Από τον Κόλπο του Τονκίν μέχρι το Ιράκ, όταν κυβερνήσεις, υπηρεσίες πληροφοριών και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης μπορούσαν να μετατρέψουν μια εκδοχή των γεγονότων σε πραγματικότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο
ΜΕΡΟΣ Ι — Πώς κατασκευάστηκε μια αλήθεια
«Το ψέμα πετάει,και η αλήθεια την κυνηγάει κουτσαίνοντας.»
Τζόναθαν Σουίφτ, 1710
Δείκτης
Ένας πόλεμος που γεννήθηκε επίσης από αυτό που δεν συνέβη
Παιδιά σε θερμοκοιτίδες
Ένας δοκιμαστικός σωλήνας μπροστά στον κόσμο
Όταν οι μυστικές υπηρεσίες εισέρχονται στο γραφείο σύνταξης
Όταν η αλήθεια αργεί να έρθει
Χάσαμε.
Καλύτερα να το πούμε ο ένας στον άλλον αμέσως.
Αν αυτή η μάχη μετρηθεί με βάση τα χρήματα, την τηλεόραση, τις εφημερίδες, τα πρακτορεία ειδήσεων, τα κυβερνητικά γραφεία, τις υπηρεσίες πληροφοριών, τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες και την ικανότητα να προσεγγίσουμε εκατομμύρια ανθρώπους ταυτόχρονα, τότε έχουμε χάσει πριν καν ξεκινήσουμε.
Από την άλλη πλευρά υπάρχει μια γιγάντια μηχανή.
Από αυτή την πλευρά, μια μικρή εφημερίδα, ένας ανεξάρτητος τηλεοπτικός σταθμός, μερικοί αντισυμβατικοί δημοσιογράφοι, ένας blogger μπροστά στον υπολογιστή.
Τουλάχιστον ο Ντέιβιντ είχε μια σφεντόνα.
Η δυσαναλογία δεν αφορά μόνο τα χρήματα. Αφορά κάτι ακόμη πιο σημαντικό: την ικανότητα μετατροπής των πληροφοριών σε μια εκδοχή γεγονότων που είναι γνωστή σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Ένας μικρός ειδησεογραφικός οργανισμός μπορεί να δημοσιεύσει ένα αυθεντικό έγγραφο, να το επαληθεύσει σχολαστικά και να έχει απόλυτο δίκιο. Αλλά αν αυτό το άρθρο φτάσει σε πέντε χιλιάδες αναγνώστες ενώ η αντίθετη εκδοχή κυκλοφορεί σε ειδησεογραφικά κανάλια, πρακτορεία, εφημερίδες, εκπομπές και επίσημες δηλώσεις, οι δύο πηγές δεν δίνουν την ίδια μάχη.
Ο ένας έχει φωνή.
Το άλλο έχει το μεγάφωνο.
Σε αυτές τις σελίδες, θα χρησιμοποιήσουμε επίσης μια αμφιλεγόμενη έκφραση: Βαθύ Κράτος . Δεν εννοούμε ένα μυστικό δωμάτιο όπου μερικοί άντρες αποφασίζουν κάθε πρωί τι πρέπει να σκεφτεί ο κόσμος. Αυτή θα ήταν μια βολική καρικατούρα για όσους θέλουν να αγνοήσουν το πρόβλημα.
Με τον όρο Βαθύ Κράτος εννοούμε ένα δίκτυο μόνιμων μηχανισμών, οικονομικών και χρηματοοικονομικών συμφερόντων, στρατιωτικών και μυστικών δομών, υψηλών γραφειοκρατιών και κέντρων επιρροής που επιβιώνουν από την εναλλαγή κυβερνήσεων και διαθέτουν πόρους που είναι εξαιρετικά ανώτεροι από εκείνους του κάθε πολίτη . [1]
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι υπακούουν στον ίδιο αφέντη. Μπορούν να ανταγωνίζονται, να συγκρούονται, να επιδιώκουν διαφορετικά συμφέροντα. Η εξουσία δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι ενιαία για να είναι ισχυρή. Αρκεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να συγκλίνουν διαφορετικά συμφέροντα και όσοι τα εκπροσωπούν να έχουν προνομιακή πρόσβαση στην πληροφορία και στα μέσα για να την κυκλοφορήσουν.
Επομένως, το πρόβλημά μας δεν θα είναι να βρούμε τον Μεγάλο Μαριονετίστα.
Θα παρακολουθεί τα νήματα .
Επειδή η ελευθερία του λόγου δεν σημαίνει αυτόματα ότι έχεις την ίδια ευκαιρία να ακουστείς.
Και μερικές φορές η απόσταση μεταξύ των δύο έχει συμβάλει ακόμη και στο να οδηγήσει μια χώρα σε πόλεμο.
Στις 4 Αυγούστου 1964, στον Κόλπο του Τονκίν, θα είχαμε μια αξέχαστη επίδειξη αυτού.
[1] Ο όρος βαθύ κράτος χρησιμοποιείται στην πολιτική επιστήμη και στον δημόσιο διάλογο με διαφορετικές σημασίες. Σε αυτό το άρθρο, χρησιμοποιείται με λειτουργική έννοια για να υποδείξει μόνιμα κρατικά δίκτυα και μηχανισμούς με αυτονομία, συνέχεια και την ικανότητα να επηρεάζουν τα εκλεγμένα πολιτικά σώματα· δεν προϋποθέτει την ύπαρξη ενός ενιαίου κεντρικού οργανισμού.
Στις 2 Αυγούστου 1964, κάτι πραγματικά συνέβη. Στον Κόλπο του Τονκίν, βορειοβιετναμέζικες τορπιλοβάτες επιτέθηκαν στο αμερικανικό αντιτορπιλικό USS Maddox . Δύο ημέρες αργότερα, έφτασε η είδηση για μια δεύτερη επίθεση εναντίον του Maddox και του Turner Joy .
Αυτή τη φορά, ωστόσο, κάτι δεν πήγε καλά.
Ο διοικητής του Maddox , John Herrick, σημείωσε ότι οι θεάσεις μπορεί να προκλήθηκαν από ασυνήθιστες καιρικές συνθήκες και υπερβολική εγρήγορση των χειριστών σόναρ. Πρότεινε μια «πλήρη αξιολόγηση» πριν θεωρηθεί η επίθεση βέβαιη. [1]
Οι αμφιβολίες υπήρχαν όσο τα γεγονότα ακόμα εξελίσσονταν .
Αλλά το βράδυ της 4ης Αυγούστου, ο Πρόεδρος Λίντον Τζόνσον απευθύνθηκε στο έθνος, ανακοινώνοντας ότι οι αμερικανικές μονάδες είχαν δεχθεί ξανά επίθεση. Διέταξε αντίποινα για βομβαρδισμούς και ζήτησε από το Κογκρέσο την απαραίτητη άδεια για να απαντήσει στην επιθετικότητα. Τρεις ημέρες αργότερα, έφτασε το ψήφισμα για τον Κόλπο του Τονκίν : μόνο δύο γερουσιαστές ψήφισαν κατά του. Ο πρόεδρος εξουσιοδοτήθηκε να λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» κατά περαιτέρω επιθετικότητας. Αυτό το ψήφισμα θα γινόταν η πολιτική και νομική βάση για την τεράστια αμερικανική κλιμάκωση στο Βιετνάμ. [2]
Πέρασαν χρόνια. Έπειτα άρχισαν να ανοίγουν τα αρχεία.
Το 2005 και το 2006, η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας δημοσίευσε προηγουμένως διαβαθμισμένα έγγραφα για τον Κόλπο του Τονκίν. [3] Μια εσωτερική μελέτη του ιστορικού της NSA, Ρόμπερτ Χάνιοκ, βασισμένη σε υποκλαπείσες επικοινωνίες, κατέληξε σε ένα αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα: η επίθεση της 4ης Αυγούστου δεν είχε συμβεί . Επιπλέον, σύμφωνα με τον Χάνιοκ, πολλές από τις σχετικές πληροφορίες της SIGINT είχαν παραλειφθεί από τις συνοπτικές αναφορές, ενώ εκείνες που ήταν συμβατές με την υπόθεση της επίθεσης είχαν προνομιακή μεταχείριση. Μια μεταγενέστερη εσωτερική μελέτη της ίδιας της NSA συμφώνησε στο συμπέρασμα ότι η επίθεση δεν υπήρξε, ενώ αμφισβήτησε την ερμηνεία του Χάνιοκ για την σκόπιμα παραμορφωμένη διαχείριση των πληροφοριών. [4]
Και ακριβώς αυτή η διάκριση καθιστά τον Τόνκιν τόσο σημαντικό.
Δεν υπάρχει λόγος να υποστηρίξουμε ότι κάποιος επινόησε μια ιστορία από το πουθενά, γνωρίζοντας ότι ήταν ψευδής. Απλώς δείτε τι συνέβη: υπήρχαν αμφιβολίες, η αβεβαιότητα εξαφανίστηκε από τη δημόσια εκδοχή και η εκδοχή που ήταν πιο χρήσιμη για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων έφτασε στον κόσμο ως βεβαιότητα.
Η άρνηση θα ερχόταν πολλά χρόνια αργότερα.
Εν τω μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν εμπλακεί σε πόλεμο.
Και εδώ είναι η πρώτη ερώτηση σε αυτές τις σελίδες:
Ποια είναι η αξία μιας αλήθειας όταν έρχεται αφότου ένα ψέμα — ή μια βεβαιότητα που δεν ήταν ψέμα — έχει ήδη παραγάγει τις συνέπειές της;
[2] Ψήφισμα του Κόλπου Tonkin , Δημόσιο Δίκαιο 88-408, 7 Αυγούστου 1964. Το ψήφισμα εγκρίθηκε με μόνο δύο ψήφους κατά στη Γερουσία και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε ως βάση για την επέκταση της αμερικανικής επέμβασης στο Βιετνάμ.
[3] Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας, Κόλπος του Τονκίν — Ιστορικές Δημοσιεύσεις . Τα δύο σύνολα προηγουμένως διαβαθμισμένων εγγράφων δημοσιεύθηκαν στις 30 Νοεμβρίου 2005 και στις 30 Μαΐου 2006.
[4] Robert J. Hanyok, Skunks, Bogies, Silent Hounds, and the Flying Fish: The Gulf of Tonkin Mystery, 2–4 Αυγούστου 1964 , NSA· Robert L. Benson, Thoughts on Intelligence Related to the Gulf of Tonkin Mystery , NSA, 2005. Και οι δύο καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η δεύτερη επίθεση δεν έλαβε χώρα· διαφωνούν ως προς την ερμηνεία του χειρισμού των πληροφοριών του SIGINT.
Ήταν δεκαπέντε ετών. Παρουσιάστηκε μόνο ωςNayirahκαι στις 10 Οκτωβρίου 1990, δήλωσε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ότι είχε εργαστεί εθελοντικά σε νοσοκομείο στο Κουβέιτ μετά την ιρακινή εισβολή.
Τότε ξέσπασε σε κλάματα.
Είπε ότι είδε Ιρακινούς στρατιώτες να μπαίνουν στο νοσοκομείο, να βγάζουν νεογέννητα από τις θερμοκοιτίδες, να αφαιρούν τον εξοπλισμό και να
αφήνουν τα μωρά στο πάτωμα
Ήταν η τέλεια εικόνα.
Όχι δεξαμενές, σύνορα ή πετρελαιοπηγές. Πρόωρα μωρά που αφήνονται να πεθάνουν στο πάτωμα.Η ιστορία εξαπλώθηκε γρήγορα στο αμερικανικό πολιτικό και μιντιακό σύστημα. Ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος υπενθύμισε δημόσια την υπόθεση της θερμοκοιτίδας αρκετές φορές, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες συζητούσαν αν θα επέμβουν στρατιωτικά στο Ιράκ. [1]
Μόνο μετά τον πόλεμο έμαθε το κοινό μια σημαντική λεπτομέρεια. Η Ναγιρά δεν ήταν απλώς μια νεαρή εθελόντρια από το Κουβέιτ: ήταν κόρη του Σαούντ Νασίρ αλ-Σαμπάχ, πρέσβη του Κουβέιτ στις Ηνωμένες Πολιτείες . Η εμφάνισή της είχε κανονιστεί από την Hill & Knowlton, μια μεγάλη εταιρεία δημοσίων σχέσεων που εργαζόταν για την εκστρατεία του Κουβέιτ « Πολίτες για ένα Ελεύθερο Κουβέιτ» . Πριν από την κατάθεσή της, ένα στέλεχος της εταιρείας την είχε προετοιμάσει για την ακρόαση. [2]
Η ιστορία της θερμοκοιτίδας αμφισβητήθηκε επίσης. Το Middle East Watch δήλωσε ότι δεν είχε βρει πειστικά στοιχεία για δολοφονίες στην κλίμακα και την κλίμακα που αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης. Η Διεθνής Αμνηστία, η οποία αρχικά είχε πιστώσει αναφορές για θανάτους βρεφών, αργότερα παραδέχτηκε την αβεβαιότητα σχετικά με τον αριθμό και την αναπαράσταση των περιστατικών. [3]
Η ιστορία, ωστόσο, δεν υποστηρίζει το αντίθετο συμπέρασμα: ότι κανένα νεογέννητο δεν πέθανε ως αποτέλεσμα των ιρακινών ενεργειών. Μια μεταγενέστερη έρευνα από την Kroll Associates συνέλεξε μαρτυρίες από εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και ισχυρίστηκε ότι ορισμένα μωρά είχαν πράγματι πεθάνει αφού είχαν αφαιρεθεί από θερμοκοιτίδες ή εξοπλισμό υποστήριξης ζωής. Ωστόσο, η ίδια αναπαράσταση υποβάθμισε δραστικά αυτό που είχε δει στην πραγματικότητα η Nayirah: ένα πολύ σύντομο επεισόδιο, με ένα μωρό να παρατηρείται κοντά σε θερμοκοιτίδα. [4]
Και αυτό ακριβώς είναι που καθιστά την υπόθεση υποδειγματική.
Η πιο αποτελεσματική προπαγάνδα δεν χρειάζεται πάντα να εφεύρει τα πάντα. Μπορεί να πάρει ένα γεγονός, ένα απόσπασμα, μια μαρτυρία , να εξαλείψει τα προβληματικά στοιχεία του και να τα μετατρέψει σε μια αξέχαστη εικόνα.
Ένας φάκελος εκατό σελίδων απαιτεί χρόνο.
Ένα παιδί που αφήνεται να πεθάνει στο πάτωμα χρειάζεται ένα δευτερόλεπτο.
Και μέχρι να καταγραφεί αυτή η εικόνα στο μυαλό εκατομμυρίων ανθρώπων, μπορεί να είναι πολύ αργά για να αναρωτηθούμε τι πραγματικά κρύβεται πίσω από αυτήν.
[2] Η ταυτότητα της Nayirah ως κόρης του πρέσβη του Κουβέιτ Saud Nasir al-Sabah δημοσιοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 1992. Η Hill & Knowlton είχε κανονίσει την κατάθεσή της. Σύμφωνα με την επακόλουθη έρευνα Kroll, ένα στέλεχος της υπηρεσίας την είχε προετοιμάσει για περίπου δεκαπέντε λεπτά.
[3] Το Middle East Watch δήλωσε ότι δεν είχε βρει πειστικά στοιχεία για μαζικές δολοφονίες στα θερμοκοιτίδες. Η Διεθνής Αμνηστία αναθεώρησε επίσης τις προηγούμενες δηλώσεις της, αναγνωρίζοντας την αβεβαιότητα σχετικά με την κλίμακα του επεισοδίου.
[4] Η Kroll Associates, κατόπιν ανάθεσης από την κυβέρνηση του Κουβέιτ, συνέλεξε 250 μαρτυρίες και ισχυρίστηκε ότι είχαν συμβεί κάποιοι θάνατοι που σχετίζονταν με την αφαίρεση βρεφών από τις μηχανές, αλλά ανασύνθεσε την άμεση εμπειρία της Nayirah με πολύ πιο περιορισμένους όρους από την εντύπωση που δημιουργήθηκε από τις δημόσιες μαρτυρίες.
ΕΝΑΣ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟΣ ΣΩΛΗΝΑΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ — ΙΡΑΚ, 2003
Στις 5 Φεβρουαρίου 2003, ο Κόλιν Πάουελ εισήλθε στην αίθουσα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών φέρνοντας μαζί του το κύρος του Υπουργού Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών και ενός στρατηγού που είχε ηγηθεί των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Δεν ήταν κάποιος άγνωστος προπαγανδιστής. Ήταν ο Κόλιν Πάουελ .
Για πάνω από μία ώρα, παρουσίαζε τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, δορυφορικές φωτογραφίες, μαρτυρίες και αναπαραστάσεις που υποτίθεται ότι αποδείκνυαν ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν συνέχιζε να κρύβει προγράμματα χημικών και βιολογικών όπλων. Σε κάποιο σημείο, σήκωσε ένα μικρό φιαλίδιο για να δείξει πόσο λίγο άνθρακα θα χρειαζόταν για να προκληθεί μια καταστροφή.
Η φωτογραφία έκανε τον γύρο του κόσμου.
Για άλλη μια φορά, ένα εξαιρετικά περίπλοκο πρόβλημα συμπυκνώθηκε σε μια εικόνα που ο καθένας μπορούσε να καταλάβει: ένας δοκιμαστικός σωλήνας, ένας άνθρωπος εξουσίας, μια αόρατη απειλή.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 20 Μαρτίου, ξεκίνησε η εισβολή στο Ιράκ.
Τα μεγάλα αποθέματα όπλων μαζικής καταστροφής που είχαν ανακοινωθεί πριν από τον πόλεμο δεν βρέθηκαν.
Το 2004, η Επιτροπή Πληροφοριών της Γερουσίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πολλές από τις βασικές κρίσεις που περιέχονταν στην αξιολόγηση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών για τα ιρακινά όπλα είχαν υπερεκτιμηθεί ή δεν είχαν υποστηριχθεί επαρκώς από τις διαθέσιμες πληροφορίες . Μίλησε επίσης για ομαδική σκέψη : η κοινή πεποίθηση ότι το Ιράκ διέθετε ενεργά προγράμματα ΟΜΚ είχε οδηγήσει τους αναλυτές να ερμηνεύουν τα διφορούμενα στοιχεία ως επιβεβαιωτικά και να υποτιμούν τα αντίθετα στοιχεία. [1]
Αλλά η ιστορία δεν σταμάτησε στα σφάλματα των υπηρεσιών πληροφοριών. Το 2008, μια μεταγενέστερη διμερής έρευνα από την ίδια Επιτροπή της Γερουσίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αρκετές δημόσιες δηλώσεις της κυβέρνησης Μπους σχετικά με την ιρακινή απειλή δεν υποστηρίζονταν από τις διαθέσιμες πληροφορίες . Αυτές περιλάμβαναν ισχυρισμούς σχετικά με τη σχέση του Ιράκ με την Αλ Κάιντα και την ικανότητα του Ιράκ να παράγει χημικά όπλα. [2]
Το Ηνωμένο Βασίλειο θα επανεξέταζε επίσης την απόφασή του να συμμετάσχει στον πόλεμο χρόνια αργότερα. Η Έρευνα για το Ιράκ , υπό την προεδρία του Σερ Τζον Τσίλκοτ και η οποία δημοσιεύθηκε το 2016, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τον Μάρτιο του 2003 ο Σαντάμ Χουσεΐν δεν αποτελούσε άμεση απειλή και ότι οι εκτιμήσεις για τη σοβαρότητα της απειλής που αποτελούσαν τα ιρακινά όπλα είχαν παρουσιαστεί με βεβαιότητα που τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δικαιολογούσαν. [3]
Αυτό είναι το σημείο που μας ενδιαφέρει.
Δεν είναι απαραίτητο να υποστηρίζουμε ότι κάθε αξιωματούχος γνώριζε ότι κάθε πληροφορία ήταν ψευδής. Οι επακόλουθες έρευνες σκιαγραφούν μια πιο σύνθετη εικόνα: εσφαλμένες πληροφορίες, αναξιόπιστες πηγές, ομαδική σκέψη , υπερβολικά αυτοπεποίθηση στις πληροφορίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πολιτικές δηλώσεις που υπερέβαιναν τα όρια των δυνατοτήτων των πληροφοριών.
Αλλά τον Φεβρουάριο του 2003, το κοινό δεν τα είδε όλα αυτά.
Είδε τον Κόλιν Πάουελ.
Είδε έναν δοκιμαστικό σωλήνα.
Και άκουσε τον Υπουργό Εξωτερικών της μεγαλύτερης δύναμης του κόσμου να μιλάει ενώπιον των Ηνωμένων Εθνών.
Όταν έφτασαν εκατοντάδες σελίδες με εκθέσεις, επιτροπές και αυτοκριτικές χρόνια αργότερα, το Ιράκ είχε ήδη δεχθεί εισβολή.
Ποιος πληρώνει για τις συνέπειες ενός ψέματος όταν το ψέμα αποκαλυφθεί;
[2] Επιτροπή Ειδικής Εξυπηρέτησης Πληροφοριών της Γερουσίας των ΗΠΑ, Εκθέσεις Φάσης II για τις Πληροφορίες του Προπολεμικού Ιράκ , 5 Ιουνίου 2008. Η διακομματική πλειοψηφία της Επιτροπής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αρκετές δημόσιες δηλώσεις της Διοίκησης δεν επιβεβαιώνονταν από τις διαθέσιμες πληροφορίες.
[3] Έρευνα για το Ιράκ, Η Έκθεση της Έρευνας για το Ιράκ , 6 Ιουλίου 2016. Η ανεξάρτητη βρετανική έρευνα εξέτασε την εμπλοκή του Ηνωμένου Βασιλείου στο Ιράκ από το 2001 έως το 2009 και τις αξιολογήσεις που χρησιμοποιήθηκαν για να δικαιολογήσουν την επέμβαση.
Μέχρι στιγμής, έχουμε συναντήσει κυβερνήσεις που μετατρέπουν τις πληροφορίες σε βεβαιότητες και εικόνες ικανές να διαμορφώσουν την κοινή γνώμη. Υπάρχει όμως ένα ακόμη πιο λεπτό επίπεδο: τι συμβαίνει όταν τα όρια μεταξύ εκείνων που παράγουν πληροφορίες και εκείνων που λειτουργούν τις υπηρεσίες πληροφοριών γίνονται διαπερατά;
Το 1975, η Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών συγκρότησε μια ειδική επιτροπή υπό την προεδρία του Δημοκρατικού Φρανκ Τσερτς για να διερευνήσει τις δραστηριότητες των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών. Η έρευνα ήταν τεράστια: περίπου 800 μάρτυρες εξετάστηκαν, πραγματοποιήθηκαν 250 ακροάσεις και συναντήσεις και εξετάστηκαν δεκάδες χιλιάδες έγγραφα. Η τελική έκθεση δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 1976. [1]
Μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν ήταν ένα ιδιαίτερα άβολο: οι σχέσεις της CIA με τον κόσμο της πληροφορίας .
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, από τον Φεβρουάριο του 1976, η CIA διατηρούσε μυστικές σχέσεις με περίπου πενήντα Αμερικανούς δημοσιογράφους ή υπαλλήλους αμερικανικών οργανισμών μέσων ενημέρωσης . Περίπου οι μισές ήταν αμειβόμενες σχέσεις, που κυμαίνονταν από αμειβόμενους πράκτορες που χρησιμοποιούσαν το επάγγελμα της δημοσιογραφίας ως κάλυψη έως δημοσιογράφους που εργάζονταν ως ανεξάρτητοι εργολάβοι για την Υπηρεσία, έως άτομα που λάμβαναν περιστασιακές αποζημιώσεις ή αποζημιώσεις. [2]
Αυτό δεν ήταν όλο.
Η έκθεση περιέγραφε ένα δίκτυο αρκετών εκατοντάδων ξένων συνεργατών μέσω των οποίων η CIA απέκτησε πρόσβαση σε εφημερίδες, περιοδικά, τηλεοπτικές υπηρεσίες, ραδιόφωνο, τηλεόραση και εκδότες. Κάποιοι παρείχαν πληροφορίες· άλλοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να επηρεάσουν την ξένη κοινή γνώμη μέσω παράνομης προπαγάνδας. [3]
Δεν μιλάμε λοιπόν για μια θεωρία που γεννήθηκε δεκαετίες αργότερα στο Διαδίκτυο.
Το έγραψε μια επιτροπή της Γερουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το ζήτημα θεωρήθηκε αρκετά σοβαρό ώστε να οδηγήσει σε επίσημη αλλαγή. Στις 11 Φεβρουαρίου 1976, ο Διευθυντής της CIA, Τζορτζ Χ. Γ. Μπους, ανακοίνωσε ότι η Υπηρεσία δεν θα είχε πλέον αμειβόμενες ή συμβατικές σχέσεις με δημοσιογράφους διαπιστευμένους σε αμερικανικούς οργανισμούς μέσων ενημέρωσης. [4] Ο νέος κανόνας, ωστόσο, δεν απέκλειε κάθε πιθανή σχέση: η ίδια η Επιτροπή ανέφερε ότι λιγότερες από τις μισές από τις περίπου πενήντα σχέσεις που υπήρχαν τότε θα έπαυαν να ισχύουν βάσει των νέων διατάξεων.
Η Εκκλησιαστική Επιτροπή προχώρησε περαιτέρω και συνέστησε την θέσπιση της απαγόρευσης με νόμο , ζητώντας περαιτέρω την απαγόρευση της επιχειρησιακής απασχόλησης προσώπων που εμπλέκονται τακτικά στην παραγωγή, τη διεύθυνση ή τη χάραξη συντακτικής πολιτικής των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. [5]
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δημοσιογράφος ήταν πράκτορας, ούτε ότι κάθε ιστορία υπαγορεύτηκε από τη CIA.
Σημαίνει κάτι πολύ πιο σημαντικό για τη συλλογιστική μας:
Η πληροφορία και τα μέσα ενημέρωσης δεν ήταν πάντα δύο ξεχωριστοί κόσμοι όπως θα μπορούσε να φανταστεί το κοινό.
Και αν αυτό καταγραφεί για ό,τι συνέβη πριν από μισό αιώνα, ένα αναπόφευκτο ερώτημα παραμένει:
Πόσα γνωρίζουμε πραγματικά για τις σχέσεις που υπάρχουν σήμερα;
[2] Τελική Έκθεση της Επιτροπής Επιλογής για τη Μελέτη των Κυβερνητικών Επιχειρήσεων σε Σχέση με τις Δραστηριότητες Πληροφοριών , Βιβλίο Ι, ενότητα Μυστικές Σχέσεις με τα Μέσα Ενημέρωσης των Ηνωμένων Πολιτειών . Η έκθεση τεκμηριώνει περίπου πενήντα μυστικές σχέσεις με δημοσιογράφους ή υπαλλήλους των μέσων ενημέρωσης των Ηνωμένων Πολιτειών, περίπου οι μισές από τις οποίες ήταν αμειβόμενες.
[3] Στο ίδιο. Η Επιτροπή περιγράφει επίσης ένα δίκτυο αρκετών εκατοντάδων ξένων συνεργατών με πρόσβαση σε πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης.
[4] Δήλωση Πολιτικής CIA, DCI , 11 Φεβρουαρίου 1976: Απαγόρευση νέων αμειβόμενων ή συμβατικών σχέσεων με διαπιστευμένους ανταποκριτές των μέσων ενημέρωσης των ΗΠΑ.
[5] Εκκλησιαστική Επιτροπή, συστάσεις αριθ. 45–46: περιορισμοί στην εσωτερική διανομή προπαγανδιστικού υλικού που δεν αποδίδεται στη CIA και στις επιχειρησιακές ή συμβατικές σχέσεις με δημοσιογράφους.
Το Συντακτικό ΠροσωπικόΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…
Μέχρι στιγμής, έχουμε απεικονίσει έναν κόσμο στον οποίο η δύναμη της πληροφορίας είχε ακόμη αναγνωρίσιμα πρόσωπα: κυβερνήσεις, υπηρεσίες πληροφοριών, εφημερίδες, τηλεοπτικούς σταθμούς, μεγάλα πρακτορεία ειδήσεων. Η αλήθεια θα μπορούσε να φτάσει αργά, όταν μια απόφαση είχε ήδη ληφθεί και οι συνέπειές της είχαν γίνει παρελθόν.Αλλά στο μεταξύ κάτι έχει αλλάξει.
Σήμερα, δεν αρκεί πλέον να αναρωτιόμαστε ποιος παράγει μια εκδοχή των γεγονότων . Πρέπει να αναρωτηθούμε ποιος αποφασίζει ποιες ειδήσεις θα συναντήσουμε, ποιες εικόνες θα εμφανιστούν μπροστά στα μάτια μας και ποιες, ενώ υπάρχουν, θα παραμείνουν αόρατες.
Στο δεύτερο μέρος του ΧΑΣΑΜΕ!, θα εμβαθύνουμε στις σύγχρονες μηχανές: πλατφόρμες, αλγόριθμους, δημιουργία προφίλ, bots και τεχνητή νοημοσύνη.
Γιατί το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο:
Τι αξία έχει μια αλήθεια που έρχεται όταν η απόφαση έχει ήδη ληφθεί;
Το ερώτημα, τώρα, είναι ακόμη πιο ανησυχητικό:
Τι αξία έχει μια αλήθεια που φτάνει εγκαίρως, αν κανείς δεν τη βλέπει;
→ Συνέχεια στο Μέρος II — Όταν το μεγάφωνο έμαθε να μας γνωρίζει
ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Οι υποθέσεις που ανασυντίθενται σε αυτό το άρθρο βασίζονται σε επίσημα έγγραφα, επιτροπές έρευνας, στη συνέχεια αποχαρακτηρισμένα υλικά και δημόσιες πηγές που αναφέρονται στο κείμενο. Η σύγκρισή τους δεν αποσκοπεί στην υποστήριξη της ύπαρξης ενός μόνο εγκεφάλου ή στην απόδοση ιστορικά διαφορετικών γεγονότων σε μια ενιαία ατζέντα. Στόχος είναι να παρατηρηθεί ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: η δυσαναλογία μεταξύ της ικανότητας των μεγάλων πολιτικών, θεσμικών και μιντιακών δομών να επιβάλλουν γρήγορα μια εκδοχή των γεγονότων στην προσοχή του κοινού και ο συχνά πολύ μεγαλύτερος χρόνος που απαιτείται για να φτάσουν οι αμφιβολίες, τα έγγραφα και οι αρνήσεις στο ίδιο επίπεδο.
Inchiostronero Συντακτικό Επιτελείο
Συγγραφέας, δοκιμιογράφος και συγγραφέας του πολιτιστικού ιστολογίου Inchiostronero
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου