Πηγή: Μαρτσέλο Βενετσιάνι
Προσπαθήστε να βάλετε τον εαυτό σας στη θέση, το μυαλό και την καρδιά μιας νεαρής μητέρας που μια μέρα βρίσκει ένα αποχαιρετιστήριο γράμμα στη μαξιλαροθήκη του γιου της, ανακοινώνοντας την αυτοκτονία του επειδή δεν αντέχει άλλο να ζει. Είναι υγιής, χωρίς οικογένεια ή ιδιαίτερα προβλήματα, αλλά δέχεται εκφοβισμό από τους συμμαθητές του επειδή φαίνεται διαφορετικός: πολύ ευγενικός, υπάκουος και με καλούς τρόπους. Ως εκ τούτου, τον χλευάζουν ως μαστροπό ή μαλάκα, τον επιτίθενται, τον ταπεινώνουν και τον απομονώνουν. Έτσι αποφασίζει να δώσει τέλος σε όλα πριν καν αρχίσει να ζει.
Η σχολική χρονιά έχει ξεκινήσει, είναι πολύ αργά για να αλλάξει σχολείο και η μητέρα του στρέφεται σε φίλους για βοήθεια. Τελικά, καταφέρνουν να τον μεταγράψουν σε άλλο δημοτικό σχολείο, σε μια καλύτερη γειτονιά, μια γειτονιά που δεν είναι μειονεκτούσα.
Οι δάσκαλοι κλαίνε καθώς βλέπουν το αγόρι να φεύγει από την τάξη τους, ακόμα κι αν είναι λίγο σαν κραυγή κροκόδειλου: τι έκαναν για να το αποτρέψουν; Συνειδητοποίησαν την τραγωδία που βίωνε το παιδί; Το χειρότερο είπαν οι γονείς των νταήδων: το παιδί θα πάει σε άλλο σχολείο, αλλά τα παιδιά τους θα βρουν ένα άλλο παιδί να το πειράζουν. Μοιραιότητα και αδράνεια: δεν έβαλαν τον εαυτό τους στη θέση του παιδιού που έπεσε θύμα εκφοβισμού και της μητέρας του, δεν αναρωτήθηκαν πώς μεγάλωσαν τα παιδιά τους (το ευγενικό θα ήταν υπερβολικό) και δεν σκέφτηκαν καν να τους δώσουν ένα μάθημα. Τι τα θέλεις; Είναι παιδιά, είναι φτιαγμένα έτσι, αυτή είναι η κοινωνία, τι μπορείς να κάνεις; Όλα αυτά συνέβησαν σε μια πόλη του Νότου, αλλά θα μπορούσαν να είχαν συμβεί οπουδήποτε. Και ο λόγος για τον οποίο αυτά τα μικρά περιστατικά, από κάθε άποψη, γίνονται είδηση στις εφημερίδες και στα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων λείπει: αν το παιδί εκφοβίζεται επειδή εκδηλώνει ομοφυλοφιλικές ορμές ή δυσφορία φύλου.
Δεν είναι ασυνήθιστο για τα καταθλιπτικά ή απελπισμένα παιδιά να σκέφτονται ακραίες ενέργειες. Σοκαρίστηκα όταν διάβασα ένα γεγονός που ανέφερε η Σουζάνα Ταμάρο στο τελευταίο της βιβλίο για την εκπαίδευση, Dopo il diluvio, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Solferino. Αναφέρει δεδομένα από το Bambin Gesù, το οποίο μόνο το 2023 κατέγραψε «το 70% των νοσηλειών λόγω απόπειρας αυτοκτονίας ή αυτοκτονικού ιδεασμού και πράξεων αυτοτραυματισμού που διαπράχθηκαν από παιδιά από πολύ μικρή ηλικία». Κάποτε, υπήρχαν δυνατοί γονείς, λέει η Tamaro, αλλά και δυνατοί δάσκαλοι, και δεν υπήρχαν τηλεοπτικές σειρές και βιντεοπαιχνίδια που να παρουσιάζουν τους νταήδες και τη θέληση για εξουσία στο βρεφικό στάδιο.
Αλλά τι συμβαίνει; Κοιτάζω πίσω στην παιδική μου ηλικία ως σημείο σύγκρισης και παρατηρώ ότι κάτι παρόμοιο συνέβαινε ήδη τότε με εκείνους που ήταν διαφορετικοί (χοντρός, νάνος, άσχημος, με γυαλιά, ανάπηρος), αλλά ο αποκλεισμός και η αντίδραση δεν έφτασαν σε τόσο δραματικά επίπεδα: υπήρχε το παιδί που πειραζόταν περισσότερο και υπήρχαν οι νταήδες, ή όπως λέμε στη χώρα μας, οι «βαστάσι». Υπήρχαν ακόμη και οι συμμορίες, όπου ακόμη και όσοι δεν είναι κακοί γίνονται κακοί, για να μιμηθούν τους άλλους και να ενταχθούν. Αλλά υπήρχε ανοχή και υπομονή, υπήρχαν βασικές και πιο επείγουσες ανάγκες, και μετά υπήρχαν μεγαλύτερα αδέρφια, ή ξαδέρφια, που παρενέβαιναν... Το γονεϊκό δίκτυο ήταν ισχυρότερο, το σχολείο ήταν ισχυρότερο, και υπήρχαν ευκαιρίες για αντιστάθμιση, ζούσαμε σε μια κοινοτική διάσταση που δεν σε έκανε να νιώθεις απομονωμένος, υπήρχε περισσότερη πραγματική ζωή και λιγότερη τεχνητή ζωή, στις οθόνες ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η οποία επιδεινώνει αυτά τα προβλήματα.
Αλλά τώρα είναι πιο εύθραυστα, και όχι μόνο τα παιδιά. Κάποτε, έλεγες «εύθραυστο» και σκεφτόσουν το γυαλί ή τη διατύπωση σε χαρτόκουτα που περιείχαν εύθραυστα αντικείμενα. Εύθραυστο ήταν το υλικό, όχι οι άνθρωποι. Τα παιδιά έλεγαν ότι κάποιος ήταν αδύναμος επειδή μετρούσε τα πάντα με το πρωτόγονο μέτρο της δύναμης, ή ότι ήταν συκοφάντης αν πρόδιδε τους φίλους του και πήγαινε να πει τα πάντα στον δάσκαλό του ή στους γονείς του. Αλλά όχι εύθραυστος. Έχουμε μπει στην εποχή των γυάλινων παιδιών, και μετά των γυάλινων εφήβων, ακόμη και των ενηλίκων. Το γυαλί είναι εύθραυστο. Θρυμματίζεται σε χίλια αιχμηρά κομμάτια. Το γυαλί υποδηλώνει τον χωρισμό από τον κόσμο από ένα αόρατο αλλά αδιαπέραστο φύλλο, το οποίο δημιουργεί απόσταση, μοναξιά. Ακόμα και η οθόνη του κινητού τηλεφώνου, ή η οθόνη της τηλεόρασης και του υπολογιστή, όπου παρακολουθούμε τον μακρινό κόσμο και χάνουμε τον κοντινό κόσμο, πλοηγούμαστε στην απόσταση και δεν βιώνουμε την εγγύτητα, είναι φτιαγμένα από γυαλί. Τέλος, ένας καθρέφτης είναι ένα γυαλί, όπως γίνεται μερικές φορές το ίδιο το κινητό τηλέφωνο με selfies και αναρτήσεις, όπου μας υποκινούν σε μαζικό ναρκισσισμό από μικρή ηλικία. Σήμερα, η ευθραυστότητα είναι μια κατάσταση της παιδικής ηλικίας, της νεότητας, των σχέσεων και του φύλου. Οι άνδρες είναι πιο εύθραυστοι από τις γυναίκες. Η ευθραυστότητα υποδηλώνει ευαισθησία, τρυφερότητα και ευαλωτότητα, αλλά γίνεται άλλοθι και πασπαρτού για να εξηγήσει και να δικαιολογήσει τα πάντα. Το χειρότερο είναι ότι δεν αναζητούμε θεραπείες, απαντήσεις ή λύσεις. Πρέπει να εκπαιδεύσουμε και να σκληρύνουμε, να τιμωρήσουμε και να ανταμείψουμε, να δημιουργήσουμε ομαδική συνοχή και αίσθημα ανήκειν, να καλλιεργήσουμε φιλίες και γενναιοδωρία και να προτείνουμε εναλλακτικές λύσεις. Εν τω μεταξύ, συνειδητοποιείς ότι κάτι βαθιά λάθος συμβαίνει με τον τρόπο ζωής και σκέψης μας. Αυτό που χρειάζεται είναι η δύναμη, η θέληση και η ικανότητα να κάνουμε μια αλλαγή, και όχι μόνο σε ατομικό επίπεδο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου