Σε ένα πράγμα η τόσο περιορισμένη κοινωνία μας φαίνεται να μην έχει όρια: στην εμπορευματοποίηση. Ακόμα και του εαυτού μας, για παράδειγμα, όταν κάποιος παντρεύεται οποιονδήποτε μόνο και μόνο για να εμφανιστεί στην τηλεόραση, το μαγικό κουτί που υπόσχεται ύπαρξη, ειδικά σε όσους αμφιβάλλουν για την πραγματική τους ύπαρξη μέσα στη μεγάλη κομφορμιστική μηχανή. Ή στην εκμετάλλευση οποιασδήποτε αδυναμίας για να πουληθεί κάτι, όχι μόνο αντικείμενα, αλλά και την αλήθεια για τον εαυτό σου: το IQ σου που μετριέται σε τεστ χωρίς ουσιαστική βάση, για τα οποία όμως πρέπει να πληρώσεις κανονικά τον λογαριασμό, ή το πόσο καλά κατέχεις τους κανόνες καλής συμπεριφοράς, και ένα σωρό άλλα πράγματα. Εδώ και αρκετό καιρό, με προσελκύει ένα σμήνος προσφορών που υπόσχονται να σε μετατρέψουν σε έναν τέλειο σαγηνευτή, κάποιον που αποφεύγει τα χοντρά λάθη στο φλερτ ή να σε βοηθήσουν να σώσεις μια σχέση που ήδη θεωρούσες χαμένη: τριάντα ευρώ περίπου και ο φόβος έχει φύγει. Κάποιος, κάποιος «κόουτς», όπως λένε στις μέρες μας για να περιγράψουν κάποιον που δεν είναι φίλος, ψυχολόγος ή θεραπευτής, αλλά που σου αποσπά χρήματα για βοήθεια στο όνομα της υποτιθέμενης εμπειρίας και της έρευνας.
Στην πραγματικότητα, αφιέρωσα χρόνο για να ακούσω δύο ή τρεις παρουσιάσεις αυτών των υποσχόμενων αποκαλύψεων. Και, παρά τις διαφορετικές κάθε φορά περίπλοκες διατυπώσεις, το κύριο σημείο φαίνεται να μην είναι τίποτα περισσότερο από την ουσία της διάσημης ρήσης ότι στην αγάπη, όποιος τρέχει μακριά κερδίζει («στην αγάπη κερδίζει όποιος φεύγει»). Ή μάλλον όχι, γιατί σε αυτά τα παραληρήματα, η λέξη αγάπη δεν εμφανίζεται ποτέ: πρόκειται για σχέσεις, στενές φιλίες, φλερτ και ούτω καθεξής, συνοδευόμενες από ψευδή σενάρια, όπως αυτό στην αρχή αυτής της ανάρτησης, αλλά η ίδια η αγάπη δεν λαμβάνεται υπόψη. Προφανώς πολύ απαιτητική, όχι αρκετά μοντέρνα, ίσως πολύ απλή ή πολύ περίπλοκη για όσους φαντάζονται τη ζωή παρέα με τον εαυτό τους, με εξαίρεση κάποιους περιστασιακούς δεσμούς, που λειτουργούν θεραπευτικά ή/και εξυπηρετούν σκοπιμότητες. Σχεδόν πάντα η αγάπη αντιπαρατίθεται στην ελευθερία — μια ελευθερία που τελικά σημαίνει την αδυναμία να σχετιστεί κανείς πραγματικά με τον άλλον, τον φόβο ότι θα πάψει να είναι κύριος του εαυτού του μόλις νιώσει έστω και λίγο πάθος. Η ελευθερία συγχέεται με ένα εγώ τόσο εύθραυστο όσο ορισμένοι πολύ ελαφριοί κρύσταλλοι και, με αυτή την έννοια, η Αβάσταχτη Ελαφρότητα του είναι ήταν προφητική, για καλό και για κακό. Έχω μεγάλη εμπειρία από τέτοιες καταστάσεις, ήδη από την πρώτη μου κοπέλα στο πανεπιστήμιο, η οποία —προς Θεού— δεν είχε αντίρρηση να είμαστε μαζί, αρκεί η σχέση μας να περιοριζόταν σε λίγες ώρες ή, το πολύ, σε ένα Σαββατοκύριακο. Αρκετά χρόνια αργότερα, το ίδιο κορίτσι ερωτεύτηκε παράφορα έναν Μαροκινό, ασπάστηκε το Ισλάμ, έζησε στο Μαρόκο και απέκτησε έναν γιο, τον Γιουσέφ Ζάγκμπα, έναν από τους δράστες που σκοτώθηκαν στην τρομοκρατική επίθεση της 3ης Ιουνίου 2017 στο Λονδίνο, στην οποία δολοφονήθηκαν οκτώ άνθρωποι. Ποιος θα το φανταζόταν ποτέ, δεδομένων των συνθηκών;
Η ομορφιά των ανθρώπων έγκειται στο ότι είναι απρόβλεπτοι, όχι θλιβερές φιγούρες στα καλούπια των κόουτς· ότι η αγάπη, ανεξάρτητα από το πώς την ορίζουμε, υπάρχει. Το άσχημο είναι ότι πραγματικά θέλουμε να είμαστε κοινότοποι και κομφορμιστές, θέλουμε να έχουμε μόνο «σχέσεις» που παραμένουν σε ένα σημείο μηδέν, όπου μπορούν να είναι τα πάντα και συχνά δεν είναι τίποτε· ότι καταφέρνουμε να ζήσουμε μόνο τη φάση του ερωτικού ενθουσιασμού, όπως την περιγράφει ο Αλμπερόνι, από την οποία αφαιρείται κάθε ευθύνη, και το βάζουμε στα πόδια μόλις εμφανιστούν οι ευθύνες. Θα πληρώνατε —και δεν λέω καν τριάντα ευρώ— κάποιους παραμυθάδες του YouTube για να σας εξηγήσουν πώς να νιώσετε αγάπη; Πιθανώς ούτε ένα σεντ, αλλά για το πώς να διαχειριστείτε μια σχέση, πιθανώς ναι. Αυτό μπορεί εύκολα να εμπορευματοποιηθεί, αφού εμείς οι ίδιοι νιώθουμε κάπως σαν εμπορεύματα ή τουλάχιστον εμπορεύσιμα αντικείμενα: πλέον προς πώληση είναι ο ίδιος μας ο εαυτός και όχι απλώς οι δεξιότητες και, καμιά φορά, οι ιδέες μας. Άλλωστε, σύμφωνα με αυτούς τους πωλητές εγγυημένων σχέσεων, ο λόγος για τον οποίο είναι καλό να μην είμαστε υπερβολικά παρόντες και διαθέσιμοι είναι ότι πρέπει να γίνουμε ένας πόρος σε έλλειψη, ώστε να είμαστε πιο ελκυστικοί στα μάτια των άλλων. Οικονομισμοί της δεκάρας, χυδαίες θεωρίες των κόουτς, με τις οποίες είναι υφασμένη η καθημερινότητά μας. Ακριβώς η καθημερινότητα που είναι τρομακτική επειδή είναι απαιτητική, απαιτεί προσπάθεια, υπομονή και, βέβαια, αγάπη. Όλα αυτά που ξεχνάμε, αυτά που φοβόμαστε, επειδή το να ζούμε είναι σαν να στεκόμαστε στις μύτες των ποδιών μας, κρατώντας την αναπνοή μας, ανάμεσα σε αυτό που είμαστε και αυτό που θα έπρεπε να είμαστε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου