ΠΡΟΟΙΜΙΟ: Β΄ Κορινθίους στ΄ 16 – ζ΄ 1
τίς δὲ συμφώνησις Χριστῷ πρὸς Βελίαλ; ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου;Β Κορ. 6,16 τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων;
Ἀδελφοί, ὑμεῖς ἐστε ναὸς Θεοῦ ζῶντος, καθὼς εἶπεν ὁ Θεὸς ὅτι «ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός. Διὸ ἐξέλθατε ἐκ μέσου αὐτῶν καὶ ἀφορίσθητε, λέγει Κύριος, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε, κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς, καὶ ἔσομαι ὑμῖν εἰς πατέρα, καὶ ὑμεῖς ἔσεσθέ μοι εἰς υἱοὺς καὶ θυγατέρας, λέγει Κύριος παντοκράτωρ». Ταύτας οὖν ἔχοντες τὰς ἐπαγγελίας, ἀγαπητοί, καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ.
Μαθήματα Χριστιανικής Δογματικής
E. ΠΕΡΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ, ΣΩΤΗΡΙΑΣ, ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ
E. ΠΕΡΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ, ΣΩΤΗΡΙΑΣ, ΧΡΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ
Στην Λειτουργία του Μ. Βασιλείου είναι σαφές ότι είναι μόνον ο Πατήρ, ο οποίος δέχεται την ευχή της αναφοράς. Του Χρυσοστόμου - όπως οι Λειτουργιολόγοι έχουν επισημάνει - μετά τον Δ΄ αιώνα υπέστη κάποια αλλαγή η αναφορά και προστέθηκε η φράση: "Συ, (δηλαδή ο Πατήρ) και ο Μονογενής Σου Υιός και το Πνεύμα Σου το Άγιον". Μπαίνει ολόκληρη η Αγία Τριάδα. Αλλά η αρχική ευχαριστιακή αναφορά είναι προσευχή προς τον Πατέρα. Γι' αυτό και είναι μέγιστο λάθος αυτό που κάνουν οι κληρικοί και στο Ευχαριστήσωμεν τω Κυρίω στρέφονται προς την εικόνα του Χριστού. Είναι τεράστιο δογματικό λάθος. Το Ευχαριστήσωμεν τω Κυρίω είναι η έναρξη της Ευχαριστίας. Το ευχαριστήσωμεν δεν είναι να πούμε "ευχαριστώ", έτσι εθιμοτυπικά, είναι να αρχίσουμε εκείνη την ώρα την ευχή που λέει: "Άξιον και δίκαιον". Από κει και πέρα αρχίζει η Ευχαριστία, η οποία όμως, όπως φαίνεται από την ευχή της αναφοράς, απευθύνεται στον Πατέρα.
Ο Ζηζιούλας αναπτύσσει αυτή την επιχειρηματολογία στηριζόμενος στην εξής θεολογική βάση:
Η Λειτουργική Προσευχή απευθύνεται στον Πατέρα: Σημειώνει ότι στη Θεία Λειτουργία όλες οι βασικές ευχές (και κυρίως η Αναφορά) δεν απευθύνονται στον Χριστό, αλλά προς τον Θεό Πατέρα, διά του Υιού, εν Αγίω Πνεύματι.
Η διαφωνία για την απομόνωση της εικόνας του Χριστού: Διαφωνεί με τη νοοτροπία πολλών κληρικών και πιστών που «ατομικοποιούν» τον Χριστό στην προσευχή τους. Εξηγεί ότι ο Χριστός δεν μπορεί ποτέ να νοηθεί ή να προσεγγιστεί ως μία απομονωμένη μονάδα, διότι όπου είναι ο Χριστός, είναι πάντοτε παρών ο Πατήρ και το Άγιο Πνεύμα (Τριαδική θεολογία).
Ο Χριστός ως «Εικών του Πατρός»: Όταν προσευχόμαστε μπροστά στην εικόνα του Χριστού, η προσευχή μας, κατά την πατερική παράδοση, διαπερνά τον Υιό και αναφέρεται στο «αρχέτυπο», που είναι ο Πατήρ. Επομένως, το να εγκλωβίζεται η προσευχή του ιερέα στενά και αποκλειστικά στην ανθρώπινη μορφή του Χριστού, αγνοώντας την Τριαδική σχέση και την αναφορά προς τον Πατέρα, αποτελεί για τον Ζηζιούλα θεολογικό ατόπημα και αλλοίωση της ορθής εκκλησιολογικής και λειτουργικής συνείδησης.
Η διαφωνία για την απομόνωση της εικόνας του Χριστού: Διαφωνεί με τη νοοτροπία πολλών κληρικών και πιστών που «ατομικοποιούν» τον Χριστό στην προσευχή τους. Εξηγεί ότι ο Χριστός δεν μπορεί ποτέ να νοηθεί ή να προσεγγιστεί ως μία απομονωμένη μονάδα, διότι όπου είναι ο Χριστός, είναι πάντοτε παρών ο Πατήρ και το Άγιο Πνεύμα (Τριαδική θεολογία).
Ο Χριστός ως «Εικών του Πατρός»: Όταν προσευχόμαστε μπροστά στην εικόνα του Χριστού, η προσευχή μας, κατά την πατερική παράδοση, διαπερνά τον Υιό και αναφέρεται στο «αρχέτυπο», που είναι ο Πατήρ. Επομένως, το να εγκλωβίζεται η προσευχή του ιερέα στενά και αποκλειστικά στην ανθρώπινη μορφή του Χριστού, αγνοώντας την Τριαδική σχέση και την αναφορά προς τον Πατέρα, αποτελεί για τον Ζηζιούλα θεολογικό ατόπημα και αλλοίωση της ορθής εκκλησιολογικής και λειτουργικής συνείδησης.
ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΔΟΞΑΖΕΤΑΙ Ο ΠΛΑΝΟΣ ΑΥΤΟΣ ΣΑΝ ΙΣΑΞΙΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡ. ΠΑΛΑΜΑ.
«1. Η επισκοπική προεδρεία της Θείας Ευχαριστίας είναι το κύριο και κατ’ εξοχήν έργο του Επισκόπου. Από την ιδιότητα του αυτή «πηγάζει όλη η εξουσία του Επισκόπου, όχι μόνον η αγιαστική αλλά και η λεγόμενη διοικητική». Έτσι ο Επίσκοπος «έχει ως κύριον έργον του πρωταρχικόν να ηγείται της Θείας Ευχαριστίας, όλα τα άλλα έργα του είναι δευτερεύοντα» (σ. 5).
2. Ο Επίσκοπος, συνεπώς, «όταν διοικεί, δεν ασκεί διοίκησιν, αλλά προεκτείνει σε όλους τους τομείς της ζωής της Εκκλησίας τη χάρη και την ευλογία της Θείας Ευχαριστίας, της οποίας προΐσταται». «Όλα στην Εκκλησία γίνονται με την ευλογία του Επισκόπου», εφ’ όσον ο Επίσκοπος «είναι προεστώς της Θείας Ευχαριστίας» (σ. 6).
3. Ο Επίσκοπος εικονίζει, ως προεστώς της Εκκλησίας, «τον Βασιλέα Χριστόν όπως θα έλθει στη Βασιλεία του», με λαμπρότητα και ακτινοβολία!
4. Η Θεία Λειτουργία είναι εντελώς αδιανόητος χωρίς την έννοια του εικονισμού. Αλλά όταν λέμε ότι ο Επίσκοπος στη Θεία Ευχαριστία είναι εικών του Χριστού, «δεν μπορούμε να το κατανοήσουμε αυτό, διότι χάσαμε πλέον τη γλώσσα της εικόνος της εκκλησιαστικής ζωής» (σ. 7).
5. Πάντως, εφ’ όσον «ο Επίσκοπος είναι εικών του Χριστού, δεν μπορούμε να παρακάμψουμε την εικόνα του και να πάμε απευθείας στο πρωτότυπο … Με άλλα λόγια, δεν μπορούμε να προσευχόμαστε στον Χριστό (σημείωση: απ’ ευθείας), αλλά πρέπει να παρεμβάλλεται η εικόνα του Επισκόπου» (σ. 7). «Υπάρχουν βέβαια ακόμη πολλοί που βλέπουν στο πρόσωπο του Επισκόπου τον ίδιο τον Χριστό, αλλά ο αριθμός τους μειώνεται διαρκώς και χάνεται η εικονολογική αντίληψη των δρωμένων της Θείας Ευχαριστίας» (σ. 8).
6. «Εάν η επικοινωνία μας με τον Θεό παρακάμπτει τον άνθρωπο (Επίσκοπο), τότε η επικοινωνία αυτή πραγματοποιείται μέσω της φαντασίας» (σ. 9).
7. «Το μνημόσυνο του Επισκόπου κατά τη Θεία Λειτουργία αποτελεί το πλέον καίριο στοιχείο, που αναδεικνύει τη Θεία Ευχαριστία επισκοποκεντρικό γεγονός στην ζωή της Εκκλησίας» (σ. 10).
8. «Το γεγονός ότι ο ιερεύς, όταν πρόκειται να τελέσει τη Θεία Ευχαριστία, λαμβάνει καιρόν … και από τον θρόνο του Επισκόπου, έστω και αν είναι κενός, δείχνει ότι και όταν ακόμη δεν λειτουργεί ο Επίσκοπος, αυτός είναι το κέντρο της Θείας Ευχαριστίας» (σ. 10).»
ΕΟΡΤΑΣΘΗΚΕ ΛΟΙΠΟΝ Η ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΝΙΚΑΙΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΚΕΠΗ ΤΗΣ ΜΕΤΕΝΣΑΡΚΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΣΤΟ ΖΗΖΙΟΥΛΑ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου