Ο Λορέντζο Μέρλο αναλογίζεται τα συναισθήματα, το εγώ και την ακρόαση ως κλειδιά για την υπέρβαση της έλλειψης επικοινωνίας μεταξύ διαφορετικών κόσμων.
από τον Λορέντζο Μέρλο
Η διαπροσωπική επαφή ως τέχνη,
όχι ως μηχανισμό.
Αν ένα συγκεκριμένο συναίσθημα επιμένει, όλα όσα συμβαίνουν είναι σχετικά με αυτό το συναίσθημα. Μόνο ένα άλλο συναίσθημα έχει τη δύναμη να διαλύσει το υπάρχον . Μια δύναμη που συνήθως δεν είναι ποτέ πεζή, πάντα λυρική ή αισθητική, ποτέ διανοητική, πάντα δονητική, σαρκική.
Το συναίσθημα είναι μια στενή και αδιαπέραστη διαμόρφωση συμπεριφοράς και εμπειρίας.
Πάνω σε συναισθηματικές γέφυρες, σίγουρα όχι σε λογικές, λαμβάνει χώρα η σχέση , τόσο η ελκυστική όσο και η αποκρουστική.
«Έτσι ακριβώς κινείται το υποκείμενο, άγνωστο από μόνο του, προς κάθε κατεύθυνση εντός του αντικειμενικού, βρίσκοντάς το, δημιουργώντας το, διαμορφώνοντάς το. […]
Μιλώντας για εικόνες του κόσμου, δεν έχουμε άλλη πρόθεση από το να χαρακτηρίσουμε, να αναδείξουμε αυτό που για εμάς έχει τα διακριτικά σημάδια της ουσιοπρέπειας». (1)
Το παραπάνω απόσπασμα και άλλα παρακάτω προέρχονται από τα βιβλία «Η Ψυχολογία των Κοσμοθεωριών» του Karl Jaspers (ψυχίατρος) και «Η Κοσμοθεωρία» του Erwing Schrödinger (φυσικός), ενώ αυτά στο τέλος του κειμένου προέρχονται από το βιβλίο «Η Ασυμμετρία στην Επιστήμη » του Thomas Kuhn (φυσικός). Όλα αυτά, εκτός από το ότι προσδιορίζουν το θέμα του βιβλίου τους, βρίσκονται εδώ για να υποστηρίξουν τις σκέψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο.
Και οι δύο ερευνητές, ανάλογα με το διαφορετικό τους υπόβαθρο, τις ανάγκες τους και προφανώς τα διαφορετικά τους συναισθήματα, είναι κατάλληλοι για εμάς επειδή, εκτός από τυχόν παραλείψεις, μας προσφέρουν μια ματιά στις διαφορετικές κοσμογονίες που κατοικούν και διαμορφώνουν τις πράξεις των ανθρώπων, των πολιτισμών και των ιστοριών και, ως εκ τούτου, στις σχετικά συγκεκριμένες αφηγήσεις του εαυτού και του κόσμου.
Αυτή η τελευταία παρατήρηση είναι χρήσιμη για την απελευθέρωση της πραγματικότητας από τις ερμηνείες μας, τα οράματά μας και την παθολογική και άπληστη επιθυμία να επιβληθούμε στον μικρό θρόνο των συνθηκών μας, ενώ ταυτόχρονα πιστεύουμε ότι οι άλλοι θα υποκλιθούν σε αυτήν. Μια συνεχής ένταση που δημιουργείται από την εγωιστική καταπίεση, από την αυτο-σημασία, από την εμμονή της λογικο-ορθολογικής διάστασης, η οποία περιβάλλει τις σκέψεις μας σαν γκι και με την οποία πιστεύουμε ότι μπορούμε να διευκρινίσουμε τον κόσμο μια για πάντα. Αλλά η οποία, αντίθετα, θα μας δώσει έναν δυστυχισμένο θάνατο από δυσπιστία, αφού πιστεύαμε ότι είχαμε περάσει τη ζωή μας στην υποτιθέμενη πλευρά της δικαιοσύνης, της ειλικρίνειας και της αλήθειας.
Ένα μέρος που κυριαρχείται από το ιδιοτελές συμφέρον, στο οποίο, δικαιωματικά, βρίσκουμε επίσης τον πωλητή, τον κλέφτη, τον απατεώνα, τον πολιτικό και τον απατεώνα, άλλοτε ντυμένους με την άσπρη ρόμπα του γιατρού, άλλοτε με τη μαύρη του δικαστή.
Το ξόρκι της πίστης, αναμφίβολα, στην προσωπική μας επιλογή μας οδηγεί κατευθείαν στον μικρό θρόνο, αγνοώντας ότι ο εγωικός ευρυγώνιος φακός την παραμορφώνει πέρα από κάθε μέτρο. Έτσι, βρισκόμαστε αναγκασμένοι να περιστρέφουμε τον ψευδή -επειδή είναι αυτοαναφορικός, αν και συχνά υποστηρίζεται από τις κλίκες στις οποίες εντασσόμαστε- μύθο του εγώ μας, σε σημείο που να συνειδητοποιούμε την ψυχολογία της μαύρης τρύπας. Μια κατάσταση, αυτή, περιορισμένη μέσα στα λογικά-ορθολογικά κλουβιά της τεχνικής, μηχανικής και αναπαραγώγιμης γνώσης. Κάτι που δεν θα ήταν τόσο άσχημο, αν δεν χρησιμοποιούσαμε τα ίδια κριτήρια για να συμπεριλάβουμε τους ανθρώπους και, γενικά, όλα όσα απορρίπτουμε, καταδικάζουμε και κρίνουμε άσχημα. Μια τρύπα που απορροφά τα πάντα, ειδικά την αισθητική γνώση γραμμένη σε δονήσεις -τις οποίες δεν ξέρουμε πλέον καν πώς να αντιληφθούμε, και αν τις αντιληφθούμε, μας λείπει η σαφήνεια για να την επικυρώσουμε- αυτή τη γνώση χωρίς βιβλία ή δεδομένα. Μια δίνη που μας ρουφάει προς γνώση ποσοτικοποιήσιμη και μετρήσιμη με πτυχία και μισθούς, αλλά μας αφήνει ανίκανους να αναγνωρίσουμε την προέλευση των συναισθημάτων που πραγματοποιούνται μέσα μας. Μια τρύπα πλευρικά απομακρυσμένη από τη γνώση, η οποία οδηγεί στην αυτοεξύψωση, δηλαδή στην ασθένεια και την τρέλα, στη βία και τον ιδιοτελή κυνισμό. Μια αριστοτεχνική σύνθεση της προσπάθειας να περικλειστεί η αλήθεια μέσα σε αυτό που η λογική, και οι λογικολόγοι, από τους μικροπρεπείς θρόνους τους, πιστεύουν ότι μπορούν να κάνουν, χωρίς καμία ενοχή.
Κάθε επιβεβαίωση - συνώνυμη με τη βεβαιότητα, ακόμη και στην αμφίβολη μορφή της - είναι, πάνω απ' όλα, μια ευσεβής και ασυνείδητη επιβεβαίωση του απείρου. Αυτό συμβαίνει επειδή σε αυτήν, στη στιγμή της ύπαρξής της , ο κόσμος έχει εξαντληθεί και σταματήσει. Πέρα από αυτήν, δεν υπάρχει πραγματικότητα, καμία άλλη ανάγκη να τη συνοδεύει. Με αυτή την έννοια, κάθε βεβαιότητα που γίνεται επιβεβαίωση προϋποθέτει την παραχώρηση της δύναμης να μειωθεί το άπειρο μέσα σε αυτήν ή να γίνει πεπερασμένο. Κάθε επιβεβαίωση επομένως επενδύεται - από εμάς και από εκείνους που την αναγνωρίζουν - με αλήθεια. Όπως συμβαίνει με μια φωτογραφική εικόνα, η οποία αποφεύγει την πιθανότητα να περιγράψει οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό της, αυτό που δεν υπάρχει στο πλάνο, για το οποίο δεν μπορούμε να πούμε, δεν είναι όπως μας φαίνεται, ό,τι κι αν βλέπουν κάποιοι και άλλοι όχι. Επομένως, ακόμη και αυτό που δεν υπάρχει στην επιβεβαίωση μπορεί μερικές φορές να αναγνωριστεί. Όλες οι βεβαιώσεις είναι μερικές και ιδιοτελείς. Στην περιπλάνηση των εγκόσμιων πραγμάτων, κάθε επιβεβαίωση γίνεται πότε αλήθεια, πότε ψεύδος, πότε απόδειξη, τώρα απουσία. Το να μην λάβουμε υπόψη αυτή την προοπτική ισοδυναμεί με το να αποκλείουμε την ύπαρξη κόσμων τόσο αξιοσέβαστων όσο ο δικός μας.
Ακόμα και αυτά που αναφέρει ο Έρβιν Σρέντιγκερ παρακάτω είναι ιδανικά για να διευκρινίσει τη δομή που δημιουργεί τον Πόλεμο των Κόσμων, καθώς εμείς, ως λεγόμενοι επιστήμονες, επιτρέπουμε στον εαυτό μας να κάνει δηλώσεις βασισμένες σε αισθήσεις, συμπεράσματα και υπονοούμενα αλήθειας. Επιδιώκουμε την εξουσία πάνω στους άλλους. Αυτοί επιδιώκουν να αποφύγουν τη γνώση οτιδήποτε ισχυρίζονται ότι δεν είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο . Ακριβώς όπως με την οδοντόκρεμα και πολλά άλλα προϊόντα, τα οποία χρησιμοποιούν εδώ και καιρό για να πουλήσουν χρησιμοποιώντας την ψεύτικη φόρμουλα για να αναδείξουν το προϊόν στις σκέψεις και τις πράξεις των ανθρώπων.
«Ακόμα και από την αυστηρή οπτική γωνία του Μαχ, η επιστημονική «περιγραφή» δεν είναι σε καμία περίπτωση ένα απλό χρονικό των γεγονότων.» (2)
Είναι μέρος της ουσίας του δόγματος της αδιαιρέτου ότι στη διαμόρφωση των γεγονότων, οι αντιλήψεις ή οι παρατηρήσεις ομαδοποιούνται πάντα στη σκέψη, οι οποίες συνδέονται σύμφωνα με το κριτήριο της αναγκαιότητας. Οι αιτιακές αλυσίδες συνδέονται μεταξύ τους και θεωρούνται η μόνη ουσιώδης. Στην πραγματική ζωή, ωστόσο, εκατοντάδες αιτιακές αλυσίδες τέμνονται συνεχώς, και έτσι συμβαίνει μια συνεχής ταυτόχρονη ύπαρξη γεγονότων που δεν συνδέονται νοητά και των οποίων η σύμπτωση θεωρείται αιτιακή από όσους σκέφτονται επιστημονικά. […]
Και αυτό μπορεί να οδηγήσει κάποιον στη σκέψη ότι το δόγμα της κατανοησιμότητας, παρά την ορθολογική του εμφάνιση, φωτίζει μόνο ένα μικρό μέρος των σχέσεων που μας ενδιαφέρουν πραγματικά, αλλά συσκοτίζει το κύριο μέρος.» (3)
Αν οι Γιάσπερς, Σρέντιγκερ, Κουν και πολλοί άλλοι γνωστοί και λιγότερο γνωστοί μελετητές μας υπενθυμίζουν την αναπόφευκτη μεροληψία μας ως προς την άποψη και την επιβεβαίωση, και αν η αποδοχή μιας τέτοιας άποψης και επιβεβαίωσης οδηγεί σε χωρισμό και πόλεμο, μικρό ή μεγάλο, προσωπικό, πολιτικό, κοινωνικό, σε κάθε περίπτωση πάντα ιδεολογικό, κωδικοποιημένο ή ατομικό, δεν έχει καμία διαφορά, αντίθετα, ακούγοντας προκαλούμε βοήθεια και σύνδεση μέχρι να αντιληφθούμε την ενότητα όλων των πραγμάτων.
Όπως η κρίση κόβει, έτσι και η αγάπη ενώνει .
«Οποιαδήποτε κοσμοθεωρία μπορεί ανά πάσα στιγμή να θεωρηθεί ως μια απολυτοποίηση που απομονώνει, ακόμη και αν η διατύπωσή της ήταν όσο το δυνατόν πιο ευρεία και περιεκτική. […]
Είναι αναπόφευκτο να πέσουμε στην φευγαλέα ψευδαίσθηση ότι έχουμε φτάσει με κάθε σχέδιο, με κάθε συστηματική διάταξη, σε μια απόλυτη πληρότητα και τελειότητα. Αν η ψευδαίσθηση εδραιωθεί, η έρευνά μας σταματά. Η ζωή που έθρεψε την παρατήρησή μας σβήνει.» (3)
Πέρα από την επίγνωση ότι το σύμπαν του άλλου ατόμου είναι ταραγμένο και δεν επικαλύπτεται απαραίτητα με το δικό μας, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα πολύ βασικό αλλά χρήσιμο γεωμετρικό σχήμα για να εννοιολογήσουμε την προσέγγισή μας στις σχέσεις με τους άλλους. Είναι το σχέδιο ενός κύκλου (του άλλου) και μιας ευθείας γραμμής (εμείς). Όσο πιο κοντά πλησιάζει αυτή η γραμμή εφαπτομενικά - δηλαδή, απαλά, ακούγοντας και συλλογιζόμενοι - τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος πρόσβασης στον άλλο. Αντίθετα, όσο περισσότερο είναι κάθετη στην περιφέρεια - δηλαδή, απερίσκεπτα ή βίαια - ο ίδιος κίνδυνος θα μειωθεί, και το κλείσιμο, η απόρριψη, η ταλαιπωρία και η παρεξήγηση θα έχουν την ευκαιρία να ξεδιπλωθούν αμφίπλευρα.
Είναι η εκπλήρωση του πολέμου των κόσμων.
Είναι επίσης αλήθεια ότι μερικές φορές οι αντίστροφες δυναμικές επιτυγχάνουν τον στόχο μιας καλής σχέσης, αλλά πάντα ακούγοντας μπορούμε να αναγνωρίσουμε ποια ή ποια λιγότερο ευγενική κατεύθυνση είναι η καλύτερη.
Μόνο ενσωματώνοντας το δικαίωμα του πλησίον μας στη ζωή και τον θάνατο στην υποτιθέμενη δικαιοσύνη μας μπορούμε να ξεφύγουμε από την υποκρισία που υπονομεύει πολλές σχέσεις. Και μόνο απέχοντας από το να πιστεύουμε στη δική μας κρίση μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν τρόπο σχέσης που αυξάνει τον κίνδυνο κοινωνικής ευτυχίας.
Η επαφή με άλλους μοιάζει λίγο με την προσγείωση σε ένα νέο λιμάνι. Αυτό ισχύει για εντελώς αγνώστους, αλλά και για φίλους, συγγενείς και γνωστούς από παλιά. Όταν πατάμε το πόδι μας στη στεριά, εξερευνούμε το περιβάλλον μας με όλες μας τις αισθήσεις, για να κατανοήσουμε, να κατανοήσουμε και να επιλέξουμε ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσουμε με βάση τις ανάγκες της στιγμής.
Εκτός από την εκπροσώπηση του λιμένα, υπάρχουν αμέτρητες άλλες διαθέσιμες, ανάλογα με το προσωπικό γούστο. Αυτό που παραμένει σταθερό είναι ότι μια σεβαστή προσέγγιση αυξάνει τον κίνδυνο ικανοποιητικής επαφής, ενώ μια επεμβατική προσέγγιση αυξάνει τον κίνδυνο σύγκρουσης μεταξύ των μερών.
«Μόνο μέσα στις ίδιες στάσεις οι άνθρωποι επικοινωνούν μεταξύ τους, κατανοώντας ο ένας τον άλλον. Αν οι στάσεις είναι διαφορετικές, η μία ζει, σκέφτεται, ενεργεί προσπερνώντας την άλλη χωρίς να την αγγίζει. Όσο οι στάσεις στέκονται η μία δίπλα στην άλλη ως διαφορετικές σφαίρες ζωής και εμπειρίας, μια κοσμοθεωρία μπορεί κάλλιστα να επιβεβαιώσει τη μία στάση, να την απολυτοποιήσει και να την απομονώσει, και από αυτήν να αρνηθεί τις άλλες» (4) .
Αυτά είναι δύο μανιχαϊστικά άκρα, απομακρυσμένα το ένα από το άλλο και ενωμένα από μια άπειρη γκάμα γκρίζων, το καθένα από τα οποία, εναλλάξ, μας κατακλύζει, επιβάλλοντάς μας τον δικό του τρόπο σχέσης, είτε ευγενικό και προσεκτικό είτε αλαζονικό και εγωκεντρικό.
Για λόγους σαφήνειας, αφήνοντας στην άκρη το μακρύ, μικτό φάσμα που περιλαμβάνει όλους μας και όλες τις καταστάσεις, είναι σκόπιμο εδώ να επικεντρωθούμε αποκλειστικά στα δύο αντίθετα αλλά καθαρά άκρα. Όπως ακριβώς ο πρώτος τρόπος, αυτός της ακρόασης, περιλαμβάνει την ανακάλυψη της ψυχικής κατάστασης του άλλου και, ως εκ τούτου, την αξιολόγηση του εάν και πώς θα προχωρήσουμε στη συζήτηση, ο δεύτερος, ο καυχησιολόγος, αγνοεί την εσωτερική κατάσταση του συνομιλητή και, σαν πολιορκητικός κριός, απαιτεί να ξεκινήσει διάλογος σύμφωνα με τα κριτήρια που έχουν τεθεί.
Η πρώτη τροπικότητα αναφέρεται στη νομιμοποίηση των άλλων, επομένως σε αυτό που λένε, σε αυτό που σκέφτονται, σε αυτό που ρωτούν, σε αυτό που δεν καταλαβαίνουν, σε αυτό που αισθάνονται, χωρίς το πρόσχημα ότι το γνωρίζουν και το κάνουν δικό τους και χωρίς να βασίζονται στη δική τους κρίση για να το ορίσουν. Βλέπε επίσης επιστημονικές ταξινομίες ή την ταξινόμηση των ψυχοπαθολογιών, οι οποίες, μόλις προφερθούν, καθιστούν αμέσως αλήθεια ότι αυτό το έντομο είναι το "Χ" και κάποιος επηρεάζεται από το "Υ". Αυτό είναι ένα στοιχείο σεβασμού, που απουσιάζει στη δεύτερη τροπικότητα.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αντίθεσης και σύγκρουσης μεταξύ των μερών ανήκει στο δεύτερο, του οποίου η μήτρα έχει βαθιές ρίζες στην υπερτροφία του εγώ, διογκωμένη τόσο από την ένδεια του πνεύματος όσο και από την πολυμάθεια, ωστόσο πάντα καθοδηγούμενη από την αδιαμφισβήτητη πεποίθηση ότι ο τρόπος και το όραμά μας για τον κόσμο αντιστοιχούν σε αυτό των άλλων, υποστηριζόμενη από τη βεβαιότητα ότι τα λόγια μας και τα σημάδια μας φέρουν επίσης το ίδιο νόημα στον συνομιλητή.
Οι άνθρωποι υπάρχουν σε μεταβλητές καταστάσεις, οι οποίες υπόκεινται σε αλλαγές ανάλογα με τον προσωπικό τους τρόπο βίωσης και αντίδρασης σε οποιοδήποτε γεγονός στο οποίο εμπλέκονται σωματικά και ψυχολογικά. Οι εμπειρίες τους είναι αυτές που καθορίζουν την κατάστασή τους. Το να κινούμαστε προς τους άλλους, αγνοώντας ότι ένα απλό αστείο θα μπορούσε να προκαλέσει μια αντίδραση που θεωρούμε ακατάλληλη, προς το καλύτερο ή το χειρότερο, είναι αυτό που συμβαίνει συνήθως, σε όλες τις μικτές διαστάσεις της. Αν πέσουμε πάνω σε έναν περαστικό, δεν ξέρουμε ποτέ εκ των προτέρων αν θα απαντήσει ζητώντας συγγνώμη σαν να ήταν υπεύθυνος ή αν θα μας επιτεθεί με προσβολές και ένα κατσαβίδι στο χέρι.
Απρόβλεπτες και αρνητικές αντιδράσεις εμφανίζονται επίσης όταν προσεγγίζουμε κάτι με την επιθυμία για σαφήνεια και αυθεντικότητα, οι οποίες, αντί να εκτιμηθούν, εκλαμβάνονται ως προσβολή των ευαισθησιών μας. Ένα ενοχλητικό ή εκρηκτικό σοκ μπορεί επίσης να προκύψει όταν συναντάμε μια έννοια ή μια οπτική γωνία για τον κόσμο που είναι ξένη προς τη βιογραφία μας. Αν βιωθούν ως απειλή για τη σταθερότητα και τη συνέχεια, θα απορριφθούν.
Η ασυμμετρία μεταξύ μας και αυτού που θεωρούμε μη αναγώγιμο στην ηθική, γνωστική και βιωματική μας μονάδα μέτρησης -συνήθως μια πηγή σκιών που στηρίζουν τη βιογραφία μας, την οποία μπερδεύουμε με αλήθεια- αν βιωθεί με μια στάση εξερεύνησης και γνώσης, από ένα κενό μεταξύ εμάς και του κόσμου των άλλων γίνεται ένας ζωτικός σύνδεσμος με το διαφορετικό και το άγνωστο. Μια αυτομορφωτική στάση ικανή να μας ανυψώσει από τον εαυτό μας, από τον δικό μας μικρό, εξατομικευμένο κόσμο, και να μας επιτρέψει να αναγνωρίσουμε τη μετατόπιση κάθε ορίζοντα, του δικού μας και των άλλων, ως την ίδια την κατάσταση της γνώσης. Τα πράγματα κινούνται. Και το ίδιο κι εμείς. Ένα κίνημα του οποίου ο από μηχανής θεός είναι το ιδιοτέλεια, είτε δυσοίωνο είτε ευγενές, αλλά πάντα σαν ένα σκοτεινό πηγάδι, στον πυθμένα του οποίου εξαφανίζεται κάθε αντίφαση, ασυνέπεια και αμαρτία, και το οποίο ωθεί προς τα πάνω, στο φως, όλα όσα είναι απαραίτητα για τη σκαλωσιά της ματαιοδοξίας, της συνοχής, της ειλικρίνειας, της σοβαρότητας, της αξιοπιστίας και του σεβασμού μας.
Η πρόσβαση που μας παρέχουν οι άλλοι εξαρτάται από τη νομιμότητα που αισθάνονται ότι τους προσφέρουμε. Η αυθεντική, βαθιά νομιμότητα περιλαμβάνει ή είναι συνώνυμη με την ίση αξιοπρέπεια.
Καθώς απομακρυνόμαστε από αυτή τη σχεσιακή μορφή, μένουμε χωρίς επιλογή, αναγκασμένοι να θεωρούμε τους εαυτούς μας εκλεκτούς. Αν αυτό, όπως μόλις είπαμε, δεν είναι αρκετό για να επανεξετάσουμε τον εαυτό μας, για να ανακαλύψουμε ότι η πραγματικότητα δεν είναι έξω αλλά μέσα μας, ότι εξαρτάται από τις σχέσεις που δημιουργούμε κατά καιρούς, μπορούμε να αντλήσουμε από ένα ροζάριο από μαργαριτάρια που θα ξετυλιχτεί με τα χρόνια - δηλαδή, την πολιτική του κράτους του Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστίνιους - και έτσι να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε ότι είμαστε διαφορετικοί και καλύτεροι από τους άλλους, σε σημείο που να τους στερούμε την αξιοπρέπεια που απαιτούμε για τον εαυτό μας, γιατί εκεί οδηγεί το μονοπάτι του να πιστεύουμε ότι είμαστε εκλεκτοί.
Το να το κάνεις δεν είναι το ίδιο με το να το λες, και η κατανόησή του δεν έχει σημασία. Η αναδημιουργία του είναι απαραίτητη. Αυτή η αυτομόρφωση μπορεί να γεννηθεί μόνο από εμάς τους ίδιους, και επομένως μια ιερή προέκταση του εαυτού μας, για την οποία η πειθαρχία της ιδεολογίας ή το εγχειρίδιο διαδικασιών δεν θα είναι πλέον απαραίτητο, αλλά θα εκφράζεται αυθόρμητα και δημιουργικά σε συνηθισμένες πράξεις. Το να τερματίσεις τον πόλεμο των κόσμων που είμαστε δεν είναι το ίδιο με το να το λες, επειδή είμαστε διαποτισμένοι, σαν σφουγγάρια που μαζεύονται από τη θάλασσα, με μια εξαιρετικά επεμβατική επιστημονική κουλτούρα.
«Παραδοσιακά, η έννοια της επιστημονικής αντικειμενικότητας βασιζόταν στη διπλή υπόθεση ότι η αλήθεια των ατομικών, πιθανών πεποιθήσεων μπορούσε να ελεγχθεί μία προς μία και ότι τέτοιες δοκιμές μπορούσαν να διεξαχθούν με βάση στοιχεία ανεξάρτητα από τις ίδιες τις πεποιθήσεις».
«Για πολλούς παρατηρητές, ωστόσο, αυτά τα πλεονεκτήματα έχουν πολύ υψηλό τίμημα, επειδή καθιστούν ασαφές τι μπορεί να είναι η αντικειμενικότητα. Για πολλούς από τους επικριτές του, το νέο κίνημα έχει απογυμνώσει την επιστήμη από την γνωστική της αυθεντία. Η απεικόνιση του τρόπου με τον οποίο οι επιστήμονες καταλήγουν στα συμπεράσματά τους σχετικά με την αλήθεια των παρατηρήσεων, των νόμων και των θεωριών καθιστά αυτά τα συμπεράσματα υποκειμενικά ή παράλογα, βαθιά εξαρτώμενα από τον χρόνο, τον πολιτισμό και τα συγκεκριμένα ενδιαφέροντα . » (6)
«Η περιγραφή των διαφορετικών κόσμων, που αποτελούνται από ασύγκριτες λεξιλογικές δομές, πρέπει να επεκταθεί προσεκτικά και σε πρακτικές εκτός της επιστήμης. Υπάρχει μια αίσθηση ότι μεταβαίνουμε πάντα από τον έναν κόσμο στον άλλο, ασύγκριτο με τον πρώτο. Μεταβαίνουμε από τον έναν κόσμο στον άλλο όπως από το σπίτι στο γραφείο ή στην τάξη όπου διδάσκουμε. Δεν υπάρχουν «ομαλές» μεταβάσεις μεταξύ δύο κόσμων και αν δεν παρατηρήσουμε τα όρια που διασχίζουμε κατά καιρούς, κάνουμε κακό […]» (7)
Σημειώσεις
.2 Erwin Schrödinger, The Image of the World , Τορίνο, Bollati Boringhieri, 2017, σελ. 135
.3 Erwin Schrödinger, The Image of the World , Turin, Bollati Boringhieri, 2017, σσ. 139-140
.4 Karl Jaspers, Ψυχολογία των Κοσμοθεωριών , Ρώμη, Astrolabio, αχρονολόγητο, σελ. 62.
.5 Karl Jaspers, Ψυχολογία των Κοσμοθεωριών , Ρώμη, Astrolabio, αχρονολόγητο, σελ. 65.
.6 Thomas S. Kuhn, Η Ασυμμετρία της Επιστήμης , Μιλάνο, Κορτίνα, 2024, σ. 140.
.7 Thomas S. Kuhn, Η Ασυμμετρία της Επιστήμης , Μιλάνο, Κορτίνα, 2024, σ. 128.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου