Συνέχεια από:Τρίτη, 24 Μαΐου 2016
Ο ΘΩΜΑΣ ΑΚΙΝΑΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ .
Η συναισθηματική οικειότης η οποία προΐσταται στην προσευχή είναι ακριβώς το τυπικό αποτέλεσμα τής αρετής της ελπίδος. Η ελπίδα, πράγματι, δέν θα μπορούσε να λείψει παρά μόνον στην περίπτωση κατά την οποία αυτός που προσευχόμαστε είναι ανίκανος να συμμεριστεί αυτό που ζητούμε, να μας το προσφέρει. Όμως στην περίπτωση του Θεού, αυτή η δύναμις είναι αναμφίβολη καθώς αυτός εδημιούργησε τον ουρανό και την γή και κυβερνά κυριαρχικά όλα τα πράγματα. Στην πραγματικότητα θα μπορούσαμε να του ζητήσουμε τα πάντα, αλλά είναι το έλεος το οποίο ρυθμίζει την τάξη της ελπίδος μας και των αιτημάτων μας. Η πρώτη απο αυτά συνίσταται επομένως απο το γεγονός ότι ο Θεός αγαπάται πάνω απο κάθε πράγμα, και αυτό εκφράζεται στην πρώτη ερώτηση τού Πάτερ Ημών: "Αγιασθήτω το όνομά σου". Η δεύτερη όμως, η οποία αντιστοιχεί στην δεύτερη ερώτηση, μας ενδιαφέρει εδώ περισσότερο: μετά την δοξολογία που αποδώσαμε στον Θεό, "αυτό που επιθυμεί και αναζητά ο άνθρωπος είναι να συμμετάσχει αυτός ο ίδιος στην Θεία δόξα". Ο Ακινάτης εισάγει λοιπόν εδώ αυτό που θα ονομάζαμε σήμερα, η εσχατολογική διάσταση της ελπίδος. Χωρίς να υπάρχει σ'αυτόν αυτή η έκφραση, βρίσκουμε παρ'όλα αυτά την πραγματικότητα. Εμείς χωρίς αμφιβολία κατέχουμε ήδη απο πρίν την δόξα, καθότι η δόξα δέν είναι τίποτε άλλο παρά αυτό, αλλά δέν την κατέχουμε ακόμη στην πληρότητα της, την ζούμε κάτω απο το καθεστώς της ελπίδος. Βρίσκουμε λοιπόν, μ'έναν βαθειά βιβλικό τρόπο, σε σχέση με το Άγιο Πνεύμα την πιό καθαρή εξήγηση αυτής της αλήθειας!
Συνεχίζεται
ΣΧΟΛΙΟ:Oπως μπορούμε εύκολα νά κατανοήσουμε, όλο τό περιεχόμενο τής πίστεως τών σημερινών ορθοδόξων καί νεοορθοδόξων, κατάγεται από τόν Ακινάτη. ΑΙΩΝΙΑ ΜΑΣ Η ΜΝΗΜΗ.
Ο ΘΩΜΑΣ ΑΚΙΝΑΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ .
Του Jean-Pierre Torrell.
Ο Ερμηνευτής της Επιθυμίας (συνέχεια)
"Εμεις είμαστε εν Χριστώ μ'έναν διπλό τρόπο: μέσω της χάρης και μέσω της δόξης. Μέσω της Χάρης, επειδή είμαστε χρισμένοι απο την χάρη του Αγίου Πνεύματος και γινόμαστε μέλη Χριστού ενωμένοι μαζί Του. Την ένωση μέσω τής δόξης, δέν την κατέχουμε ακόμη στην πραγματικότητά της, αλλά την κατέχουμε μέσω μίας σίγουρης ελπίδος, καθότι έχουμε την στέρεη ελπίδα της αιωνίου ζωής. Σ'αυτή την ελπίδα, έχουμε μία διπλή βεβαιότητα, ότι θα κατορθώσουμε αυτή την ένωση: μία ότι διαθέτουμε ένα σημείο, την άλλη, διότι διαθέτουμε μία εγγύηση.
Το σημείο είναι φανερό, δεδομένου ότι πρόκειται για εκείνο της πίστεως [το βάπτισμα το οποίο μας διαμορφώνει στον Χριστό].... Να είμαστε διαμορφωμένοι στον Χριστό είναι ένα ειδικό και σίγουρο σημείο της αιωνίου ζωής. Όσον αφορά την εγγύηση, είναι η μεγαλύτερη, καθότι πρόκειται για το Άγιο Πνεύμα, και γι'αυτό ο Παύλος δηλώνει: "έθεσε στις καρδιές μας την εγγύηση του Πνεύματος". Αυτό είναι βέβαιο ότι κανείς δέν μπορεί να το αποκτήσει με τις δικές του δυνάμεις. Όσον αφορά όμως την εγγύηση πρέπει να υπολογίσουμε δύο πράγματα: το πρώτο είναι αυτή καί αντιπροσωπεύει μία ελπίδα ότι θα αποκτήσουμε την πραγματικότητα τής οποίας είναι μία προκαταβολή. Το δεύτερο, ότι αξίζει όσο και η πραγματικότης τουλάχιστον ίσως δέ και περισσότερο απο την πραγματικότητα την ίδια. Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά ξαναβρίσκονται στο Άγιο Πνεύμα. Διότι εάν υπολογίσουμε το Άγιο Πνεύμα στην πραγματικότητα του, είναι ολοφάνερο ότι αξίζει όσο η αιώνιος ζωή, η οποία δέν είναι άλλο απο τον ίδιο τον Θεό καθώς συμπίπτει με τα τρία πρόσωπα. Εάν όμως υπολογίσουμε τον τρόπο με τον οποίο το κατέχουμε, τότε η εγγύηση δημιουργεί την ελπίδα και όχι η απόκτηση της αιωνίου ζωής, διότι σ'αυτή την ζωή δέν την κατέχουμε με τέλειο τρόπο. Και έτσι θα είμαστε τέλεια ευτυχισμένοι μόνον όταν θα την αποκτήσουμε τέλεια στην πατρίδα. Εφ 1,13 "εσφραγίσθητε τω πνεύματι της επαγγελίας τω Αγίω", ός εστίν αρραβών της κληρονομίας ημών"!
Σημαδεμένη λοιπόν απο την αναμονή τής μελλοντικής πληρότητος σε μία προκαταρκτική κατοχή, η ελπίδα-και όχι μόνον αυτή, αλλά ολόκληρη η Χριστιανική ζωή-είναι λοιπόν καταχωρημένη κάτω απο το εσχατολογικό σημείο τού ήδη και τού όχι ακόμη, στην ίδια της την καρδιά, το οποίο χαρακτηρίζεται απο το μοίρασμα τής Θείας Ευτυχίας. Δέν έχουμε εδώ παρά μόνον την αμηχανία τής επιλογής, καθώς ο Ακινάτης μίλησε πολύ συχνά για την Ευτυχία, η οποία έχει στο κέντρο της την Θέα του Θεού, σαν τελικού σκοπού της Χριστιανικής ζωής. Παρ'όλα αυτά πρίν επιστρέψουμε στο θέμα του ελέους , καθώς εδώ προσπαθούμε να γνωρίσουμε το εγχειρίδιο της Θεολογίας, βρίσκουμε σ'αυτό ένα μεγάλο κεφάλαιο στο οποίο ο Ακινάτης με μεθοδική ακρίβεια και πάθος, διευκρινίζει σε τί συνίσταται η τελική μακαριότης η οποία απο μόνη της μπορεί να ικανοποιήσει την επιθυμία του ανθρώπου τήν οποία κατέστησε υπερφυσική η Χάρις. Ακόρεστη εξ'ορισμού και πάντοτε σε αναζήτση κάτι άλλου, κατανοούμε εν τέλει ότι ολοκληρώνει τον σκοπό της απο το γεγονός ότι δέν ερευνά πλέον, ότι έχει επιτέλους κορεσθεί. Μόνον η Θέα του Θεού μπορεί να δώσει εκείνη την πληρότητα της συνεχούς χαράς η οποία θα γεννηθεί απο την μετοχή και το μοίρασμα εκ μέρους των Αγίων τής χαράς που διαθέτει καθαυτός ο Θεός.
"Η πληρότης της χαράς δέν εξαρτάται μόνον απο την πραγματικότητα την οποία απολαμβάνουμε, αλλά επίσης και απο την προδιάθεση αυτού που την δοκιμάζει. Όταν αυτός έχει εμπρός του την αιτία τής χαράς του, αυτός φέρεται πρός αυτή με όλη του την αγάπη. Έτσι, μέσω της θέας τής Θείας ουσίας η ψυχή αντιλαμβάνεται την παρουσία του Θεού σ'αυτόν τον τρόπο. Αυτή η ίδια η Θέα πυροδοτεί ολοκληρωτικώς την ανταπόκρισή του στην Θεία αγάπη. Διότι εάν πράγματι, σύμφωνα με τον Διονύσιο, ένα όν είναι αξιαγάπητο σύμφωνα με την ομορφιά του και την καλωσύνη του είναι αδύνατον ο Θεός-ο οποίος σχηματιζει την ουσία την ίδια της ομορφιάς και της καλωσύνης-να θεαθεί και να μήν αγαπηθεί. Γι'αυτό η τέλεια Θέα συνοδεύεται απο μία τέλεια αγάπη. Η χαρά που δοκιμάζεται στην παρουσία ενός αγαπημένου πλάσματος είναι τόσο μεγαλύτερη όσο αυτό είναι πιό αγαπημένο. Συνεπάγεται λοιπόν ότι αυτή η χαρά θα είναι τέλεια όχι μόνον εξ'αιτίας τής πραγματικότητος την οποία θα απολαύσουμε, αλλά και γι'αυτόν που θα την δοκιμάσει, και αυτή η χαρά και ευτυχία είναι η τέλεια χαρά της ανθρώπινης μακαριότητος, αυτό που υποχρεώνει τον Αυγουστίνο να δηλώσει ότι η Ευτυχία είναι χαρά που γεννιέται απο την αλήθεια".
Για να περιγράψει αυτή την κοινωνία με τον Θεό, αληθινό αντικείμενο τής ελπίδος μας,ο Ακινάτης, συνήθως τόσο ψύχραιμος, εδώ γίνεται λυρικός και πολλαπλασιάζει τις υπερβολές. Ο Θεός είναι το αγαθό κάθε αγαθού, κοντά του αποκτάται η πλήρης ανάπαυση και η τέλεια σιγουριά, μία απόλυτη ειρήνη, την ησυχία μίας απόλυτης ειρήνης κ.τ.λ. Απο αυτό θα συναχθή πάνω απ'όλα ότι η "ανησυχία τής επιθυμίας θα παύση λόγω της πληρούσης παρουσίας του υπέρτατου αγαθού και της απουσίας κάθε κακού!
Εάν θελήσουμε να διαβάσουμε αυτή την περιγραφή απο μία άποψη πολύ εσωτερική, θα προστρέχαμε σε όσα είπε σχετικά, λίγο πρίν, για τον πρώτο όρο της Κυριακής προσευχής: λέμε "Πάτερ ημών" και όχι "Πάτερ μου" ακριβώς για να εκφράσουμε τον κοινωνικό χαρακτήρα της κλίσης μας. Η αγάπη του Θεού για μας δέν είναι ιδιωτική αλλά κοινή και απευθύνεται σε όλους", όπως επίσης, "εμείς δέν προσευχόμεθα ατομικά αλλά με μία ίδια καρδιά". Εξ'άλλου, "παρότι η ελπίδα μας βασίζεται κυρίως στην Θεία βοήθεια, δεχόμαστε βοήθεια και απο τα αδέλφια μας ώστε να αποκτήσουμε ευκολότερα αυτό που ζητάμε" Για να στηρίξει αυτόν τον κοινωνικό χαρακτήρα της Χριστιανικής προσευχής, ο Ακινάτης, πολλαπλασιάζει τις αναφορές στις πατριστικές αυθεντίες και στις Γραφές για να συμπεράνει στο τέλος: " Επειδή η ελπίδα μας απευθύνεται στον Θεό μέσω του Χριστού...τον μονογενή Υιό μέσω του οποίου αποκτούμε την υιοθεσία" δέν μπορούμε να απαιτήσουμε αυτή την πατρότητα του Θεού μόνον για μας. Αυτό θα σήμαινε να σφετεριστούμε έναν τίτλο που δέν μας ανήκει αποκλειστικώς. Απο το άλλο μέρος, δέν είναι μόνον στην προσευχή που εμφανίζεται αυτή η σημασία της κοινότητος. Στην ίδια την Μακαριότητα θα υπάρχει θέση για την χαρά της φιλικής κοινωνίας. Εδώ όμως φτάνουμε στην τρίτη Θεολογική αρετή.
Συνεχίζεται
Ο αγώνας ο πνευματικός δεν είναι πόλεμος μεταξύ των διαφόρων εγωισμών. Αλλά είναι η θυσία του "εγώ" χάριν ακριβώς της επικράτησης υπερ-εγωιστικών ιδεών. Είναι ο ανώτερος αγώνας που αποτελεί το "νεύρο" της αγάπης.
Αλέξανδρος Τσιριντάνης
Αμέθυστος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου