ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Β
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Γνωρίζεις τον εαυτό σου;
Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Γ΄ έκδοση
Κεφάλαιο B 4
Ἡ κίνηση πρός τούς ἀνθρώπους
Ὑποταγή πού δέν ἐλευθερώνει
Κάνουμε, ὅπως γνωρίζετε, μια προσπάθεια, μέτις ὁμιλίες αὐτές, νὰ μποῦμε βαθύτερα στην ἀνθρώπινη ψυχή, για να μπορέσουμε ἔτσι να γνωρίσουμε καλύτερα τοὺς ἑαυτούς μας καὶ ἑπομένως να πάρουμε ἀληθινότερη στάση ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ. Καί καθώς ἐμεῖς θὰ παίρνουμε την κατάλλη λη στάση, να μπορέσει ὁ Θεός νὰ μᾶς χαριτώσει, νὰ μᾶς εὐλογήσει.
Τη λίγη ώρα που μιλήσαμε την τελευταία φορά τὴν ἀφιερώσαμε στην άρρωστημένη κίνηση πρός τούς ἄλλους ἀνθρώπους, που παρουσιάζεται σε ορισμένους, το καταλαβαίνουν δεν το καταλαβαίνουν. Καί λέγαμε ὅτι τὸ πρῶτο-πρώτο χαρακτηριστικό αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων πού ἔχουν προσβλη θεῖ ἀπό αὐτὴ τὴν ἀσθένεια εἶναι τὸ ὅτι συμμορφώ νονται πρός ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οἱ ἄλλοι λένε, οἱ ἄλλοι ζητοῦν, ἀπαιτοῦν.
Καί πιο συγκεκριμένα λέγαμε ὅτι αὐτοί οἱ ἄνθρωποι κάνουν τὸ πᾶν, ἀκόμη καὶ τὴν ἀξιοπρέπειά τους την καταρρακώνουν, για να μπορέσουν νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀγάπη καί τὴν ἐκτίμηση τῶν ἄλλων, γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἔχουν, τρόπον τινά, το «μπράβο» καί τὴν ἐπιδοκιμασία τῶν ἄλλων. Θυμά στε, εἴπαμε ἀρκετά ἐπάνω σ' αὐτό το θέμα.
Πολλοί χριστιανοί, ὅταν τρέχουν ἐδῶ κι ἐκεῖ να βοηθήσουν, εἶναι ἐνδεχόμενο να νομίζουν ότι κάνουν μια καλή πράξη καὶ ὅτι εἶναι ἀπὸ τοὺς πιο καλούς χριστιανούς. Καὶ βέβαια αὐτὴ καθ' ἑαυτήν ή προσπάθειά τους μπορεί να εἶναι καλή, ἀλλά το θέμα είναι γιατί κάνουν ό,τι κάνουν,
Ἐὰν λοιπόν ὁ καθένας ἐξετάσει, ερευνήσει τον ἑαυτό του, θὰ δεῖ ὅτι τις πιο πολλές φορές κάνει πολλά τέτοια πράγματα, μόνο καὶ μόνο για να μπορέσει νὰ ἐξασφαλίσει τὴν ἀγάπη, τὴν ἐκτίμη ση, τὸ εύγε τῶν ἄλλων καὶ εἰδικότερα κάποιου προσώπου στὸ ὁποῖο ἔχει προσκολληθεί. Και βέβαια εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ εἶναι χριστιανι σμὸς αὐτό, ὅσο καὶ ἄν οἱ ἐκδηλώσεις αὐτές φαίνον ται χριστιανικές
Ὑγιῆς καὶ ἀρρωστημένη υποταγή
Ένα άλλο χαρακτηριστικό αὐτῶν τῶν ἀνθρώ πων είναι ἡ ὑποταγή.
Βέβαια, ἡ ὑποταγή, ἡ ὑπακοή μέσα στην Ἐκκλησία εἶναι ἀρετή. Καὶ ὅπως ξέρετε, οἱ μονα χοὶ ἔχουν ὑποχρέωση να κάνουν ὑπακοή. Ὅταν κείρονται, μαζί με δύο ἄλλες ὑποσχέσεις δίνουν καὶ τὴν ὑπόσχεση ότι θα κάνουν ὑπακοή ὅτι θά εἶναι ὑποταγμένοι στον ἡγούμενο, στον γέροντα, στον πνευματικό πατέρα. Μὲ τὴν ὑπακοή θὰ κό ψουν το θέλημά τους. Με τὴν ὑποταγή αὐτή θα μπορέσουν νὰ ἀπαλλαγοῦν, μὲ τὴ χάρη καὶ τη βοή θεια τοῦ Θεοῦ, ἀπὸ τὸν παλαιό ἄνθρωπο, ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τὰ θελήματά τους, καὶ θα προχωρήσουν στὴν ἀναγέννηση.
Να, όμως, ποὺ ὑπάρχει καὶ ὑποταγή άρρωστημένη, ἡ ὁποία δὲν ἐλευθερώνει τὸν ἄνθρωπο ύποταγή ποὺ δὲν βοηθάει τὸν ἄνθρωπο να έλευθερω θεῖ ἀπὸ τὰ πάθη του, τη φιλαυτία του, το θέλημά του, ἀπὸ τὸν παλαιό ἄνθρωπο, καὶ νὰ φθάσει στην ἀναγέννηση τὴν ἀληθινή, την πραγματική.
Αὐτὴ ἡ ὑποταγή εἶναι μια ἀσθένεια, που κάνει τὸν ἄνθρωπο ὁ ὁποῖος ἔχει προσβληθεῖ ἀπό αὐτή νὰ μὴ βλέπει καθαρά τί εἶναι ὁ ἴδιος καὶ τὶ εἶναι οἱ ἄλλοι. Τον κάνει δηλαδή να ὑπερεκτιμά τους ἄλλους καὶ νὰ βλέπει σ' αὐτοὺς ψευτοαρετές και ψευτοπροτερήματα. Βέβαια, πάλι πρέπει να πούμε ὅτι δὲν εἶναι κακό να βλέπει κανείς ἀνώτερους τοὺς ἄλλους και τον ἑαυτό του κατώτερο. Ίσα-ίσα εἶναι καλό, ὅταν εἶναι ὑγιές. Ὅταν ὅμως εἶναι ἀρ ρωστημένο, κάνει πολύ κακό. Ὁ λόγος που φθάνει κανείς σε μια τέτοια ἀρρωστημένη ὑποταγή εἶναι ὅτι δὲν τολμᾶ νὰ δεῖ μὲ ἀνοικτά μάτια, καθαρά-καθαρά, τί εἶναι αὐτὸς στὸν ὁποῖο ὑποτάσσεται, τί εἶναι αὐτὸς στὸν ὁποῖο προσκολλήθηκε καὶ μὲ τὸν ὁποῖο ἔχει δεθεί.
Δεν τολμά, διότι, ἐὰν ἀφήσει τὸν ἑαυτό του να δεῖ μὲ καθαρά μάτια καὶ ἑπομένως χαλαρώσει κά-πως τὴν ὑποταγή του, αὐτὴ τὴν προσκόλλησή του, μετά δὲν ἀντέχει, δὲν μπορεῖ να σταθεί στα πόδια του, δὲν μπορεῖ νὰ τὰ βγάλει πέρα στη ζωή. Και αὐτό, διότι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος που, μόνο ἂν ἀπό κάπου πιαστεί, μόνο ἄν κάπου στηρίζεται, μόνο ἂν κάπου βλέπει ἔστω καὶ ψεύτικες αρετές, ψεύτικα χαρίσματα, μπορεί να σταθεί στα πόδια του μπο ρεί να ζήσει, μπορεῖ νὰ αἰσθάνεται κάπως ήρεμα, κάπως ἄνετα, καὶ νὰ μὴν κυριευθεῖ ἀπό ἕνα χάος ἐσωτερικό, ἀπό μια ταραχή και ανησυχία ἐσωτερι κή, ποὺ τὸν ὁδηγεῖ στην καταστροφή. Το κακό εἶναι ὅτι ὁ ἴδιος τὸ θεωρεῖ αὐτὸ ἀρετή. Ἀλλά και ἐκεῖνος ἡ ἐκεῖνοι στοὺς ὁποίους προσκολλάται, στούς ὁποίους ὑποτάσσεται δουλικά, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξαρτᾶται κατά ἕνα δουλικό τρόπο, το θε ωροῦν, ὅπως λέγαμε καὶ τὴν ἄλλη φορά, ἀρετή,
Όπως καταλαβαίνετε, ἂν αὐτὰ ἀληθεύουν -καί για μένα ἀληθεύουν πέρα για πέρα ἔχουμε τότε μια τέλεια παραποίηση τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, μια τέλεια παραποίηση καὶ νόθευση τῶν χρι στιανικών βιωμάτων. Και γίνεται μια καταρράκωση τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος τρέφει μιὰ ἐλπί δα κάτι να γίνει μὲ αὐτόν, τελικά δηλαδή να ὠφε ληθεί. Αὐτὸς ὅμως, ἀντὶ νὰ ὠφεληθεῖ, ἀντί να βοη θηθεί, καταστρέφεται. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἄλλος, ὁ ὁποῖος δέχεται αὐτὴ τὴν ἀρρωστημένη υποταγή ἢ καὶ τὴν καλλιεργεί, κάνει κακό και στον ἑαυτό του και σ' αὐτὸν ποὺ ὑποτάσσεται.
Δουλική ἐξάρτηση ἀπὸ τοὺς ἄλλους
Ένα άλλο χαρακτηριστικό τῶν ἀρρωστημένων αὐτῶν ἀνθρώπων εἶναι ἡ ἐξάρτηση. Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν αὐτὴ τὴν ἀρρώστια, δὲν μποροῦν νὰ ζή σουν χωρίς εξάρτηση ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἡ ἐκτίμη ση ποὺ ἔχουν γιὰ τὸν ἑαυτό τους ἐξαρτᾶται ἀπό τὴν ἐπιδοκιμασία ἢ τὴν ἀποδοκιμασία που δείχνουν οἱ ἄλλοι σ' αὐτούς, ἀπὸ τὴ γνώμη ποὺ ἔχουν οἱ ἄλλοι γι' αὐτοὺς.
Πόσοι ἄνθρωποι, καλοί χριστιανοί κατά τα ἄλλα, ὑποφέρουν κυριολεκτικά δὲν μποροῦν νὰ κοιμηθοῦν τὸ βράδυ ἡ δὲν μποροῦν νὰ ἡσυχάσουν τὴν ἑπόμενη ἡμέρα, δὲν μποροῦν νὰ κάνουν τις δουλειές τους καὶ τὴν προσευχή τους κυριολεκτικά δηλαδή χάνουν τὸν ἑαυτό τους καὶ κυριεύονται ἀπό ἕνα χάος ἐσωτερικό- ἐπειδὴ ὁ ἄλφα ἢ ὁ δῆτα ἤ ὁ γάμμα, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἐξαρτώνται ἔστω καὶ ὑπο συνείδητα, ἔστω καὶ χωρίς να το καταλαβαίνουν, δὲν τοὺς μίλησε καλά, δὲν τοὺς ἔδειξε αὐτὴ τὴν ἀγά-πη καὶ τὴν ἐπιδοκιμασία που περίμεναν, δὲν τοὺς εἶπε αὐτὸ τὸ εὐγε, αὐτὸ τὸ μπράβο που περίμεναν.
Ἂν θέλετε, να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. Εάν, π.χ., περιμένουμε κάποιον νὰ μᾶς κάνει ἐπίσκεψη -καὶ τὴ θέλουμε πολύ αὐτὴ τὴν ἐπίσκεψη καὶ τελικά δὲν τὴν κάνει, μπορεῖ νὰ μὴν ποῦμε σε κανέναν τίποτε, μπορεῖ νὰ κρύψουμε το τί νιώσαμε ποὺ δὲν ἦλθε, ἀλλά κατά βάθος ὅμως ὅλη ἡ καλή ἰδέα ποὺ εἴχαμε γιὰ τὸν ἑαυτό μας θα πέσει στο βαθύτερο σημεῖο θὰ μηδενιστεί.
Ἐνόσῳ αὐτὸς μᾶς χαμογελοῦσε, ἐνόσῳ αὐτὸς μᾶς ἔλεγε λόγια τέτοια που καταλαβαίναμε ὅτι ἔχουμε τὴν εὔνοιά του, ἐνόσῳ μᾶς φερόταν κατά τρόπο πού φαινόταν ὅτι εἶναι φίλος μας, ὅτι μᾶς ἐκτιμᾶ, ὅτι μᾶς ὑπολογίζει, νιώθαμε καλά, ἄνετα, νιώθαμε πώς κάτι εἴμαστε κι ἐμεῖς μέσα στην κοι νωνία. Μόλις όμως αὐτὸς ἔστρεψε τα νώτα του, μόλις αὐτὸς μὲ κάποιο λόγο του, μὲ τὴν ὅλη στάση του -π.χ. μὲ τὴν ἄρνησή του ή την παράλειψή του νὰ μᾶς κάνει μιὰ ἐπίσκεψη, τὴν ὁποία τις οἶδε γιὰ ποιούς λόγους δὲν ἔκανε ἔδειξε ὅτι δὲν μᾶς ἐκτιμᾶ πλέον, μέσα μας μηδενίστηκε το πᾶν.
Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, δηλαδή οἱ ἀρρωστημένοι τύποι που παθαίνουν κάτι τέτοια, δὲν μποροῦν ἔπειτα να ἡσυχάσουν, δὲν μποροῦν νὰ βροῦν εἰρήνη, δὲν μποροῦν νὰ βροῦν ἀνάπαυση. Καὶ εἶναι ἕτοιμοι, προθυμότατοι να κάνουν ὅ,τι τυχόν χρειάζεται -δ,τι καταλαβαίνουν πώς θὰ ἐξευμενίσει τὸν ἄλλο, θὰ τὸν κάνει πάλι νὰ τοὺς ἐκτιμήσει, πάλι νὰ τοὺς ἐπιδοκιμάσει ὅ,τι καταλαβαίνουν πώς θα βοηθή σει νὰ ἐξασφαλίσουν πάλι τὴν ἀγάπη του. Είναι ἕτοιμοι καί δουλικά νὰ φερθοῦν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειά τους να χάσουν και καταγέλαστοι να γίνουν.
Ἐξ ὅσων ἐγώ καταλαβαίνω μπορεῖ νὰ πέφτω ἔξω- ὑπάρχουν σήμερα χριστιανοί, πιστοί, περισσό τεροι ἀπό ὅ,τι ἐμεῖς νομίζουμε ὅτι ὑπάρχουν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν μὲ μια τέτοια ἐσωτερική ἀκαταστασία, μὲ ἕνα τέτοιο ἐσωτερικό χάος. Καὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον ἐπιτρέψτε μου νὰ πῶ ἔτσι- ἕνας τέτοιος χριστιανός να μπορέσει να προχωρήσει στην πνευματική ζωή.
Σε μια τέτοια ψυχή, ἡ ὁποία, το καταλαβαίνει δὲν τὸ καταλαβαίνει, το θέλει δὲν τὸ θέλει, προσκολλάται στοὺς ἄλλους καὶ ἐξαρτᾶται ἀπό αὐτούς κατά ἕναν τέτοιο τρόπο που, θὰ ἔλεγε κανείς, άναμένει τὴν ἀγάπη τῶν ἄλλων σὰν τὸν Θεὸ τὸν ἴδιο, δὲν εἶναι δυνατόν νὰ ἔλθει να θρονιαστεί ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, νὰ ἔλθει ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ, νὰ ἔλθει ὁ Χριστός. Μέσα σε μια τέτοια ψυχή δὲν εἶναι δυνα τὸν νὰ ζήσει ὁ Χριστός -κατά το «ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοί Χριστός». Διότι αὐτή ἡ ψυχή έχασε τὸν ἑαυτό της, ξέφυγε ἀπό τὸν ἑαυτό της καὶ εἶναι πιασμένη ἀπὸ κάτι ἄλλο. Ἔχει κυριεύσει την ψυχή κάποιο πρόσωπο τὴν ἔχουν κυριεύσει ὅλα αὐτά πού εἶναι εἴδωλα.
Απωθημένη ἐχθρότητα καὶ παράδοξα ξεσπάσματα
Ἀλλὰ τὸ κακό πάει μακρύτερα. Ένας ἄνθρω πος ὁ ὁποῖος κινείται κατά τέτοιον τρόπο πρός τοὺς ἄλλους, ὁ ὁποῖος προσκολλάται στοὺς ἄλλους καὶ δένεται μὲ αὐτοὺς καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτούς κατά τέτοιον τρόπο πού, τρόπον τινά, τους κοιτά ζει στα μάτια ἂν θὰ γελάσουν ἡ ὄχι, ἄν θὰ τὸν ἐπιδοκιμάσουν ἤ ὄχι, ἂν θὰ τὸν ἐκτιμήσουν ἤ ὄχι, ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος δὲν πάσχει μόνο ἀπό αὐτό. Πάσχει καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα που είχαμε ἀναφέρει.
Αὐτός δηλαδή μπορεῖ μέσα του νὰ ἔχει καὶ τάσεις ἐχθρότητος πρὸς τοὺς ἄλλους. Μάλιστα, ὅσο περισσότερο διαισθάνεται ὅτι εἶναι δοῦλος τῶν ἄλλων καὶ ὅτι οἱ ἄλλοι, τρόπον τινά, τὸν ἐκμε ταλλεύονται, τόσο περισσότερο φουντώνει ἡ τάση τῆς ἐχθρότητος πρὸς αὐτοὺς. Ἀλλά, ἂν ἐκδηλώσει τὴν ἐχθρότητά του, ἂν ἐκδηλώσει τις ἐπιθετικές του διαθέσεις πρὸς τοὺς ἄλλους, χάνει ἀμέσως την ἀγάπη τους, τὴν ἐπιδοκιμασία τους ἀκριβῶς αὐτὸ που περιμένει ἀπό αὐτοὺς, για να στηρίζεται καὶ νὰ μπορεῖ ἔτσι νὰ ἐξασφαλίζει τὴν ἠρεμία καὶ τὴ γαλήνη. Ἐπειδή λοιπόν φοβάται να μή χάσει αὐτή τὴν ἀγάπη, αὐτὴ τὴν εὔνοια τῶν ἄλλων, γι' αὐτὸ καταπιέζει αὐτή τη διαμαρτυρία ποὺ ἔρχεται και μια φορά από μέσα του, γιὰ τὴν ὁποία θὰ ἔλεγε κανείς ἐπιτέλους νὰ ἐκδηλωθεί.
Καταπιέζει αὐτή τή διαμαρτυρία, που ξεκινάει ἀπό μέσα του, καταπιέζει μια ὁρμή που νιώθει να διαμαρτυρηθεί, νὰ ἀντιδράσει ἢ καὶ νὰ ἐπιτεθεί. Όχι ὅτι αὐτά εἶναι καλά, ἀλλά λέμε τώρα τί γίνε ται μέσα στην ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ. Τα καταπιέζει λοιπόν αὐτά -σύμφωνα μὲ τὴν ψυχολογία, τὰ ἀπωθεῖ καὶ δὲν θέλει οὔτε ὁ ἴδιος να ξέρει ὅτι τὰ ἔχει ὄχι νὰ τὰ ξέρουν καὶ οἱ ἄλλοι!
Αὐτὰ ὅμως ὑπάρχουν μέσα σ' αὐτούς τους ἀνθρώπους. Καθώς ἀπωθοῦνται, ὑπάρχουν μέσα στὴν ψυχὴ καὶ, εἴτε μὲ τὸν ἕναν τρόπο εἴτε μὲ τὸν ἄλλο τρόπο, εἴτε τη μια φορά εἴτε τὴν ἄλλη φορά, αὐτὰ θὰ ξεπηδήσουν ἀπὸ κεῖ μέσα, γιὰ νὰ δαγκάσουν όποιον μπορέσουν.
Γι' αὐτὸ βλέπουμε σε τέτοιους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσκολλώνται, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολύ-πολύ πειθαρχημένοι, πολύ-πολύ ὑπάκουοι, πολύ-πολύ κα λοὶ καὶ ποὺ μπορεῖ κανείς νὰ τοὺς πεῖ νὰ κάνουν αὐτὸ καὶ νὰ τὸ κάνουν εύκολα, να τους στείλει ἐδῶ κι ἐκεῖ καὶ νὰ πάνε, καὶ ποὺ μπορεῖ κανείς να τους βάλει ὅλη τὴν ἡμέρα νὰ ἰδρωκοποῦν κάνον τας τοῦτο κι ἐκεῖνο, καὶ νὰ τὸ κάνουν- βλέπουμε λοιπόν σ' αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ὅτι μπορεί να ἔλθει ἡ ὥρα ποὺ δὲν βαστάει πιὰ νὰ μένει κρυμμένη αὐτή ἡ ἀπωθημένη πραγματικότητα τῆς ἀντιδράσεως, τῆς διαμαρτυρίας, τῆς ἐπιθετικῆς διαθέσεως, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί ξεσπούν. Καὶ γι' αὐτό, ὄχι λίγες φορές, βλέπουμε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φαίνονται ἀπό τὸ ἕνα μέρος τόσο καλοί, να ἀντιδροῦν κατά τέτοιον τρόπο, ποὺ ἀπορεῖ κανείς.
Καμιά φορά καί στα παιδιά συμβαίνει αὐτό. Πολλά παιδιά εἶναι κατά δουλικό τρόπο προσκολ λημένα στους γονεῖς τους. Καὶ αὐτό διότι ή προ σωπικότητά τους εἶναι πολύ ἐλλειπτική, καὶ δὲν ἀντέχουν να τα βγάλουν πέρα μόνα τους. Ἔτσι, πιάνονται, κρέμονται ἀπὸ τὴ μάνα τους, ἀπὸ τὸν πατέρα τους. Φαίνονται πολύ φρόνιμα καὶ πολύ ὑπάκουα παιδιά, φαίνονται ὅτι εἶναι τα καλύτερα παιδιά -ἔτσι νομίζουμε ἐνῶ αὐτά κατά βάθος εἶναι ἄρρωστα. Καὶ γι' αὐτό μερικές φορές ἕνα τέτοιο παιδί γίνεται ἀγνώριστο, και λέει κανείς: Αὐτὸ ποὺ ἦταν τόσο καλό, πῶς ἔγινε ἔτσι; Πῶς ἐκδηλώνεται κατ' αὐτὸν τὸν τρόπο; Το ἴδιο και με γάλοι μπορεῖ νὰ ἐκδηλωθοῦν ἔτσι. Μπορεῖ νὰ ἔλθει μια στιγμή ποὺ θὰ ἐκδηλωθοῦν καὶ θὰ ἀντιδράσουν κατά τέτοιον τρόπο, θα διαμαρτυρηθούν και θὰ ἐπιτεθοῦν κατά τέτοιον τρόπο, ποὺ ἀπορεῖ κανείς. Ἂν καὶ μερικές φορές αὐτή ἡ ἐπιθετικότητα, αὐτὴ ἡ διαμαρτυρία, ἡ ὅλη ἀντίδραση ἐκδηλώνον ται, θα έλεγα, παθητικά. Εἶναι ἐκεῖνο τὸ παράπονα, ἐκείνη ἡ πικρία, ἡ ἀπογοήτευση, ἡ ἀπελπισία, που παρατηρείται στοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς.
Διπλό το κακό
Ἂν αὐτὰ ἀληθεύουν, καὶ ἂν αὐτὰ λίγο πολύ εἶναι μέσα στις καρδιές τῶν σημερινών χριστιανῶν, τότε ἀλίμονό μας ἐὰν δὲν τὰ συνειδητοποιήσουμε, ἐὰν δὲν τὰ καταλάβουμε καὶ δὲν γνωρίσουμε τί ἀκριβῶς συμβαίνει στον καθένα μας. Καὶ ἀλίμονο ἂν δὲν μπορέσουμε είτε μόνοι μας εἴτε βοηθούμε-ναι ἀπό κάποιον ἄλλο ἢ ἀπό κάποιους ἄλλους- να γλιτώσουμε ἀπὸ αὐτή την κατάσταση καὶ μείνουμε σ' αὐτή. Δὲν εἶναι μόνο ὅτι δὲν θὰ προχωρήσουμε στην πνευματική ζωή. Πόσοι σήμερα θέλουν να προχωρήσουν στην πνευματική ζωή καὶ δὲν προ χωροῦν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνο αυτό το κακό. Τό κακό εἶναι ὅτι ὅλη ἡ χριστιανικότητα ποὺ ἔχουμε μέσα μας, ὅλος αὐτός ὁ χριστιανισμός ποὺ ἐκδηλώ νουμε ἔτσι ἤ ἔτσι καὶ πού παρουσιάζουμε στον σύγχρονο κόσμο, εἶναι νόθος.
Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ἀκόμη κι αὐτοί οἱ γλεντζέδες καὶ ὅποιοι ἄλλοι- κατά βάθος θέλει σωτηρία· καὶ ἔρχεται ἡ ὥρα ποὺ ἀναζητά σωτηρία. Καθώς όμως ἔρχεται σὲ ἐπικοινωνία μ' ἐμᾶς τους σημερινούς χριστιανούς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουμε μέσα μας γνήσιο χριστιανισμό, γνήσια χριστιανικά βιών ματα, άλλά νόθο κατάσταση καί ἀρρωστημένα, νόθα, μπερδεμένα χριστιανικά βιώματα, σύμφωνα μὲ αὐτὰ ποὺ εἴπαμε- ὁ σημερινός λοιπόν ἄνθρωπος διαισθάνεται ὅτι κάτι ἐδῶ δὲν πάει καλά, καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἐλπίσει ὅτι, ἂν γίνει χριστιανός, ἄν πιστέψει στον Θεό, θὰ βρεῖ κάτι καλύτερο, θα σωθεί. Διαισθάνεται ὅτι όχι μόνο δὲν θὰ βρεῖ κάτι καλύτερο, ἀλλὰ ἴσως θὰ μπερδευτεί περισσότερο, καὶ γι' αὐτό ἀπομακρύνεται. Ἡ, ἂν βρεθεῖ κανένας ποὺ θὰ μᾶς ἀκολουθήσει, θα μπεῖ καὶ αὐτὸς μέσα στο δικό μας το καλούπι καὶ τελικά θα γίνει και αὐτὸς σὰν κι ἐμᾶς,
Ἀρκετές φορές τὸ ἔχω πεῖ καὶ ἑἐδῶ καὶ ἀλλοῦ. μοῦ φαίνεται πώς ψεύτισε πολύ ὁ χριστιανισμός σήμερα. Βέβαια, σήμερα ψεύτισε ὅλη ἡ ζωή. Όπου καὶ ἂν πᾶτε, ψευτισμένη εἶναι ἡ ζωή, νόθος εἶναι ἡ ζωή, σε ὅλες τίς ἐκδηλώσεις της καὶ σὲ ὅλες τις ἐκφάνσεις της. Ἀλλά ψεύτισε καὶ ὁ χριστιανισμός. Ὁ χριστιανισμός καθ' ἑαυτόν εἶναι γνήσιος, ἀλλὰ ἔτσι ὅπως τὸν ζοῦμε ἐμεῖς, ἔτσι ὅπως τὸν ἐκδηλώ νουμε καὶ τὸν παρουσιάζουμε, εἶναι ψευτισμένος, νόθος, κίβδηλος.
Επομένως, εἶναι διπλό το κακό. Καὶ σ᾿ ἐμᾶς τοὺς ἴδιους κάνουμε κακό καὶ στοὺς ἄλλους. Ο Θεός βέβαια θα γίνει ἵλεως. Δεν ξέρουμε τι θὰ μᾶς κάνει, ὅταν φύγουμε ἀπὸ αὐτὸν τὸν κόσμο, ἀλλά ἐνόσῳ εἴμαστε ἐδῶ καὶ ζοῦμε ἔτσι, δὲν πρόκειται να προχωρήσουμε πνευματικά δέν πρόκειται δηλαδὴ νὰ δοῦμε νὰ γίνεται πραγματικά μέσα μας θαῦμα. Ἀλλὰ καὶ στοὺς ἄλλους κάνουμε μεγάλο κακό, γιατί δὲν εἴμαστε γνήσια μαρτυρία τοῦ χρι-στιανισμού. Δὲν εἴμαστε ἀληθινή μαρτυρία τοῦ Εὐαγγελίου, τῆς ἀποκαλύψεως τοῦ Θεοῦ στον κό σμο, καὶ ἑπομένως δὲν μποροῦμε να βοηθήσουμε τὸν κόσμο, ἐνῶ ἔχουμε ὑποχρέωση να το κάνουμε.
Έχουμε πεῖ καὶ ἄλλη φορά: ὅσοι ήταν πρίν ἀπὸ μᾶς, δὲν ὑπάρχουν τώρα· καὶ ὅσοι θὰ ἔλθουν μετὰ ἀπὸ μᾶς, καὶ αὐτοί δὲν ὑπάρχουν. Ἐμεῖς είμαστε σήμερα καὶ ἐπομένως ἐμεῖς ἔχουμε ὑποχρέωση να βοηθήσουμε τον κόσμο. Ὅλος αὐτός ὁ κό σμος που βρίσκεται στα πέρατα τῆς οἰκουμένης, σε ὅλη τὴ γῆ, ἐδῶ, στον χριστιανισμό, ἔχει τὴν ἐλπίδα του, ἄσχετα ἂν δὲν τὸ καταλαβαίνει, ἂν δὲν το αἰσθάνεται. Ἀπό τον Χριστό, ἀπό τόν χριστιανισμό καὶ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἐκπροσωπούν τὸν χριστιανι σμό περιμένει. Ἐὰν ἐμεῖς δὲν δώσουμε το αληθινό, ἀλίμονο καὶ σ' ἐμᾶς, ἀλίμονο και στούς ἄλλους. Ἀλλὰ γι' αὐτὸ τὰ λέμε αὐτὰ ἐδῶ καὶ ὅπου ἀλλοῦ λέγονται παρόμοια- μήπως ὁ Θεός ἀρχίσει σιγά-σιγά κάτι να κάνει μέσα μας. Δέν εἶναι καθόλου δύσκολο στον Θεό νὰ ἀρχίσει να θαυματουργεῖ μέσα μας, φθάνει ἐμεῖς νὰ ἀποφασίσουμε να πιστέψουμε ἀληθινά καὶ νὰ ἀπαγκιστρωθοῦμε ἀπό ὅλα αὐτὰ στὰ ὁποῖα ἀναφερόμαστε.
14-2-1971
Ἡ κίνηση πρός τούς ἀνθρώπους
Ὑποταγή πού δέν ἐλευθερώνει
Κάνουμε, ὅπως γνωρίζετε, μια προσπάθεια, μέτις ὁμιλίες αὐτές, νὰ μποῦμε βαθύτερα στην ἀνθρώπινη ψυχή, για να μπορέσουμε ἔτσι να γνωρίσουμε καλύτερα τοὺς ἑαυτούς μας καὶ ἑπομένως να πάρουμε ἀληθινότερη στάση ἀπέναντι τοῦ Θεοῦ. Καί καθώς ἐμεῖς θὰ παίρνουμε την κατάλλη λη στάση, να μπορέσει ὁ Θεός νὰ μᾶς χαριτώσει, νὰ μᾶς εὐλογήσει.
Τη λίγη ώρα που μιλήσαμε την τελευταία φορά τὴν ἀφιερώσαμε στην άρρωστημένη κίνηση πρός τούς ἄλλους ἀνθρώπους, που παρουσιάζεται σε ορισμένους, το καταλαβαίνουν δεν το καταλαβαίνουν. Καί λέγαμε ὅτι τὸ πρῶτο-πρώτο χαρακτηριστικό αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων πού ἔχουν προσβλη θεῖ ἀπό αὐτὴ τὴν ἀσθένεια εἶναι τὸ ὅτι συμμορφώ νονται πρός ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οἱ ἄλλοι λένε, οἱ ἄλλοι ζητοῦν, ἀπαιτοῦν.
Καί πιο συγκεκριμένα λέγαμε ὅτι αὐτοί οἱ ἄνθρωποι κάνουν τὸ πᾶν, ἀκόμη καὶ τὴν ἀξιοπρέπειά τους την καταρρακώνουν, για να μπορέσουν νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀγάπη καί τὴν ἐκτίμηση τῶν ἄλλων, γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἔχουν, τρόπον τινά, το «μπράβο» καί τὴν ἐπιδοκιμασία τῶν ἄλλων. Θυμά στε, εἴπαμε ἀρκετά ἐπάνω σ' αὐτό το θέμα.
Πολλοί χριστιανοί, ὅταν τρέχουν ἐδῶ κι ἐκεῖ να βοηθήσουν, εἶναι ἐνδεχόμενο να νομίζουν ότι κάνουν μια καλή πράξη καὶ ὅτι εἶναι ἀπὸ τοὺς πιο καλούς χριστιανούς. Καὶ βέβαια αὐτὴ καθ' ἑαυτήν ή προσπάθειά τους μπορεί να εἶναι καλή, ἀλλά το θέμα είναι γιατί κάνουν ό,τι κάνουν,
Ἐὰν λοιπόν ὁ καθένας ἐξετάσει, ερευνήσει τον ἑαυτό του, θὰ δεῖ ὅτι τις πιο πολλές φορές κάνει πολλά τέτοια πράγματα, μόνο καὶ μόνο για να μπορέσει νὰ ἐξασφαλίσει τὴν ἀγάπη, τὴν ἐκτίμη ση, τὸ εύγε τῶν ἄλλων καὶ εἰδικότερα κάποιου προσώπου στὸ ὁποῖο ἔχει προσκολληθεί. Και βέβαια εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ εἶναι χριστιανι σμὸς αὐτό, ὅσο καὶ ἄν οἱ ἐκδηλώσεις αὐτές φαίνον ται χριστιανικές
Ὑγιῆς καὶ ἀρρωστημένη υποταγή
Ένα άλλο χαρακτηριστικό αὐτῶν τῶν ἀνθρώ πων είναι ἡ ὑποταγή.
Βέβαια, ἡ ὑποταγή, ἡ ὑπακοή μέσα στην Ἐκκλησία εἶναι ἀρετή. Καὶ ὅπως ξέρετε, οἱ μονα χοὶ ἔχουν ὑποχρέωση να κάνουν ὑπακοή. Ὅταν κείρονται, μαζί με δύο ἄλλες ὑποσχέσεις δίνουν καὶ τὴν ὑπόσχεση ότι θα κάνουν ὑπακοή ὅτι θά εἶναι ὑποταγμένοι στον ἡγούμενο, στον γέροντα, στον πνευματικό πατέρα. Μὲ τὴν ὑπακοή θὰ κό ψουν το θέλημά τους. Με τὴν ὑποταγή αὐτή θα μπορέσουν νὰ ἀπαλλαγοῦν, μὲ τὴ χάρη καὶ τη βοή θεια τοῦ Θεοῦ, ἀπὸ τὸν παλαιό ἄνθρωπο, ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τὰ θελήματά τους, καὶ θα προχωρήσουν στὴν ἀναγέννηση.
Να, όμως, ποὺ ὑπάρχει καὶ ὑποταγή άρρωστημένη, ἡ ὁποία δὲν ἐλευθερώνει τὸν ἄνθρωπο ύποταγή ποὺ δὲν βοηθάει τὸν ἄνθρωπο να έλευθερω θεῖ ἀπὸ τὰ πάθη του, τη φιλαυτία του, το θέλημά του, ἀπὸ τὸν παλαιό ἄνθρωπο, καὶ νὰ φθάσει στην ἀναγέννηση τὴν ἀληθινή, την πραγματική.
Αὐτὴ ἡ ὑποταγή εἶναι μια ἀσθένεια, που κάνει τὸν ἄνθρωπο ὁ ὁποῖος ἔχει προσβληθεῖ ἀπό αὐτή νὰ μὴ βλέπει καθαρά τί εἶναι ὁ ἴδιος καὶ τὶ εἶναι οἱ ἄλλοι. Τον κάνει δηλαδή να ὑπερεκτιμά τους ἄλλους καὶ νὰ βλέπει σ' αὐτοὺς ψευτοαρετές και ψευτοπροτερήματα. Βέβαια, πάλι πρέπει να πούμε ὅτι δὲν εἶναι κακό να βλέπει κανείς ἀνώτερους τοὺς ἄλλους και τον ἑαυτό του κατώτερο. Ίσα-ίσα εἶναι καλό, ὅταν εἶναι ὑγιές. Ὅταν ὅμως εἶναι ἀρ ρωστημένο, κάνει πολύ κακό. Ὁ λόγος που φθάνει κανείς σε μια τέτοια ἀρρωστημένη ὑποταγή εἶναι ὅτι δὲν τολμᾶ νὰ δεῖ μὲ ἀνοικτά μάτια, καθαρά-καθαρά, τί εἶναι αὐτὸς στὸν ὁποῖο ὑποτάσσεται, τί εἶναι αὐτὸς στὸν ὁποῖο προσκολλήθηκε καὶ μὲ τὸν ὁποῖο ἔχει δεθεί.
Δεν τολμά, διότι, ἐὰν ἀφήσει τὸν ἑαυτό του να δεῖ μὲ καθαρά μάτια καὶ ἑπομένως χαλαρώσει κά-πως τὴν ὑποταγή του, αὐτὴ τὴν προσκόλλησή του, μετά δὲν ἀντέχει, δὲν μπορεῖ να σταθεί στα πόδια του, δὲν μπορεῖ νὰ τὰ βγάλει πέρα στη ζωή. Και αὐτό, διότι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος που, μόνο ἂν ἀπό κάπου πιαστεί, μόνο ἄν κάπου στηρίζεται, μόνο ἂν κάπου βλέπει ἔστω καὶ ψεύτικες αρετές, ψεύτικα χαρίσματα, μπορεί να σταθεί στα πόδια του μπο ρεί να ζήσει, μπορεῖ νὰ αἰσθάνεται κάπως ήρεμα, κάπως ἄνετα, καὶ νὰ μὴν κυριευθεῖ ἀπό ἕνα χάος ἐσωτερικό, ἀπό μια ταραχή και ανησυχία ἐσωτερι κή, ποὺ τὸν ὁδηγεῖ στην καταστροφή. Το κακό εἶναι ὅτι ὁ ἴδιος τὸ θεωρεῖ αὐτὸ ἀρετή. Ἀλλά και ἐκεῖνος ἡ ἐκεῖνοι στοὺς ὁποίους προσκολλάται, στούς ὁποίους ὑποτάσσεται δουλικά, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξαρτᾶται κατά ἕνα δουλικό τρόπο, το θε ωροῦν, ὅπως λέγαμε καὶ τὴν ἄλλη φορά, ἀρετή,
Όπως καταλαβαίνετε, ἂν αὐτὰ ἀληθεύουν -καί για μένα ἀληθεύουν πέρα για πέρα ἔχουμε τότε μια τέλεια παραποίηση τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, μια τέλεια παραποίηση καὶ νόθευση τῶν χρι στιανικών βιωμάτων. Και γίνεται μια καταρράκωση τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος τρέφει μιὰ ἐλπί δα κάτι να γίνει μὲ αὐτόν, τελικά δηλαδή να ὠφε ληθεί. Αὐτὸς ὅμως, ἀντὶ νὰ ὠφεληθεῖ, ἀντί να βοη θηθεί, καταστρέφεται. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἄλλος, ὁ ὁποῖος δέχεται αὐτὴ τὴν ἀρρωστημένη υποταγή ἢ καὶ τὴν καλλιεργεί, κάνει κακό και στον ἑαυτό του και σ' αὐτὸν ποὺ ὑποτάσσεται.
Δουλική ἐξάρτηση ἀπὸ τοὺς ἄλλους
Ένα άλλο χαρακτηριστικό τῶν ἀρρωστημένων αὐτῶν ἀνθρώπων εἶναι ἡ ἐξάρτηση. Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν αὐτὴ τὴν ἀρρώστια, δὲν μποροῦν νὰ ζή σουν χωρίς εξάρτηση ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἡ ἐκτίμη ση ποὺ ἔχουν γιὰ τὸν ἑαυτό τους ἐξαρτᾶται ἀπό τὴν ἐπιδοκιμασία ἢ τὴν ἀποδοκιμασία που δείχνουν οἱ ἄλλοι σ' αὐτούς, ἀπὸ τὴ γνώμη ποὺ ἔχουν οἱ ἄλλοι γι' αὐτοὺς.
Πόσοι ἄνθρωποι, καλοί χριστιανοί κατά τα ἄλλα, ὑποφέρουν κυριολεκτικά δὲν μποροῦν νὰ κοιμηθοῦν τὸ βράδυ ἡ δὲν μποροῦν νὰ ἡσυχάσουν τὴν ἑπόμενη ἡμέρα, δὲν μποροῦν νὰ κάνουν τις δουλειές τους καὶ τὴν προσευχή τους κυριολεκτικά δηλαδή χάνουν τὸν ἑαυτό τους καὶ κυριεύονται ἀπό ἕνα χάος ἐσωτερικό- ἐπειδὴ ὁ ἄλφα ἢ ὁ δῆτα ἤ ὁ γάμμα, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἐξαρτώνται ἔστω καὶ ὑπο συνείδητα, ἔστω καὶ χωρίς να το καταλαβαίνουν, δὲν τοὺς μίλησε καλά, δὲν τοὺς ἔδειξε αὐτὴ τὴν ἀγά-πη καὶ τὴν ἐπιδοκιμασία που περίμεναν, δὲν τοὺς εἶπε αὐτὸ τὸ εὐγε, αὐτὸ τὸ μπράβο που περίμεναν.
Ἂν θέλετε, να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. Εάν, π.χ., περιμένουμε κάποιον νὰ μᾶς κάνει ἐπίσκεψη -καὶ τὴ θέλουμε πολύ αὐτὴ τὴν ἐπίσκεψη καὶ τελικά δὲν τὴν κάνει, μπορεῖ νὰ μὴν ποῦμε σε κανέναν τίποτε, μπορεῖ νὰ κρύψουμε το τί νιώσαμε ποὺ δὲν ἦλθε, ἀλλά κατά βάθος ὅμως ὅλη ἡ καλή ἰδέα ποὺ εἴχαμε γιὰ τὸν ἑαυτό μας θα πέσει στο βαθύτερο σημεῖο θὰ μηδενιστεί.
Ἐνόσῳ αὐτὸς μᾶς χαμογελοῦσε, ἐνόσῳ αὐτὸς μᾶς ἔλεγε λόγια τέτοια που καταλαβαίναμε ὅτι ἔχουμε τὴν εὔνοιά του, ἐνόσῳ μᾶς φερόταν κατά τρόπο πού φαινόταν ὅτι εἶναι φίλος μας, ὅτι μᾶς ἐκτιμᾶ, ὅτι μᾶς ὑπολογίζει, νιώθαμε καλά, ἄνετα, νιώθαμε πώς κάτι εἴμαστε κι ἐμεῖς μέσα στην κοι νωνία. Μόλις όμως αὐτὸς ἔστρεψε τα νώτα του, μόλις αὐτὸς μὲ κάποιο λόγο του, μὲ τὴν ὅλη στάση του -π.χ. μὲ τὴν ἄρνησή του ή την παράλειψή του νὰ μᾶς κάνει μιὰ ἐπίσκεψη, τὴν ὁποία τις οἶδε γιὰ ποιούς λόγους δὲν ἔκανε ἔδειξε ὅτι δὲν μᾶς ἐκτιμᾶ πλέον, μέσα μας μηδενίστηκε το πᾶν.
Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, δηλαδή οἱ ἀρρωστημένοι τύποι που παθαίνουν κάτι τέτοια, δὲν μποροῦν ἔπειτα να ἡσυχάσουν, δὲν μποροῦν νὰ βροῦν εἰρήνη, δὲν μποροῦν νὰ βροῦν ἀνάπαυση. Καὶ εἶναι ἕτοιμοι, προθυμότατοι να κάνουν ὅ,τι τυχόν χρειάζεται -δ,τι καταλαβαίνουν πώς θὰ ἐξευμενίσει τὸν ἄλλο, θὰ τὸν κάνει πάλι νὰ τοὺς ἐκτιμήσει, πάλι νὰ τοὺς ἐπιδοκιμάσει ὅ,τι καταλαβαίνουν πώς θα βοηθή σει νὰ ἐξασφαλίσουν πάλι τὴν ἀγάπη του. Είναι ἕτοιμοι καί δουλικά νὰ φερθοῦν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειά τους να χάσουν και καταγέλαστοι να γίνουν.
Ἐξ ὅσων ἐγώ καταλαβαίνω μπορεῖ νὰ πέφτω ἔξω- ὑπάρχουν σήμερα χριστιανοί, πιστοί, περισσό τεροι ἀπό ὅ,τι ἐμεῖς νομίζουμε ὅτι ὑπάρχουν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν μὲ μια τέτοια ἐσωτερική ἀκαταστασία, μὲ ἕνα τέτοιο ἐσωτερικό χάος. Καὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον ἐπιτρέψτε μου νὰ πῶ ἔτσι- ἕνας τέτοιος χριστιανός να μπορέσει να προχωρήσει στην πνευματική ζωή.
Σε μια τέτοια ψυχή, ἡ ὁποία, το καταλαβαίνει δὲν τὸ καταλαβαίνει, το θέλει δὲν τὸ θέλει, προσκολλάται στοὺς ἄλλους καὶ ἐξαρτᾶται ἀπό αὐτούς κατά ἕναν τέτοιο τρόπο που, θὰ ἔλεγε κανείς, άναμένει τὴν ἀγάπη τῶν ἄλλων σὰν τὸν Θεὸ τὸν ἴδιο, δὲν εἶναι δυνατόν νὰ ἔλθει να θρονιαστεί ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, νὰ ἔλθει ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ, νὰ ἔλθει ὁ Χριστός. Μέσα σε μια τέτοια ψυχή δὲν εἶναι δυνα τὸν νὰ ζήσει ὁ Χριστός -κατά το «ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοί Χριστός». Διότι αὐτή ἡ ψυχή έχασε τὸν ἑαυτό της, ξέφυγε ἀπό τὸν ἑαυτό της καὶ εἶναι πιασμένη ἀπὸ κάτι ἄλλο. Ἔχει κυριεύσει την ψυχή κάποιο πρόσωπο τὴν ἔχουν κυριεύσει ὅλα αὐτά πού εἶναι εἴδωλα.
Απωθημένη ἐχθρότητα καὶ παράδοξα ξεσπάσματα
Ἀλλὰ τὸ κακό πάει μακρύτερα. Ένας ἄνθρω πος ὁ ὁποῖος κινείται κατά τέτοιον τρόπο πρός τοὺς ἄλλους, ὁ ὁποῖος προσκολλάται στοὺς ἄλλους καὶ δένεται μὲ αὐτοὺς καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτούς κατά τέτοιον τρόπο πού, τρόπον τινά, τους κοιτά ζει στα μάτια ἂν θὰ γελάσουν ἡ ὄχι, ἄν θὰ τὸν ἐπιδοκιμάσουν ἤ ὄχι, ἂν θὰ τὸν ἐκτιμήσουν ἤ ὄχι, ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος δὲν πάσχει μόνο ἀπό αὐτό. Πάσχει καὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα που είχαμε ἀναφέρει.
Αὐτός δηλαδή μπορεῖ μέσα του νὰ ἔχει καὶ τάσεις ἐχθρότητος πρὸς τοὺς ἄλλους. Μάλιστα, ὅσο περισσότερο διαισθάνεται ὅτι εἶναι δοῦλος τῶν ἄλλων καὶ ὅτι οἱ ἄλλοι, τρόπον τινά, τὸν ἐκμε ταλλεύονται, τόσο περισσότερο φουντώνει ἡ τάση τῆς ἐχθρότητος πρὸς αὐτοὺς. Ἀλλά, ἂν ἐκδηλώσει τὴν ἐχθρότητά του, ἂν ἐκδηλώσει τις ἐπιθετικές του διαθέσεις πρὸς τοὺς ἄλλους, χάνει ἀμέσως την ἀγάπη τους, τὴν ἐπιδοκιμασία τους ἀκριβῶς αὐτὸ που περιμένει ἀπό αὐτοὺς, για να στηρίζεται καὶ νὰ μπορεῖ ἔτσι νὰ ἐξασφαλίζει τὴν ἠρεμία καὶ τὴ γαλήνη. Ἐπειδή λοιπόν φοβάται να μή χάσει αὐτή τὴν ἀγάπη, αὐτὴ τὴν εὔνοια τῶν ἄλλων, γι' αὐτὸ καταπιέζει αὐτή τη διαμαρτυρία ποὺ ἔρχεται και μια φορά από μέσα του, γιὰ τὴν ὁποία θὰ ἔλεγε κανείς ἐπιτέλους νὰ ἐκδηλωθεί.
Καταπιέζει αὐτή τή διαμαρτυρία, που ξεκινάει ἀπό μέσα του, καταπιέζει μια ὁρμή που νιώθει να διαμαρτυρηθεί, νὰ ἀντιδράσει ἢ καὶ νὰ ἐπιτεθεί. Όχι ὅτι αὐτά εἶναι καλά, ἀλλά λέμε τώρα τί γίνε ται μέσα στην ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ. Τα καταπιέζει λοιπόν αὐτά -σύμφωνα μὲ τὴν ψυχολογία, τὰ ἀπωθεῖ καὶ δὲν θέλει οὔτε ὁ ἴδιος να ξέρει ὅτι τὰ ἔχει ὄχι νὰ τὰ ξέρουν καὶ οἱ ἄλλοι!
Αὐτὰ ὅμως ὑπάρχουν μέσα σ' αὐτούς τους ἀνθρώπους. Καθώς ἀπωθοῦνται, ὑπάρχουν μέσα στὴν ψυχὴ καὶ, εἴτε μὲ τὸν ἕναν τρόπο εἴτε μὲ τὸν ἄλλο τρόπο, εἴτε τη μια φορά εἴτε τὴν ἄλλη φορά, αὐτὰ θὰ ξεπηδήσουν ἀπὸ κεῖ μέσα, γιὰ νὰ δαγκάσουν όποιον μπορέσουν.
Γι' αὐτὸ βλέπουμε σε τέτοιους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσκολλώνται, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολύ-πολύ πειθαρχημένοι, πολύ-πολύ ὑπάκουοι, πολύ-πολύ κα λοὶ καὶ ποὺ μπορεῖ κανείς νὰ τοὺς πεῖ νὰ κάνουν αὐτὸ καὶ νὰ τὸ κάνουν εύκολα, να τους στείλει ἐδῶ κι ἐκεῖ καὶ νὰ πάνε, καὶ ποὺ μπορεῖ κανείς να τους βάλει ὅλη τὴν ἡμέρα νὰ ἰδρωκοποῦν κάνον τας τοῦτο κι ἐκεῖνο, καὶ νὰ τὸ κάνουν- βλέπουμε λοιπόν σ' αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ὅτι μπορεί να ἔλθει ἡ ὥρα ποὺ δὲν βαστάει πιὰ νὰ μένει κρυμμένη αὐτή ἡ ἀπωθημένη πραγματικότητα τῆς ἀντιδράσεως, τῆς διαμαρτυρίας, τῆς ἐπιθετικῆς διαθέσεως, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί ξεσπούν. Καὶ γι' αὐτό, ὄχι λίγες φορές, βλέπουμε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι φαίνονται ἀπό τὸ ἕνα μέρος τόσο καλοί, να ἀντιδροῦν κατά τέτοιον τρόπο, ποὺ ἀπορεῖ κανείς.
Καμιά φορά καί στα παιδιά συμβαίνει αὐτό. Πολλά παιδιά εἶναι κατά δουλικό τρόπο προσκολ λημένα στους γονεῖς τους. Καὶ αὐτό διότι ή προ σωπικότητά τους εἶναι πολύ ἐλλειπτική, καὶ δὲν ἀντέχουν να τα βγάλουν πέρα μόνα τους. Ἔτσι, πιάνονται, κρέμονται ἀπὸ τὴ μάνα τους, ἀπὸ τὸν πατέρα τους. Φαίνονται πολύ φρόνιμα καὶ πολύ ὑπάκουα παιδιά, φαίνονται ὅτι εἶναι τα καλύτερα παιδιά -ἔτσι νομίζουμε ἐνῶ αὐτά κατά βάθος εἶναι ἄρρωστα. Καὶ γι' αὐτό μερικές φορές ἕνα τέτοιο παιδί γίνεται ἀγνώριστο, και λέει κανείς: Αὐτὸ ποὺ ἦταν τόσο καλό, πῶς ἔγινε ἔτσι; Πῶς ἐκδηλώνεται κατ' αὐτὸν τὸν τρόπο; Το ἴδιο και με γάλοι μπορεῖ νὰ ἐκδηλωθοῦν ἔτσι. Μπορεῖ νὰ ἔλθει μια στιγμή ποὺ θὰ ἐκδηλωθοῦν καὶ θὰ ἀντιδράσουν κατά τέτοιον τρόπο, θα διαμαρτυρηθούν και θὰ ἐπιτεθοῦν κατά τέτοιον τρόπο, ποὺ ἀπορεῖ κανείς. Ἂν καὶ μερικές φορές αὐτή ἡ ἐπιθετικότητα, αὐτὴ ἡ διαμαρτυρία, ἡ ὅλη ἀντίδραση ἐκδηλώνον ται, θα έλεγα, παθητικά. Εἶναι ἐκεῖνο τὸ παράπονα, ἐκείνη ἡ πικρία, ἡ ἀπογοήτευση, ἡ ἀπελπισία, που παρατηρείται στοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς.
Διπλό το κακό
Ἂν αὐτὰ ἀληθεύουν, καὶ ἂν αὐτὰ λίγο πολύ εἶναι μέσα στις καρδιές τῶν σημερινών χριστιανῶν, τότε ἀλίμονό μας ἐὰν δὲν τὰ συνειδητοποιήσουμε, ἐὰν δὲν τὰ καταλάβουμε καὶ δὲν γνωρίσουμε τί ἀκριβῶς συμβαίνει στον καθένα μας. Καὶ ἀλίμονο ἂν δὲν μπορέσουμε είτε μόνοι μας εἴτε βοηθούμε-ναι ἀπό κάποιον ἄλλο ἢ ἀπό κάποιους ἄλλους- να γλιτώσουμε ἀπὸ αὐτή την κατάσταση καὶ μείνουμε σ' αὐτή. Δὲν εἶναι μόνο ὅτι δὲν θὰ προχωρήσουμε στην πνευματική ζωή. Πόσοι σήμερα θέλουν να προχωρήσουν στην πνευματική ζωή καὶ δὲν προ χωροῦν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνο αυτό το κακό. Τό κακό εἶναι ὅτι ὅλη ἡ χριστιανικότητα ποὺ ἔχουμε μέσα μας, ὅλος αὐτός ὁ χριστιανισμός ποὺ ἐκδηλώ νουμε ἔτσι ἤ ἔτσι καὶ πού παρουσιάζουμε στον σύγχρονο κόσμο, εἶναι νόθος.
Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος ἀκόμη κι αὐτοί οἱ γλεντζέδες καὶ ὅποιοι ἄλλοι- κατά βάθος θέλει σωτηρία· καὶ ἔρχεται ἡ ὥρα ποὺ ἀναζητά σωτηρία. Καθώς όμως ἔρχεται σὲ ἐπικοινωνία μ' ἐμᾶς τους σημερινούς χριστιανούς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουμε μέσα μας γνήσιο χριστιανισμό, γνήσια χριστιανικά βιών ματα, άλλά νόθο κατάσταση καί ἀρρωστημένα, νόθα, μπερδεμένα χριστιανικά βιώματα, σύμφωνα μὲ αὐτὰ ποὺ εἴπαμε- ὁ σημερινός λοιπόν ἄνθρωπος διαισθάνεται ὅτι κάτι ἐδῶ δὲν πάει καλά, καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἐλπίσει ὅτι, ἂν γίνει χριστιανός, ἄν πιστέψει στον Θεό, θὰ βρεῖ κάτι καλύτερο, θα σωθεί. Διαισθάνεται ὅτι όχι μόνο δὲν θὰ βρεῖ κάτι καλύτερο, ἀλλὰ ἴσως θὰ μπερδευτεί περισσότερο, καὶ γι' αὐτό ἀπομακρύνεται. Ἡ, ἂν βρεθεῖ κανένας ποὺ θὰ μᾶς ἀκολουθήσει, θα μπεῖ καὶ αὐτὸς μέσα στο δικό μας το καλούπι καὶ τελικά θα γίνει και αὐτὸς σὰν κι ἐμᾶς,
Ἀρκετές φορές τὸ ἔχω πεῖ καὶ ἑἐδῶ καὶ ἀλλοῦ. μοῦ φαίνεται πώς ψεύτισε πολύ ὁ χριστιανισμός σήμερα. Βέβαια, σήμερα ψεύτισε ὅλη ἡ ζωή. Όπου καὶ ἂν πᾶτε, ψευτισμένη εἶναι ἡ ζωή, νόθος εἶναι ἡ ζωή, σε ὅλες τίς ἐκδηλώσεις της καὶ σὲ ὅλες τις ἐκφάνσεις της. Ἀλλά ψεύτισε καὶ ὁ χριστιανισμός. Ὁ χριστιανισμός καθ' ἑαυτόν εἶναι γνήσιος, ἀλλὰ ἔτσι ὅπως τὸν ζοῦμε ἐμεῖς, ἔτσι ὅπως τὸν ἐκδηλώ νουμε καὶ τὸν παρουσιάζουμε, εἶναι ψευτισμένος, νόθος, κίβδηλος.
Επομένως, εἶναι διπλό το κακό. Καὶ σ᾿ ἐμᾶς τοὺς ἴδιους κάνουμε κακό καὶ στοὺς ἄλλους. Ο Θεός βέβαια θα γίνει ἵλεως. Δεν ξέρουμε τι θὰ μᾶς κάνει, ὅταν φύγουμε ἀπὸ αὐτὸν τὸν κόσμο, ἀλλά ἐνόσῳ εἴμαστε ἐδῶ καὶ ζοῦμε ἔτσι, δὲν πρόκειται να προχωρήσουμε πνευματικά δέν πρόκειται δηλαδὴ νὰ δοῦμε νὰ γίνεται πραγματικά μέσα μας θαῦμα. Ἀλλὰ καὶ στοὺς ἄλλους κάνουμε μεγάλο κακό, γιατί δὲν εἴμαστε γνήσια μαρτυρία τοῦ χρι-στιανισμού. Δὲν εἴμαστε ἀληθινή μαρτυρία τοῦ Εὐαγγελίου, τῆς ἀποκαλύψεως τοῦ Θεοῦ στον κό σμο, καὶ ἑπομένως δὲν μποροῦμε να βοηθήσουμε τὸν κόσμο, ἐνῶ ἔχουμε ὑποχρέωση να το κάνουμε.
Έχουμε πεῖ καὶ ἄλλη φορά: ὅσοι ήταν πρίν ἀπὸ μᾶς, δὲν ὑπάρχουν τώρα· καὶ ὅσοι θὰ ἔλθουν μετὰ ἀπὸ μᾶς, καὶ αὐτοί δὲν ὑπάρχουν. Ἐμεῖς είμαστε σήμερα καὶ ἐπομένως ἐμεῖς ἔχουμε ὑποχρέωση να βοηθήσουμε τον κόσμο. Ὅλος αὐτός ὁ κό σμος που βρίσκεται στα πέρατα τῆς οἰκουμένης, σε ὅλη τὴ γῆ, ἐδῶ, στον χριστιανισμό, ἔχει τὴν ἐλπίδα του, ἄσχετα ἂν δὲν τὸ καταλαβαίνει, ἂν δὲν το αἰσθάνεται. Ἀπό τον Χριστό, ἀπό τόν χριστιανισμό καὶ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἐκπροσωπούν τὸν χριστιανι σμό περιμένει. Ἐὰν ἐμεῖς δὲν δώσουμε το αληθινό, ἀλίμονο καὶ σ' ἐμᾶς, ἀλίμονο και στούς ἄλλους. Ἀλλὰ γι' αὐτὸ τὰ λέμε αὐτὰ ἐδῶ καὶ ὅπου ἀλλοῦ λέγονται παρόμοια- μήπως ὁ Θεός ἀρχίσει σιγά-σιγά κάτι να κάνει μέσα μας. Δέν εἶναι καθόλου δύσκολο στον Θεό νὰ ἀρχίσει να θαυματουργεῖ μέσα μας, φθάνει ἐμεῖς νὰ ἀποφασίσουμε να πιστέψουμε ἀληθινά καὶ νὰ ἀπαγκιστρωθοῦμε ἀπό ὅλα αὐτὰ στὰ ὁποῖα ἀναφερόμαστε.
14-2-1971
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου