ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 2
… Ὁ ἁμαρτωλός ἄνθρωπος ζεῖ παρά φύσιν, ἐνῶ ὁ ἅγιος ἄνθρωπος -κάθε χριστιανός πρέπει να εἶναι ἄγιος- ζεῖ κατά φύσιν. Αὐτά πρέπει να τονι σθοῦν καὶ νὰ ληφθοῦν ὑπ' ὄψιν, γιατί γίνεται τόσος λόγος ὅτι αὐτό ἐδῶ εἶναι φυσικό, ἐκεῖνο ἐκεῖ εἶναι φυσικό, αὐτό εἶναι ἀφύσικο, τὸ ἄλλο εἶναι ἀφύσικο.
***
Ἀπὸ τὴν ἡλικία περίπου τῶν δώδεκα ἑτῶν ἀρχίζει ἡ περίοδος τῆς ἐφηβείας, ἡ ὁποία πάντως εἶναι, γιὰ πολλούς καὶ διαφόρους λόγους, ἡ πιο κρίσιμη στη ζωή τοῦ ἀνθρώπου και αὐτό ὅλοι το παραδέχονται. Οἱ πιο πολλοί ἀπὸ τοὺς παρόντες μᾶλλον τὴν ἔχετε περάσει ἢ εἶστε πρὸς τὸ τέλος. Ἀλλά, ἄσχετα ἀπὸ αὐτό, να ρωτήσω: τα χρόνια ἐκεῖνα κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἔφηβος, ποιό κατά τη γνώμη σας εἶναι το πρόβλημα στο ὁποῖο δυσκολεύεται να δώσει λύση ὁ ἴδιος, ἡ ἡ λύση ποὺ θὰ τοῦ ἔδινε κάποιος άλλος θὰ ἦταν ἔξω ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, ἔξω ἀπό αὐτό πού θεω ρεῖ ὁ ἴδιος ὡς φυσική κατάσταση, καὶ ἐπομένως θα ήταν μια λύση ἀφ' ὑψηλοῦ ἐπιβεβλημένη, σαν δη λαδὴ νὰ τοῦ ἔλεγε: «Κάνε αὐτό, ἄσχετα ἂν μπορεῖς ἡ ὄχι»
Κατ' ἀρχὴν νὰ σᾶς θέσω τὸ ἐρώτημα ὡς ἐξῆς: κατά τὴν ἐφηβική ἡλικία τὸ μόνο καινούργιο που ἐμφανίζεται στὸν ἄνθρωπο καὶ τὸ ὁποῖο δημιουργεῖ προβλήματα εἶναι ἡ ἤβη ἡ εἶναι καὶ ἄλλες πραγματικότητες, Δὲν μποροῦμε νὰ κρυβόμαστε πίσω ἀπὸ τὸ δάχτυλο. Δεν γίνεται να κάνουμε πώς δέν βλέπου με μερικά πράγματα οὔτε μποροῦμε νὰ τὰ άγνο οῦμε. Δὲν ἐπιτρέπεται. Οφείλουμε κατά πρόσωπο καὶ ὠμὰ νὰ τὰ βλέπουμε κάτω ἀπὸ τὴν ἀλήθεια καί τὴ σκέπη τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ τὰ ἀντιμετωπίζουμε κατά τον ὀρθό τρόπο.
Ἀπό ὅ,τι ἐγώ ἔχω καταλάβει καί ἀπό ὅ,τι, τέλος πάντων, ἔχω γνωρίσει, δέν εἶναι τυχαῖο τό ὅτι μετά τὰ δώδεκα χρόνια ὁ νέος καί ἡ νέα ἀρχίζουν να γί-νονται κάτι ἄλλο. Αὐτό δέν συμβαίνει για να φέρει μιά ἀναστάτωση ἤ γιά νά δημιουργήσει ὁρισμένα προβλήματα ἤ γιά να συντελέσει, ὥστε ὁ ἄνθρω-πος νὰ βγεῖ λίγο ἀπό τά λογικά του καί νά ζεῖ μιά τρελή ζωή. Οὔτε ἐπίσης ὁ νέος καί ἡ νέα γίνονται κάτι ἄλλο, ἁπλῶς διότι καί ὁ ἕνας καί ἡ ἄλλη πρέ-πει νὰ καταστοῦν ἱκανοί, γιά νά δημιουργήσουν νέους ἀνθρώπους. Δέν μποροῦμε νά περιορίσουμε ἐκεῖ τὸ θέμα. Διότι, ἄν το περιορίσουμε ἐκεῖ, τότε πρός τί οἱ ἀλλοιώσεις, οἱ μεταβολές, οἱ ἀναστατώ-σεις καί ἡ ὅλη κρίση πού δημιουργεῖται; Πρός τί;
«Ἵνα ἐν ἡμῖν ἔν ὦσιν»
Βέβαια, τώρα θὰ δοῦμε τόν ἄνθρωπο στήν κα-τάσταση πού βρίσκεται μετά την πτώση. Πρίν ἀπό την πτώση δέν γνωρίζουμε ἀκριβῶς πῶς ἦταν ἡ βιολογική καί ἡ γενικότερη κατάστασή του. Ἐμεῖς ξέρουμε ὅ,τι βλέπουμε μετά την πτώση. Ὁ καθένας πού ἔρχεται στον κόσμο αὐτόν, μολονότι μαζί μέ ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους εἶναι ὁ ἕνας ἄνθρω-πος -ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος-ὡστόσο, ἀποτελεῖ ἕνα ξεχωριστό πρόσωπο. Αὐτό φαίνεται ὅτι μένει για πάντα, μένει αἰωνίως. Δηλα-δή, καί στήν ἄλλη ζωή δέν θά εἴμαστε φύρδην μί γδην. Δὲν θὰ εἴμαστε σε μιά κατάσταση πού δέν θά ἔχουμε συνείδηση ὅτι ὁ καθένας εἶναι ξεχωρι-στο πρόσωπο, ὥστε νά μπορεῖ νά λέει: «Ἐγώ κι ἐσύ, καί οἱ δύο μαζί ἀπευθυνόμαστε στόν Θεό. Ἐσύ, ἐγώ, ὁ ἄλλος καί ὅλοι μαζί ὡς ἕνα ἐγώ ἀπευθυνόμαστε στο Σύ τοῦ Θεοῦ».
Ὁ ἄνθρωπος θὰ ἔχει σαφή καί πολύ ξεκαθαρισμένη συνείδηση ὅτι εἶναι ἕνα ξεχωριστό πρόσωπο, καί θά εἶναι σε μιά τέτοια κατάσταση πού δέν θά χωρίζεται ἀπό τούς ἄλλους, ἀλλά θὰ ἑνώνεται μέαὐτούς. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος χωρίζεται ἀπό τούς ἄλλους, εἶναι ἄτομο, καί αὐτός ὁ χωρισμός μᾶς μα-στίζει μετά την πτώση. Με τὴν ἐν Χριστῷ ἀναγέννηση ὁ ἄνθρωπος γίνεται πρόσωπο. Πρόσωπο ὁ ἕνας, ὁ ἄλλος, ὁ τρίτος, καί ὅλοι αὐτοί, ἐνόσῳ εἶναι πρόσωπα, εἶναι ἑνωμένοι ὡς μία ἀνθρωπότητα.
Εἶναι φοβερό, εἶναι συγκλονιστικό αὐτό τό ὁποῖο λέει ὁ Κύριος στη λεγόμενη ἀρχιερατική προσευχή πού ἔκανε πρό τοῦ πάθους, ἀφοῦ τελείω-σε τόν ἐκτεταμένο λόγο πρός τούς μαθητάς του, τὸν ὁποῖο ἀναφέρει ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης. Ἀπευθυνόμενος πρός τόν Πατέρα, τόν παρακαλεῖ γιά τούς μαθητάς του πρῶτα καί στή συνέχεια γιά ὅσους θά πιστέψουν διά τῶν μαθητῶν εἰς Αὐτόν: «...ἵνα καί αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἔν ὦσιν». «Ἐν ἡμῖν», δη-λαδή ἐν τῇ Ἁγία Τριάδι, νά εἶναι καί αὐτοί ἕνα. Στη συνέχεια πάλι ἐπανέλαβε: «...ἵνα ὦσιν ἔν, καθώς ἡμεῖς ἐν ἐσμεν».3
Ὁ Πατήρ, ὁ Υἱός καί τό Αγιο Πνεῦμα εἶναι ἡ μία Θεότης. Ωστόσο, ὁ Πατήρ εἶναι πρόσωπο, ὁ Υιός εἶναι πρόσωπο, τό Αγιο Πνεῦμα εἶναι πρόσω-πο. Ὁ Υιός γίνεται σάρκα, γίνεται ἄνθρωπος· δέν γίνεται ὁ Πατήρ ἤ τό Αγιο Πνεῦμα. Βέβαια, μέσα στὸν Υἱό εἶναι ἡ Θεότης, ἀλλά ὁ Πατήρ δέν γίνε-ται ἄνθρωπος, τὸ Πνεῦμα τὸ Αγιο δέν γίνεται ἄνθρωπος. Τὸ Πνεῦμα τὸ Αγιο μένει στὴν Ἐκκλη-σία ὡς Πνεῦμα Αγιο.
«ἵνα ἐν ἡμῖν ἔν ὦσιν». Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἐν τῇ Ἁγία Τριάδι να γίνουν ἕνα, μέ αὐτή τήν ἔννοια: πρόσωπο ὁ ἕνας, πρόσωπο ὁ ἄλλος, πρόσωπο ὁ τρίτος, καί ὅλοι μαζί νά εἶναι ἡ μία ἀνθρωπότητα. Ὅσο εἶναι πρόσωπα, ὅσο μένουν στην κατάσταση τοῦ προσώπου, μποροῦν νὰ εἶναι πραγματικά ένωμένοι μέ τούς ἄλλους. Μόλις παύουν νά εἶναι πρό-σωπα καί πέφτουν στην κατάσταση τοῦ ἀτόμου, δέν εἶναι ἑνωμένοι ἀλλά χωρισμένοι.
Εἶναι αὐτό πού σήμερα μαστίζει τόσο πολύ τοὺς ἀνθρώπους. Βρέστε ἕναν ἄνθρωπο, ἀκόμη καί ἀνάμεσα στούς πιό καλούς χριστιανούς, πού νά εἶναι ἑνωμένος μέ τόν ἄλλο. Ὁ καθένας μας ἔχει κλειστεῖ στὸν ἑαυτό του. Δέν ξέρω βέβαια, ἀλλά ὑποθέτω ὅτι ἀκόμη καί ἀνάμεσα στά ἀνδρόγυνα εἶναι κάτι πολύ σπάνιο νά ὑπάρχουν ἀνδρόγυνα ποὺ νὰ εἶναι οἱ σύζυγοι μὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια ἑνωμένοι. Νά εἶναι πρόσωπο ὁ ἕνας, πρόσωπο ὁ ἄλλος, καὶ νὰ εἶναι ἑνωμένοι ὡς ἕνας ἄνθρωπος.
Το κύριο χαρακτηριστικό τοῦ ἀνθρώπου κατά την εἴσοδό του στην περίοδο τῆς ἐφηβείας
Ἔρχεται ὁ ἄνθρωπος στον κόσμο καί μεγαλών νει κοντά στούς γονεῖς του, διανύοντας κατ' ἀρχὴν την παιδική ἡλικία, ἀλλά ἀλίμονο, εάν μείνει σ' αὐτή τήν παιδική κατάσταση. Ὁ ἅγιος Εἰρηναῖος λέει ὅτι ὁ Ἀδάμ καί ἡ Εὔα μέσα στον παράδεισο πλάσθηκαν τέλειοι μέν ἀλλὰ στὴν ἡλικία τοῦ παι-διοῦ, μέ σκοπό, ἐφαρμόζοντας το θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὑπακούοντας στην εντολή τοῦ Θεοῦ, ἔχοντας καί τή χάρη τοῦ Θεοῦ, σιγά-σιγά νὰ ἐνηλικιωθοῦν. Μέ σκοπό, θα λέγαμε, να φθάσουν «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ», ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Κάθε ἄνθρωπος, καθώς βα-πτίζεται καί εἰσέρχεται ἔτσι στο σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι ἀπό αὐτή τήν πλευρά ἕνα νήπιο.
Λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅτι ὁ Κύριος «ἔδωκε τούς μέν ἀποστόλους, τούς δέ προφήτας, τούς δὲ εὐαγγελιστάς, τούς δέ ποιμένας καί διδασκάλους, πρός τόν καταρτισμόν τῶν ἁγίων ... μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες ... εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ». Δηλαδή, για να ἀνδρωθοῦν «οἱ πάντες», μὲ τὴν ἔννοια πέρα ὡς πέρα να χριστοποιηθούν κατά χάριν· ὄχι κατ' οὐσίαν.
Ὁ ἄνθρωπος κατά την παιδική του ἡλικία εἶναι ἕνα ἀθῶο πλάσμα. Ὅσο βέβαια εἶναι, γιατί μερικά ἀπὸ τὰ παιδιά εἶναι πολύ χειρότερα ἀπό τοὺς μεγάλους. Ἐν πάση περιπτώσει, ἔχει τὴν παι-δική ἀφέλεια, τὴν παιδική ἀγαθότητα, την παιδική ἀθωότητα. Πάντως, εἶναι ἕνα παιδί δὲν εἶναι ἄνδρας τέλειος.
Ἀπό ὅ,τι ἐγώ καταλαβαίνω, το παιδί, ἀκριβῶς λόγῳ αὐτῆς τῆς καταστάσεως τῆς παιδικότητος στὴν ὁποία βρίσκεται, δέν εἶναι ἀπαγκιστρωμένο ἀπὸ τοὺς γονεῖς. Καί μάλιστα, ἔχει μια τέτοια σχέση μὲ τοὺς γονεῖς, πού δέν μπορεῖ πολύ-πολύ ἐλεύθερα ὡς πρόσωπο, μέ τήν ἔννοια πού εἴπαμε, να ἔλθει σε κοινωνία μέ τόν Θεό. Αὐτό βέβαια ἕνας λόγος εἶναι. Ὁ Θεός τά κανονίζει αὐτά ὅπως θέλει, ἀλλά, ὅσο ἐμεῖς μποροῦμε νὰ καταλάβουμε, κάπως ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα.
Ὅπως ἐπίσης, στην κατάσταση αὐτή τῆς παι-δικότητος, ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νὰ ἔλθει σε κοι-νωνία καί σὲ ἐλεύθερη σχέση μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους, γιατί ἔχει ἕνα δεσμό μέ τούς γονεῖς καὶ ἕναν περιορισμό, καθώς εἶναι κάτω ἀπό τήν ἐπίβλεψή τους. Γι' αὐτό, ὅταν παρουσιάζεται ἡ ἐφηβεία, ἢ καλύτερα κατά τήν εἴσοδό του στήν πε-ρίοδο τῆς ἐφηβείας, μέσα στήν ὅλη ἀναστάτωση που δημιουργείται σωματικά, βιολογικά, ψυχικά, πνευματικά, συναισθηματικά, θά ἔλεγε κανείς ὅτι το κύριο χαρακτηριστικό εἶναι ὅτι τὸ μέχρι χθές παιδί ἀρχίζει τώρα νὰ ἀποκτᾶ ἕνα εἶδος αὐτονομίας· ἀρχίζει να τολμά νά κάνει μιά ἔξοδο ἀπό τήν οἰκογένεια, νὰ ἔχει μια τάση άνεξαρτησίας ἀπό τοὺς γονεῖς.
Σχεδόν δὲν ὑπάρχει γονέας, ὁ ὁποῖος κυριολε-κτικά νὰ μὴν ἀναστατώνεται, καθώς βλέπει το παι-δί του -τον γιό του ή την κόρη του- νὰ ἀρχίζει, μπαίνοντας σ' αὐτή τήν ἡλικία, νὰ ζεῖ μὲ αὐτή τήν τάση τῆς ἐξόδου, τῆς χειραφετήσεως, μὲ αὐτή τήν τάση τῆς αὐτονομίας καί τῆς ἀνεξαρτησίας. Δὲν ὑπάρχει, ἐξ ὅσων ἐγώ γνωρίζω, γονέας πού λίγο πολύ δέν ταράσσεται, καθώς δέν γνωρίζει ἀκριβῶς τα πράγματα.
Γι' αὐτό ἔρχονται οἱ γονεῖς, κυρίως οἱ μητέρες, κατατρομαγμένοι, ἀνήσυχοι καὶ λένε: «Το παιδί μου, πού ἦταν τόσο καλό, τόσο ὑπάκουο, πού ήταν τόσο ἥσυχο, τόσο φρόνιμο, πού ἔκανε ὅ,τι ἔκανε με τὰ παιδιά, ἀλλά ἐρχόταν στο σπίτι καὶ μοῦ τὰ ἔλε-γε ὅλα, καί μέ ρωτούσε, το παιδί μου αὐτό τώρα κλείστηκε στον ἑαυτό του. Δέν με ρωτάει οὔτε μοῦ ἀναφέρει τί κάνει». Λίγο πολύ ὅλοι οἱ γονεῖς ἔχουν αὐτό τό παράπονο.
Αὐτή ἡ ἔξοδος τοῦ ἀνθρώπου, αὐτή ἡ ἔξοδος τοῦ μέχρι χθές παιδιοῦ, πού τώρα γίνεται ἔφηβος, εἶναι κάτι φυσικό, ὄχι μόνο σε σχέση μὲ αὐτές τις ἀναστατώσεις πού δημιουργοῦνται μέσα του, ἀλλά καί σε σχέση μ' ἐκεῖνο ποὺ εἶπα πιό μπροστά. Ὅτι δηλαδή ὁ ἄνθρωπος σιγά-σιγά, παρ' ὅλο πού ὡς παιδί βρίσκεται σε μια ἀθωότητα, σε μια ἀγαθή κατάσταση, πρέπει νὰ ἐξέλθει ὄχι ἀπὸ τὴν ἀθωό-τητα καί τὴν ἀγαθότητα ἀλλά ἀπὸ τὴν παιδικότη-τα και να προχωρήσει πρός τὴν ἐνηλικίωση καὶ ὡς πρὸς τὸ σῶμα καὶ ὡς πρὸς τὴν ψυχή, ἀλλὰ νὰ προχωρήσει καὶ στὴν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἐνηλικίωση, ὥστε νὰ γίνει πρόσωπο μέ ὅλη τή σημασία τῆς λέξεως, γιὰ νὰ μπορέσει ἔτσι να ἔλθει σε κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καί μέ τόν Θεό.
Μπορεῖ νὰ πέφτω ἔξω -καί παρακαλῶ νὰ μήν παίρνετε κατά γράμμα ὅλα αὐτά πού λέμε- ἀλλά νομίζω ὅτι ἡ σωτηρία, ἡ ἐν Χριστῷ ζωή μας, ἡ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ζωή μας δέν εἶναι κάτι που γίνεται μαγικά, ἀλλὰ εἶναι ἕνα γεγονός που λαμβάνει χώ-ραν κατά τέτοιον τρόπο, πού ὁ ἄνθρωπος τό αἰσθάνεται, μπορεί να το παρακολουθεῖ καί νά τό ζεῖ, καὶ γι' αὐτό ἄλλος τό ζεῖ περισσότερο καί ἄλλος λιγότερο. Οἱ Πατέρες τονίζουν καί λένε ὅτι ἡ πνευματική ζωή εἶναι ἕνα συνειδητό γεγονός.7 Είναι κάτι πού το ζεῖ κανείς, το νιώθει, τό αἰσθά-νεται, και όχι μόνο το πιστεύει δηλαδή δέν πι-στεύει ἁπλῶς ὅτι ζεῖ πνευματικά. Πιστεύει ὁ ἄνθρωπος στον Θεό, ἀλλά μέ τελικό σκοπό να ζήσει ζωντανά τον Χριστό, να ζήσει ζωντανά το Αγιο Πνεῦμα, να ζήσει ζωντανά, αἰσθητά καί «γνωστῶς», ὅπως λέει χαρακτηριστικά ἕνας ἅγιος, τὴν πνευματική ζωή. Δέν εἶναι κάτι που γίνεται κατά ἕνα μαγικό καί ἀόριστο τρόπο.
Επομένως, κατά την πορεία τῆς φυσιολογικῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἀνθρώπου -τῆς ψυχικής, τῆς δια-νοητικῆς ἀλλά καί τῆς πνευματικῆς ὅλο καί ἔρχε ται σε κατάσταση τέτοια ὁ άνθρωπος, πού ἀποκτά ἀνάλογη ἱκανότητα, για να συμμετάσχει σ' αὐτό το γεγονός πού ὁ Θεός θα δημιουργήσει μέσα του: στο γεγονός τῆς ἀναγεννήσεως, στο γεγονός τῆς σωτηρίας, στο γεγονός τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Χριστό, μὲ τὸ
Αγιο Πνεύμα.
Ἡ ἔξοδος λοιπόν αυτή που γίνεται μὲ τὴν εἶσοδο στην εφηβική ἡλικία, εἶναι το χαρακτηριστικό τοῦ ἐφήβου. Καὶ ἐνῶ μέχρι τώρα το παιδί ήταν ξένο πρός τούς ἄλλους ἀνθρώπους καί πολύ-πολύ γνωστό καί οἰκεῖο στούς δικούς του, με την εἴσοδο στην έφη-βεία σάν νὰ ἀρχίζει να γίνεται ξένο στο σπίτι και ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά γνωστό πρός τοὺς ἔξω. Θέλει νὰ ἔρθει σε γνωριμία, σε σχέση, θέλει να ἔρθει σε ἐπικοινωνία και διάλογο μὲ ἄλλους ἀνθρώπους. Τρόπον τινά, τὸ ἔχει ἀνάγκη ἡ προσωπικότητά του ἡ προσωπικότητα μὲ τὴν ἔννοια τή χριστιανική και ὄχι μὲ τὴν ἔννοια την ψυχολογική. Ἡ ὕπαρξή του, γιὰ νὰ τελειοποιηθεῖ σε πρόσωπο ἐν Χριστῷ, ἔχει ἀνάγκη να φύγει, κατά κάποιον τρόπο, ἀπό τή στενή φωλιά τῆς οἰκογένειας, που ήταν χρήσιμη ὥς τα δώδεκα χρόνια, καί νὰ ἀναπτυχθεῖ σὲ μιὰ εὐρύ-τερη φωλιά, ὥστε στη συνέχεια νὰ ἀγαπήσει τοὺς γονεῖς περισσότερο καί νά ἔρθει πιὸ ἐλεύθερα σε στενότερη κοινωνία μαζί τους, καθώς θα βρίσκεται σὲ μιὰ πιὸ ἀνδρωμένη κατάσταση ὅπως ἐπίσης να ἔρθει σε κοινωνία καί μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους.
Αὐτή ἡ ἔξοδος γιά τούς πολλούς -ὑπάρχουν καὶ οἱ ἐξαιρέσεις- ἄν προχωρήσει καί ἐξελιχθεῖ και νονικά, θὰ φθάσει στην τέλεια ἕνωση μέ ἕνα ἄλλο πρόσωπο στον γάμο. Ἀπό ὅ,τι ἐγώ καταλαβαίνω καὶ μὲ βάση ὅσα ξέρω καί ἀπό τούς Πατέρες, αὐτή ἡ ἕνωση, ὅταν γίνονται ὅλα αὐτά κατά ἕναν ὁμαλό καί σωστό τρόπο, σύν τοῖς ἄλλοις συντελεῖ στο να ἐξέλθει κανείς τελικά τελείως ἀπό τόν ἑαυτό του καὶ νὰ δοθεῖ σε κάποιον ἄλλο. Ὅταν αὐτό γίνει ἐν Χριστῷ, εἶναι μιά μεγάλη ἐπιτυχία. Ἀπό κεῖ καί πέρα, θὰ ἔλεγε κανείς, ἀνοίγει διάπλατα ἡ ψυχή τις πόρτες της, τά παράθυρά της, γιατί δέν ὑπάρ-χει πλέον κάτι πού νά τήν κρατάει κλειστή, καί εἰσρέει μέσα της ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι, γίνεται ὁ ἄνθρωπος πραγματικά ἄνθρωπος, πραγματικά πρόσωπο, καί ἔπειτα μπορεῖ νά ἔχει κοινωνία εἰδική καί στενή μέ τή σύζυγο ἤ τόν σύζυγο, καί γενικότερη κοινωνία καί ἕνωση μέ ὅλους τούς ἀνθρώπους· καί μαζί μέ ὅλους τούς ἀνθρώπους νά ἔχει κοινωνία μέτόν Θεό. Ὅλα αὐτά φυσικά ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
Συνεχίζεται
***
Ἀπὸ τὴν ἡλικία περίπου τῶν δώδεκα ἑτῶν ἀρχίζει ἡ περίοδος τῆς ἐφηβείας, ἡ ὁποία πάντως εἶναι, γιὰ πολλούς καὶ διαφόρους λόγους, ἡ πιο κρίσιμη στη ζωή τοῦ ἀνθρώπου και αὐτό ὅλοι το παραδέχονται. Οἱ πιο πολλοί ἀπὸ τοὺς παρόντες μᾶλλον τὴν ἔχετε περάσει ἢ εἶστε πρὸς τὸ τέλος. Ἀλλά, ἄσχετα ἀπὸ αὐτό, να ρωτήσω: τα χρόνια ἐκεῖνα κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἔφηβος, ποιό κατά τη γνώμη σας εἶναι το πρόβλημα στο ὁποῖο δυσκολεύεται να δώσει λύση ὁ ἴδιος, ἡ ἡ λύση ποὺ θὰ τοῦ ἔδινε κάποιος άλλος θὰ ἦταν ἔξω ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, ἔξω ἀπό αὐτό πού θεω ρεῖ ὁ ἴδιος ὡς φυσική κατάσταση, καὶ ἐπομένως θα ήταν μια λύση ἀφ' ὑψηλοῦ ἐπιβεβλημένη, σαν δη λαδὴ νὰ τοῦ ἔλεγε: «Κάνε αὐτό, ἄσχετα ἂν μπορεῖς ἡ ὄχι»
Κατ' ἀρχὴν νὰ σᾶς θέσω τὸ ἐρώτημα ὡς ἐξῆς: κατά τὴν ἐφηβική ἡλικία τὸ μόνο καινούργιο που ἐμφανίζεται στὸν ἄνθρωπο καὶ τὸ ὁποῖο δημιουργεῖ προβλήματα εἶναι ἡ ἤβη ἡ εἶναι καὶ ἄλλες πραγματικότητες, Δὲν μποροῦμε νὰ κρυβόμαστε πίσω ἀπὸ τὸ δάχτυλο. Δεν γίνεται να κάνουμε πώς δέν βλέπου με μερικά πράγματα οὔτε μποροῦμε νὰ τὰ άγνο οῦμε. Δὲν ἐπιτρέπεται. Οφείλουμε κατά πρόσωπο καὶ ὠμὰ νὰ τὰ βλέπουμε κάτω ἀπὸ τὴν ἀλήθεια καί τὴ σκέπη τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ τὰ ἀντιμετωπίζουμε κατά τον ὀρθό τρόπο.
Ἀπό ὅ,τι ἐγώ ἔχω καταλάβει καί ἀπό ὅ,τι, τέλος πάντων, ἔχω γνωρίσει, δέν εἶναι τυχαῖο τό ὅτι μετά τὰ δώδεκα χρόνια ὁ νέος καί ἡ νέα ἀρχίζουν να γί-νονται κάτι ἄλλο. Αὐτό δέν συμβαίνει για να φέρει μιά ἀναστάτωση ἤ γιά νά δημιουργήσει ὁρισμένα προβλήματα ἤ γιά να συντελέσει, ὥστε ὁ ἄνθρω-πος νὰ βγεῖ λίγο ἀπό τά λογικά του καί νά ζεῖ μιά τρελή ζωή. Οὔτε ἐπίσης ὁ νέος καί ἡ νέα γίνονται κάτι ἄλλο, ἁπλῶς διότι καί ὁ ἕνας καί ἡ ἄλλη πρέ-πει νὰ καταστοῦν ἱκανοί, γιά νά δημιουργήσουν νέους ἀνθρώπους. Δέν μποροῦμε νά περιορίσουμε ἐκεῖ τὸ θέμα. Διότι, ἄν το περιορίσουμε ἐκεῖ, τότε πρός τί οἱ ἀλλοιώσεις, οἱ μεταβολές, οἱ ἀναστατώ-σεις καί ἡ ὅλη κρίση πού δημιουργεῖται; Πρός τί;
«Ἵνα ἐν ἡμῖν ἔν ὦσιν»
Βέβαια, τώρα θὰ δοῦμε τόν ἄνθρωπο στήν κα-τάσταση πού βρίσκεται μετά την πτώση. Πρίν ἀπό την πτώση δέν γνωρίζουμε ἀκριβῶς πῶς ἦταν ἡ βιολογική καί ἡ γενικότερη κατάστασή του. Ἐμεῖς ξέρουμε ὅ,τι βλέπουμε μετά την πτώση. Ὁ καθένας πού ἔρχεται στον κόσμο αὐτόν, μολονότι μαζί μέ ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους εἶναι ὁ ἕνας ἄνθρω-πος -ὅλοι οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος-ὡστόσο, ἀποτελεῖ ἕνα ξεχωριστό πρόσωπο. Αὐτό φαίνεται ὅτι μένει για πάντα, μένει αἰωνίως. Δηλα-δή, καί στήν ἄλλη ζωή δέν θά εἴμαστε φύρδην μί γδην. Δὲν θὰ εἴμαστε σε μιά κατάσταση πού δέν θά ἔχουμε συνείδηση ὅτι ὁ καθένας εἶναι ξεχωρι-στο πρόσωπο, ὥστε νά μπορεῖ νά λέει: «Ἐγώ κι ἐσύ, καί οἱ δύο μαζί ἀπευθυνόμαστε στόν Θεό. Ἐσύ, ἐγώ, ὁ ἄλλος καί ὅλοι μαζί ὡς ἕνα ἐγώ ἀπευθυνόμαστε στο Σύ τοῦ Θεοῦ».
Ὁ ἄνθρωπος θὰ ἔχει σαφή καί πολύ ξεκαθαρισμένη συνείδηση ὅτι εἶναι ἕνα ξεχωριστό πρόσωπο, καί θά εἶναι σε μιά τέτοια κατάσταση πού δέν θά χωρίζεται ἀπό τούς ἄλλους, ἀλλά θὰ ἑνώνεται μέαὐτούς. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος χωρίζεται ἀπό τούς ἄλλους, εἶναι ἄτομο, καί αὐτός ὁ χωρισμός μᾶς μα-στίζει μετά την πτώση. Με τὴν ἐν Χριστῷ ἀναγέννηση ὁ ἄνθρωπος γίνεται πρόσωπο. Πρόσωπο ὁ ἕνας, ὁ ἄλλος, ὁ τρίτος, καί ὅλοι αὐτοί, ἐνόσῳ εἶναι πρόσωπα, εἶναι ἑνωμένοι ὡς μία ἀνθρωπότητα.
Εἶναι φοβερό, εἶναι συγκλονιστικό αὐτό τό ὁποῖο λέει ὁ Κύριος στη λεγόμενη ἀρχιερατική προσευχή πού ἔκανε πρό τοῦ πάθους, ἀφοῦ τελείω-σε τόν ἐκτεταμένο λόγο πρός τούς μαθητάς του, τὸν ὁποῖο ἀναφέρει ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης. Ἀπευθυνόμενος πρός τόν Πατέρα, τόν παρακαλεῖ γιά τούς μαθητάς του πρῶτα καί στή συνέχεια γιά ὅσους θά πιστέψουν διά τῶν μαθητῶν εἰς Αὐτόν: «...ἵνα καί αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἔν ὦσιν». «Ἐν ἡμῖν», δη-λαδή ἐν τῇ Ἁγία Τριάδι, νά εἶναι καί αὐτοί ἕνα. Στη συνέχεια πάλι ἐπανέλαβε: «...ἵνα ὦσιν ἔν, καθώς ἡμεῖς ἐν ἐσμεν».3
Ὁ Πατήρ, ὁ Υἱός καί τό Αγιο Πνεῦμα εἶναι ἡ μία Θεότης. Ωστόσο, ὁ Πατήρ εἶναι πρόσωπο, ὁ Υιός εἶναι πρόσωπο, τό Αγιο Πνεῦμα εἶναι πρόσω-πο. Ὁ Υιός γίνεται σάρκα, γίνεται ἄνθρωπος· δέν γίνεται ὁ Πατήρ ἤ τό Αγιο Πνεῦμα. Βέβαια, μέσα στὸν Υἱό εἶναι ἡ Θεότης, ἀλλά ὁ Πατήρ δέν γίνε-ται ἄνθρωπος, τὸ Πνεῦμα τὸ Αγιο δέν γίνεται ἄνθρωπος. Τὸ Πνεῦμα τὸ Αγιο μένει στὴν Ἐκκλη-σία ὡς Πνεῦμα Αγιο.
«ἵνα ἐν ἡμῖν ἔν ὦσιν». Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἐν τῇ Ἁγία Τριάδι να γίνουν ἕνα, μέ αὐτή τήν ἔννοια: πρόσωπο ὁ ἕνας, πρόσωπο ὁ ἄλλος, πρόσωπο ὁ τρίτος, καί ὅλοι μαζί νά εἶναι ἡ μία ἀνθρωπότητα. Ὅσο εἶναι πρόσωπα, ὅσο μένουν στην κατάσταση τοῦ προσώπου, μποροῦν νὰ εἶναι πραγματικά ένωμένοι μέ τούς ἄλλους. Μόλις παύουν νά εἶναι πρό-σωπα καί πέφτουν στην κατάσταση τοῦ ἀτόμου, δέν εἶναι ἑνωμένοι ἀλλά χωρισμένοι.
Εἶναι αὐτό πού σήμερα μαστίζει τόσο πολύ τοὺς ἀνθρώπους. Βρέστε ἕναν ἄνθρωπο, ἀκόμη καί ἀνάμεσα στούς πιό καλούς χριστιανούς, πού νά εἶναι ἑνωμένος μέ τόν ἄλλο. Ὁ καθένας μας ἔχει κλειστεῖ στὸν ἑαυτό του. Δέν ξέρω βέβαια, ἀλλά ὑποθέτω ὅτι ἀκόμη καί ἀνάμεσα στά ἀνδρόγυνα εἶναι κάτι πολύ σπάνιο νά ὑπάρχουν ἀνδρόγυνα ποὺ νὰ εἶναι οἱ σύζυγοι μὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια ἑνωμένοι. Νά εἶναι πρόσωπο ὁ ἕνας, πρόσωπο ὁ ἄλλος, καὶ νὰ εἶναι ἑνωμένοι ὡς ἕνας ἄνθρωπος.
Το κύριο χαρακτηριστικό τοῦ ἀνθρώπου κατά την εἴσοδό του στην περίοδο τῆς ἐφηβείας
Ἔρχεται ὁ ἄνθρωπος στον κόσμο καί μεγαλών νει κοντά στούς γονεῖς του, διανύοντας κατ' ἀρχὴν την παιδική ἡλικία, ἀλλά ἀλίμονο, εάν μείνει σ' αὐτή τήν παιδική κατάσταση. Ὁ ἅγιος Εἰρηναῖος λέει ὅτι ὁ Ἀδάμ καί ἡ Εὔα μέσα στον παράδεισο πλάσθηκαν τέλειοι μέν ἀλλὰ στὴν ἡλικία τοῦ παι-διοῦ, μέ σκοπό, ἐφαρμόζοντας το θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὑπακούοντας στην εντολή τοῦ Θεοῦ, ἔχοντας καί τή χάρη τοῦ Θεοῦ, σιγά-σιγά νὰ ἐνηλικιωθοῦν. Μέ σκοπό, θα λέγαμε, να φθάσουν «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ», ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος. Κάθε ἄνθρωπος, καθώς βα-πτίζεται καί εἰσέρχεται ἔτσι στο σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι ἀπό αὐτή τήν πλευρά ἕνα νήπιο.
Λέει ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὅτι ὁ Κύριος «ἔδωκε τούς μέν ἀποστόλους, τούς δέ προφήτας, τούς δὲ εὐαγγελιστάς, τούς δέ ποιμένας καί διδασκάλους, πρός τόν καταρτισμόν τῶν ἁγίων ... μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες ... εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ». Δηλαδή, για να ἀνδρωθοῦν «οἱ πάντες», μὲ τὴν ἔννοια πέρα ὡς πέρα να χριστοποιηθούν κατά χάριν· ὄχι κατ' οὐσίαν.
Ὁ ἄνθρωπος κατά την παιδική του ἡλικία εἶναι ἕνα ἀθῶο πλάσμα. Ὅσο βέβαια εἶναι, γιατί μερικά ἀπὸ τὰ παιδιά εἶναι πολύ χειρότερα ἀπό τοὺς μεγάλους. Ἐν πάση περιπτώσει, ἔχει τὴν παι-δική ἀφέλεια, τὴν παιδική ἀγαθότητα, την παιδική ἀθωότητα. Πάντως, εἶναι ἕνα παιδί δὲν εἶναι ἄνδρας τέλειος.
Ἀπό ὅ,τι ἐγώ καταλαβαίνω, το παιδί, ἀκριβῶς λόγῳ αὐτῆς τῆς καταστάσεως τῆς παιδικότητος στὴν ὁποία βρίσκεται, δέν εἶναι ἀπαγκιστρωμένο ἀπὸ τοὺς γονεῖς. Καί μάλιστα, ἔχει μια τέτοια σχέση μὲ τοὺς γονεῖς, πού δέν μπορεῖ πολύ-πολύ ἐλεύθερα ὡς πρόσωπο, μέ τήν ἔννοια πού εἴπαμε, να ἔλθει σε κοινωνία μέ τόν Θεό. Αὐτό βέβαια ἕνας λόγος εἶναι. Ὁ Θεός τά κανονίζει αὐτά ὅπως θέλει, ἀλλά, ὅσο ἐμεῖς μποροῦμε νὰ καταλάβουμε, κάπως ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα.
Ὅπως ἐπίσης, στην κατάσταση αὐτή τῆς παι-δικότητος, ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νὰ ἔλθει σε κοι-νωνία καί σὲ ἐλεύθερη σχέση μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους, γιατί ἔχει ἕνα δεσμό μέ τούς γονεῖς καὶ ἕναν περιορισμό, καθώς εἶναι κάτω ἀπό τήν ἐπίβλεψή τους. Γι' αὐτό, ὅταν παρουσιάζεται ἡ ἐφηβεία, ἢ καλύτερα κατά τήν εἴσοδό του στήν πε-ρίοδο τῆς ἐφηβείας, μέσα στήν ὅλη ἀναστάτωση που δημιουργείται σωματικά, βιολογικά, ψυχικά, πνευματικά, συναισθηματικά, θά ἔλεγε κανείς ὅτι το κύριο χαρακτηριστικό εἶναι ὅτι τὸ μέχρι χθές παιδί ἀρχίζει τώρα νὰ ἀποκτᾶ ἕνα εἶδος αὐτονομίας· ἀρχίζει να τολμά νά κάνει μιά ἔξοδο ἀπό τήν οἰκογένεια, νὰ ἔχει μια τάση άνεξαρτησίας ἀπό τοὺς γονεῖς.
Σχεδόν δὲν ὑπάρχει γονέας, ὁ ὁποῖος κυριολε-κτικά νὰ μὴν ἀναστατώνεται, καθώς βλέπει το παι-δί του -τον γιό του ή την κόρη του- νὰ ἀρχίζει, μπαίνοντας σ' αὐτή τήν ἡλικία, νὰ ζεῖ μὲ αὐτή τήν τάση τῆς ἐξόδου, τῆς χειραφετήσεως, μὲ αὐτή τήν τάση τῆς αὐτονομίας καί τῆς ἀνεξαρτησίας. Δὲν ὑπάρχει, ἐξ ὅσων ἐγώ γνωρίζω, γονέας πού λίγο πολύ δέν ταράσσεται, καθώς δέν γνωρίζει ἀκριβῶς τα πράγματα.
Γι' αὐτό ἔρχονται οἱ γονεῖς, κυρίως οἱ μητέρες, κατατρομαγμένοι, ἀνήσυχοι καὶ λένε: «Το παιδί μου, πού ἦταν τόσο καλό, τόσο ὑπάκουο, πού ήταν τόσο ἥσυχο, τόσο φρόνιμο, πού ἔκανε ὅ,τι ἔκανε με τὰ παιδιά, ἀλλά ἐρχόταν στο σπίτι καὶ μοῦ τὰ ἔλε-γε ὅλα, καί μέ ρωτούσε, το παιδί μου αὐτό τώρα κλείστηκε στον ἑαυτό του. Δέν με ρωτάει οὔτε μοῦ ἀναφέρει τί κάνει». Λίγο πολύ ὅλοι οἱ γονεῖς ἔχουν αὐτό τό παράπονο.
Αὐτή ἡ ἔξοδος τοῦ ἀνθρώπου, αὐτή ἡ ἔξοδος τοῦ μέχρι χθές παιδιοῦ, πού τώρα γίνεται ἔφηβος, εἶναι κάτι φυσικό, ὄχι μόνο σε σχέση μὲ αὐτές τις ἀναστατώσεις πού δημιουργοῦνται μέσα του, ἀλλά καί σε σχέση μ' ἐκεῖνο ποὺ εἶπα πιό μπροστά. Ὅτι δηλαδή ὁ ἄνθρωπος σιγά-σιγά, παρ' ὅλο πού ὡς παιδί βρίσκεται σε μια ἀθωότητα, σε μια ἀγαθή κατάσταση, πρέπει νὰ ἐξέλθει ὄχι ἀπὸ τὴν ἀθωό-τητα καί τὴν ἀγαθότητα ἀλλά ἀπὸ τὴν παιδικότη-τα και να προχωρήσει πρός τὴν ἐνηλικίωση καὶ ὡς πρὸς τὸ σῶμα καὶ ὡς πρὸς τὴν ψυχή, ἀλλὰ νὰ προχωρήσει καὶ στὴν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ἐνηλικίωση, ὥστε νὰ γίνει πρόσωπο μέ ὅλη τή σημασία τῆς λέξεως, γιὰ νὰ μπορέσει ἔτσι να ἔλθει σε κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καί μέ τόν Θεό.
Μπορεῖ νὰ πέφτω ἔξω -καί παρακαλῶ νὰ μήν παίρνετε κατά γράμμα ὅλα αὐτά πού λέμε- ἀλλά νομίζω ὅτι ἡ σωτηρία, ἡ ἐν Χριστῷ ζωή μας, ἡ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ζωή μας δέν εἶναι κάτι που γίνεται μαγικά, ἀλλὰ εἶναι ἕνα γεγονός που λαμβάνει χώ-ραν κατά τέτοιον τρόπο, πού ὁ ἄνθρωπος τό αἰσθάνεται, μπορεί να το παρακολουθεῖ καί νά τό ζεῖ, καὶ γι' αὐτό ἄλλος τό ζεῖ περισσότερο καί ἄλλος λιγότερο. Οἱ Πατέρες τονίζουν καί λένε ὅτι ἡ πνευματική ζωή εἶναι ἕνα συνειδητό γεγονός.7 Είναι κάτι πού το ζεῖ κανείς, το νιώθει, τό αἰσθά-νεται, και όχι μόνο το πιστεύει δηλαδή δέν πι-στεύει ἁπλῶς ὅτι ζεῖ πνευματικά. Πιστεύει ὁ ἄνθρωπος στον Θεό, ἀλλά μέ τελικό σκοπό να ζήσει ζωντανά τον Χριστό, να ζήσει ζωντανά το Αγιο Πνεῦμα, να ζήσει ζωντανά, αἰσθητά καί «γνωστῶς», ὅπως λέει χαρακτηριστικά ἕνας ἅγιος, τὴν πνευματική ζωή. Δέν εἶναι κάτι που γίνεται κατά ἕνα μαγικό καί ἀόριστο τρόπο.
Επομένως, κατά την πορεία τῆς φυσιολογικῆς ἀναπτύξεως τοῦ ἀνθρώπου -τῆς ψυχικής, τῆς δια-νοητικῆς ἀλλά καί τῆς πνευματικῆς ὅλο καί ἔρχε ται σε κατάσταση τέτοια ὁ άνθρωπος, πού ἀποκτά ἀνάλογη ἱκανότητα, για να συμμετάσχει σ' αὐτό το γεγονός πού ὁ Θεός θα δημιουργήσει μέσα του: στο γεγονός τῆς ἀναγεννήσεως, στο γεγονός τῆς σωτηρίας, στο γεγονός τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Χριστό, μὲ τὸ
Αγιο Πνεύμα.
Ἡ ἔξοδος λοιπόν αυτή που γίνεται μὲ τὴν εἶσοδο στην εφηβική ἡλικία, εἶναι το χαρακτηριστικό τοῦ ἐφήβου. Καὶ ἐνῶ μέχρι τώρα το παιδί ήταν ξένο πρός τούς ἄλλους ἀνθρώπους καί πολύ-πολύ γνωστό καί οἰκεῖο στούς δικούς του, με την εἴσοδο στην έφη-βεία σάν νὰ ἀρχίζει να γίνεται ξένο στο σπίτι και ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά γνωστό πρός τοὺς ἔξω. Θέλει νὰ ἔρθει σε γνωριμία, σε σχέση, θέλει να ἔρθει σε ἐπικοινωνία και διάλογο μὲ ἄλλους ἀνθρώπους. Τρόπον τινά, τὸ ἔχει ἀνάγκη ἡ προσωπικότητά του ἡ προσωπικότητα μὲ τὴν ἔννοια τή χριστιανική και ὄχι μὲ τὴν ἔννοια την ψυχολογική. Ἡ ὕπαρξή του, γιὰ νὰ τελειοποιηθεῖ σε πρόσωπο ἐν Χριστῷ, ἔχει ἀνάγκη να φύγει, κατά κάποιον τρόπο, ἀπό τή στενή φωλιά τῆς οἰκογένειας, που ήταν χρήσιμη ὥς τα δώδεκα χρόνια, καί νὰ ἀναπτυχθεῖ σὲ μιὰ εὐρύ-τερη φωλιά, ὥστε στη συνέχεια νὰ ἀγαπήσει τοὺς γονεῖς περισσότερο καί νά ἔρθει πιὸ ἐλεύθερα σε στενότερη κοινωνία μαζί τους, καθώς θα βρίσκεται σὲ μιὰ πιὸ ἀνδρωμένη κατάσταση ὅπως ἐπίσης να ἔρθει σε κοινωνία καί μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους.
Αὐτή ἡ ἔξοδος γιά τούς πολλούς -ὑπάρχουν καὶ οἱ ἐξαιρέσεις- ἄν προχωρήσει καί ἐξελιχθεῖ και νονικά, θὰ φθάσει στην τέλεια ἕνωση μέ ἕνα ἄλλο πρόσωπο στον γάμο. Ἀπό ὅ,τι ἐγώ καταλαβαίνω καὶ μὲ βάση ὅσα ξέρω καί ἀπό τούς Πατέρες, αὐτή ἡ ἕνωση, ὅταν γίνονται ὅλα αὐτά κατά ἕναν ὁμαλό καί σωστό τρόπο, σύν τοῖς ἄλλοις συντελεῖ στο να ἐξέλθει κανείς τελικά τελείως ἀπό τόν ἑαυτό του καὶ νὰ δοθεῖ σε κάποιον ἄλλο. Ὅταν αὐτό γίνει ἐν Χριστῷ, εἶναι μιά μεγάλη ἐπιτυχία. Ἀπό κεῖ καί πέρα, θὰ ἔλεγε κανείς, ἀνοίγει διάπλατα ἡ ψυχή τις πόρτες της, τά παράθυρά της, γιατί δέν ὑπάρ-χει πλέον κάτι πού νά τήν κρατάει κλειστή, καί εἰσρέει μέσα της ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι, γίνεται ὁ ἄνθρωπος πραγματικά ἄνθρωπος, πραγματικά πρόσωπο, καί ἔπειτα μπορεῖ νά ἔχει κοινωνία εἰδική καί στενή μέ τή σύζυγο ἤ τόν σύζυγο, καί γενικότερη κοινωνία καί ἕνωση μέ ὅλους τούς ἀνθρώπους· καί μαζί μέ ὅλους τούς ἀνθρώπους νά ἔχει κοινωνία μέτόν Θεό. Ὅλα αὐτά φυσικά ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
Συνεχίζεται
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου