γιατί είναι φανερό ότι δε θα πρόσταζε να αιτούμε με προσευχή όσα συμβούλεψε να μη ζητάμε με την εντολή, αφού με την προσευχή μας πρέπει να αιτούμε μόνο ό,τι αρμόζει να ζητάμε σύμφωνα με κάποια εντολή. Επομένως δεν είναι θεμιτό να αιτούμε με προσευχή εκείνο που δε μας επιτρέπεται να ζητάμε από την εντολή. Αφού ο Σωτήρας έδωσε εντολή να ζητάμε μόνο τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, εύλογα παρακινεί εκείνους που επιθυμούν τα θεία δώρα, να τη ζητούν και με την προσευχή.Έτσι, επικυρώνοντας τη χάρη όσων εκ φύσεως αρμόζει να ζητούνται με την προσευχή, ενώνει την προαίρεση εκείνων που ζητούν με το θέλημα Αυτού που παρέχει τη χάρη, και την κάνει ένα μ’ αυτό. Αν τώρα και τον καθημερινό άρτο, με τον οποίο συγκρατείται φυσικώς η παρούσα ζωή, έχομε εντολή να ζητάμε με την προσευχή, ας μην ξεπεράσομε τα όρια της προσευχής φροντίζοντας με πλεονεξία για πολλά χρόνια, και ξεχάσομε ότι είμαστε θνητοί και ότι η ζωή μας φεύγει σαν σκιά.Αλλά ας ζητήσομε χωρίς μέριμνα με την προσευχή τον καθημερινό άρτο και ας άποδείξομε ότι, φιλοσοφώντας κατά Χριστόν, κάνομε το βίο μας μελέτη θανάτου και προφθάνομε τη φύση με τη γνώμη μας, αποχωρίζοντας την ψυχή από τη μέριμνα των σωματικών πριν ακόμη έρθει ο θάνατος. Έτσι η ψυχή δε θα προσηλωθεί στα φθαρτά, μεταφέροντας προς την υλη τη χρήση της κατά φύση επιθυμίας, και δε θα μάθει την πλεονεξία, η οποία στερεί από τον πλούτο των θείων αγαθών.
Ας αποφύγομε λοιπόν με όλη μας τη δύναμη την αγάπη της ύλης, και ας πλύνομε τη σχέση με αυτή σαν σκόνη από τα νοερά μάτια· και ας αρκεσθούμε μόνο σ’ εκείνα που συντηρούν την παρούσα ζωή και όχι σ’ εκείνα που την ευχαριστούν. Και γι’ αυτά ας παρακαλέσομε το Θεό όπως διδαχτήκαμε, για να μπορέσομε να φυλάξομε αδούλωτη την ψυχή μας, ώστε να μην αιχμαλωτιστεί από κανένα από όσα είναι αγαπητά για χάρη του σώματος, και να δείξομε ότι τρώμε για να ζούμε και όχι ότι ζούμε για να τρώμε.Γιατί το ένα είναι γνώρισμα λογικής, ενώ το άλλο άλογης φύσεως. Ας φυλάγομε με ακρίβεια την προσευχή και ας φαινόμαστε πάνω στα πράγματα ότι το μόνο που επιδιώκομε μ’ όλη μας τη δύναμη είναι η πνευματική ζωή, και για ν’ αποκτήσομε αυτήν χρησιμοποιούμε την παρούσα ζωή· που για χάρη της πνευματικής τη χρησιμοποιούμε τόσο, όσο να τη στηρίζομε με άρτο μονάχα και να φυλάγομε αδιάφθορη τη φυσική ευεξία της, όσο εξαρτάται από μας· όχι για να ζούμε απλώς, αλλά για να ζούμε κοντά στο Θεό(Γαλ. 2, 19).Και να κάνομε το σώμα άγγελο της ψυχής, λογικοποιημένο με τις αρετές, τη δε ψυχή να κάνομε κήρυκα του Θεού, στερεωμένη μόνιμα στο αγαθό.Τον άρτο τον φυσικό να τον ζητούμε για μιά μόνο ημέρα, χωρίς να τολμούμε να επεκτείνομε τη δέηση για δεύτερη ημέρα, από σεβασμό προς Αυτόν που μας έδωσε την προσευχή.Τέτοια διάθεση λοιπόν αν μπορέσομε να έχομε πραγματικά, σύμφωνα με την έννοια της προσευχής, θα μπορέσομε να προχωρήσομε και παρακάτω, λέγοντας: «και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών»(Ματθ. 6, 12).
Εγώ νομίζω ότι πολλά πράγματα που είναι παραδεδομένα, πρέπει να τα πούμε με καινούργιους τρόπους σήμερα. Ας πούμε, σας έλεγα προηγουμένως για τη διανοημάτωση. Μιλάμε για τη θέωση σήμερα. Και η θέωση είναι σήμερα κάτι τραγικά παρεξηγήσιμο. Μπορεί να σημαίνει εγκατάλειψη των ανθρωπίνων, μπορεί να σημαίνει ένα εκστατισμό, τον οποίο κατηγορώ, πολλές φορές στους προσωπολόγους, να βγω απ’ τη φύση. Γιατί να βγεις απ’ τη φύση;! Η φύση είναι η ουσία του κακού, η φύση είναι η πτώση. Αυτά λέει, ξέρετε ποιος. Συγκεκριμένοι άνθρωποι. Τα λένε. Δεν τα λέω εγώ. Αυτοί τα λένε. Και σαν να πιστώνεις και στο Θεό, κάτσε να δεις, τι περίεργο, αίνιγμα. Δημιουργείς ένα κόσμο, από τον οποίο πρέπει να δραπετεύσω. Τι είσαι εσύ; Άρρωστος είσαι. Τι είμαι, η μαϊμού την οποία βλέπεις και διασκεδάζεις; Και βάζεις μέσα τη θέωση. Οπότε είναι η έκσταση της έκστασης στην νιοστή. Από έκσταση σε έκσταση. Τι βλακείες είν’ αυτά;! Τι νόημα θα είχανε; Εμένα προσωπικά δε θα με ενδιέφερε καθόλου αυτό το πράγμα. Αλλά κοίταξε να δεις, αν έφτιαξες τον κόσμο, δεν τα λέω εγώ αυτά, τα λένε μεγάλοι απ’ τους απολογητές πατέρες. Αν διαβάσετε τους πρώτους Απολογητές, έτσι, θα δείτε να τα λένε αυτά τα πράγματα. Ή εάν ο Θεός έφτιαξε τον κόσμο, έτσι, πρέπει να μπορεί και να τον σώσει. Αν δεν μπορεί να τον σώσει, ή δεν είναι Θεός, ή δεν έφτιαξε τον κόσμο. Διαβάστε τον Ιουστίνο, διαβάστε τον Τερτυλλιανό, κλπ. Να δείτε πως ακριβώς το λέει. Και μου κάνει εντύπωση, τολμηρά πολύ. Επομένως, εάν αυτό το πράγμα αφορά τη σωτηρία της φύσεως, και αν προσδοκούμε ανάσταση νεκρών, για κάποιο λόγο, και ζωή του μέλλοντος αιώνος, ζωή ποιανού;, του Θεού; Ο Θεός είναι αυτοζωή. Ζωή ποιανού; Της Δημιουργίας. Έτσι.Η θέωση πρέπει να έχει κάποιες κατηγορίες, οι οποίες αφορούν τον τρόπο με τον οποίο καταλαβαίνουμε και εμείς την αιωνιότητα. Ή θα είναι μια αιωνιότητα που δεν τη καταλαβαίνουμε; Θα την καταλαβαίνουμε, γιατί θα είναι δική μας η αιωνιότητα. Δώρο Θεού, αλλά δική είναι η αιωνιότητα. Και εδώ μπαίνει μεταξύ πολλών, και το ερώτημα περί του νοήματος. Και άλλα. Μπαίνει αυτό που λέω διυποστατική συνενέργεια. Που εξηγεί πως κοινωνώ με του άλλους και με το Θεό. και μπαίνουν μια σειρά από όρους. Έχω βρει αρκετούς, δεν ξέρω αν υπάρχουν και πολλοί άλλοι ακόμα. Για να εξηγήσω στον εαυτό μου αυτό, και τελικά φτάνουμε στη διανοημάτωση, η οποία όμως είναι ένας τρόπος να’ μαι διάφανος ως νόημα για σας, και να σας βοηθάω να φτιάξετε εσείς το δικό σας νόημα σε διάλογο με το δικό μου. Ώστε να’ ναι meanigful, να έχει νόημα. Η βασιλεία του Θεού είναι κυρίως η κυριαρχία, καταλάβατε, μιας κατάστασης που έχει νόημα. Δεν είναι νοησιαρχικό νόημα, αυτό το οποίο καταλαβαίνω, αλλά κάτι το οποίο καταλαβαίνω, ακόμα και αν είναι πέρα απ’ την κατανόηση μου. Επειδή είναι λογικό. Αν δείτε τα οράματα των πατέρων, οι οποίοι είχαν την εμπειρία των εσχάτων, και εμπειρία της βασιλείας του Θεού, αισθανόντουσαν όλοι, ότι αυτό που έβλεπαν, ήταν καταπληκτικά όμορφο, και καταπληκτικά λογικό. Δεν ήταν παράλογο. Ήταν πέρα από τη λογική, πάνω από τη λογική, αλλά δεν ήταν παράλογο. Γιατί; Γιατί η έννοια της λογικότητας είναι ένα χαρακτηριστικό του Θεού, είναι λόγος, ο Θεός όταν μας απευθύνεται. Και ο Πατήρ έχει λόγο, έχει κατά φύση λόγο.
Δεν ξέρω αν αυτά που λέω είναι διαφωτιστικά. Αλλά πρέπει να δουλέψουμε έτσι, και τότε αρχίζω να λέω, α έτσι είναι η θέωση. Αυτό με ενδιαφέρει και μπορώ να το κάνω. Και οποιαδήποτε άσκηση στην κατεύθυνση αυτή, έχει ξαφνικά νόημα, δεν ξέρω. Έχει νόημα, είναι η οντολογία του αγιασμού. Αλλιώς θα μιλάμε για πράγματα…Μου ζήτησαν να μιλήσω σε ένα διεθνές συνέδριο για τη θέωση. Λέω ωραία, θα σας μιλήσω για τα ανθρωπολογικά στοιχεία της θέωσης. Τα ανθρωπολογικά και οντολογικά δεδομένα της θέωσης. Διότι αλλιώς, σας είπα, είναι μια τραγική παρεξήγηση το πράγμα. Και προστίθεται στον ναρκισσισμό και τον ατομικισμό τον συνήθη, και αυτός της θέωσης από πάνω. Ναι ή όχι; Και γίνεται κομφούζιο. Οπότε πάει και ο άλλος στο μοναστήρι, υπάρχουν παιδιά που πάνε στον μοναχισμό με λάθος τρόπο. Και εκεί κάνουν αγώνα στο αυτό, για να γίνουν θεούμενοι. Κάποια στιγμή αυτό είχε γίνει μέρος και της θεολογικής μας γλώσσας, μια προηγούμενη, όταν ήμουν εγώ φοιτητής. «Καθαιρόμενος, φωτιζόμενος και θεούμενος». Προς μεγάλο μπέρδεμα των παιδιών. Και θυμάμαι γράφαμε στους τοίχους. Είχαμε ένα καθηγητή τότε. Διάσημο θεολόγο και καλό. Αλλά βλέπετε. Και τα σωστά που λέγονται θέλουν πολλή δουλειά για να πάμε παραπέρα. Δεν είναι τίποτα αυτονόητο στον χώρο. Έλεγε πρώτα μας καθάρισαν, μετά μας φώτισαν, λέτε τώρα να μας θεώσουν, έγραφε στον τοίχο; Και εσύ σε ποια φάση είσαι που τα λες αυτά; Εγώ σε ποια φάση είμαι, μπορείς να μου πεις;
Δεν είναι καλύτερο να εργαζόμαστε με τρόπους τους οποίους κατανοούμε; Ούτως ώστε αυτό που κάνω, να έχει τη χαρά ότι καταλαβαίνω τα επόμενα βήματα. Γιατί έκανα αυτό το βήμα. Και μετά θα δούμε ότι και η προσευχή και οι παραδοσιακές μέθοδοι προσαρμόζονται σε αυτά τα πράγματα πολύ καλά και κυρίως κατανοούνται. Και έτσι γίνεται κανείς εν επιγνώσει πιστός. Αυτό θέλω να πω.
Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΓΗΣ ΕΝ ΤΩ ΚΟΣΜΩ ΤΟΥΤΩ.
