ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 4
Τό χαρακτηριστικό τῆς πορείας τοῦ ἐφήβου
Στό σημεῖο αὐτό πρέπει νά ποῦμε ὅτι ἡ ὡρίμανση τοῦ ἀνθρώπου δέν συμβαδίζει ὁπωσδήποτε μέ τήν ἡλικία του. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ἀνθρώ-πων πού μένουν παιδιά, ἐνῶ εἶναι καιρός να προ-χωρήσουν πρός τήν ἐνηλικίωση, πρός τήν ὡρίμαν-ση. Ἐνῶ μεγαλώνει τό σῶμα κάποιου νέου, καί ἐνῶ μπορεῖ νὰ μαθαίνει τά μαθήματα τῆς πρώτης γυμνασίου, τῆς δευτέρας, τῆς τρίτης, τῆς ἕκτης γυμνασίου, πού πρῶτα δέν μποροῦσε νά μάθει, ὅμως γενικότερα μένει στήν κατάσταση τήν παιδική, μένει σε μιά ἀνωριμότητα.
Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετοί αὐτοί οἱ ὁποῖοι φθάνουν στὰ εἴκοσι καὶ εἶναι ἀκόμη παιδιά, φθάνουν στὰ εἴκοσι πέντε –καμιά φορά και στα γηρατειά-καὶ εἶναι παιδιά. Μην παραξενεύεσθε καθόλου. Ἐνῶ δηλαδή σωματικά εἶναι σε θέση να δημιουρ-γήσουν οἰκογένεια, ἐνῶ διανοητικά εἶναι σε θέση να γίνουν καί καθηγητές πανεπιστημίου, καί ἀπό ἄλλες ἀπόψεις εἶναι σε θέση νὰ ἔχουν ἐκδηλώσεις καὶ ἐνέργειες μεγάλων, ὅμως ὡς ὀντότητες, ὡς πρόσωπα μένουν στην παιδική ἡλικία.
Αὐτό σημαίνει ὅτι το χαρακτηριστικό τῆς πο-ρείας τοῦ ἐφήβου δέν εἶναι ἁπλῶς ὅτι παρουσιάζεται ἡ ἤβη, και προχωρεῖ ὁ ἔφηβος στο να φθάσει στην ἱκανότητα να δημιουργήσει οἰκογένεια. Οὔτε εἶναι ὅτι αὐξάνεται ή λογική του καί ἡ γενικότερη διανοητικότητά του οὔτε ὅτι τὰ αἰσθήματά του γί-νονται περισσότερα ἤ διαφοροποιοῦνται. Αὐτά εἶναι ἐπί μέρους στοιχεία. Το κύριο στοιχεῖο, το κύ-ριο χαρακτηριστικό εἶναι αὐτή αὕτη ἡ ὡρίμανση, αὐτή αὕτη ἡ ἐνηλικίωση. Καί γιά νὰ τὸ ποῦμε καί χριστιανικά καί πνευματικά, το χαρακτηριστικό εἶναι τὸ νὰ φθάσει κανείς «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ». Αὐτό εἶναι τὸ βασικό. Καί ἄν ἔχετε ἀντίρρηση σ' αὐτό, παρακαλῶ νὰ ἀκούσω τίς σκέψεις σας.
Φοιτητής: Θα πρέπει οἱ γονεῖς νὰ ἐξηγήσουν στὸν ἔφηβο αὐτές τις ψυχολογικές ἐξελίξεις, ἢ νὰ τὸν ἀφήσουν νὰ ἀκολουθήσει τον δρόμο του καὶ νὰ προσπαθήσουν αὐτοί νὰ τὰ ἀντιμετωπίζουν μὲ τὸν κατάλληλο τρόπο;
Ὁμιλητής: Βασικό, νομίζω, καί πρωταρχικό για μένα -καὶ μὴν τὰ παίρνετε κατά γράμμα- δὲν εἶναι να σπεύσουν να διαφωτίσουν το παιδί. Καί αὐτό θα γίνει. Σε ἄλλο παιδί περισσότερο, σε ἄλλο λιγό τερο, σε ἄλλο θα γίνει τώρα, ἐνῶ σὲ ἄλλο θα γίνει ἀργότερα. Ἔχει σημασία καί ποιός θὰ τὸ κάνει. Ἐκεῖνο ὅμως πού ἔχει μεγάλη σημασία εἶναι, αὐτός ποὺ εἶναι γονέας, κηδεμόνας ἤ δάσκαλος καί ὁδη γός, νὰ τὰ ξέρει αὐτά, καί καμιά φορά χρειάζεται νὰ μή μιλάει κανείς καθόλου, ἀλλά ἁπλῶς μόνο να τὰ ξέρει καί νά μήν παραξενεύεται.
Ὅταν ἕνας ἔφηβος ἔχει μιὰ ἄλφα ἐκδήλωση, καὶ ὁ γονέας κάνει πώς δὲν εἶδε καθόλου, πώς δέν κατάλαβε, δέν πρόσεξε, αὐτό βοηθάει τὸν ἔφηβο να συνειδητοποιήσει τὴν ἐκδήλωσή του καί νά μήν τὴν ἀπωθήσει. Ἔτσι, ὁ γονέας τον βοηθάει να προ χωρήσει περισσότερο στην ὡρίμανση, χωρίς νὰ τοῦ πεῖ κάτι συγκεκριμένο. Μὲ αὐτόν κυρίως τον τρό-πο ἀντιμετωπίσεως διατηρεῖται ἡ κοινωνία καί ἡ ἐπαφὴ τοῦ γονέα με το παιδί του, καὶ δὲν μένει ὁ νέος μὲ τὴν ἐντύπωση ὅτι οἱ γονεῖς του δὲν τὸν καταλαβαίνουν, δέν ἔρχονται στη θέση του, καί ὅτι ζοῦν σὲ ἄλλο κόσμο και το μόνο που θέλουν να κάνουν εἶναι νὰ μὴν τὸν ἀφήσουν να μεγαλώσει. Ἕνας ἔφηβος συνήθως νιώθει τούς γονεῖς του σάν ἄγρια πτηνά ποὺ κάθονται ἀπό πάνω του, για να τὸν ἀρπάξουν, ἂν τυχόν σηκώσει λίγο το κεφάλι. Ἔτσι τοὺς βλέπει. Ἄλλο τώρα ἂν αὐτά εἶναι σωστά ἤ ὄχι. Ἀλλά περίπου ἔτσι νιώθει.
Ἕνα δράμα
Θὰ ἔχετε προσέξει ὅτι στήν ἐφηβική ἡλικία καὶ τὰ ἀγόρια καὶ τὰ κορίτσια κάνουν τρέλες -όρι-σμένες ἐκδηλώσεις τους, ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νὰ πῶ, εἶναι πολύ τρελές- καὶ κατά βάθος καὶ τὰ ἴδια τὰ παιδιά το βλέπουν αὐτό. Δηλαδή, σαν νὰ ἐπιβουλεύεται κάποιος –καί ὑπάρχει μιά τέτοια τάση ἀπό τοὺς μεγαλυτέρους- αὐτή τήν κίνησή τους πρός τὴν ὠρίμανση, καὶ γι' αὐτό κάνουν μερικές φορές ὅσο παίρνει περισσότερες τρέλες, μόνο καί μόνο για να τονίσουν τὸ μὲν ἀγόρι ὅτι εἶναι ἄνδρας, τό δὲ κορίτσι ὅτι εἶναι γυναίκα.
Καπνίζει ἕνας νέος –ἄν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναφέρω καί πιο συγκεκριμένα παραδείγματα- ὄχι τόσο, τουλάχιστον στὴν ἀρχή, γιὰ ὁποιονδήποτε ἄλλο λόγο, ὅσο για να τονίσει τὸν ἀνδρισμό του. Βιάζε ται να φθάσει ἐκεῖ ἤ, φοβούμενος μήπως κάποιος δὲν τὸν ἀφήσει να φθάσει ὡς ἐκεῖ, θέλει να το το-νίσει αὐτό. Το κορίτσι ντύνεται με τέτοιον τρόπο, που θέλει να τονίσει τη θηλυκή του ώριμη παρουσία. Πολλά τέτοια συμβαίνουν,
Ἐὰν ἕνας νέος ἦταν σίγουρος ὅτι τελικά θα γίνει ἄνδρας, καὶ μιά κοπέλα, ἐπίσης, ὅτι θὰ φθάσει στην ωριμότητα, καὶ ἐὰν δὲν αἰσθάνονταν ὅτι το περιβάλλον ἐπιβουλεύεται αὐτή την πορεία τους, δὲν θὰ εἶχαν ἴσως αὐτές τις ἐκδηλώσεις, οἱ ὁποῖες δὲν στέκονται λογικά. Πάντως, χωρίς να ἀθωώνουμε τούς νέους και να καταδικάζουμε τους γονεῖς, ἢ χωρίς νὰ ἀθωώνουμε τοὺς γονεῖς καὶ νὰ καταδικάζουμε τους νέους, ἐδῶ ἔχουμε ἕνα δράμα: οἱ μεγάλοι φοβούνται μή χάσουν τα παιδιά τους, καθώς αὐτά προχωροῦν ὅπως προχωροῦν, καὶ τὰ παιδιά ἀπό τή δική τους πλευρά ἔχουν διαρκῶς τον φόβο, τὸν ἐφιάλτη αὐτόν, ὅτι κάποιος τούς παραμονεύει, κάποιος δέν θέλει να προχωρήσουν καὶ τοὺς ἐμποδίζει. Ἔτσι, τρέχουν οἱ γονεῖς πίσω ἀπό τα παιδιά, για να μην τα χάσουν, καὶ πιο πολύ τρέχουν τα παιδιά, γιὰ νὰ μὴν τα προλάβουν οἱ γο νεῖς· καὶ γίνεται αὐτό τό κυνηγητό.
Φοιτητής: Πολλές φορές ἡ ἀγάπη τῶν γονέων, πού εἶναι τὸ φυσικό κλίμα τῆς οἰκογένειας, δὲν ἔχει τον πραγματικό της χαρακτήρα, ἀλλὰ ἔχει πολύ ἔντονο τὸ στοιχεῖο τῆς δουλικότητος. Δέν εἶναι ἡ πραγματική, ή κατά Θεόν ἀγάπη, ἀλλά θά ἔλεγε κανείς ὅτι εἶναι μια σαρκική ἀγάπη. Απόδειξη σ' αὐτό εἶναι ὅτι πολλοί γονεῖς θεωροῦν τὰ παιδιά τους ἀποκλειστικά κτῆμα τους, καὶ πολλές φορές το βλέπουμε αὐτό, ἀκόμη καὶ ὅταν παντρεύονται τα παιδιά τους. Πόσο στενοχωροῦνται πολλές μητέρες καὶ πατέρες ἀκόμη.
Ὁμιλητής: Βέβαια. Ἄν ἐπιτρέπετε, ἐδῶ νὰ προ-σθέσω ὅτι μερικές πεθερές βλέπουν τη νύφη σαν κλέφτρα τοῦ παιδιοῦ τους. Ψυχολογικά ἔτσι τὸ ζοῦν μέσα τους. Ἂν μάλιστα τύχει ἡ ἀγάπη τῆς μητέρας πρὸς τὸν γιὸ νὰ εἶναι ἔντονη, καὶ ἰδιαίτερα ἂν ὁ γιός εἶναι μοναχογιός, τότε ἀκόμη περισσότερο ἔτσι βλέπει τη νύφη της. Καταλαβαίνετε τώρα τί μπορεῖ νὰ γίνει μὲ τὴν «κλέφτρα» νύφη. Εἶναι λίγο βαριά ἡ λέξη, ἀλλά ψυχολογικά δικαιολογεῖται. Καί φυσικά, ἔτσι πρέπει να κρίνει κανείς μια πεθερά και να μὴν τὰ βάλει ἀμέσως μαζί της, ὅτι ψήνει το ψάρι στα χείλη τῆς νύφης. Ἔχει καί αὐτὴ τὸν βαθύτερο καημό της καί βλέπει μέσα ἀπό τὸ δικό της πρίσμα, μέσα ἀπό τή δική της ψυχολογική κατάσταση το καινούργιο πρόσωπο που λέγεται νύφη.
Ἀληθινή ἐλευθερία
Ὁ ἴδιος φοιτητής: Πιστεύω πώς αὐτή ἡ αἴσθηση τῆς ἀβεβαιότητος πού ἔχουν οἱ ἔφηβοι, ὅσον ἀφορᾶ τίς διαθέσεις τῶν μεγαλυτέρων ἀπέναντί τους, δεν προέρχεται ἀποκλειστικά ἀπό τὸ γεγονός ὅτι ἔχουν τὴν ἐντύπωση οἱ ἔφηβοι πώς οἱ ἄλλοι θέ-λουν να τους στερήσουν κάτι, ἀλλά μᾶλλον πρέπει νὰ ὑπάρχει μια βαθύτερη αἰτία, και σαν τέτοια σκέφθηκα τή συνειδητοποίηση τῆς πραγματικῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποία ζητοῦν οἱ νέοι νὰ ἐπιτύχουν. Αὐτό μπῆκε ἀπὸ τὸν Θεό μέσα στούς νέους, οἱ ὁποῖοι θέλουν με κάθε τρόπο καί φεύγοντας ἀπό τήν οἰκογένεια νὰ ἀποκτήσουν την πραγματική ἐλευθερία, ἄσχετα ἂν δὲν τὸ συνειδητοποιοῦν αὐτό.
Ὁμιλητής: Θα θυμάστε ὅτι τὴν περασμένη Κυριακή εἴχαμε πεῖ πώς το παιδί, ὅσο ἀθῶο κι ἄν εἶναι, ὅσο καλό κι ἂν εἶναι, ἔχει λίγο πολύ μια δου λική σχέση μὲ τοὺς γονεῖς, καὶ ὅταν εἰσέρχεται στὴν ἐφηβική ἡλικία μοιάζει σαν να λέει: «Εἶναι καιρός τώρα νὰ ἀποκτήσω τὴν ἀληθινὴ ἐλευθερία». Επομένως, νὰ ἀποκτήσει τὴν ἀληθινή σχέση με τοὺς γονεῖς του καὶ τὴν ἀληθινὴ ἀγάπη γι' αὐτούς. Δηλαδή, το να κάνει το παιδί ἔξοδο ἀπὸ τὴν οίκο γένεια ψυχολογικά, διανοητικά, πνευματικά, δέν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ ἀρνηθεῖ τοὺς γονεῖς, ὅτι πρέπει να πάψει νὰ τοὺς ἀγαπᾶ.
Ὅταν κάνουμε λόγο για ωρίμανση, για ενηλι κίωση, ὅταν κάνουμε λόγο γιὰ ἕνα εἶδος αὐτονομίας καὶ ἀνεξαρτησίας καὶ γιὰ μια πορεία πρός το τέλος ἐκεῖνο, ποὺ θὰ φθάσει ὁ ἄνθρωπος «είς μέτρον ήλι κίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ», ἀκριβῶς αὐτό θέλουμε να τονίσουμε, τὴν ἀληθινή ἐλευθερία. Την περασμένη φορά τονίσαμε ὅτι ὁ πεπτωκώς ἄνθρω-πος, ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας εἶναι ἄτομο ὅταν ὅμως βρεθεῖ στὴν κατάσταση τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, γίνεται πρόσωπο καί τότε μπορεῖ νὰ ἀγαπᾶ ἀληθινά, μπορεῖ νὰ αἰσθάνεται καὶ νὰ ζεῖ τὴν ἀληθινὴ ἐλευ θερία. Επομένως, ὁ ἔφηβος, ὁ ὁποῖος καὶ σωματικά καὶ ψυχικά καί διανοητικά ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πνευματικῆς ἀπόψεως προχωρεῖ πρὸς τὴν ἐνηλικίωση καί τὴν ὡρίμανση, οὐσιαστικά προχωρεῖ ἀκριβῶς στο να γίνει πρόσωπο μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ ἑπομέ-νως νὰ ἀγαπήσει τους γονεῖς περισσότερο ἀπό ὅ,τι ἴσως τοὺς ἀγαποῦσε πρῶτα καὶ νὰ ἔχει μὲ αὐτοὺς περισσότερη κοινωνία ἀπό ὅ,τι είχε πρῶτα. Με μόνη τή διαφορά ὅτι τώρα δὲν θὰ ὑπάρχει ἡ δου-λικότητα ποὺ ὑπῆρχε, καὶ δὲν θὰ εἶναι κτήμα τους.
Οἱ γονεῖς, ἐπειδή νιώθουν ὅτι ζημιώνονται, γι' αὐτὸ ἀκριβῶς τρομοκρατοῦνται καί θορυβοῦνται. Ἂν ὁ γονέας θέλει νὰ δεῖ τὸ παιδί του ὡς ἕνα ξε-χωριστό πρόσωπο ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, πού να μπο ρεῖ νὰ ἀγαπᾶ τὸν Θεό, νὰ ἔχει κοινωνία με τον Θεὸ καὶ νὰ ἀγαπᾶ καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνθρώ-πους ὡς ξεχωριστό πρόσωπο, ἂν θέλει ἔτσι να χαρεῖ τὸ παιδί του, ὄχι μόνο δέν θά θορυβηθεῖ, ἀλλά θὰ πεῖ: «Εἶναι καιρός πλέον το παιδί νὰ ἀρχίσει σιγά-σιγά νὰ πορεύεται πρός τη νέα αὐτή πραγμα-τικότητα, καί, ὡς γονεῖς ποὺ εἴμαστε, ὀφείλουμε νὰ τὸ ἐνθαρρύνουμε, να το βοηθήσουμε να φθάσει ἀκριβῶς ἐκεῖ ποὺ πρέπει να φθάσει».
Λείπει ἡ ἐσωτερική, ή μυστική κοινωνία
Στό σημεῖο αὐτό πρέπει νά ποῦμε ὅτι ἡ ὡρίμανση τοῦ ἀνθρώπου δέν συμβαδίζει ὁπωσδήποτε μέ τήν ἡλικία του. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ἀνθρώ-πων πού μένουν παιδιά, ἐνῶ εἶναι καιρός να προ-χωρήσουν πρός τήν ἐνηλικίωση, πρός τήν ὡρίμαν-ση. Ἐνῶ μεγαλώνει τό σῶμα κάποιου νέου, καί ἐνῶ μπορεῖ νὰ μαθαίνει τά μαθήματα τῆς πρώτης γυμνασίου, τῆς δευτέρας, τῆς τρίτης, τῆς ἕκτης γυμνασίου, πού πρῶτα δέν μποροῦσε νά μάθει, ὅμως γενικότερα μένει στήν κατάσταση τήν παιδική, μένει σε μιά ἀνωριμότητα.
Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετοί αὐτοί οἱ ὁποῖοι φθάνουν στὰ εἴκοσι καὶ εἶναι ἀκόμη παιδιά, φθάνουν στὰ εἴκοσι πέντε –καμιά φορά και στα γηρατειά-καὶ εἶναι παιδιά. Μην παραξενεύεσθε καθόλου. Ἐνῶ δηλαδή σωματικά εἶναι σε θέση να δημιουρ-γήσουν οἰκογένεια, ἐνῶ διανοητικά εἶναι σε θέση να γίνουν καί καθηγητές πανεπιστημίου, καί ἀπό ἄλλες ἀπόψεις εἶναι σε θέση νὰ ἔχουν ἐκδηλώσεις καὶ ἐνέργειες μεγάλων, ὅμως ὡς ὀντότητες, ὡς πρόσωπα μένουν στην παιδική ἡλικία.
Αὐτό σημαίνει ὅτι το χαρακτηριστικό τῆς πο-ρείας τοῦ ἐφήβου δέν εἶναι ἁπλῶς ὅτι παρουσιάζεται ἡ ἤβη, και προχωρεῖ ὁ ἔφηβος στο να φθάσει στην ἱκανότητα να δημιουργήσει οἰκογένεια. Οὔτε εἶναι ὅτι αὐξάνεται ή λογική του καί ἡ γενικότερη διανοητικότητά του οὔτε ὅτι τὰ αἰσθήματά του γί-νονται περισσότερα ἤ διαφοροποιοῦνται. Αὐτά εἶναι ἐπί μέρους στοιχεία. Το κύριο στοιχεῖο, το κύ-ριο χαρακτηριστικό εἶναι αὐτή αὕτη ἡ ὡρίμανση, αὐτή αὕτη ἡ ἐνηλικίωση. Καί γιά νὰ τὸ ποῦμε καί χριστιανικά καί πνευματικά, το χαρακτηριστικό εἶναι τὸ νὰ φθάσει κανείς «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ». Αὐτό εἶναι τὸ βασικό. Καί ἄν ἔχετε ἀντίρρηση σ' αὐτό, παρακαλῶ νὰ ἀκούσω τίς σκέψεις σας.
Φοιτητής: Θα πρέπει οἱ γονεῖς νὰ ἐξηγήσουν στὸν ἔφηβο αὐτές τις ψυχολογικές ἐξελίξεις, ἢ νὰ τὸν ἀφήσουν νὰ ἀκολουθήσει τον δρόμο του καὶ νὰ προσπαθήσουν αὐτοί νὰ τὰ ἀντιμετωπίζουν μὲ τὸν κατάλληλο τρόπο;
Ὁμιλητής: Βασικό, νομίζω, καί πρωταρχικό για μένα -καὶ μὴν τὰ παίρνετε κατά γράμμα- δὲν εἶναι να σπεύσουν να διαφωτίσουν το παιδί. Καί αὐτό θα γίνει. Σε ἄλλο παιδί περισσότερο, σε ἄλλο λιγό τερο, σε ἄλλο θα γίνει τώρα, ἐνῶ σὲ ἄλλο θα γίνει ἀργότερα. Ἔχει σημασία καί ποιός θὰ τὸ κάνει. Ἐκεῖνο ὅμως πού ἔχει μεγάλη σημασία εἶναι, αὐτός ποὺ εἶναι γονέας, κηδεμόνας ἤ δάσκαλος καί ὁδη γός, νὰ τὰ ξέρει αὐτά, καί καμιά φορά χρειάζεται νὰ μή μιλάει κανείς καθόλου, ἀλλά ἁπλῶς μόνο να τὰ ξέρει καί νά μήν παραξενεύεται.
Ὅταν ἕνας ἔφηβος ἔχει μιὰ ἄλφα ἐκδήλωση, καὶ ὁ γονέας κάνει πώς δὲν εἶδε καθόλου, πώς δέν κατάλαβε, δέν πρόσεξε, αὐτό βοηθάει τὸν ἔφηβο να συνειδητοποιήσει τὴν ἐκδήλωσή του καί νά μήν τὴν ἀπωθήσει. Ἔτσι, ὁ γονέας τον βοηθάει να προ χωρήσει περισσότερο στην ὡρίμανση, χωρίς νὰ τοῦ πεῖ κάτι συγκεκριμένο. Μὲ αὐτόν κυρίως τον τρό-πο ἀντιμετωπίσεως διατηρεῖται ἡ κοινωνία καί ἡ ἐπαφὴ τοῦ γονέα με το παιδί του, καὶ δὲν μένει ὁ νέος μὲ τὴν ἐντύπωση ὅτι οἱ γονεῖς του δὲν τὸν καταλαβαίνουν, δέν ἔρχονται στη θέση του, καί ὅτι ζοῦν σὲ ἄλλο κόσμο και το μόνο που θέλουν να κάνουν εἶναι νὰ μὴν τὸν ἀφήσουν να μεγαλώσει. Ἕνας ἔφηβος συνήθως νιώθει τούς γονεῖς του σάν ἄγρια πτηνά ποὺ κάθονται ἀπό πάνω του, για να τὸν ἀρπάξουν, ἂν τυχόν σηκώσει λίγο το κεφάλι. Ἔτσι τοὺς βλέπει. Ἄλλο τώρα ἂν αὐτά εἶναι σωστά ἤ ὄχι. Ἀλλά περίπου ἔτσι νιώθει.
Ἕνα δράμα
Θὰ ἔχετε προσέξει ὅτι στήν ἐφηβική ἡλικία καὶ τὰ ἀγόρια καὶ τὰ κορίτσια κάνουν τρέλες -όρι-σμένες ἐκδηλώσεις τους, ἄς μοῦ ἐπιτραπεῖ νὰ πῶ, εἶναι πολύ τρελές- καὶ κατά βάθος καὶ τὰ ἴδια τὰ παιδιά το βλέπουν αὐτό. Δηλαδή, σαν νὰ ἐπιβουλεύεται κάποιος –καί ὑπάρχει μιά τέτοια τάση ἀπό τοὺς μεγαλυτέρους- αὐτή τήν κίνησή τους πρός τὴν ὠρίμανση, καὶ γι' αὐτό κάνουν μερικές φορές ὅσο παίρνει περισσότερες τρέλες, μόνο καί μόνο για να τονίσουν τὸ μὲν ἀγόρι ὅτι εἶναι ἄνδρας, τό δὲ κορίτσι ὅτι εἶναι γυναίκα.
Καπνίζει ἕνας νέος –ἄν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναφέρω καί πιο συγκεκριμένα παραδείγματα- ὄχι τόσο, τουλάχιστον στὴν ἀρχή, γιὰ ὁποιονδήποτε ἄλλο λόγο, ὅσο για να τονίσει τὸν ἀνδρισμό του. Βιάζε ται να φθάσει ἐκεῖ ἤ, φοβούμενος μήπως κάποιος δὲν τὸν ἀφήσει να φθάσει ὡς ἐκεῖ, θέλει να το το-νίσει αὐτό. Το κορίτσι ντύνεται με τέτοιον τρόπο, που θέλει να τονίσει τη θηλυκή του ώριμη παρουσία. Πολλά τέτοια συμβαίνουν,
Ἐὰν ἕνας νέος ἦταν σίγουρος ὅτι τελικά θα γίνει ἄνδρας, καὶ μιά κοπέλα, ἐπίσης, ὅτι θὰ φθάσει στην ωριμότητα, καὶ ἐὰν δὲν αἰσθάνονταν ὅτι το περιβάλλον ἐπιβουλεύεται αὐτή την πορεία τους, δὲν θὰ εἶχαν ἴσως αὐτές τις ἐκδηλώσεις, οἱ ὁποῖες δὲν στέκονται λογικά. Πάντως, χωρίς να ἀθωώνουμε τούς νέους και να καταδικάζουμε τους γονεῖς, ἢ χωρίς νὰ ἀθωώνουμε τοὺς γονεῖς καὶ νὰ καταδικάζουμε τους νέους, ἐδῶ ἔχουμε ἕνα δράμα: οἱ μεγάλοι φοβούνται μή χάσουν τα παιδιά τους, καθώς αὐτά προχωροῦν ὅπως προχωροῦν, καὶ τὰ παιδιά ἀπό τή δική τους πλευρά ἔχουν διαρκῶς τον φόβο, τὸν ἐφιάλτη αὐτόν, ὅτι κάποιος τούς παραμονεύει, κάποιος δέν θέλει να προχωρήσουν καὶ τοὺς ἐμποδίζει. Ἔτσι, τρέχουν οἱ γονεῖς πίσω ἀπό τα παιδιά, για να μην τα χάσουν, καὶ πιο πολύ τρέχουν τα παιδιά, γιὰ νὰ μὴν τα προλάβουν οἱ γο νεῖς· καὶ γίνεται αὐτό τό κυνηγητό.
Φοιτητής: Πολλές φορές ἡ ἀγάπη τῶν γονέων, πού εἶναι τὸ φυσικό κλίμα τῆς οἰκογένειας, δὲν ἔχει τον πραγματικό της χαρακτήρα, ἀλλὰ ἔχει πολύ ἔντονο τὸ στοιχεῖο τῆς δουλικότητος. Δέν εἶναι ἡ πραγματική, ή κατά Θεόν ἀγάπη, ἀλλά θά ἔλεγε κανείς ὅτι εἶναι μια σαρκική ἀγάπη. Απόδειξη σ' αὐτό εἶναι ὅτι πολλοί γονεῖς θεωροῦν τὰ παιδιά τους ἀποκλειστικά κτῆμα τους, καὶ πολλές φορές το βλέπουμε αὐτό, ἀκόμη καὶ ὅταν παντρεύονται τα παιδιά τους. Πόσο στενοχωροῦνται πολλές μητέρες καὶ πατέρες ἀκόμη.
Ὁμιλητής: Βέβαια. Ἄν ἐπιτρέπετε, ἐδῶ νὰ προ-σθέσω ὅτι μερικές πεθερές βλέπουν τη νύφη σαν κλέφτρα τοῦ παιδιοῦ τους. Ψυχολογικά ἔτσι τὸ ζοῦν μέσα τους. Ἂν μάλιστα τύχει ἡ ἀγάπη τῆς μητέρας πρὸς τὸν γιὸ νὰ εἶναι ἔντονη, καὶ ἰδιαίτερα ἂν ὁ γιός εἶναι μοναχογιός, τότε ἀκόμη περισσότερο ἔτσι βλέπει τη νύφη της. Καταλαβαίνετε τώρα τί μπορεῖ νὰ γίνει μὲ τὴν «κλέφτρα» νύφη. Εἶναι λίγο βαριά ἡ λέξη, ἀλλά ψυχολογικά δικαιολογεῖται. Καί φυσικά, ἔτσι πρέπει να κρίνει κανείς μια πεθερά και να μὴν τὰ βάλει ἀμέσως μαζί της, ὅτι ψήνει το ψάρι στα χείλη τῆς νύφης. Ἔχει καί αὐτὴ τὸν βαθύτερο καημό της καί βλέπει μέσα ἀπό τὸ δικό της πρίσμα, μέσα ἀπό τή δική της ψυχολογική κατάσταση το καινούργιο πρόσωπο που λέγεται νύφη.
Ἀληθινή ἐλευθερία
Ὁ ἴδιος φοιτητής: Πιστεύω πώς αὐτή ἡ αἴσθηση τῆς ἀβεβαιότητος πού ἔχουν οἱ ἔφηβοι, ὅσον ἀφορᾶ τίς διαθέσεις τῶν μεγαλυτέρων ἀπέναντί τους, δεν προέρχεται ἀποκλειστικά ἀπό τὸ γεγονός ὅτι ἔχουν τὴν ἐντύπωση οἱ ἔφηβοι πώς οἱ ἄλλοι θέ-λουν να τους στερήσουν κάτι, ἀλλά μᾶλλον πρέπει νὰ ὑπάρχει μια βαθύτερη αἰτία, και σαν τέτοια σκέφθηκα τή συνειδητοποίηση τῆς πραγματικῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποία ζητοῦν οἱ νέοι νὰ ἐπιτύχουν. Αὐτό μπῆκε ἀπὸ τὸν Θεό μέσα στούς νέους, οἱ ὁποῖοι θέλουν με κάθε τρόπο καί φεύγοντας ἀπό τήν οἰκογένεια νὰ ἀποκτήσουν την πραγματική ἐλευθερία, ἄσχετα ἂν δὲν τὸ συνειδητοποιοῦν αὐτό.
Ὁμιλητής: Θα θυμάστε ὅτι τὴν περασμένη Κυριακή εἴχαμε πεῖ πώς το παιδί, ὅσο ἀθῶο κι ἄν εἶναι, ὅσο καλό κι ἂν εἶναι, ἔχει λίγο πολύ μια δου λική σχέση μὲ τοὺς γονεῖς, καὶ ὅταν εἰσέρχεται στὴν ἐφηβική ἡλικία μοιάζει σαν να λέει: «Εἶναι καιρός τώρα νὰ ἀποκτήσω τὴν ἀληθινὴ ἐλευθερία». Επομένως, νὰ ἀποκτήσει τὴν ἀληθινή σχέση με τοὺς γονεῖς του καὶ τὴν ἀληθινὴ ἀγάπη γι' αὐτούς. Δηλαδή, το να κάνει το παιδί ἔξοδο ἀπὸ τὴν οίκο γένεια ψυχολογικά, διανοητικά, πνευματικά, δέν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ ἀρνηθεῖ τοὺς γονεῖς, ὅτι πρέπει να πάψει νὰ τοὺς ἀγαπᾶ.
Ὅταν κάνουμε λόγο για ωρίμανση, για ενηλι κίωση, ὅταν κάνουμε λόγο γιὰ ἕνα εἶδος αὐτονομίας καὶ ἀνεξαρτησίας καὶ γιὰ μια πορεία πρός το τέλος ἐκεῖνο, ποὺ θὰ φθάσει ὁ ἄνθρωπος «είς μέτρον ήλι κίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ», ἀκριβῶς αὐτό θέλουμε να τονίσουμε, τὴν ἀληθινή ἐλευθερία. Την περασμένη φορά τονίσαμε ὅτι ὁ πεπτωκώς ἄνθρω-πος, ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας εἶναι ἄτομο ὅταν ὅμως βρεθεῖ στὴν κατάσταση τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, γίνεται πρόσωπο καί τότε μπορεῖ νὰ ἀγαπᾶ ἀληθινά, μπορεῖ νὰ αἰσθάνεται καὶ νὰ ζεῖ τὴν ἀληθινὴ ἐλευ θερία. Επομένως, ὁ ἔφηβος, ὁ ὁποῖος καὶ σωματικά καὶ ψυχικά καί διανοητικά ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πνευματικῆς ἀπόψεως προχωρεῖ πρὸς τὴν ἐνηλικίωση καί τὴν ὡρίμανση, οὐσιαστικά προχωρεῖ ἀκριβῶς στο να γίνει πρόσωπο μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ ἑπομέ-νως νὰ ἀγαπήσει τους γονεῖς περισσότερο ἀπό ὅ,τι ἴσως τοὺς ἀγαποῦσε πρῶτα καὶ νὰ ἔχει μὲ αὐτοὺς περισσότερη κοινωνία ἀπό ὅ,τι είχε πρῶτα. Με μόνη τή διαφορά ὅτι τώρα δὲν θὰ ὑπάρχει ἡ δου-λικότητα ποὺ ὑπῆρχε, καὶ δὲν θὰ εἶναι κτήμα τους.
Οἱ γονεῖς, ἐπειδή νιώθουν ὅτι ζημιώνονται, γι' αὐτὸ ἀκριβῶς τρομοκρατοῦνται καί θορυβοῦνται. Ἂν ὁ γονέας θέλει νὰ δεῖ τὸ παιδί του ὡς ἕνα ξε-χωριστό πρόσωπο ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, πού να μπο ρεῖ νὰ ἀγαπᾶ τὸν Θεό, νὰ ἔχει κοινωνία με τον Θεὸ καὶ νὰ ἀγαπᾶ καὶ ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνθρώ-πους ὡς ξεχωριστό πρόσωπο, ἂν θέλει ἔτσι να χαρεῖ τὸ παιδί του, ὄχι μόνο δέν θά θορυβηθεῖ, ἀλλά θὰ πεῖ: «Εἶναι καιρός πλέον το παιδί νὰ ἀρχίσει σιγά-σιγά νὰ πορεύεται πρός τη νέα αὐτή πραγμα-τικότητα, καί, ὡς γονεῖς ποὺ εἴμαστε, ὀφείλουμε νὰ τὸ ἐνθαρρύνουμε, να το βοηθήσουμε να φθάσει ἀκριβῶς ἐκεῖ ποὺ πρέπει να φθάσει».
Λείπει ἡ ἐσωτερική, ή μυστική κοινωνία
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου