Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ (1866-1938) 1 ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ

Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ (1866–1938) 1
ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ

Μετάφραση από τα ρωσικά από τον ίδιο τον συγγραφέα και τον Ιερομόναχο Ζαχαρία

Έκδοση όγδοη
Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή Τιμίου Προδρόμου
Έσσεξ Αγγλίας, 1999

ΣΥΝΑΞΑΡΙ

Αγίου Σιλουανού του Αθωνίτη

Ο Σιλουανός αυτός, πολίτης της επουράνιας Ιερουσαλήμ, γεννήθηκε από ευσεβείς γονείς, που κατάγονταν από τη Ρωσία, από ένα χωριό της Μητρόπολης Ταμπώβ, που ονομαζόταν Σόβσκ. Γεννήθηκε το έτος 1866 από τη κατά σάρκα Γέννηση του Θεού Λόγου και από τα νεανικά του χρόνια κλήθηκε σε μετάνοια από την ίδια την πανύμνητη Θεοτόκο και αειπάρθενο Μαρία.

Όταν λοιπόν έφτασε στο εικοστό έβδομο έτος της ηλικίας του, αποχωρίστηκε τα βιοτικά και, έχοντας ως εφόδιο τις ευχές του αγίου Ιωάννη της Κρονστάνδης, αναχώρησε για το περίφημο Άγιον Όρος του Άθω, στην Ελλάδα, και ανέλαβε τον μοναχικό ζυγό στη Μονή του αγίου μεγαλομάρτυρα και ιαματικού Παντελεήμονα.

Αφού λοιπόν παρέδωσε ολοκληρωτικά τον εαυτό του στον Θεό, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα όχι μόνο έλαβε ως δωρεά από την Υπεραγία Θεοτόκο την αδιάλειπτη προσευχή, αλλά αξιώθηκε και μιας ανέκφραστης θεοφάνειας στον σεβάσμιο ναό του αγίου Προφήτη Ηλία, που βρίσκεται κοντά στον μύλο της προαναφερθείσας Μονής.

Όταν όμως αποσύρθηκε η πρώτη Χάρη, ο πανόσιος κυριεύτηκε από μεγάλο πένθος και, με παραχώρηση του Θεού, παραδόθηκε σε πολλούς πειρασμούς από τους νοητούς εχθρούς. Για δεκαπέντε χρόνια, ακολουθώντας τα ίχνη του Χριστού, «πρόσφερε δεήσεις και ικεσίες σ’ Εκείνον που μπορούσε να τον σώσει από τον θάνατο, με δυνατή κραυγή και δάκρυα» (Εβρ. 5,7).

Και αφού έγινε διδακτός από τον Θεό (πρβλ. Ιωάν. 6,45), άκουσε από ψηλά τη φωνή του Νομοθέτη να του λέει:

«Κράτα τον νου σου στον άδη και μην απελπίζεσαι».

Αυτή τη φράση την τήρησε ως ασφαλή και αλάνθαστο κανόνα και έτσι βάδισε τον δρόμο του Αντωνίου, του Μακαρίου, του Σισώη, του Ποιμένα και των άλλων ένδοξων διδασκάλων της Ερήμου. Έφτασε στα πνευματικά τους μέτρα και στα χαρίσματά τους και αναδείχθηκε αποστολικός και προφητικός διδάσκαλος, τόσο όσο ζούσε όσο και μετά τον θάνατό του.

Άφησε, πράγματι, γραπτά γεμάτα Χάρη και Άγιο Πνεύμα, τα οποία εξέδωσε ο μαθητής και ακόλουθός του, ο Γέροντας Σωφρόνιος, ιδρυτής και Αρχιμανδρίτης της Μονής των ευσεβών Ορθοδόξων στη Βρετανία.

Και ποια ανάγκη υπάρχει εδώ να ειπωθούν περισσότερα για τον πανόσιο Σιλουανό; Ο ίδιος αυτός αββάς, ο Σωφρόνιος, έχει ήδη παρουσιάσει και καταγράψει με ακρίβεια και λεπτομέρεια τη ζωή και τη διδασκαλία του στην αρχή του βιβλίου που περιέχει αυτά τα θεία και μελίρρυτα γραπτά του.

Και αυτό το βιβλίο διδάσκει, όπως μπορεί να διαπιστώσει και να κατανοήσει όποιος το διαβάζει, πόσο μεγάλος υπήρξε αυτός ο αγωνιστής του Κυρίου και πώς, με την ακριβή τήρηση των εντολών, αφού νεκρώθηκε εντελώς ως προς τον κοσμικό βίο, κατόρθωσε, σύμφωνα με τον Παύλο, να ζει μέσα του ο Χριστός (Γαλ. 2,20). Έγινε έτσι για τους άλλους ένα θεόπνευστο βιβλίο, γραμμένο με την πένα του Πνεύματος.

Την αλήθεια αυτών των λόγων επιβεβαιώνουν οι πολλοί άνθρωποι που, μέσω αυτού, από «κάθε έθνος κάτω από τον ουρανό» (Πράξ. 2,5) έφτασαν «στην επίγνωση της αλήθειας» (Α΄ Τιμ. 2,4), και οι οποίοι συνεχίζουν ακόμη και σήμερα να φτάνουν σ’ αυτήν.

Γιατί ο θαυμαστός αυτός άνθρωπος ήταν «πράος και ταπεινός στην καρδιά» (Ματθ. 11,29), θερμός ικέτης προς τον Θεό για όλους τους ανθρώπους και ασύγκριτος κήρυκας της αγάπης προς τους εχθρούς. Και δεν υπάρχει ασφαλέστερο γνώρισμα της αληθινής παρουσίας του θείου Πνεύματος από αυτή την αγάπη.

Ο μακάριος αυτός Όσιος Σιλουανός πέρασε από τον θάνατο στη ζωή, πλήρης ημερών του Πνεύματος, στις 24 Σεπτεμβρίου του έτους 1938, ενώ βασιλεύει ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, στον Οποίο ανήκει η δόξα και η εξουσία στους αιώνες των αιώνων.
Αμήν.

ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΑ
ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ ΤΟΥ ΑΘΩΝΙΤΟΥ
Ποίημα Παύλου Μοναχοῦ
Ἦχος δ΄ Κανόνα πίστεως
Χριστὸν διδάσκαλον ἐν ὁδῷ ταπεινώσεως προσευξάμε-νος ἔλαβες, μαρτυροῦντος τοῦ Πνεύματος ἐν σῇ καρδίᾳ τὴν λύτρωσιν· διὰ τοῦτο ἀσκήσεως ἀνεδείχθης σὺ ὁδηγός, ὡς φωτός θείου ἔμπλεως, "Ὅσιε πάτερ Σιλουανέ, πρέσβευε Χρι-στῷ τῷ Θεῷ σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Ἕτερον

Ἦχος γ' Θείας πίστεως
Κήρυξ δέδοσαι τῇ οἰκουμένῃ, σὺ γλυκύτατος ἐν θεολό-γοις, τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀγάπης τρισόλβιε· τὸν ταπεινὸν γὰρ καὶ πρᾶον ἑώρακας, καὶ τὴν ἐκείνου καρδίαν κατέμαθες. Ο-θεν ἅπαντες, Σιλουανέ, ἐλλαμπόμενοι τοῖς σοῖς θεογλώσσοις ῥήμασι, δοξάζομεν τὸ Πνεῦμα τὸ δοξάσαν σε.

KONTAKION

Ἦχος πλ. δ' "Οτε καταβάς
Ὅτε ἐπὶ γῆς Χριστὸν διηκόνησας, πορευόμενος τούτου τοῖς ἴχνεσι· νῦν ἐν οὐρανοῖς ὁρᾷς ὃν ἐπόθησας, καὶ συμμέ-νεις αὐτῷ, ὡς ὑπέσχετο· διό, πάτερ, μὲ δίδαξον ἣν σὺ ὥδευ-σας τρίβον.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Α΄ ΜΕΡΟΣ
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ
Α΄ ΠΑΙΔΙΚΑ ΚΑΙ ΝΕΑΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ
Η φωνή της Θεομήτορος
Ο χρόνος της στρατιωτικής θητείας
Μετάβαση στην Κρονστάνδη, στον πατέρα Ιωάννη
Άφιξη στο Άγιον Όρος και είσοδος στη Μονή
Η αρχή των πειρασμών
Η εμφάνιση του Κυρίου στον νεαρό υποτακτικό, τον αδελφό Συμεών
Τρεις τύποι ασκητών της πνευματικής ζωής εν Χριστώ
Η αίσθηση της αμαρτίας και της μετάνοιας στον αδελφό Συμεών
Τι είναι η αμαρτία;

Β΄ ΜΟΝΑΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

Η απώλεια της χάριτος
Η συμβουλή του Γέροντα Ανατολίου
Δεύτερος μεγάλος πειρασμός και νέα θαυμαστή νουθεσία από τον Θεό: «Κράτα τον νου σου στον Άδη και μην απελπίζεσαι»
Νέο στάδιο πνευματικής ζωής
Η επιστροφή της χάριτος και η προσευχή για τον κόσμο

Γ΄ Η ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ

Περιγραφή της μορφής και του χαρακτήρα του Γέροντα
Συνομιλίες του Γέροντα:
Με τον π. Στρατόνικο
Με τον π. Βενιαμίν
Στην τράπεζα των οικονόμων
Με τον Αρχιμανδρίτη-ιεραπόστολο
Με τον νεαρό φοιτητή για την ελευθερία
Με έναν μοναχό για τον πνευματικό αγώνα
Στο ξυλουργείο
Με τον π. Β.
Στον π. Διάδοχο

Δ΄ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ

Για τη γνώση του θελήματος του Θεού
Για την υπακοή
Για την Ιερά Παράδοση και την Αγία Γραφή
Για το Όνομα του Θεού
Σκέψεις του Γέροντα για τα φυτά και τα ζώα
Για την ομορφιά του κόσμου
Για τις εκκλησιαστικές ακολουθίες
Για την εξομοίωση του ανθρώπου με τον Χριστό
Για την αναζήτηση του Θεού
Για τη στάση απέναντι στον πλησίον
Για την ενότητα του πνευματικού κόσμου και το μεγαλείο των Αγίων
Για την πνευματική θεώρηση του κόσμου
Για τους δύο τρόπους γνώσης του κόσμου
Για τα σημεία της χάριτος και της πλάνης
Σκέψεις για την ελευθερία
Για την προσωπική σχέση του ανθρώπου με τον προσωπικό Θεό
Για την αγάπη προς τους εχθρούς
Η διάκριση του καλού και του κακού
Η οδός της Εκκλησίας
Η διαφορά ανάμεσα στη χριστιανική αγάπη και τη δικαιοσύνη των ανθρώπων
Η αδιάλειπτη προσευχή του Γέροντα

Ε΄ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΕΡΑ ΗΣΥΧΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Για τα τρία είδη της προσευχής
Για την εξέλιξη του λογισμού
Η εντολή του Χριστού «θα αγαπήσεις τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου και με όλη την ψυχή σου και με όλη τη διάνοιά σου και με όλη τη δύναμή σου», ως θεμέλιο της ιερής ησυχίας
Το ανθρωπολογικό θεμέλιο της νοεράς προσευχής
Εμπειρία της αιωνιότητας
Η αρχή της πνευματικής πάλης – ο αγώνας εναντίον των παθών

ΣΤ΄ ΓΙΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ

Τέσσερα είδη φαντασίας

Ζ΄ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ
Η΄ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΤΙΣΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΟΥ

Για τη θεόμορφη απάθεια
Για τον Θείο Γνόφο
Για τον γνόφο της απέκδυσης

Θ΄ ΓΙΑ ΤΗ ΧΑΡΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΠΟΥ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΑΠΟ ΑΥΤΗΝ
Ι΄ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ

Δεν είναι πάντοτε χωρίς πόνο για τον άνθρωπο να πορεύεται προς τον Θεό
Παρόμοια, και η ζωή μαζί με τους αγίους δεν είναι πάντοτε εύκολη
Αν δεν υπάρχει χάρη και στο σώμα, ο άνθρωπος μπορεί να μην αντέξει τα βασανιστήρια για τον Χριστό
Μια αξιοσημείωτη επίσκεψη
Η «σκληρότητα» των δοκιμασιών

ΙΑ΄ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ
«ΚΡΑΤΑ ΤΟΝ ΝΟΥ ΣΟΥ ΣΤΟΝ ΑΔΗ ΚΑΙ ΜΗΝ ΑΠΕΛΠΙΖΕΣΑΙ»
ΙΒ΄ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΟΓΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΣΧΑΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΥΝΑΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΚΤΙΣΤΟ ΟΝ
ΙΓ΄ ΓΙΑ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Η σκέψη για την «αδυναμία» του Χριστιανισμού είναι βαθιά λανθασμένη
Για τη δύναμη των Αγίων και την «αντίθετη» πορεία τους
Η χριστιανική πάλη εναντίον του κακού
Ο «Νόμος» της αιώνιας ζωής στις δύο εντολές
Η ψυχολογική αντίφαση αυτών των εντολών ως συνέπεια της διαστροφής της οδού του Θεού
Ο τελευταίος λόγος
Το κριτήριο της αλήθειας
Το παράδοξο της χριστιανικής ζωής

ΙΔ΄ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ
ΙΕ΄ ΜΕΡΙΚΕΣ ΜΕΤΑΘΑΝΑΤΙΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΕΡΟΝΤΑ
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Β΄ ΜΕΡΟΣ
ΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ
ΤΩ ΕΚ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΠΑΤΡΙΔΩΝ ΟΡΜΗΘΕΝΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΟΣ ΤΟΥ ΑΘΩΝΟΣ ΟΙΚΗΣΑΝΤΙ ΤΩΝ ΟΣΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΧΟΡΩ ΤΟ ΠΑΡΑ ΦΥΣΙΝ ΔΙΑΦΥΓΟΝΤΙ ΤΟ ΔΕ ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΔΙΑΣΩΣΑΝΤΙ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΟ ΥΠΕΡ ΦΥΣΙΝ ΑΝΕΛΗΛΥΘΟΤΙ

Η αποκάλυψη του Θεού λέει: «Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν», «ὁ Θεὸς φῶς ἐστι καὶ σκοτία ἐν Αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία» (Α΄ Ἰωάν. δ΄ 8, α΄ 5).

Πόσο δύσκολο είναι για εμάς τους ανθρώπους να το δεχτούμε αυτό! Είναι δύσκολο, γιατί τόσο η προσωπική μας ζωή όσο και η ζωή του κόσμου που μας περιβάλλει φαίνεται μάλλον να μαρτυρούν το αντίθετο.

Πράγματι! Πού βρίσκεται αυτό το ΦΩΣ της ΠΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ, όταν σχεδόν όλοι, καθώς πλησιάζουν προς το τέλος της ζωής τους, αναφωνούν με πικρία καρδιάς μαζί με τον Ιώβ: «Αἱ ἡμέραι μου παρῆλθον ἐν βρόμῳ, ἐρράγη δὲ τὰ ἄρθρα τῆς καρδίας μου... ᾅδης μου ὁ οἶκος... Ποῦ οὖν μου ἔτι ἐστὶν ἡ ἐλπίς;» και εκείνο που μυστικά, αλλά με δύναμη, ζητούσε από τα νεανικά μου χρόνια η καρδιά μου, «τίς ὄψεται;» (Ἰώβ ιζ΄ 11-15).

Ο ίδιος ο Χριστός μαρτυρεί ότι ο Θεός προνοεί με στοργή για ολόκληρη την κτίση, ότι ούτε ένα μικρό πουλί του ουρανού δεν είναι ξεχασμένο από Αυτόν, ότι Εκείνος φροντίζει ακόμη και για τον στολισμό των κρίνων του αγρού· για τους ανθρώπους όμως η πρόνοιά Του είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη, τόσο ώστε «καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ἡμῶν πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσί» (πρβλ. Ματθ. ι΄ 30).

Πού λοιπόν βρίσκεται αυτή η πρόνοια, που φτάνει ακόμη και στα πιο ταπεινά πράγματα και φροντίζει για τα ελάχιστα; Όλοι ασφυκτιούμε μπροστά στο θέαμα της ανεξέλεγκτης έξαρσης του κακού μέσα στον κόσμο. Συχνά μυριάδες υπάρξεις, μόλις εμφανιστούν στη ζωή, πολλές φορές πριν ακόμη φτάσουν στην αυτοσυνειδησία, αρπάζονται από αυτήν με απίστευτη σκληρότητα.

Γιατί λοιπόν μας δόθηκε αυτή η παράλογη ζωή; Και να, η ψυχή διψά να συναντήσει τον Θεό, για να Του πει: Γιατί μου έδωσες τη ζωή;... Χόρτασα από βάσανα. Με σκέπασε το σκοτάδι... Γιατί κρύβεσαι από εμένα;... Γνωρίζω ότι είσαι αγαθός, αλλά πώς είσαι τόσο αδιάφορος απέναντι στην τραγωδία μου;

Γιατί είσαι τόσο σκληρός και ανελέητος απέναντί μου; Δεν μπορώ να Σε καταλάβω!

Έζησε πάνω στη γη ένας άνθρωπος, ένας άνδρας με φλογερή πνευματική δίψα. Το όνομά του ήταν Συμεών. Για πολύ καιρό προσευχόταν με ακατάπαυστο θρήνο: «Ελέησόν με!» Αλλά ο Θεός δεν τον άκουγε.

Πέρασαν μήνες τέτοιας προσευχής και οι δυνάμεις της ψυχής του εξαντλήθηκαν. Έφτασε μέχρι την απόγνωση και φώναξε: «Είσαι αδυσώπητος!» Και όταν, με αυτά τα λόγια, κάτι μέσα στην ψυχή του, που ήταν συντριμμένη από την απόγνωση, έσπασε, είδε ξαφνικά τον ζωντανό Χριστό.

Φωτιά γέμισε την καρδιά και ολόκληρο το σώμα του με τέτοια δύναμη, ώστε, αν η όραση διαρκούσε ακόμη μία στιγμή, θα πέθαινε. Ποτέ πια δεν μπόρεσε να ξεχάσει το ανέκφραστα πράο, γεμάτο αγάπη μέχρι τέλους, γλυκύ και πλήρες από υπερνοητή ειρήνη βλέμμα του Χριστού. Και στα επόμενα μακρά χρόνια της ζωής του μαρτυρούσε ακούραστα ότι «ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν», αγάπη άπειρη, που ξεπερνά κάθε νου.

Γι’ αυτόν τον μάρτυρα της Θείας αγάπης πρόκειται να μιλήσουμε.

Από την εποχή του Ιωάννη του Θεολόγου, κατά τους δεκαεννέα αιώνες που πέρασαν, εμφανίστηκαν ολόκληρες χορείες τέτοιων μαρτύρων. Ο τελευταίος όμως αυτός είναι για εμάς ιδιαίτερα πολύτιμος, γιατί υπήρξε σύγχρονός μας.

Πολλές φορές εμφανίζεται ανάμεσα στους χριστιανούς ο εντελώς φυσικός πόθος να δουν ορατά σημεία της πίστης μας. Διαφορετικά εξασθενούν στην ελπίδα τους και οι διηγήσεις για θαύματα παλαιότερων εποχών καταλήγουν στη συνείδησή τους να μοιάζουν με μύθο. Γι’ αυτό είναι τόσο ωφέλιμη η επανάληψη τέτοιων μαρτυριών. Γι’ αυτό είναι τόσο ανεκτίμητος για εμάς και ο νέος αυτός μάρτυρας, στο πρόσωπο του οποίου μπορούσε κανείς να δει τις πολυτιμότερες εκδηλώσεις της πίστης μας.

Γνωρίζουμε ότι και σε αυτόν λίγοι μόνο θα πιστέψουν, όπως λίγοι πίστεψαν και στη μαρτυρία των προηγούμενων Πατέρων. Και αυτό όχι επειδή η μαρτυρία είναι ψευδής, αλλά επειδή η πίστη απαιτεί αυταπάρνηση και αγώνα.

Λέμε ότι μέσα στους δεκαεννέα αιώνες της χριστιανικής ιστορίας εμφανίστηκαν «νέφη» μαρτύρων της αγάπης του Χριστού, αλλά μέσα στον απέραντο ωκεανό της ανθρωπότητας η αναλογία τους είναι ελάχιστη.

Σπάνιοι είναι τέτοιοι μάρτυρες, γιατί δεν υπάρχει άθλος δυσκολότερος και πιο οδυνηρός από τον αγώνα για την αγάπη· δεν υπάρχει μαρτυρία φοβερότερη από τη μαρτυρία για την αγάπη ούτε κήρυγμα πιο προκλητικό από το κήρυγμα γι’ αυτήν.

Ρίξτε μια ματιά στη ζωή του Χριστού. Ήρθε στον κόσμο για να δώσει στους ανθρώπους το Ευαγγέλιο της αιώνιας θείας ζωής. Το παρέδωσε με απλά ανθρώπινα λόγια και με δύο σύντομες εντολές: την αγάπη προς τον Θεό και την αγάπη προς τον πλησίον.

Από την ευαγγελική διήγηση βλέπουμε ποιους πειρασμούς υπέστη από τον διάβολο, ο οποίος έκανε ό,τι μπορούσε για να αναγκάσει τον Χριστό «να καταλύσει» αυτές τις εντολές, έστω και στο ελάχιστο, και έτσι να Του αφαιρέσει το «δικαίωμα» να τις δώσει στον άνθρωπο.

Γνωρίζετε τι συνέβη στην έρημο (βλ. Ματθ. δ΄ και Λουκ. δ΄). Από τις απαντήσεις του Χριστού βλέπουμε ότι επρόκειτο για αγώνα σχετικά με την πρώτη εντολή, δηλαδή για την αγάπη προς τον Θεό.

Και όταν ο Χριστός, νικητής σε αυτόν τον αγώνα, βγαίνει στο κήρυγμα, ο διάβολος Τον περιβάλλει με μια ατμόσφαιρα άσπονδου και φονικού μίσους. Τον ακολουθεί σε όλους τους δρόμους Του, αλλά και πάλι δεν κατορθώνει να πετύχει τον σκοπό του.

Τα τελευταία πλήγματά του εναντίον του Χριστού ήταν η προδοσία του μαθητή και Αποστόλου, η γενική αποστασία και οι παράφορες κραυγές του πλήθους που είχε ευεργετηθεί: «Σταύρωσον, σταύρωσον Αὐτόν».

Και πάλι όμως νικά η αγάπη του Χριστού, όπως και ο ίδιος μαρτυρεί κατηγορηματικά: «Θαρσεῖτε, Ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον». Και πάλι: «Ἔρχεται ὁ τοῦ κόσμου ἄρχων, καὶ ἐν Ἐμοὶ οὐκ ἔχει οὐδέν».

Ο διάβολος δεν μπόρεσε να Του αφαιρέσει το δικαίωμα να δώσει στον κόσμο την καινή εντολή. Ο Κύριος νίκησε και η νίκη Του μένει στους αιώνες, ώστε κανείς ποτέ δεν μπορεί να μειώσει αυτή τη νίκη.

Ο Ιησούς Χριστός αγάπησε απεριόριστα τον κόσμο. Στον Γέροντα Σιλουανό δόθηκε να βιώσει ενεργά αυτή την αγάπη. Και εκείνος, ως απάντηση, αγάπησε τον Χριστό και πέρασε πολλά χρόνια σκληρού αγώνα, ώστε κανείς και τίποτε να μην μπορέσει να του αρπάξει αυτό το δώρο.

Προς το τέλος της ζωής του θα μπορούσε και αυτός, όπως ο μεγάλος Παύλος, να πει: «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; Θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα... Πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε δυνάμεις οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν» (Ρωμ. η΄ 35-39).

Εμβαθύνοντας στα λόγια του Αποστόλου Παύλου, καταλαβαίνουμε ότι μπορούσε να μιλά έτσι, επειδή και ο ίδιος είχε περάσει μέσα από όλους αυτούς τους αγώνες. Και κάθε άνθρωπος που ακολουθεί τον Χριστό, όπως έδειξε η πείρα των αιώνων, περνά μέσα από πλήθος δοκιμασιών. Μέσα από αυτές πέρασε και ο Γέροντας Σιλουανός.

Ο μακάριος αυτός Γέροντας ασκήθηκε επί σαράντα έξι χρόνια στο Άγιον Όρος, στη ρωσική Μονή του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Παντελεήμονα. Στη Μονή αυτή έτυχε να ζήσουμε και εμείς περίπου δεκατέσσερα χρόνια.

Προς το τέλος της ζωής του Γέροντα, από το 1931 έως την ημέρα της κοίμησής του, στις 11/24 Σεπτεμβρίου 1938, συνέβη ώστε να είμαστε ο πιο κοντινός του άνθρωπος. Πώς έγινε αυτό, δεν μπορούμε να το εξηγήσουμε.

Τη σχέση μας με τον Γέροντα τη γνώριζαν ορισμένοι άνθρωποι που τον εκτιμούσαν βαθιά. Οι επίμονες παρακλήσεις τους μας οδήγησαν στη συγγραφή του Βίου του.

Το εγχείρημα αυτό δεν είναι εύκολο για έναν άνθρωπο που δεν έχει ούτε το χάρισμα ούτε την πείρα του «γράφειν». Παρ’ όλα αυτά το αποφασίζουμε, γιατί έχουμε βαθιά και ειλικρινά πειστεί ότι σε εμάς ανήκει το χρέος να διηγηθούμε στους ανθρώπους για αυτόν τον αληθινά μεγάλο και εξαιρετικό άνδρα.

Το παρόν βιβλίο, ως προς το περιεχόμενό του, προορίζεται για έναν σχετικά περιορισμένο κύκλο ανθρώπων, των οποίων τα ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στη χριστιανική άσκηση. Γι’ αυτό και η κύρια μέριμνά μας είναι να δώσουμε, όσο είναι δυνατόν, την ακριβέστερη «πνευματική σκιαγράφηση» του Γέροντα.

Κατά την επικοινωνία μας μαζί του, η προσοχή μας, καθώς αποβλέπαμε στο προσωπικό μας «όφελος», ήταν απορροφημένη από την πνευματική του μορφή. Ποτέ δεν είχαμε την ιδέα να γράψουμε τη βιογραφία του και γι’ αυτό πολλά στοιχεία, που θα ήταν ενδιαφέροντα για έναν βιογράφο, μας έμειναν άγνωστα.

Για πολλά πράγματα είμαστε επίσης υποχρεωμένοι να σιωπήσουμε, επειδή συνδέονται με ανθρώπους που βρίσκονται ακόμη στη ζωή.

Εδώ αναφέρουμε μόνο λίγα γεγονότα από τη ζωή του Γέροντα, τα οποία είτε μας τα διηγήθηκε ο ίδιος σε διάφορες περιστάσεις, κατά τις συχνές συνομιλίες μας, είτε τα πληροφορηθήκαμε από άλλους ασκητές του Αγίου Όρους, φίλους του Γέροντα.

Υποθέτουμε ότι η περιορισμένη έκταση των πληροφοριών για την εξωτερική ζωή του δεν αποτελεί ουσιαστική έλλειψη του έργου μας. Θα ήμασταν απόλυτα ικανοποιημένοι, αν κατορθώναμε, έστω και κατά ένα μέρος, να εκπληρώσουμε τον σημαντικότερο σκοπό μας: να παρουσιάσουμε την πνευματική πορεία του Γέροντα σε εκείνους που δεν είχαν την ευτυχία της άμεσης και ζωντανής επικοινωνίας μαζί του.

Από όσο μπορούμε να κρίνουμε από τις επαφές μας με τους ανθρώπους, ήταν ο μόνος απαθής άνθρωπος που έτυχε να συναντήσουμε στον δρόμο της επίγειας ζωής μας. Και τώρα, που δεν βρίσκεται πια μαζί μας, παρουσιάζεται στα μάτια μας σαν ένας εξαιρετικός γίγαντας του πνεύματος.

Όταν ο Κύριος ζούσε πάνω στη γη, η ταπεινή παρουσία Του μέσα στη σάρκα έκρυβε από τα ανθρώπινα μάτια το αληθινό μεγαλείο Του, και μόνο μετά την Ανάληψη του Κυρίου και την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος αποκαλύφθηκε στο νοερό βλέμμα των μαθητών και των Αποστόλων η Θεότητα του Χριστού.

Κάτι παρόμοιο συνέβη και σε εμάς σε σχέση με τον Γέροντα Σιλουανό. Όσο βρισκόταν στη ζωή, ήταν τόσο απλός και προσιτός, ώστε, παρά την ευλάβειά μας προς αυτόν και παρά τη συνείδηση της υψηλής αγιότητας αυτού του ανθρώπου, δεν μπορούσαμε να αισθανθούμε πλήρως το μεγαλείο του.

Μόνο τώρα, που επί ολόκληρη σειρά ετών δεν συναντούμε στον δρόμο μας κανέναν όμοιό του, αρχίζουμε, με καθυστέρηση, να καταλαβαίνουμε το αληθινό μεγαλείο εκείνου, τον οποίο, κατά την ανεξιχνίαστη πρόνοια του Θεού, οδηγηθήκαμε να γνωρίσουμε τόσο από κοντά.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ