Συνέχεια από Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018
ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΥ
4. Η θεία Ευχαριστία κατά τους αποστολικούς χρόνους
Κάνοντας λόγο για τον ιερό θεσμό της Εκκλησίας, που εκφράζεται μέσα στη θεία Ευχαριστία, είναι σημαντικό να δούμε ποιοι και με ποιες προϋποθέσεις συμμετέχουν σε αυτό το μεγάλο μυστήριο, όπως φαίνεται στους αποστολικούς χρόνους, τους χρόνους μετά από την ημέρα της Πεντηκοστής, κατά την οποία η Εκκλησία έγινε Σώμα Χριστού. Αυτό θα μας δώσει τη δυνατότητα να αντιληφθούμε τη σχέση μεταξύ του ιερού θεσμού της Εκκλησίας, της θείας Ευχαριστίας, της κανονικής συγκροτήσεώς της και των χαρισματούχων Χριστιανών.
α) Η θεία Ευχαριστία στην πρώτη εκκλησιαστική κοινότητα των Ιεροσολύμων, κατά τις Πράξεις των Αποστόλων
Το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων εκθέτει τη ζωή των πρώτων Χριστιανών μετά από την Πεντηκοστή, όταν έλαβαν το Άγιον Πνεύμα και συγκροτήθηκε η πρώτη Αποστολική Εκκλησία στα Ιεροσόλυμα. Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν δύο περιστατικά που δείχνουν το πως οι πρώτοι Χριστιανοί τελούσαν το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας μέσα στην όλη εκκλησιαστική ζωή.
Το πρώτο περιστατικό αναφέρεται στη ζωή των Χριστιανών στα Ιεροσόλυμα, που προσκαρτερούσαν στη διδαχή των Αποστόλων την κοινωνία, την κλάση του άρτου και τις προσευχές[56].
Αναλύοντας αυτό το χωρίο από τις Πράξεις των ’Αποστόλων μπορούμε να δούμε τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν οι πρώτοι Χριστιανοί στα Ιεροσόλυμα, μετά από την Πεντηκοστή.
Στην αρχή γράφεται ότι όλοι οι πρώτοι πιστοί ήταν αφοσιωμένοι στη διδασκαλία των Αποστόλων, στη μεταξύ τους κοινωνία, στην τέλεση της θείας Ευχαριστίας και στις προσευχές. Αυτό σημαίνει ότι η θεία Ευχαριστία είναι ο βαθύτερος σκοπός της πνευματικής και εκκλησιαστικής ζωής, αλλά δεν μπορεί να γίνη απροϋποθέτως και μεμονωμένως.
Η θεία Ευχαριστία συνδέεται με τη διδαχή των Αποστόλων, δηλαδή οι Απόστολοι τελούσαν τη θεία Ευχαριστία, αλλά και αυτοί προσέφεραν προφητικό και αποκαλυπτικό λόγο. Επίσης, η θεία Ευχαριστία συνδέεται στενά με τις προσευχές, αλλά και την πραγματική κοινωνία με τους αδελφούς. Επομένως, διδαχή των Αποστόλων, κοινωνία μεταξύ των Χριστιανών, κλάση του άρτου - θεία Ευχαριστία και προσευχές είναι μια αδιάσπαστη ενότητα και δεν μπορούν να χωριστούν μεταξύ τους.
Αυτό ερμηνεύεται και από την συνέχεια, όταν γράφεται ότι οι πιστοί κάθε ημέρα προσκαρτερούσαν όλοι μαζί, «ομοθυμαδόν», στον Ναό, δηλαδή προσεύχονταν, έπειτα τελούσαν τη θεία Ευχαριστία στα σπίτια, γιατί τότε δεν υπήρχαν ιδιαίτεροι Χριστιανικοί Ναοί, έτρωγαν την καθημερινή τους τροφή με αγαλλίαση και απλότητα στην καρδιά και δοξολογούσαν τον Θεό. Με τον τρόπο αυτόν όλος ο λαός τους εκτιμούσε και ο Κύριος προσέθετε στην Εκκλησία κάθε μέρα αυτούς που σώζονταν.
Όλη αυτή η ζωή προκαλούσε σε όλους δέος, και δια των Αποστόλων γίνονταν «πολλά τε τέρατα και σημεία», δηλαδή θαύματα. Αυτό σημαίνει ότι οι Χριστιανοί έβλεπαν επάνω τους πλούσια τη Χάρη του Θεού, αλλοιώσεις ψυχικές και σωματικές, άμεσες τις επεμβάσεις του Θεού στη ζωή τους. Αυτό λέγεται μεταμόρφωση των ανθρώπων.
Βέβαια, αυτό δεν γινόταν μόνον στην προσωπική τους ζωή, αλλά επεκτεινόταν και στην κοινωνική τους αναστροφή. Δεν μπορούσαν να αισθάνονται την αγάπη του Θεού επάνω τους και να μη προσφέρουν και αυτοί αγάπη στους αδελφούς τους. Η κατά Χάριν υιοθεσία επεκτείνεται και στην εν Χριστώ αδελφότητα. Όποιος αισθάνεται τον Θεό Πατέρα του, αυτός θα αισθανθεί και τους άλλους ως αδελφούς του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ελευθερώνονται από την φιλαυτία και την φιλοκτημοσύνη. Έτσι πωλούσαν τα υπάρχοντά τους και τα μοίραζαν σε αυτούς που είχαν ανάγκη και επομένως «είχον άπαντα κοινά».
Φαίνεται λοιπόν καθαρά ότι δεν είναι κέντρο της πνευματικής ζωής μόνο η θεία Ευχαριστία, αλλά όλα είναι κεντρικά, ήτοι η διδαχή των Αποστόλων, η κοινωνία μεταξύ των Χριστιανών, η κλάση του άρτου και οι προσευχές. Επί πλέον αυτό επεκτείνεται και στην αγάπη προς τους αδελφούς. Η ενότητα της Εκκλησίας δεν βρίσκεται μόνο στην θεία Ευχαριστία και στον Επίσκοπο, αλλά και στην αποστολική διδαχή, στις προσευχές, που γίνονται μέσα στην καρδιά και στον Ναό και την όλη συναναστροφή και κοινωνία με τους αδελφούς. Ο Επίσκοπος, ως διάδοχος των άγιων Αποστόλων, δεν είναι μόνον ο προεστώς της ευχαριστιακής συνάξεως, αλλά και ο διδάσκαλος που εξαγγέλλει προφητικό κήρυγμα για να οδηγήση τους πιστούς στη μέθεξη της Βασιλείας του Θεού.
Το δεύτερο περιστατικό αναφέρεται σε μια αγρυπνία που έκανε ο Απόστολος Παύλος στην Τρωάδα˙ πρόκειται για μία αποστολική αγρυπνία. Εκεί τέλεσε την θεία Ευχαριστία, αφού πρώτα δίδαξε μέχρι τα μεσάνυχτα. Αυτό το περιστατικό αναφέρεται και στο θαύμα της αναστάσεως του Ευτύχου. Η όλη σκηνή είναι καταπληκτική[57].
Ο Απόστολος Παύλος τέλεσε τη θεία Ευχαριστία στην Τρωάδα της Μικράς Ασίας την πρώτη ημέρα των Σαββάτων, δηλαδή την ημέρα της Κυριακής, που είναι αναστάσιμη ήμερα. Η θεία Ευχαριστία έγινε στην οικία, γιατί τότε δεν υπήρχαν Ναοί, και μάλιστα ήταν μια αποστολική αγρυπνία.
Ο Απόστολος Παύλος άρχισε με το κήρυγμα και «παρέτεινέ τε τον λόγον μέχρι μεσονυκτίου». Ομιλούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα, γιατί το κήρυγμα είναι απαραίτητο στοιχείο της πνευματικής ζωής και συνδέεται με τη θεία Ευχαριστία. Το αποστολικό κήρυγμα διαγγέλλει την αγάπη του Θεού στον άνθρωπο, αλλά και καθοδηγεί τον άνθρωπο στη βίωση αυτής τής αγάπης, τον καθοδηγεί προς τη μέθεξη της ακτίστου Χάριτος του Θεού.
Η σύναξη αυτή γινόταν στο υπερώο μιας οικίας, και ήταν πολλές λαμπάδες αναμμένες στον χώρο εκείνο. Παρόντες ήταν άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Ήταν μια αγρυπνία αφιερωμένη στον Θεό.
Κατά τα μεσάνυκτα ένας νεαρός, που ονομαζόταν Εύτυχος, ο οποίος καθόταν στο παράθυρο, κοιμήθηκε την ώρα που ο Απόστολος Παύλος μιλούσε και έπεσε από το παράθυρο του τρίτου ορόφου. Οι Χριστιανοί κατέβηκαν και τον σήκωσαν νεκρό. Τότε ο Απόστολος Παύλος διέκοψε το κήρυγμα, κατέβηκε κάτω, έπεσε επάνω στον Εύτυχο, τον πήρε στην αγκαλιά του και τον παρουσίασε ζωντανό στους οικείους του. Πρόκειται για θαύμα.
Έπειτα από αυτό το γεγονός ο Απόστολος Παύλος ανέβηκε στο υπερώο και τελείωσε τη θεία Ευχαριστία και μετά έφαγε. Μετά από το δείπνο «ἐφ᾿ ἱκανόν τε ὁμιλήσας ἄχρις αὐγῆς, οὕτως ἐξῆλθεν». Συνέχισε δηλαδή το κήρυγμα μέχρι το πρωί.
Στο περιστατικό αυτό έχουμε τη διάταξη μιας αποστολικής αγρυπνίας, η οποία άρχισε με την διδαχή, ακολούθησε η θαυματουργία - ανάσταση του σώματος, τελέστηκε το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας και συνεχίστηκε πάλι η θεία διδαχή μέχρι το πρωί. Την άλλη ημέρα ο Απόστολος Παύλος συνέχισε το πρόγραμμα της αποστολικής περιοδείας του.
Επομένως, μαζί με την θεία Ευχαριστία, συνδέονται στενά η διδαχή και οι προσευχές.
(Συνεχίζεται)
Σημειώσεις
56. «ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων καὶ τῇ κοινωνίᾳ καὶ τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου καὶ ταῖς προσευχαῖς. Ἐγένετο δὲ πάσῃ ψυχῇ φόβος͵ πολλά τε τέρατα καὶ σημεῖα διὰ τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο. πάντες δὲ οἱ πιστεύσαντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά͵ καὶ τὰ κτήματα καὶ τὰς ὑπάρξεις ἐπίπρασκον καὶ διεμέριζον αὐτὰ πᾶσι καθότι ἄν τις χρείαν εἶχε· καθ΄ ἡμέραν τε προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν ἐν τῷ ἱερῷ͵ κλῶντές τε κατ΄ οἶκον ἄρτον͵ μετελάμβανον τροφῆς ἐν ἀγαλλιάσει καὶ ἀφελότητι καρδίας͵ αἰνοῦντες τὸν θεὸν καὶ ἔχοντες χάριν πρὸς ὅλον τὸν λαόν. ὁ δὲ Κύριος προσετίθει τοὺς σῳζομένους καθ΄ ἡμέραν τῇ ἐκκλησίᾳ» (Πρ. β', 42-47).
57. «Εν δὲ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων συνηγμένων τῶν μαθητῶν κλάσαι ἄρτον, ὁ Παῦλος διελέγετο αὐτοῖς, μέλλων ἐξιέναι τῇ ἐπαύριον, παρέτεινέ τε τὸν λόγον μέχρι μεσονυκτίου. ἦσαν δὲ λαμπάδες ἱκαναὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ οὗ ἦμεν συνηγμένοι. καθήμενος δέ τις νεανίας ὀνόματι Εὔτυχος ἐπὶ τῆς θυρίδος, καταφερόμενος ὕπνῳ βαθεῖ διαλεγομένου τοῦ Παύλου ἐπὶ πλεῖον, κατενεχθεὶς ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἔπεσεν ἀπὸ τοῦ τριστέγου κάτω καὶ ἤρθη νεκρός. καταβὰς δὲ ὁ Παῦλος ἐπέπεσεν αὐτῷ καὶ συμπεριλαβὼν εἶπε· μὴ θορυβεῖσθε· ἡ γὰρ ψυχὴ αὐτοῦ ἐν αὐτῷ ἐστιν. ἀναβὰς δὲ καὶ κλάσας ἄρτον καὶ γευσάμενος, ἐφ᾿ ἱκανόν τε ὁμιλήσας ἄχρις αὐγῆς, οὕτως ἐξῆλθεν. ἤγαγον δὲ τὸν παῖδα ζῶντα, καὶ παρεκλήθησαν οὐ μετρίως» (Πρ. κ’, 7-12).
Ό άγιος Μάξιμος ό Ομολογητής ομιλεί για τις τρεις βαθμίδες της πνευματικής ζωής,που τις ονομάζει «πρακτική φιλοσοφία» ή πράξη, «φυσική θεωρία» η απλώς θεωρία και «μυστική Θεολογία» ή απλώς Θεολογία. Ό ασκητής διέρχεται από τις τρεις αυτές βαθμίδες της πνευματικής ζωής και καθίσταται πραγματικός και αυθεντικός Θεολόγος. Μάλιστα, διδάσκει ότι ή πρακτική φιλοσοφία είναι ή κάθαρση της καρδιάς από την ηδονή και την οδύνη, ή φυσική θεωρία είναι ή κάθαρση του νου από την λήθη και την άγνοια, οπότε ό νους είναι καθαρός και έχει αέναη μνήμη του Θεού και ή μυστική Θεολογία είναι ή κάθαρση της καρδιάς και από αυτές ακόμη τις φαντασίες, οπότε ό νους είναι εντελώς ανίδεος, ασχημάτιστος και αφάνταστος και έτσι καθίσταται ικανός για την γνώση και εμπειρία του Θεού.
O ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΗΡΥΓΜΑΤΟΣ
“Πεύσεις και αποκρίσεις”, τόμος 14Α, εκδόσεις Μερετάκη, Ερώτησις 104, Απόκρισις:
«Η ψυχή, νους υπάρχουσα κατά την δύναμιν αυτής, έχει ως αγέννητον εαυτήν, εαυτώ γεννώντα γεννητώς, ως είναι τον λόγον τον εν τω νω και εκ του νου γεννώμενον άλλον αυτώ εκείνο τον γεννώντα νουν μετά της κατά την γέννησιν ιδιότητος της μηδαμώς δεχομένης αντιστροφήν.
Διότι άφετον και απλούν κατά την ουσίαν η μόνον το Θείον, τα δε άλλα πάντα, όσα μετά Θεόν και εκ Θεού το είναι έχει, εξ ουσίας και ποιότητος ήτουν δυνάμεως είναι, τουτέστιν εξ ουσίας και συμβεβηκότος.
Αυτός ουν ο λόγος ο ούτω και ων και γεννώμενος, της υπουργού φύσεως την φωνήν λαμβάνων, προφέρεται και γεννά λόγον εν άλλω νοί, διά της του δεχομένου ακοής τω νω παραπεμπόμενος.»
Μιά αστεία πλάνη κυκλοφορεί στά κουτούκια τής νεορθοδοξίας καί στηρίζει τό σύγχρονο καθεστώς τής αυθεντίας τού κληρικαλισμού. ΟΤΙ Η ΚΑΘΑΡΣΗ Ο ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΩΣΗ, αντιστοιχούν στούς τρείς βαθμούς τής ιερωσύνης, δηλ. στόν διάκο στόν ιερέα καί στόν επίσκοπο, ή ακόμη περισσότερο στούς τρείς βαθμούς τής ιερωσύνης αλλά αντίστροφα, αντιστοιχούν τά τρία ΠΡΩΤΑ χαρίσματα τού Αγίου Πνεύματος, τής προφητείας, τού αποστόλου καί τού διδασκάλου. Σέ αυτή τήν αστεία πλάνη στηρίζεται καί η κενολογία τών συγχρόνων επισκόπων ότι είναι διάδοχοι τών Αποστόλων, όχι μόνον στήν ανόθευτο τήρηση τής Αποστολικής πίστεως όπως εκφράστηκε στίς πράξεις τών Αποστόλων, αλλά ότι είναι διάδοχοι καί τού Αποστολικού χαρίσματος.
Άς δούμε όμως τί λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής :
ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΕΡΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ, ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Α,33
Όποιος κατά τό Ευαγγέλιο είναι ΠΙΣΤΟΣ μετατοπίζει μέ τά έργα του τό όρος τής κακίας του. Τήν διάθεσή του στήν άστατη περιφορά τού κόσμου τών αισθητών.
Όποιος μπορεί νά είναι ΜΑΘΗΤΗΣ δέχεται στά χέρια του τά ψωμιά τής γνώσεως καί χορταίνει χιλιάδες, δείχνοντας μέ τά έργα του τή δύναμη τού Λόγου νά πολλαπλασιάζεται.
Αυτός όμως πού είχε τή δύναμη νά γίνει καί ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ θεραπεύει κάθε νόσο καί κάθε αδυναμία. Απαλλάσσει από τά δαιμόνια, στομώνει δηλ. τήν ενέργεια τών παθών, θεραπεύει τούς αρρώστους, ξαναδίνει τήν ελπίδα νά αποκτήσουν πάλι τήν πίστη τους, όσοι τήν έχασαν, καί όσους ατόνησαν από τήν ανταρσία τούς νευρώνει μέ τόν λόγο γιά τήν κρίση πού τούς περιμένει.
Αφού έχει λάβει τήν διαταγή νά πατεί πάνω σέ φίδια καί σκορπιούς εξαφανίζει τήν αρχή καί τό τέλος τής αμαρτίας.
Όσο γιά τήν αυθεντία κληρικών πού μεταμορφώνουν τούς πιστούς σέ οπαδούς ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς στό ΠΕΡΙ ΕΝΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΣ γράφει :
Η πραγματική μετοχή τής χάριτος τού Πνεύματος, αντικαθίσταται διά τού "κτιστού ενδύματος". Εισάγεται τό ΑΛΑΘΗΤΟ. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. Η έλλειψις τής εσωτερικής βεβαιότητος τής πίστεως, η οποία μπορεί νά προέλθει μόνον εκ τής πραγματικής κοινωνίας μετά τού Θεού καί τής συμμετοχής εις τήν δόξαν Αυτού, αναπληρούται διά τής εξωτερικής αυθεντίας. Η ΑΥΘΕΝΤΙΑ είναι τό αναντικατάστατο στήριγμα διά τούς μή κοινωνούντας μετά τού Θεού καί τούς μή έχοντας τήν βεβαιότητα τής παρουσίας Του.
Τού Αγίου Μαξίμου
Ευεργετινού Δ, σελ 586
Διακόνου λόγον επέχει ο πρός τούς ιερούς αγώνας αλείφων τόν νούν, καί τούς εμπαθείς λογισμούς απελεύνων απ`αυτού. Πρεσβυτέρου δέ ο εις τήν γνώσιν τών όντων φωτίζων. Επισκόπου δέ, ο τώ αγίω μύρω τελειών τής γνώσεως τής προσκυνητής καί Αγίας Τριάδος.
Ερμηνεία
Εκείνος, πού προετοιμάζει τόν νούν του εις πνευματικούς αγώνας καί αποδιώκει από τήν ψυχή του τούς αισχρούς λογισμούς, είναι ως Διάκονος κατά τήν θείαν λατρείαν. Εκείνος, πού διά τής γνώσεως τών όντων φωτίζει τόν νούν του μέ τήν σκέψιν τού Δημιουργού, είναι ώς ο Πρεσβύτερος. Καί τέλος ώς ο Επίσκοπος είναι εκείνος, πού ανάγεται εις τό ύψος τής μυστικής γνώσεως τής προσκυνητής Αγίας Τριάδος, επιστεγάζων ούτω πάσαν γνώσιν καί κατευωδιάζων τήν ψυχήν του μέ τό άγιον μύρον τής τοιαύτης γνώσεως.
Κάνοντας λόγο για τον ιερό θεσμό της Εκκλησίας, που εκφράζεται μέσα στη θεία Ευχαριστία, είναι σημαντικό να δούμε ποιοι και με ποιες προϋποθέσεις συμμετέχουν σε αυτό το μεγάλο μυστήριο, όπως φαίνεται στους αποστολικούς χρόνους, τους χρόνους μετά από την ημέρα της Πεντηκοστής, κατά την οποία η Εκκλησία έγινε Σώμα Χριστού. Αυτό θα μας δώσει τη δυνατότητα να αντιληφθούμε τη σχέση μεταξύ του ιερού θεσμού της Εκκλησίας, της θείας Ευχαριστίας, της κανονικής συγκροτήσεώς της και των χαρισματούχων Χριστιανών.
α) Η θεία Ευχαριστία στην πρώτη εκκλησιαστική κοινότητα των Ιεροσολύμων, κατά τις Πράξεις των Αποστόλων
Το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων εκθέτει τη ζωή των πρώτων Χριστιανών μετά από την Πεντηκοστή, όταν έλαβαν το Άγιον Πνεύμα και συγκροτήθηκε η πρώτη Αποστολική Εκκλησία στα Ιεροσόλυμα. Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν δύο περιστατικά που δείχνουν το πως οι πρώτοι Χριστιανοί τελούσαν το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας μέσα στην όλη εκκλησιαστική ζωή.
Το πρώτο περιστατικό αναφέρεται στη ζωή των Χριστιανών στα Ιεροσόλυμα, που προσκαρτερούσαν στη διδαχή των Αποστόλων την κοινωνία, την κλάση του άρτου και τις προσευχές[56].
Αναλύοντας αυτό το χωρίο από τις Πράξεις των ’Αποστόλων μπορούμε να δούμε τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν οι πρώτοι Χριστιανοί στα Ιεροσόλυμα, μετά από την Πεντηκοστή.
Στην αρχή γράφεται ότι όλοι οι πρώτοι πιστοί ήταν αφοσιωμένοι στη διδασκαλία των Αποστόλων, στη μεταξύ τους κοινωνία, στην τέλεση της θείας Ευχαριστίας και στις προσευχές. Αυτό σημαίνει ότι η θεία Ευχαριστία είναι ο βαθύτερος σκοπός της πνευματικής και εκκλησιαστικής ζωής, αλλά δεν μπορεί να γίνη απροϋποθέτως και μεμονωμένως.
Η θεία Ευχαριστία συνδέεται με τη διδαχή των Αποστόλων, δηλαδή οι Απόστολοι τελούσαν τη θεία Ευχαριστία, αλλά και αυτοί προσέφεραν προφητικό και αποκαλυπτικό λόγο. Επίσης, η θεία Ευχαριστία συνδέεται στενά με τις προσευχές, αλλά και την πραγματική κοινωνία με τους αδελφούς. Επομένως, διδαχή των Αποστόλων, κοινωνία μεταξύ των Χριστιανών, κλάση του άρτου - θεία Ευχαριστία και προσευχές είναι μια αδιάσπαστη ενότητα και δεν μπορούν να χωριστούν μεταξύ τους.
Αυτό ερμηνεύεται και από την συνέχεια, όταν γράφεται ότι οι πιστοί κάθε ημέρα προσκαρτερούσαν όλοι μαζί, «ομοθυμαδόν», στον Ναό, δηλαδή προσεύχονταν, έπειτα τελούσαν τη θεία Ευχαριστία στα σπίτια, γιατί τότε δεν υπήρχαν ιδιαίτεροι Χριστιανικοί Ναοί, έτρωγαν την καθημερινή τους τροφή με αγαλλίαση και απλότητα στην καρδιά και δοξολογούσαν τον Θεό. Με τον τρόπο αυτόν όλος ο λαός τους εκτιμούσε και ο Κύριος προσέθετε στην Εκκλησία κάθε μέρα αυτούς που σώζονταν.
Όλη αυτή η ζωή προκαλούσε σε όλους δέος, και δια των Αποστόλων γίνονταν «πολλά τε τέρατα και σημεία», δηλαδή θαύματα. Αυτό σημαίνει ότι οι Χριστιανοί έβλεπαν επάνω τους πλούσια τη Χάρη του Θεού, αλλοιώσεις ψυχικές και σωματικές, άμεσες τις επεμβάσεις του Θεού στη ζωή τους. Αυτό λέγεται μεταμόρφωση των ανθρώπων.
Βέβαια, αυτό δεν γινόταν μόνον στην προσωπική τους ζωή, αλλά επεκτεινόταν και στην κοινωνική τους αναστροφή. Δεν μπορούσαν να αισθάνονται την αγάπη του Θεού επάνω τους και να μη προσφέρουν και αυτοί αγάπη στους αδελφούς τους. Η κατά Χάριν υιοθεσία επεκτείνεται και στην εν Χριστώ αδελφότητα. Όποιος αισθάνεται τον Θεό Πατέρα του, αυτός θα αισθανθεί και τους άλλους ως αδελφούς του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ελευθερώνονται από την φιλαυτία και την φιλοκτημοσύνη. Έτσι πωλούσαν τα υπάρχοντά τους και τα μοίραζαν σε αυτούς που είχαν ανάγκη και επομένως «είχον άπαντα κοινά».
Φαίνεται λοιπόν καθαρά ότι δεν είναι κέντρο της πνευματικής ζωής μόνο η θεία Ευχαριστία, αλλά όλα είναι κεντρικά, ήτοι η διδαχή των Αποστόλων, η κοινωνία μεταξύ των Χριστιανών, η κλάση του άρτου και οι προσευχές. Επί πλέον αυτό επεκτείνεται και στην αγάπη προς τους αδελφούς. Η ενότητα της Εκκλησίας δεν βρίσκεται μόνο στην θεία Ευχαριστία και στον Επίσκοπο, αλλά και στην αποστολική διδαχή, στις προσευχές, που γίνονται μέσα στην καρδιά και στον Ναό και την όλη συναναστροφή και κοινωνία με τους αδελφούς. Ο Επίσκοπος, ως διάδοχος των άγιων Αποστόλων, δεν είναι μόνον ο προεστώς της ευχαριστιακής συνάξεως, αλλά και ο διδάσκαλος που εξαγγέλλει προφητικό κήρυγμα για να οδηγήση τους πιστούς στη μέθεξη της Βασιλείας του Θεού.
Το δεύτερο περιστατικό αναφέρεται σε μια αγρυπνία που έκανε ο Απόστολος Παύλος στην Τρωάδα˙ πρόκειται για μία αποστολική αγρυπνία. Εκεί τέλεσε την θεία Ευχαριστία, αφού πρώτα δίδαξε μέχρι τα μεσάνυχτα. Αυτό το περιστατικό αναφέρεται και στο θαύμα της αναστάσεως του Ευτύχου. Η όλη σκηνή είναι καταπληκτική[57].
Ο Απόστολος Παύλος τέλεσε τη θεία Ευχαριστία στην Τρωάδα της Μικράς Ασίας την πρώτη ημέρα των Σαββάτων, δηλαδή την ημέρα της Κυριακής, που είναι αναστάσιμη ήμερα. Η θεία Ευχαριστία έγινε στην οικία, γιατί τότε δεν υπήρχαν Ναοί, και μάλιστα ήταν μια αποστολική αγρυπνία.
Ο Απόστολος Παύλος άρχισε με το κήρυγμα και «παρέτεινέ τε τον λόγον μέχρι μεσονυκτίου». Ομιλούσε για μεγάλο χρονικό διάστημα, γιατί το κήρυγμα είναι απαραίτητο στοιχείο της πνευματικής ζωής και συνδέεται με τη θεία Ευχαριστία. Το αποστολικό κήρυγμα διαγγέλλει την αγάπη του Θεού στον άνθρωπο, αλλά και καθοδηγεί τον άνθρωπο στη βίωση αυτής τής αγάπης, τον καθοδηγεί προς τη μέθεξη της ακτίστου Χάριτος του Θεού.
Η σύναξη αυτή γινόταν στο υπερώο μιας οικίας, και ήταν πολλές λαμπάδες αναμμένες στον χώρο εκείνο. Παρόντες ήταν άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Ήταν μια αγρυπνία αφιερωμένη στον Θεό.
Κατά τα μεσάνυκτα ένας νεαρός, που ονομαζόταν Εύτυχος, ο οποίος καθόταν στο παράθυρο, κοιμήθηκε την ώρα που ο Απόστολος Παύλος μιλούσε και έπεσε από το παράθυρο του τρίτου ορόφου. Οι Χριστιανοί κατέβηκαν και τον σήκωσαν νεκρό. Τότε ο Απόστολος Παύλος διέκοψε το κήρυγμα, κατέβηκε κάτω, έπεσε επάνω στον Εύτυχο, τον πήρε στην αγκαλιά του και τον παρουσίασε ζωντανό στους οικείους του. Πρόκειται για θαύμα.
Έπειτα από αυτό το γεγονός ο Απόστολος Παύλος ανέβηκε στο υπερώο και τελείωσε τη θεία Ευχαριστία και μετά έφαγε. Μετά από το δείπνο «ἐφ᾿ ἱκανόν τε ὁμιλήσας ἄχρις αὐγῆς, οὕτως ἐξῆλθεν». Συνέχισε δηλαδή το κήρυγμα μέχρι το πρωί.
Στο περιστατικό αυτό έχουμε τη διάταξη μιας αποστολικής αγρυπνίας, η οποία άρχισε με την διδαχή, ακολούθησε η θαυματουργία - ανάσταση του σώματος, τελέστηκε το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας και συνεχίστηκε πάλι η θεία διδαχή μέχρι το πρωί. Την άλλη ημέρα ο Απόστολος Παύλος συνέχισε το πρόγραμμα της αποστολικής περιοδείας του.
Επομένως, μαζί με την θεία Ευχαριστία, συνδέονται στενά η διδαχή και οι προσευχές.
(Συνεχίζεται)
Σημειώσεις
56. «ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων καὶ τῇ κοινωνίᾳ καὶ τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου καὶ ταῖς προσευχαῖς. Ἐγένετο δὲ πάσῃ ψυχῇ φόβος͵ πολλά τε τέρατα καὶ σημεῖα διὰ τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο. πάντες δὲ οἱ πιστεύσαντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά͵ καὶ τὰ κτήματα καὶ τὰς ὑπάρξεις ἐπίπρασκον καὶ διεμέριζον αὐτὰ πᾶσι καθότι ἄν τις χρείαν εἶχε· καθ΄ ἡμέραν τε προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν ἐν τῷ ἱερῷ͵ κλῶντές τε κατ΄ οἶκον ἄρτον͵ μετελάμβανον τροφῆς ἐν ἀγαλλιάσει καὶ ἀφελότητι καρδίας͵ αἰνοῦντες τὸν θεὸν καὶ ἔχοντες χάριν πρὸς ὅλον τὸν λαόν. ὁ δὲ Κύριος προσετίθει τοὺς σῳζομένους καθ΄ ἡμέραν τῇ ἐκκλησίᾳ» (Πρ. β', 42-47).
57. «Εν δὲ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων συνηγμένων τῶν μαθητῶν κλάσαι ἄρτον, ὁ Παῦλος διελέγετο αὐτοῖς, μέλλων ἐξιέναι τῇ ἐπαύριον, παρέτεινέ τε τὸν λόγον μέχρι μεσονυκτίου. ἦσαν δὲ λαμπάδες ἱκαναὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ οὗ ἦμεν συνηγμένοι. καθήμενος δέ τις νεανίας ὀνόματι Εὔτυχος ἐπὶ τῆς θυρίδος, καταφερόμενος ὕπνῳ βαθεῖ διαλεγομένου τοῦ Παύλου ἐπὶ πλεῖον, κατενεχθεὶς ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἔπεσεν ἀπὸ τοῦ τριστέγου κάτω καὶ ἤρθη νεκρός. καταβὰς δὲ ὁ Παῦλος ἐπέπεσεν αὐτῷ καὶ συμπεριλαβὼν εἶπε· μὴ θορυβεῖσθε· ἡ γὰρ ψυχὴ αὐτοῦ ἐν αὐτῷ ἐστιν. ἀναβὰς δὲ καὶ κλάσας ἄρτον καὶ γευσάμενος, ἐφ᾿ ἱκανόν τε ὁμιλήσας ἄχρις αὐγῆς, οὕτως ἐξῆλθεν. ἤγαγον δὲ τὸν παῖδα ζῶντα, καὶ παρεκλήθησαν οὐ μετρίως» (Πρ. κ’, 7-12).
ΣΧΟΛΙΟ: Ἡ χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος δέν ἐνεργεῖ σοφία στούς ἁγίους, χωρίς τό νοῦ πού δέχεται τήν σοφία· οὔτε γνώση, χωρίς τήν δύναμιν τοῦ λογικοῦ πού δέχεται τήν γνώση· οὔτε πίστη χωρίς τήν πληροφορία τοῦ νοῦ καί τοῦ λογικοῦ περί τῶν μελλόντων, πού ἦταν ὡς τότε ἄδηλα σέ ὅλους· οὔτε χαρίσματα ἰμάτων, χωρίς φυσική φιλανθρωπία· οὔτε κανένα ἄλλο ἀπό τά λοιπά χαρίσματα, χωρίς τήν δεκτική ἱκανότητα καί δύναμη τοῦ καθενός. Οὔτε πάλι ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά ἀποκτήσει ἀπό φυσική του δύναμιν ἕνα ἀπό τά χαρίσματα πού ἀριθμήσαμε, χωρίς τήν θεία δύναμη πού τά χορηγεῖ. Τό φανερώνουν αὐτό ὅλοι οἱ Ἅγιοι, οἱ ὁποῖοι ὕστερα ἀπό τίς ἀποκαλύψεις τῶν θείων ζητοῦν τούς λόγους ὅσων τούς ἀποκαλύφθηκαν.
Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής
Ό άγιος Μάξιμος ό Ομολογητής ομιλεί για τις τρεις βαθμίδες της πνευματικής ζωής,που τις ονομάζει «πρακτική φιλοσοφία» ή πράξη, «φυσική θεωρία» η απλώς θεωρία και «μυστική Θεολογία» ή απλώς Θεολογία. Ό ασκητής διέρχεται από τις τρεις αυτές βαθμίδες της πνευματικής ζωής και καθίσταται πραγματικός και αυθεντικός Θεολόγος. Μάλιστα, διδάσκει ότι ή πρακτική φιλοσοφία είναι ή κάθαρση της καρδιάς από την ηδονή και την οδύνη, ή φυσική θεωρία είναι ή κάθαρση του νου από την λήθη και την άγνοια, οπότε ό νους είναι καθαρός και έχει αέναη μνήμη του Θεού και ή μυστική Θεολογία είναι ή κάθαρση της καρδιάς και από αυτές ακόμη τις φαντασίες, οπότε ό νους είναι εντελώς ανίδεος, ασχημάτιστος και αφάνταστος και έτσι καθίσταται ικανός για την γνώση και εμπειρία του Θεού.
O ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΗΡΥΓΜΑΤΟΣ
“Πεύσεις και αποκρίσεις”, τόμος 14Α, εκδόσεις Μερετάκη, Ερώτησις 104, Απόκρισις:
«Η ψυχή, νους υπάρχουσα κατά την δύναμιν αυτής, έχει ως αγέννητον εαυτήν, εαυτώ γεννώντα γεννητώς, ως είναι τον λόγον τον εν τω νω και εκ του νου γεννώμενον άλλον αυτώ εκείνο τον γεννώντα νουν μετά της κατά την γέννησιν ιδιότητος της μηδαμώς δεχομένης αντιστροφήν.
Διότι άφετον και απλούν κατά την ουσίαν η μόνον το Θείον, τα δε άλλα πάντα, όσα μετά Θεόν και εκ Θεού το είναι έχει, εξ ουσίας και ποιότητος ήτουν δυνάμεως είναι, τουτέστιν εξ ουσίας και συμβεβηκότος.
Αυτός ουν ο λόγος ο ούτω και ων και γεννώμενος, της υπουργού φύσεως την φωνήν λαμβάνων, προφέρεται και γεννά λόγον εν άλλω νοί, διά της του δεχομένου ακοής τω νω παραπεμπόμενος.»
H ψυχή πού είναι νούς κατά τήν δύναμή της, έχει οπωσδήποτε ως αγέννητο τόν εαυτό της πού γεννά νοητά γιά τόν εαυτό του, ώστε νά υπάρχει ο λόγος πού είναι μέσα στό νού καί από αυτόν νά γεννιέται άλλος, [κι έτσι ο πρώτος είναι ο νούς πού γεννά καί ο νούς πού γεννιέται ο δεύτερος], έχοντας τήν ιδιότητα πού συνοδεύει τή γέννηση πού μέ κανένα τρόπο δέν επιδέχεται αντιστροφή.
Διότι τίποτε δέν είναι απόλυτο (ανεξάρτητο από τά άλλα) καί απλό στήν ουσία, παρά μόνο τό Θείο, ενώ τά άλλα όσα είναι έπειτα από τόν Θεό καί παίρνουν τήν ύπαρξή τους από τό Θεό, αποτελούνται από ουσία καί ποιό ήτοι δύναμη, δηλαδή από ουσία καί συμβεβηκότα.
Διότι τίποτε δέν είναι απόλυτο (ανεξάρτητο από τά άλλα) καί απλό στήν ουσία, παρά μόνο τό Θείο, ενώ τά άλλα όσα είναι έπειτα από τόν Θεό καί παίρνουν τήν ύπαρξή τους από τό Θεό, αποτελούνται από ουσία καί ποιό ήτοι δύναμη, δηλαδή από ουσία καί συμβεβηκότα.
Αυτός λοιπόν ο λόγος, αυτός πού έτσι είναι καί γεννιέται, παίρνοντας τή φωνή τής υπηρέτριας φύσης, προφέρεται καί γεννά λόγο σέ άλλο νού καθώς παραπέμπεται μέ τήν ακοή εκείνου πού τόν δέχεται στό νού.
Άς δούμε όμως τί λέει ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής :
ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΕΡΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ, ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Α,33
Όποιος κατά τό Ευαγγέλιο είναι ΠΙΣΤΟΣ μετατοπίζει μέ τά έργα του τό όρος τής κακίας του. Τήν διάθεσή του στήν άστατη περιφορά τού κόσμου τών αισθητών.
Όποιος μπορεί νά είναι ΜΑΘΗΤΗΣ δέχεται στά χέρια του τά ψωμιά τής γνώσεως καί χορταίνει χιλιάδες, δείχνοντας μέ τά έργα του τή δύναμη τού Λόγου νά πολλαπλασιάζεται.
Αυτός όμως πού είχε τή δύναμη νά γίνει καί ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ θεραπεύει κάθε νόσο καί κάθε αδυναμία. Απαλλάσσει από τά δαιμόνια, στομώνει δηλ. τήν ενέργεια τών παθών, θεραπεύει τούς αρρώστους, ξαναδίνει τήν ελπίδα νά αποκτήσουν πάλι τήν πίστη τους, όσοι τήν έχασαν, καί όσους ατόνησαν από τήν ανταρσία τούς νευρώνει μέ τόν λόγο γιά τήν κρίση πού τούς περιμένει.
Αφού έχει λάβει τήν διαταγή νά πατεί πάνω σέ φίδια καί σκορπιούς εξαφανίζει τήν αρχή καί τό τέλος τής αμαρτίας.
Όσο γιά τήν αυθεντία κληρικών πού μεταμορφώνουν τούς πιστούς σέ οπαδούς ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς στό ΠΕΡΙ ΕΝΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΣ γράφει :
Η πραγματική μετοχή τής χάριτος τού Πνεύματος, αντικαθίσταται διά τού "κτιστού ενδύματος". Εισάγεται τό ΑΛΑΘΗΤΟ. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΥΘΕΝΤΙΑ. Η έλλειψις τής εσωτερικής βεβαιότητος τής πίστεως, η οποία μπορεί νά προέλθει μόνον εκ τής πραγματικής κοινωνίας μετά τού Θεού καί τής συμμετοχής εις τήν δόξαν Αυτού, αναπληρούται διά τής εξωτερικής αυθεντίας. Η ΑΥΘΕΝΤΙΑ είναι τό αναντικατάστατο στήριγμα διά τούς μή κοινωνούντας μετά τού Θεού καί τούς μή έχοντας τήν βεβαιότητα τής παρουσίας Του.
«Όποιος παρέχει, κατασκευάζει, γιά τήν περί εαυτού γνώσιν, πρόληψιν, φήμην, σ’αυτούς πού τόν θεωρούν, τόν ακούνε, μέ τήν προφορά δηλ. μέ τήν επανάληψη καί μόνον τών λέξεων από τούς λόγους πού έχει κλεψει από τούς Πατέρες, παραπείθοντας τίς ακοές τών ασυνέτων καί μιαίνοντας μέ συνουσία, σάν να είναι γυναίκες, αυτές οι αμύητες ακοές, τίς καλές καί θεοφιλείς θεωρίες τού πρώτου διδάξαντος, αυτός ελέγχεται δοξομανών, αφού παρατάσσεται μέ αυθάδεια, μαζί μέ τό ανώτερο επίπεδο τών φυσικών θεωρημάτων. Αφού δέν έχει αγγίξει τήν αληθινά υψηλή γνώση καί τήν έξη αυτής. Καί πεθαίνει χτυπημένος στήν καρδιά από τά βέλη πού αντιπροσωπεύουν : τήν θύμηση τής παρανομίας του έναντι τών Πατέρων, τήν ντροπή από τήν έπαρσή του (τήν οίηση), γιά τήν γνώση πού δέν είχε καί τήν αναπόφευκτη αναμονή τής μελλούσης κρίσεως.
Διότι συλληφθείς από αυτά τά βέλη ο κενόδοξος, πεθαίνει χτυπημένος από τίς αιχμές τους.»
Διότι συλληφθείς από αυτά τά βέλη ο κενόδοξος, πεθαίνει χτυπημένος από τίς αιχμές τους.»
Ευεργετινού Δ, σελ 586
Διακόνου λόγον επέχει ο πρός τούς ιερούς αγώνας αλείφων τόν νούν, καί τούς εμπαθείς λογισμούς απελεύνων απ`αυτού. Πρεσβυτέρου δέ ο εις τήν γνώσιν τών όντων φωτίζων. Επισκόπου δέ, ο τώ αγίω μύρω τελειών τής γνώσεως τής προσκυνητής καί Αγίας Τριάδος.
Ερμηνεία
Εκείνος, πού προετοιμάζει τόν νούν του εις πνευματικούς αγώνας καί αποδιώκει από τήν ψυχή του τούς αισχρούς λογισμούς, είναι ως Διάκονος κατά τήν θείαν λατρείαν. Εκείνος, πού διά τής γνώσεως τών όντων φωτίζει τόν νούν του μέ τήν σκέψιν τού Δημιουργού, είναι ώς ο Πρεσβύτερος. Καί τέλος ώς ο Επίσκοπος είναι εκείνος, πού ανάγεται εις τό ύψος τής μυστικής γνώσεως τής προσκυνητής Αγίας Τριάδος, επιστεγάζων ούτω πάσαν γνώσιν καί κατευωδιάζων τήν ψυχήν του μέ τό άγιον μύρον τής τοιαύτης γνώσεως.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου