Από τον Διαφωτισμό έως την εποχή της αφύπνισης (το woke): το παράδοξο μιας ορθολογικότητας μεταμορφώθηκε σε μια νέα συλλογική πεποίθηση
από τον Adriano Segatori
Από την επαναστατική Θεά της Λογικής έως τις σημερινές αναπαραστάσεις της ταυτότητας, ο Adriano Segatori προσφέρει μια πολεμική ανάγνωση της woke κουλτούρας, εντοπίζοντας το παράδοξο μιας σκέψης που γεννήθηκε για να αποκαλύψει τις προκαταλήψεις και τις διακρίσεις, αλλά κατέληξε, σύμφωνα με τον συγγραφέα, να παράγει νέες ιδεολογικές αφηγήσεις. Μια προκλητική σκέψη πάνω στη σχέση μεταξύ ορθολογικότητας, πραγματικότητας, ιστορίας και πολιτισμικής κατασκευής.
Έτσι, οι ριζοσπαστικοί αποδομητές κάθε πεποίθησης και κάθε πίστης στο όνομα και για λογαριασμό εκείνης της ορθολογικής σκέψης που βασίζεται στην ανάλυση και επεξεργασία συγκεκριμένων δεδομένων, στη συνοχή και την αντικειμενικότητα των επιχειρημάτων, απορρίπτοντας συναισθήματα και ένστικτα, έχουν μεταμορφωθεί σε εξίσου άγριους εφευρέτες ψεύτικων θρύλων και παραπλανητικών αφηγήσεων.
Όπως, για παράδειγμα, ο μύθος ότι η δουλεία υπήρξε αποκλειστικό γνώρισμα της Δύσης και, ειδικότερα, της Ευρώπης· ένας πραγματικός ιστορικός και εθνολογικός μύθος, καθώς είναι τεκμηριωμένο ότι μεταξύ των κυριότερων φορέων της δουλείας και του δουλεμπορίου συγκαταλέγονταν οι Άραβες και οι Οθωμανοί.
Σαν την βαρετή λιτανεία για την καταδίκη της πατριαρχίας, χωρίς να γνωρίζουμε τίποτα για αυτόν τον όρο ή έστω την οργανική λειτουργία αυτού που στην ψυχανάλυση ορίζεται ως ο «Νόμος από τον Πατέρα» στη δόμηση της προσωπικότητας του ατόμου και των σχεσιακών του μοντέλων, τόσο των διαπροσωπικών όσο και των κοινωνικών.
Υπάρχουν μερικά κατάφωρα γελοία επικοινωνιακά μαργαριτάρια που, αν δεν ήταν τόσο επικίνδυνα ενεργά, θα ήταν πραγματικά, για να το θέσω με απλά λόγια, παράλογα (για το τρελοκομείο): «Τα ορυκτά καύσιμα είναι προπύργιο της λευκής πατριαρχίας» ή «Η διάλυση της λευκότητας είναι μια πολιτική πράξη και μια επείγουσα συλλογική πρακτική». Αληθινές αρνήσεις κάθε ίχνους ορθολογικότητας.
Σε αυτή την περίπτωση, αν και με τις απαραίτητες τεχνικές και εξειδικευμένες διακρίσεις, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με αυτό που ονομάζεται «φανταστική ψευδολογία» ή παθολογικό ψέμα. Πρόκειται για την προμελετημένη κατασκευή περιστατικών που μπορούν πολύ εύκολα να διαψευστούν, για παραποιήσεις συχνά σύνθετες και ευφάνταστες, οι οποίες, ωστόσο - ακολουθώντας την προειδοποίηση του Μπέικον «Audacter calumniare, semper aliquid haeret», Συκοφάντησε με τόλμη: κάτι πάντοτε θα μείνει - όταν επαναλαμβάνεται επίμονα, ίσως με την υποστήριξη σημαντικών προσωπικοτήτων στους τομείς της διδασκαλίας και της επικοινωνίας, τελικά γίνονται αντιληπτές από την πλειοψηφία ως πραγματικές, με αποτέλεσμα επακόλουθες συμπεριφορές και κρίσεις.
Μόλις ξεπεραστούν τα όρια της ευπρέπειας, μπαίνουμε στο βασίλειο του παραληρήματος. Σε αυτό το σημείο, όπως επισημαίνουν οι Mastrangelo και Petrucci, «Η ίδια η επιστήμη ανάγεται σε μετα-αφήγηση. [...] Ο υποκειμενισμός καθιστά την πραγματικότητα μια «κοινωνική κατασκευή», αν όχι ατομική, στην οποία «τα συναισθήματα μετράνε περισσότερο από τα γεγονότα»».
Αλλά, αν αυτή η μασκαράτα των σεξουαλικών μεταμορφώσεων μπορεί να περιοριστεί στην ακίνδυνη σφαίρα της ατομικής ανοησίας και να θεωρηθεί εκδήλωση ορισμένων προβλημάτων νοητικής ανάπτυξης και παιδικής ανωριμότητας, πολύ σοβαρότερη διάσταση αποκτούν οι αξιώσεις περί δικαιωμάτων που η woke ιδεολογία υπερασπίζεται, διεκδικεί και προωθεί.
Η απαίτηση για υιοθεσία από ομοφυλόφιλα ζευγάρια εμπίπτει πλήρως στο πεδίο της άρνησης της πραγματικότητας, η οποία είναι αναμφισβήτητα συνδεδεμένη με τους νόμους της φύσης. Αυτό αναιρεί την αρχή ότι «κανένα κοινωνικό σύστημα δεν έχει λειτουργήσει ακόμη χωρίς να λάβει υπόψη τη διαφορά μεταξύ των φύλων» (Melman). Αυτό οδηγεί στο σημείο όπου, όταν η πραγματικότητα θεωρείται ανεπαρκής ή ακόμη και εχθρική, αναλαμβάνεται άμεση παρέμβαση για την άρνησή της και την αντικατάστασή της. Πρόκειται σχεδόν για μια πραγματική άσκηση «μαγικής σκέψης, μιας νοητικής διαδικασίας κατά την οποία κάποιος πιστεύει ότι οι σκέψεις, τα λόγια ή οι πράξεις του μπορούν να επηρεάσουν άμεσα εξωτερικά γεγονότα, χωρίς καμία πραγματική σχέση αιτίας-αποτελέσματος».
Ιδού, λοιπόν, η χορήγηση παραληρητικών οραμάτων που υποστηρίζονται δημόσια και χωρίς ντροπή: «Ένας άνδρας έμεινε έγκυος». «Τρανς εγκυμοσύνη και τοκετός: οι «νέες προκλήσεις για τις μαίες», Εθνικό Συνέδριο της Ιταλικής Ένωσης Μαιευτικής, Ριτσιόνε, 3 και 4 Οκτωβρίου (Ansa, 14 Αυγούστου). «10,5 μόρια επιμόρφωση ςγια όσους συμμετάσχουν στο σεμινάριο, το οποίο περιλαμβάνει θεματικές όπως: "Όταν αυτός που γεννά δεν είναι ‘μητέρα’"»(La Verità).
Δεν ζητείται πλέον μόνο, κατά την έκφραση του Μπέρτολτ Μπρεχτ, η αλλαγή ενός λαού, αλλά ακόμη και η άρνηση της βιολογίας, της ενδοκρινολογίας και της ανατομίας, καθώς και η αλλαγή όλων των νόμων της επιστήμης και της φύσης. Πράγματα που θα κάνουν τους ερπετοειδείς και τους οπαδούς της επίπεδης Γης να ζηλέψουν.
Μέσα από παρεκκλίσεις και παραληρήματα, ο κατάλογος είναι δυστυχώς μακρύς, καθώς επεκτείνεται και στην ιστορία, στην εθνοτική αντικατάσταση, στον ισλαμιστικό κίνδυνο, στο ζήτημα της ασφάλειας και ούτω καθεξής. Η αφυπνισμένη ιδεολογία επιδιώκει μια πραγματική αντικατάσταση της πραγματικότητας με τη δική της εναλλακτική λύση, αποκομμένη ακόμη και από την πιο ελάχιστη μορφή και όριο της λογικής. Και δεδομένου αυτού που ορθώς σημειώνουν οι Benasayag και Schmit όταν καταγγέλλουν το γεγονός ότι «Αν όλα φαίνονται πιθανά, τότε τίποτα δεν είναι πια πραγματικό», αναγνωρίζουμε μια πραγματική ετερογένεση σκοπών εντός του προοδευτικού Διαφωτισμού.
Πρώτα θανατώθηκε ο μεταφυσικός Θεός και αντικαταστάθηκε από τη «Θεά Λογική». Έπειτα και αυτή παραμερίστηκε από τη «Θεότητα του Παραλόγου» και από τις υλιστικές δεισιδαιμονίες — την ανθρωπότητα, την πρόοδο, την ισότητα, τη δημοκρατία, το περιβάλλον, την ειρήνη και άλλες εξωπραγματικές πεποιθήσεις. Η δογματική άρνηση της πραγματικότητας μετατράπηκε σε αυταρχική θρησκεία, με το δικό της κατηχητικό περί ηθικής ακεραιότητας και τον δικό της ανεστραμμένο Πουριτανισμο. Όπως όλες οι επαναστάσεις καταβροχθίζουν τα παιδιά τους, έτσι και αυτή η μακρά εξέγερση θα ολοκληρωθεί με τον αφανισμό των ιερέων της, μέσα από ένα αμείλικτο ξεκαθάρισμα λογαριασμών με την πραγματικότητα που αρνήθηκαν.
Ένα θλιβερό τέλος για τους κυνηγούς δεισιδαιμονιών. Ξεκίνησαν το 1793 με την εξάλειψη των συμβόλων και των ανθρώπων της Καθολικής Εκκλησίας, θεωρώντας την δημιουργό ειδώλων και θρύλων, για να την αντικαταστήσουν με μια νέα λατρεία, ορθολογισμού και αντικειμενικότητας, ρεαλισμού και θετικισμού: τη Θεά της Λογικής.
Αιώνες πέρασαν και γύρω στη δεκαετία του 1930 σχεδιάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μια πολύπλευρη επιχείρηση – κοινωνική, ψυχολογική, πολιτισμική – για να αποκαλυφθεί η κοινωνική αδικία που κρυβόταν κάτω από την ποικιλόχρωμη ομπρέλα του ρατσισμού. Με προοδευτική και μεθοδική διείσδυση, αυτή η πρωτοβουλία –που ονομάζεται με τον πλέον γνωστό όρο «woke» (1) δηλαδή «αφυπνισμένος», από το αγγλικό “awake”, «ξύπνιος»– εντάχθηκε στην ίδια τη διαδικασία της σκέψης, εισβάλλοντας στη λογική και καθιστώντας την ίδια την πραγματικότητα μια ρευστή υποκειμενική αναπαράσταση.
Από αυτή την άποψη, ο ορθότερος όρος θα ήταν «κοιμάμαι» (“asleep”), από το «αποκοιμιέμαι» (“to fall asleep”), για οτιδήποτε αφορά τη γνωστική πτυχή και τη μετατροπή της αληθινής πραγματικότητας σε ένα είδος ονειροπόλησης, ή μάλλον σε μια οφθαλμαπάτη, σε μια φαντασίωση, σε σημείο που να φτάνει στα όρια της παραίσθησης, άρα του παραληρήματος και, για την πλειοψηφία, σε έναν εφιάλτη.
Αιώνες πέρασαν και γύρω στη δεκαετία του 1930 σχεδιάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μια πολύπλευρη επιχείρηση – κοινωνική, ψυχολογική, πολιτισμική – για να αποκαλυφθεί η κοινωνική αδικία που κρυβόταν κάτω από την ποικιλόχρωμη ομπρέλα του ρατσισμού. Με προοδευτική και μεθοδική διείσδυση, αυτή η πρωτοβουλία –που ονομάζεται με τον πλέον γνωστό όρο «woke» (1) δηλαδή «αφυπνισμένος», από το αγγλικό “awake”, «ξύπνιος»– εντάχθηκε στην ίδια τη διαδικασία της σκέψης, εισβάλλοντας στη λογική και καθιστώντας την ίδια την πραγματικότητα μια ρευστή υποκειμενική αναπαράσταση.
Από αυτή την άποψη, ο ορθότερος όρος θα ήταν «κοιμάμαι» (“asleep”), από το «αποκοιμιέμαι» (“to fall asleep”), για οτιδήποτε αφορά τη γνωστική πτυχή και τη μετατροπή της αληθινής πραγματικότητας σε ένα είδος ονειροπόλησης, ή μάλλον σε μια οφθαλμαπάτη, σε μια φαντασίωση, σε σημείο που να φτάνει στα όρια της παραίσθησης, άρα του παραληρήματος και, για την πλειοψηφία, σε έναν εφιάλτη.
Έτσι, οι ριζοσπαστικοί αποδομητές κάθε πεποίθησης και κάθε πίστης στο όνομα και για λογαριασμό εκείνης της ορθολογικής σκέψης που βασίζεται στην ανάλυση και επεξεργασία συγκεκριμένων δεδομένων, στη συνοχή και την αντικειμενικότητα των επιχειρημάτων, απορρίπτοντας συναισθήματα και ένστικτα, έχουν μεταμορφωθεί σε εξίσου άγριους εφευρέτες ψεύτικων θρύλων και παραπλανητικών αφηγήσεων.
Όπως, για παράδειγμα, ο μύθος ότι η δουλεία υπήρξε αποκλειστικό γνώρισμα της Δύσης και, ειδικότερα, της Ευρώπης· ένας πραγματικός ιστορικός και εθνολογικός μύθος, καθώς είναι τεκμηριωμένο ότι μεταξύ των κυριότερων φορέων της δουλείας και του δουλεμπορίου συγκαταλέγονταν οι Άραβες και οι Οθωμανοί.
Σαν την βαρετή λιτανεία για την καταδίκη της πατριαρχίας, χωρίς να γνωρίζουμε τίποτα για αυτόν τον όρο ή έστω την οργανική λειτουργία αυτού που στην ψυχανάλυση ορίζεται ως ο «Νόμος από τον Πατέρα» στη δόμηση της προσωπικότητας του ατόμου και των σχεσιακών του μοντέλων, τόσο των διαπροσωπικών όσο και των κοινωνικών.
Υπάρχουν μερικά κατάφωρα γελοία επικοινωνιακά μαργαριτάρια που, αν δεν ήταν τόσο επικίνδυνα ενεργά, θα ήταν πραγματικά, για να το θέσω με απλά λόγια, παράλογα (για το τρελοκομείο): «Τα ορυκτά καύσιμα είναι προπύργιο της λευκής πατριαρχίας» ή «Η διάλυση της λευκότητας είναι μια πολιτική πράξη και μια επείγουσα συλλογική πρακτική». Αληθινές αρνήσεις κάθε ίχνους ορθολογικότητας.
Σε αυτή την περίπτωση, αν και με τις απαραίτητες τεχνικές και εξειδικευμένες διακρίσεις, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με αυτό που ονομάζεται «φανταστική ψευδολογία» ή παθολογικό ψέμα. Πρόκειται για την προμελετημένη κατασκευή περιστατικών που μπορούν πολύ εύκολα να διαψευστούν, για παραποιήσεις συχνά σύνθετες και ευφάνταστες, οι οποίες, ωστόσο - ακολουθώντας την προειδοποίηση του Μπέικον «Audacter calumniare, semper aliquid haeret», Συκοφάντησε με τόλμη: κάτι πάντοτε θα μείνει - όταν επαναλαμβάνεται επίμονα, ίσως με την υποστήριξη σημαντικών προσωπικοτήτων στους τομείς της διδασκαλίας και της επικοινωνίας, τελικά γίνονται αντιληπτές από την πλειοψηφία ως πραγματικές, με αποτέλεσμα επακόλουθες συμπεριφορές και κρίσεις.
Μόλις ξεπεραστούν τα όρια της ευπρέπειας, μπαίνουμε στο βασίλειο του παραληρήματος. Σε αυτό το σημείο, όπως επισημαίνουν οι Mastrangelo και Petrucci, «Η ίδια η επιστήμη ανάγεται σε μετα-αφήγηση. [...] Ο υποκειμενισμός καθιστά την πραγματικότητα μια «κοινωνική κατασκευή», αν όχι ατομική, στην οποία «τα συναισθήματα μετράνε περισσότερο από τα γεγονότα»».
Αλλά, αν αυτή η μασκαράτα των σεξουαλικών μεταμορφώσεων μπορεί να περιοριστεί στην ακίνδυνη σφαίρα της ατομικής ανοησίας και να θεωρηθεί εκδήλωση ορισμένων προβλημάτων νοητικής ανάπτυξης και παιδικής ανωριμότητας, πολύ σοβαρότερη διάσταση αποκτούν οι αξιώσεις περί δικαιωμάτων που η woke ιδεολογία υπερασπίζεται, διεκδικεί και προωθεί.
Η απαίτηση για υιοθεσία από ομοφυλόφιλα ζευγάρια εμπίπτει πλήρως στο πεδίο της άρνησης της πραγματικότητας, η οποία είναι αναμφισβήτητα συνδεδεμένη με τους νόμους της φύσης. Αυτό αναιρεί την αρχή ότι «κανένα κοινωνικό σύστημα δεν έχει λειτουργήσει ακόμη χωρίς να λάβει υπόψη τη διαφορά μεταξύ των φύλων» (Melman). Αυτό οδηγεί στο σημείο όπου, όταν η πραγματικότητα θεωρείται ανεπαρκής ή ακόμη και εχθρική, αναλαμβάνεται άμεση παρέμβαση για την άρνησή της και την αντικατάστασή της. Πρόκειται σχεδόν για μια πραγματική άσκηση «μαγικής σκέψης, μιας νοητικής διαδικασίας κατά την οποία κάποιος πιστεύει ότι οι σκέψεις, τα λόγια ή οι πράξεις του μπορούν να επηρεάσουν άμεσα εξωτερικά γεγονότα, χωρίς καμία πραγματική σχέση αιτίας-αποτελέσματος».
Ιδού, λοιπόν, η χορήγηση παραληρητικών οραμάτων που υποστηρίζονται δημόσια και χωρίς ντροπή: «Ένας άνδρας έμεινε έγκυος». «Τρανς εγκυμοσύνη και τοκετός: οι «νέες προκλήσεις για τις μαίες», Εθνικό Συνέδριο της Ιταλικής Ένωσης Μαιευτικής, Ριτσιόνε, 3 και 4 Οκτωβρίου (Ansa, 14 Αυγούστου). «10,5 μόρια επιμόρφωση ςγια όσους συμμετάσχουν στο σεμινάριο, το οποίο περιλαμβάνει θεματικές όπως: "Όταν αυτός που γεννά δεν είναι ‘μητέρα’"»(La Verità).
Δεν ζητείται πλέον μόνο, κατά την έκφραση του Μπέρτολτ Μπρεχτ, η αλλαγή ενός λαού, αλλά ακόμη και η άρνηση της βιολογίας, της ενδοκρινολογίας και της ανατομίας, καθώς και η αλλαγή όλων των νόμων της επιστήμης και της φύσης. Πράγματα που θα κάνουν τους ερπετοειδείς και τους οπαδούς της επίπεδης Γης να ζηλέψουν.
Μέσα από παρεκκλίσεις και παραληρήματα, ο κατάλογος είναι δυστυχώς μακρύς, καθώς επεκτείνεται και στην ιστορία, στην εθνοτική αντικατάσταση, στον ισλαμιστικό κίνδυνο, στο ζήτημα της ασφάλειας και ούτω καθεξής. Η αφυπνισμένη ιδεολογία επιδιώκει μια πραγματική αντικατάσταση της πραγματικότητας με τη δική της εναλλακτική λύση, αποκομμένη ακόμη και από την πιο ελάχιστη μορφή και όριο της λογικής. Και δεδομένου αυτού που ορθώς σημειώνουν οι Benasayag και Schmit όταν καταγγέλλουν το γεγονός ότι «Αν όλα φαίνονται πιθανά, τότε τίποτα δεν είναι πια πραγματικό», αναγνωρίζουμε μια πραγματική ετερογένεση σκοπών εντός του προοδευτικού Διαφωτισμού.
Πρώτα θανατώθηκε ο μεταφυσικός Θεός και αντικαταστάθηκε από τη «Θεά Λογική». Έπειτα και αυτή παραμερίστηκε από τη «Θεότητα του Παραλόγου» και από τις υλιστικές δεισιδαιμονίες — την ανθρωπότητα, την πρόοδο, την ισότητα, τη δημοκρατία, το περιβάλλον, την ειρήνη και άλλες εξωπραγματικές πεποιθήσεις. Η δογματική άρνηση της πραγματικότητας μετατράπηκε σε αυταρχική θρησκεία, με το δικό της κατηχητικό περί ηθικής ακεραιότητας και τον δικό της ανεστραμμένο Πουριτανισμο. Όπως όλες οι επαναστάσεις καταβροχθίζουν τα παιδιά τους, έτσι και αυτή η μακρά εξέγερση θα ολοκληρωθεί με τον αφανισμό των ιερέων της, μέσα από ένα αμείλικτο ξεκαθάρισμα λογαριασμών με την πραγματικότητα που αρνήθηκαν.
"Από τη Θεά της Λογικής στην Αφυπνισμένη Μαγική Σκέψη" - Inchiostronero
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου