« Κάθε εποχή έχει τις μορφές της. Αν προτιμάτε, τα πρότυπά της. Ή ακόμα καλύτερα, τα αρχέτυπα.»
ΟΙ ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
Κάθε εποχή έχει τις μορφές της. Αν προτιμάτε, τα πρότυπά της. Ή ακόμα καλύτερα, αρχέτυπα. Αρχέτυπα που αντιπροσωπεύουν την ανθρωπότητα. Τις διάφορες πτυχές της ανθρωπότητας. Τους «τύπους» που αντιπροσωπεύουν και ενσαρκώνουν καλύτερα εκείνη την ιστορική περίοδο, ας πούμε.
Η εποχή του Μπαρόκ, η οποία ήταν ένα είδος χωνευτηρίου της νεωτερικότητας, είχε και παρήγαγε μερικά σπουδαία ανθρώπινα αρχέτυπα. Και τα αντιπροσώπευσε με τέχνη που ήταν, από πολλές απόψεις, αξεπέραστη. Αυτό συμβαίνει επίσης επειδή εκείνοι που έδωσαν σε αυτά τα αρχέτυπα καλλιτεχνική μορφή ήταν μερικές από τις μεγαλύτερες ιδιοφυΐες στην πολιτιστική μας ιστορία.
Δον Κιχώτης, ή Όνειρα. Η τρέλα ως επιλογή τρόπου ζωής. Η απόρριψη μιας (φαινομενικής) πραγματικότητας στο όνομα ενός ανώτερου ήθους. Παρά τον χλευασμό και την γελοιποίηση. Φαινομενικά. Το αριστούργημα του Θερβάντες. Έπειτα, στον βασανισμένο 20ό αιώνα, η επανερμηνεία του Ουναμούμο
Ο βαρύτονος Φρανθίσκο ντ'Αντράντε υποδύεται τον Ντον Τζιοβάνι στην όπερα του Μότσαρτ (πίνακας του Μαξ Σλέβογκτ). W/pdΝτον Τζιοβάνι. Ο Ελευθεριάζων. Η επιδίωξη της ηδονής ως διαγωνισμός με τον Πέτρινο Καλεσμένο. Θάνατος. Η ανηθικότητα ως η κορύφωση ενός λόγου που καταστρέφει τα πάντα. Και αφήνει μόνο κενό. Ο Τίρσο ντε Μολίνα και, πάνω απ' όλα, ο Μολιέρος.Ένα σχέδιο του χαρακτήρα Ταρτούφου. W/pd
Και από τον Μολιέρο προέρχεται ένα άλλο, εντελώς αρνητικό, αρχέτυπο της νεωτερικότητας. Ο Ταρτούφος . Ο μεγάλος υποκριτής. Η προσποίηση των συναισθημάτων. Το υλικό συμφέρον που υπερισχύει των πάντων και θριαμβεύει. Δεν άρεσε στον Λουδοβίκο ΙΔ΄. Και ο Μολιέρος έπρεπε να γράψει μια νέα εκδοχή, επιτρέποντας τελικά στην ειλικρίνεια του Όργκον να θριαμβεύσει. Αλλά το αρχικό σχέδιο, με τη νίκη της υποκρισίας, παραμένει ένα μοντέλο θλιβερής πραγματικότητας.
Και μετά ο Φάουστ. Ο μάγος έτοιμος να κάνει μια συμφωνία. Να παραδώσει την ψυχή του για τη γνώση. Ο Μάρλοου, ο καταραμένος ποιητής της ελισαβετιανής εποχής.
Ο Γκαίτε αργότερα θα αντλούσε από αυτό το μοντέλο της ανησυχίας του σύγχρονου ανθρώπου. Μιας ανήσυχης αναζήτησης. Μιας ανησυχίας συναισθημάτων που κυνηγά ένα όνειρο, το Αιώνιο Θηλυκό . Και το ανακαλύπτει και το κατακτά μόνο σταματώντας τη στιγμή. Ξεφεύγοντας από τον χρόνο. Που είναι η κατάρα μας. Και μετά όλα τα μεγάλα αρχέτυπα της αστικής κοινωνίας μεταξύ του 18ου και του 19ου αιώνα. Κυρίως αρνητικά. Η επιφανειακότητα και η αυταπάτη της Έμμα Μποβαρύ. Στον Φλωμπέρ. Η υποτέλεια στην εξουσία και τις κοινωνικές συμβάσεις του « Κονφορμιστή » του Μοραβία. Η ηθική και πολιτική διαφθορά του Consalvo Uzeda του Ντε Ρομπέρτο... Μόνο μερικές λάμψεις φωτός στην αφηρημένη εκκεντρικότητα του Ζήνωνα του Σβέβο. Ο μύθος του Τεχνουργήματος στη Φωτιά του Ντ' Ανούντσιο ...
Η νεωτερικότητα, η δική μας, είναι πραγματικά το ατσάλινο κάστρο του Άτλαντα των Μάγων. Και είναι ένα κάστρο του οποίου τα τείχη συνεχώς συρρικνώνονται. Μας ασφυκτιά.
Κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα, κανείς δεν μπόρεσε να διαισθανθεί τα αρχέτυπα της εποχής μας όπως ο Ερνστ Γιούνγκερ. Δίνοντας τους μορφή.
Συνθήκη(manifesto) των ΕπαναστατώνΟ Εργάτης. Που δεν είναι ο εργάτης νοούμενος ως κοινωνική τάξη. Όχι μια εμβληματική φιγούρα της μαζικής εξέγερσης που χαρακτήρισε το πρώτο μισό του περασμένου αιώνα. Αντίθετα, το μοντέλο του Ανθρώπου που αναγκάστηκε, σε ειρήνη και πόλεμο, να αντιμετωπίσει τη δαιμονική δύναμη της τεχνολογίας. Η οποία έχει αντικαταστήσει αυτή της Φύσης. Μια τιτάνια σύγκρουση. Να κυριαρχήσεις ή να κυριαρχηθείς. Και να εξαφανιστείς.
Ο Στρατιώτης. Που δεν είναι, απλώς, στρατιώτης. Αυτός που πολεμά για αμοιβή. Είναι αυτός που πολεμά. Και γι' αυτό μαρτυρά με τις πράξεις του. Χωρίς ψευδαισθήσεις ή ελπίδες. Χωρίς ανταμοιβές ή περιορισμούς. Μια φιγούρα που ενσαρκώνει, σίγουρα, το καθήκον. Αλλά το καθήκον ως πεπρωμένο. Το αναλαμβάνει με ελεύθερη και συνειδητή επιλογή. Κάνει τη δική του θέληση. Amor Fati, θα μπορούσαμε να πούμε.
Και μετά ο Αναρχικός . Που δεν είναι στείρα εξέγερση, ούτε κοινωνική ουτοπία. Είναι η μη αναγνώριση του εαυτού στις τρέχουσες συμβάσεις, όποιες κι αν είναι αυτές. Η μη συμμόρφωση με την ολοένα και πιο ομοιόμορφη και άμορφη μάζα. Τοποθέτηση του εαυτού σε μια θέση όχι απόρριψης, αλλά αποστασιοποίησης. Επιστροφή στο δάσος. Χωρίς φόβο μοναξιάς. Σαν γέρος λύκος, που παρακολουθεί τα κοπάδια των προβάτων από μακριά.
Μορφές της νεωτερικότητάς μας. Τις οποίες ο Γιούνγκερ είδε στην αυγή της. Σήμερα, όπως έχω ήδη γράψει, θα έβλεπε και θα περιέγραφε ακόμη περισσότερα. Τύποι μιας λεγόμενης, διαρκώς μεταβαλλόμενης πραγματικότητας.
ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ Ο ΑΝΤΡΕΑΣ, Η ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ Η ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΣΑΝ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΜΑ; Ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ.
ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΠΑΛΕΥΕΙ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΕΦΑΛΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΜΕ ΤΟ ΔΕΞΙ ΤΟΥ ΧΕΡΙ, ΤΟΝ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ.
ΟΛΟΙ ΟΜΩΣ ΔΥΣΚΟΛΕΥΟΝΤΑΙ ΝΑ ΟΜΟΛΟΓΗΣΟΥΝ ΟΤΙ ΤΕΛΙΚΑ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΣΑΡΚΩΘΗΚΕ ΣΤΟΝ ΠΡΟΔΟΤΗ, ΣΤΟΝ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ, ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΑΡΧΕΤΥΠΟ ΕΛΑΒΑΝ ΟΛΟΙ ΤΟ ΧΡΙΣΜΑ. ΜΙΚΡΟΙ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ.ΠΡΟΔΙΔΩ ΑΡΑ ΥΠΑΡΧΩ.
ΦΤΑΝΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ. ΠΡΟΔΩΣΤΕ Ο,ΤΙ ΑΠΟΜΕΝΕΙ, ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΝΟΥΜΕ.
Ο βαρύτονος Φρανθίσκο ντ'Αντράντε υποδύεται τον Ντον Τζιοβάνι στην όπερα του Μότσαρτ (πίνακας του Μαξ Σλέβογκτ). W/pd
Ένα σχέδιο του χαρακτήρα Ταρτούφου. W/pd
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου